Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της Κυριακής

Standard

(που κυκλοφορεί εκτάκτως το Σάββατο 1η Μαρτίου)

 Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Κείμενα των: Δημήτρη Χριστόπουλου, Αριστείδη Μπαλτά, Ρίκης Βαν Μπούσχοτεν, Ποθητής Χαντζαρούλα, Φερενίκης Βαταβάλη, Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Λουκά Αξελού, Νίκου Σαραντάκου, Βασίλη Δρουκόπουλου

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Ο ευρωσκεπτικισμός δεν είναι σκεπτικισμός. Ο Δημήτρης Χριστόπουλος εξηγεί πώς ο ευρωσκεπτικισμός έπαψε να είναι σήμα-κατατεθέν των χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά, «των λονδρέζικων παμπ, που βλέπουν την Ευρώπη να ξεκινά από τις γαλλικές ακτές ή των βιεννέζικων σαλονιών που αναπολούν ημέρες δόξας της Mitteleuropa». Εξηγεί ότι, καθώς «ο σκεπτικισμός, ως φιλοσοφικό ρεύμα, αμφισβητεί την a priori ορθότητα και πιστότητα των πραγμάτων, ανάγοντας την αμφιβολία σε κατεξοχήν μεθοδολογικό εργαλείο γνώσης», τότε ο ακροδεξιός ευρωσκεπτικισμός, υπό την έννοια αυτή, δεν είναι σκεπτικισμός, διότι δεν αμφιβάλλει για τίποτε και καθόλου: είναι απολύτως σίγουρος για τις θέσεις του, μια σιγουριά που έλκει την καταγωγή της από τα εθνικά θέσφατα του κάθε ευρωπαϊκού λαού και τη νομιμοποίησή της από την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το άλλοτε κραταιό ευρωπαϊκό οικοδόμημα». Και καταλήγει: «Το να είμαστε πραγματικά σκεπτικοί και ανήσυχοι για το πού τραβάει η Ευρώπη σήμερα εισάγει μια νέα μορφή αμφιβολίας, απαλλαγμένη από την υποταγή στους ευρωλαγνικούς μύθους και τις εθνικιστικές δοξασίες. Εκεί, νομίζω, τοποθετείται ένας σύγχρονος, κριτικός, ευρωπαϊκός λόγος της Αριστεράς».

Για το Κυπριακό ξανά. Ο Αριστείδης Μπαλτάς παραθέτει ένα παλιότερο κείμενό του για το Κυπριακό, δέκα χρόνια πριν, την εποχή του δημοψηφίσματος για το Σχέδιο Ανάν. Επισημαίνει τις (πολλές) ομοιότητες, τις (λίγες) διαφορές με το σήμερα και καταλήγει: «Η ευθύνη των αποφάσεων στη δύσκολη διαπραγμάτευση δεν είναι δική μας. Η Κύπρος διαθέτει δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και ισχυρή Αριστερά. Δική μας ευθύνη είναι να χαμηλώσουμε τους τόνους, να απαρνηθούμε τις εθνικιστικές  ή αντιιμπεριαλιστικές κορόνες που ρίχνουμε ανέξοδα στις πλάτες άλλων και να κρατήσουμε ως γνώμονα τις θέσεις της κυπριακής Αριστεράς. Ας την εμπιστευθούμε, ας συμπαρασταθούμε ανεπιφύλακτα και ενεργά στους Κύπριους αριστερούς και ας αφήσουμε τους Κυπρίους να αποφασίσουν απερίσπαστοι για το μέλλον τους».

Η μνήμη αφηγείται την πόλη

Με την ευκαιρία του Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου Προφορικής Ιστορίας, 6-9 Μαρτίου, οι ιστορικοί Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν και Ποθητή Χαντζαρούλα μιλάνε για την «ιστορία από τα κάτω», την επιλεκτικότητα της μνήμης, το τραύμα,  την κρίση,  και τον δημόσιο χώρο.

Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν: «Κεντρική έννοια για τη μνήμη της πόλης είναι η έννοια του χώρου. Ο πρωτοπόρος γάλλος κοινωνιολόγος της μνήμης Maurice Halbwachs έχει γράψει πολύ όμορφες σελίδες για το πώς οι αναμνήσεις συνδέονται με συγκεκριμένους χώρους και τη βίωση του χώρου από κοινωνικές ομάδες και άτομα. Στο συνέδριο θα δούμε πώς διάφορες «αόρατες» κοινωνικές ομάδες (Εβραίοι, μετανάστες, Μικρασιάτες πρόσφυγες, ανήλικα παιδιά, πόρνες, μουσικοί) βίωσαν τους χώρους της πόλης, πως διαμορφώνονται ενίοτε νοητικά –αλλά και πολύ υλικά– εσωτερικά σύνορα μέσα στην πόλη, πώς αλλάζει η κοινωνική γεωγραφία της πόλης ανάλογα με την πολιτική συγκυρία και πώς ανασημασιοδοτούνται συγκεκριμένα κτίρια, όταν αλλάζει η χρήση τους. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την πόλη του Βόλου, όπου συγκεντρώνουμε προφορικές μαρτυρίες για το μελλοντικό Μουσείο της Πόλης, είναι το κτίριο Σπύρερ: προπολεμικά καπναποθήκη, έδρα του Εργατικού Κέντρου το 1945, στρατοδικείο στον Εμφύλιο και σήμερα έδρα του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας».

Ποθητή Χαντζαρούλα: «Η συζήτηση για την πόλη συνδέεται με τη δημοκρατία και την έννοια του δημόσιου χώρου. Η ανάγκη θέσμισης ενός δημοκρατικού δημόσιου χώρου αναδύεται ως διακύβευμα τη στιγμή που ο νεοφιλελευθερισμός και ο φιλελεύθερος ατομικισμός προσπαθούν να ελαχιστοποιήσουν ή να ιδιωτικοποιήσουν τον δημόσιο χώρο, να δημιουργήσουν ζώνες «ασφάλειας», από τις οποίες κοινωνικές ομάδες θα αποκλείονται. Σε αυτό το μοντέλο, η πόλη ως τόπος πραγμάτωσης ατομικών επιθυμιών και αναγκών συνδέεται με πολιτικές πρόσβασης στο χώρο. Τα κράτη θέτοντας την ασφάλεια ως πεδίο στο οποίο εμφανίζονται χρήσιμα και αποφασιστικά, εστιάζουν κατεξοχήν στη μορφή του μετανάστη, σε αυτόν-ήν που περιφέρεται “ύποπτα”, που “παρενοχλεί”».

Των αφανών. Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, σε ένα ποιητικό κείμενο, με αφορμή την έκθεση «Κρίσιμη Τέχνη-Τέχνη στην Κρίση» μας μιλάει για την πόλη, τις μνήμες, τους αφανείς της: «Μιλώ για το σήμερα, κρατώντας στο μυαλό μου εικόνες του χθες. Η πλατεία. Οι γυναίκες που διαδέχθηκαν τα αγόρια στις πιάτσες, οι πρόχειρες σκηνές των Κούρδων και το βίαιο ξερίζωμά τους ένα πρωί, το κλείσιμο της τράπεζας, του βιβλιοπωλείου, του φούρνου, η αντικατάστασή τους από κινεζάδικα με ρούχα. Εκεί που δουλεύουν δωδεκάωρα με ελάχιστα χρήματα, για να γυρίσουν το βράδυ να κοιμηθούν σε κάποια τρώγλη, δέκα-δέκα μαζί. Μέρα μεσημέρι, σώματα γεμάτα πληγές γύρω από το νιγηριανό «βαποράκι», αγοράζοντας το πιο φτηνό και καταστροφικό χημικό, καθώς μέσα στην κρίση οι Κινέζοι κλείνουν ένα ένα τα μαγαζιά τους, γεμίζοντας τους γύρω δρόμους ενοικιαστήρια. Οι μάνες και τα παιδιά της Άννας Κινδύνη, οι μετανάστες του Βλάση Κανιάρη, οι βαμβακοκέφαλοι του Γιάννη Ψυχοπαίδη. Οι φιγούρες του Δημήτρη Κατσούδα. Δεν έχουν πρόσωπο».

Το πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού και τα στοιχήματα για την Αριστερά. Η Φερενίκη Βαταβάλη, υπενθυμίζοντας τους σαφείς λόγους της αντίθεσής μας στην ιδιωτικοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού, σκιαγραφεί βασικά στοιχεία μιας άλλης πρότασης, της πρότασης για τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου: «Η συνολική ή μερική εκμετάλλευση, από ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα, μιας έκτασης γης μητροπολιτικής σημασίας που αποτελεί περιουσία του δημοσίου, κινείται σε αυτή ακριβώς την κατεύθυνση [των αποκλεισμών και των ανισοτήτων]. Αντίθετα, η αποσύνδεσή της από σχεδιασμούς που αντιμετωπίζουν τη γη ως εμπόρευμα και η εμβάθυνση σε προτάσεις που δίνουν έμφαση σε κοινωνικές ανάγκες και οικολογικές απαιτήσεις, όπως συμβαίνει στην πρόταση για το Μητροπολιτικό Πάρκο, μπορούν να δώσουν άλλο πρόσημο στην “ανάπτυξη”, αναβαθμίζοντας συνολικά την ποιότητα ζωής, αλλά και την ελκυστικότητα της πρωτεύουσας. Να το πούμε απλά: η διασφάλιση της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος της Αθήνας γενικά, αλλά και ειδικά του δημόσιου χώρου –με το Ελληνικό να μπορεί να αναδειχθεί σε καταλύτη προς αυτή την κατεύθυνση– είναι αυτή καθαυτή ανάπτυξη, και μάλιστα για όλους».

Σε αποφασιστική καμπή. Ο Λουκάς Αξελός θέτει τέσσερα σημεία για τη στρατηγική της Αριστεράς. Και καταλήγει: «Η πραγματικότητα ωμά συμπυκνώνει, όπως και 200 χρόνια πριν, τα αιτήματα του ελληνικού λαού στο τρίπτυχο: Εθνική Ανεξαρτησία-Δημοκρατία-Κοινωνική Δικαιοσύνη. Έχω κατ’ επανάληψη τονίσει ότι ο αποφασιστικός κρίκος φέρει το όνομα Δημοκρατία. Η Ελλάδα χρειάζεται το νέο 1843 της, η Ευρώπη το νέο 1848 της. […] Οι Άγγλοι μεταλλωρύχοι, παρότι δεν μπόρεσαν να το πραγματώσουν, διατύπωσαν με περισσή σαφήνεια το τι και το πώς: «Τα μεγάλα φαντάζουν μεγάλα / γιατί είμαστε στα γόνατα. / Γι’ αυτό σηκωθείτε!».

Πώς έγινε κομμάτια το ατσάλι. Ο Νίκος Σαραντάκος, στη μόνιμη στήλη του «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», γράφει για τον χάλυβα, το ατσάλι και τις χαλυβουργίες:  «Ίσως η λέξη του σημερινού σημειώματος να μην ακούστηκε πάρα πολύ όλον τον προηγούμενο μήνα, παρά μόνο στο τέλος του, αλλά νομίζω ότι επιβάλλεται να της αφιερώσω το σημερινό άρθρο, αφενός επειδή το αμέλησα την προηγούμενη φορά που η λέξη ακουγόταν πολύ, τότε με τη μεγάλη απεργία, και αφετέρου επειδή, έτσι όπως πάνε τα πράγματα, σε λίγο μπορεί να μην υπάρχει πια χαλυβουργία στην Ελλάδα· οπότε, το σημερινό σημείωμα είναι αφιερωμένο στη λέξη χάλυβας, τα συνώνυμά της και τις παραφυάδες τους».

Mια βίαιη στρατολόγηση. Μήπως και ήταν ο λόρδος Βύρωνας μνημονιακός; Ο Βασίλης Δρουκόπουλος σχολιάζει καυστικά πρόσφατη συνέντευξη του καθηγητή Ρόντρικ Μπίτον, στην οποία υποστήριζε ότι ο Βύρωνας, με τα σημερινά δεδομένα, θα ήταν μάλλον… «μνημονιακός»! Και καταλήγει ο Β. Δρουκόπουλος: «Όταν η σορός Βύρωνα του έφτασε στο Λονδίνο, οι δρόμοι της πόλης είχαν γεμίσει από εργάτες που πενθούσαν τον λατρεμένο τους ποιητή, σε αντίθεση που τους ευγενείς έστειλαν άδειες τις άμαξές τους, δηλώνοντας την περιφρόνησή τους για ένα λόρδο που είχε απαρνηθεί την τάξη του, ενώ ο πρωτοπρεσβύτερος του Westminster αρνήθηκε την ταφή στο Poets’ Corner του Αββαείου […]. Παράδοξα συμβάντα, αν δώσει κάποιος απόλυτη πίστη στην παρατήρηση του Μπίτον με αφορμή τη στάση του Βύρωνα σε σχέση με το επαναστατικό-πατριωτικό κίνημα των καρμπονάρων στην Ιταλία: “Ο Βύρωνας, ως το τέλος, θα παραμείνει έντονα αφοσιωμένος στην τάξη του. Το να σηκώσει όπλο ενάντια στην αριστοκρατία θα ήταν σαν να κάνει πόλεμο ενάντια στον εαυτό του”. Ύστερα από όσα συνολικά προηγήθηκαν πρέπει τελικά οι “αντιμνημονιακοί” να αντιπαθούν τον Βύρωνα όπως διατείνεται ο καθηγητής Μπίτον;».

Υγεία: τα ονόματα και τα πράγματα

Standard

του Γιώργου Νικολαΐδη

Έργο του Ερκούτ Τερλικσίζ

Έργο του Ερκούτ Τερλικσίζ

Κακά τα ψέματα: είμαστε μια χώρα όπου η διάσταση ονομαστικού-πραγματικού είναι πολύ διαδεδομένη. Ο χώρος της υγείας δεν αποτελεί εξαίρεση. Έτσι, τη δεκαετία του 1980 αποκτήσαμε Εθνικό Σύστημα Υγείας (αναντίρρητα μια σημαντική πρόοδος για την εξυπηρέτηση των υγειονομικών αναγκών των λαϊκών στρωμάτων), όπως στη Βρετανία και τη Σκανδιναβία (τύπου Beveridge, όπως ονομάζονται). Απουσίαζαν όμως η πρωτοβάθμια φροντίδα και ο οικογενειακός γιατρός — οι πυλώνες τέτοιων συστημάτων. Και πλήρωνες την «αποκλειστική» για τον άνθρωπό σου. Πλήρωνες φακελάκι — και μάλιστα, «τεχνοκρατικές» μελέτες υποστήριζαν πως ήταν κοινωνικά χρήσιμο γιατί, μέσω ενός άτυπου ανταγωνισμού, συγκρατούσε τις τιμές του ιδιωτικού τομέα. Δηλαδή, επειδή έκανες το χειρουργείο με μια πεντακοσάρα μαύρα στον γιατρό του ΕΣΥ, ο Αποστολόπουλος δεν ανέβαζε άλλο τα ήδη υπέρογκα νοσήλιά του!

Γιατί και ο ιδιωτικός τομέας υγείας ήταν επίσης «γιαλαντζί» ιδιωτικός. Ανταγωνιστικός δεν υπήρξε: και στη νοσοκομειακή περίθαλψη και στη διάγνωση και στο φάρμακο, η «αγορά», μικρή έτσι κι αλλιώς, ελέγχεται από μια δράκα ανθρώπους που συστηματικά συμφωνούν, καθορίζοντας τιμές υπερπολλαπλάσιες του «εύλογου». Ιδιωτικός δεν υπήρξε επίσης: τα έσοδα των εγχώριων φαρμακοβιομηχάνων, εισαγωγέων, κλινικαρχών και ιδιοκτητών αλυσίδων διαγνωστικών κέντρων προήλθαν κατεξοχήν από τον κρατικό και ασφαλιστικό κορβανά, με προνομιακές συμφωνίες με τις πολιτικές ηγεσίες — και όχι από μια «ελεύθερη αγορά». Ας μη συζητήσουμε για τις ανύπαρκτες «επενδύσεις»… Συνέχεια ανάγνωσης

Πορτρέτα του Χριστόδουλου Ξηρού

Standard

 του Δημήτρη Δημητρόπουλου

Ο Άγιος Γεώργιος έφιππος δρακοντοκτόνος τέλη 15ου αιώνα. Έργο άγνωστου ζωγράφου  του Χάνδακα (Βενετία, Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών).

Ο Άγιος Γεώργιος έφιππος δρακοντοκτόνος τέλη 15ου αιώνα. Έργο άγνωστου ζωγράφου του Χάνδακα (Βενετία, Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών).

Γκεβάρα, Βελουχιώτης, Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης· τα πορτραίτα τους προβάλλουν πίσω από την πλάτη του Χριστόδουλου Ξηρού, καθώς, με διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό, αναγγέλλει ότι ξεκινάει «νέο αντάρτικο». Τους επέλεξε άραγε ο ίδιος; Υπήρχαν ήδη ως ντεκόρ στον τοίχο όταν γυρίστηκε το βίντεο; Θέλησε να μην είναι ο τοίχος άδειος και έβαλε ό,τι βρήκε πρόχειρο, μια και, παράνομος ων, δεν είχε χρόνο να φροντίσει τη διακόσμηση; Αλλά κι αν είναι έτσι, γιατί συνυπήρχαν τα τέσσερα αυτά κάδρα; Μυστήριο. Το βέβαιο είναι ότι η συνύπαρξη των τεσσάρων δεν ενόχλησε το επανακάμψαν μέλος της 17 Νοέμβρη· το ανησυχητικό, ότι η αταίριαστη συμβίωση δεν μοιάζει να ξένισε  όσους την αντίκρισαν.

   Τι είναι όμως η φωτογραφική ή ζωγραφική απεικόνιση ενός προσώπου που αναρτάται σε ένα χώρο με δημόσια πρόσβαση,  σε ένα ιδιωτικό δωμάτιο ή στο διαδίκτυο, τον ψηφιακό παγκόσμιο τόπο ατόμων και συλλογικοτήτων; Η χριστιανική Εκκλησία, εδώ και αιώνες, έχει προτείνει ένα υπόδειγμα στους ναούς της: ιδέες, αξίες, συμπεριφορές, κανονιστικά πρότυπα βίου μετατρέπονται σε μορφές αγίων, εικονοποιούνται δηλαδή, και κατόπιν μέσω της δύναμης που έχει η ανθρώπινη μορφή διαχέονται στους πιστούς. Το μέσον είναι δηλαδή και το μήνυμα, προϋπόθεση όμως για να μεταδοθεί είναι η σταθερότητα· η κάθε μορφή οφείλει να έχει σταθερά χαρακτηριστικά, ώστε να διευκολυνθεί η ταύτιση του προσώπου με τα μηνύματα που φέρει. Όλοι οι Άι-Γιώργηδες, για παράδειγμα, πρέπει να μοιάζουν μεταξύ τους ή έστω στην απεικόνιση να υπάρχει κάποιο στοιχείο δηλωτικό της ταυτότητάς τους. Ο τρόπος αυτός μετάδοσης του μηνύματος, μέσω της αναπαράστασης προσώπων, υιοθετήθηκε κατά κόρον από εθνικά κράτη, κινήματα, πολιτικές οργανώσεις και ποικίλες όσες συλλογικότητες. Συνέχεια ανάγνωσης

Πέτρος Διβέρης, ο Επονίτης

Standard

 του Δημήτρη Παλαιολογόπουλου

 

Πέτρος Διβέρης

Πέτρος Διβέρης

Στις 23 αυτού του μήνα θα κλείσουν 71 χρόνια από την ίδρυση της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων, της θρυλικής ΕΠΟΝ, μιας οργάνωσης που δέχθηκε στις γραμμές της εκατοντάδες χιλιάδες νέες και νέους απ’ όλη την Ελλάδα κι έπαιξε καθοριστικό ρόλο τόσο στον εθνικοαπελευθερωτικό μας αγώνα όσο και στους κατοπινούς κοινωνικούς αγώνες του λαού μας. Δυστυχώς, αυτή η σημαντική επέτειος δεν θα βρει πια στη ζωή κανέναν από όσους πρωτοστάτησαν στην ίδρυση αυτής της ιστορικής οργάνωσης. Με την ανατολή του καινούργιου χρόνου έφυγαν από τη ζωή και οι δύο τελευταίοι.

Ο ένας ήταν ο Κώστας Φιλίνης (ο Κίμωνας τότε στον αγώνα), γραμματέας της Ενιαίας Μαθητικής Νεολαίας, που πέθανε τη Δευτέρα 20 του Γενάρη και κηδεύτηκε δύο μέρες αργότερα στο Πρώτο Νεκροταφείο με πολιτική κηδεία, κάτω από τα χειροκροτήματα του πλήθους των αγωνιστών και των συντρόφων που τον συνόδευαν. Ο άλλος ήταν ο Πέτρος Διβέρης (ο Παντελής της Αντίστασης), που τον ακολούθησε ύστερα από τρεις εβδομάδες. Έφυγε στις 11 του Φλεβάρη, στα 96 του χρόνια. Και του Πέτρου η κηδεία ήταν πολιτική και έγινε την επομένη του θανάτου του στο Πρώτο Νεκροταφείο, κάτω από τα χειροκροτήματα των συναγωνιστών και των συντρόφων του.

Ο Πέτρος Διβέρης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1916 και εκεί έζησε τα παιδικά και τα νεανικά του χρόνια. Στα 1934 οργανώθηκε στην ΟΚΝΕ και από τότε, μέχρι την τελευταία μέρα της ζωής του, παρέμεινε πιστός στις γραμμές της Αριστεράς. Στην περίοδο της ξένης Κατοχής οργανώθηκε με τους πρώτους στο ΕΑΜ Νέων, καθοδηγώντας την εργατοϋπαλληλική οργάνωση των νέων του Πειραιά. Μ’ αυτή την ιδιότητα έλαβε μέρος στην ιδρυτική σύσκεψη της ΕΠΟΝ, που έγινε στους Αμπελόκηπους στο σπίτι του παλαίμαχου κομμουνιστή Παναγιώτη Δημητράτου. Να πως περιγράφει αυτή τη σημαντική συνάντηση ο Κώστας Λιναρδάτος, ένας ακόμη από τους συμμετέχοντες που μίσεψε κι αυτός, μαζί με τη συντρόφισσά του τη Ζωή, το φθινόπωρο του περασμένου χρόνου: Συνέχεια ανάγνωσης

Σχετικά με το ουκρανικό ζήτημα: Σύγχυση γενικώς

Standard

του Ρογήρου

papakalos-3Προκαλεί πράγματι εντύπωση ο απλοϊκός τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται στην Ελλάδα οι δραματικές εξελίξεις στην Ουκρανία. Από τη μία πλευρά, δημοσιεύονται πολιτικές αναλύσεις, υποτίθεται «φιλοευρωπαϊκές», τις οποίες υποψιάζομαι ότι, τηρουμένων των αναλογιών, δεν θα καταδεχόταν να υπογράψει ούτε κομματικός ινστρούχτορας μικρομεσαίας πόλης του Κάτω Βόλγα. Από την άλλη, είναι αδύνατο να συμφωνήσει κάποιος με απόψεις του τύπου «στην Ουκρανία την Ε.Ε. την υποστηρίζουν μόνον οι νεοναζί». Στην πραγματικότητα, μιλάμε για μια κρίση που μπορεί να εξηγηθεί με όρους γεωπολιτικής και η οποία έχει τα αίτιά της σε πολύ παλαιότερες εποχές. Για να είμαστε ακριβείς, η «καλή» ή «κακή» Ε.Ε. δεν είναι παρά μια πρόφαση, μια αφορμή· το διακύβευμα είναι εντελώς διαφορετικό.

Καταρχάς, πρέπει να επισημανθούν ορισμένα στοιχεία σχετικά με τα γεγονότα που αποτέλεσαν την αφορμή για να ξεσπάσει η κρίση στην Ουκρανία.

* Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πολιτικές δυνάμεις που σήμερα χαρακτηρίζονται ως «αντιευρωπαϊκές» ήταν αυτές που «έτρεχαν» την υπόθεση της συμφωνίας σύνδεσης Ε.Ε.-Ουκρανίας. Επομένως, οι διακρίσεις με γνώμονα το ευρωπαϊκό κριτήριο δεν είναι τόσο ευχερείς. Συνέχεια ανάγνωσης

Αυτοδιοικητικές επιλογές: Τα δέντρα και το δάσος

Standard

του Αλέξη Οικονομίδη

Ρενέ Μαγκρίτ, "Ο ευαγγελισμός", 1930

Ρενέ Μαγκρίτ, «Ο ευαγγελισμός», 1930

Ορισμένες σκέψεις, με αφορμή τον διάλογο που ξεκίνησε στις σελίδες των «Ενθεμάτων» για τις αυτοδιοικητικές επιλογές και τη σχέση του «τοπικού» με το «εθνικό» με το σχόλιο του Αντώνη Λιάκου και την απάντηση του Χρήστου Σίμου.

1. Οι άνθρωποι δεν βιώνουν μια ενιαία τοπικότητα, την οποία στις επικείμενες εκλογές καλούνται να συνδέσουν πλήρως, μερικώς ή καθόλου με την κεντρική πολιτική αναμέτρηση. Η ίδια η τοπικότητα εμπεριέχει ήδη –και παράγει συνεχώς– διαφορές, και μάλιστα όχι μόνο ποσοτικές: η πόλη δεν είναι ένα μεγάλο χωριό, ούτε η μητρόπολη είναι, απλώς, μια μεγάλη πόλη. Οι διαφορές κλίμακας συγκροτούν –έχουν συγκροτήσει προ πολλού– διαφορετικές ποιότητες.   

2. Γι’ αυτό άλλωστε, ακόμη και στο βαθύτερο σημείο της κρίσης, μια μικρή ή μεσαία πόλη δεν θα ζήσει ποτέ το φαινόμενο που διεθνώς περιγράφεται ως «μητροπολιτική οδύνη»: τη μαζική, δηλαδή, εξαθλίωση των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού της, απόρων, αστέγων, ψυχικά ασθενών, αναπήρων, τοξικοεξαρτημένων, με τις ιδιότητες μάλιστα αυτές να συνυπάρχουν συχνά στα ίδια πρόσωπα. Η Αθήνα όχι απλώς ζει αυτό το φαινόμενο, αλλά, επιπλέον, η διαχείρισή του αποτελεί όρο επιβίωσης γι’ αυτήν. Συνέχεια ανάγνωσης

Στη χώρα του Χρήματος και του Φόβου

Standard

Το ελβετικό Όχι στη μετανάστευση-1

 του Ντάβιντ Νάουερ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Παλιότερα αφίσα του SVP κατά της μετανάστευσης

Παλιότερα αφίσα του SVP κατά της μετανάστευσης

 Όταν μια χώρα πηγαίνει καλά, αυτό συνήθως μπορείς να το δεις. Πάρτε για παράδειγμα τη Ζυρίχη. Η πόλη έχει αλλάξει τόσο τα τελευταία (λίγα) χρόνια που ολόκληρα τμήματά της είναι σχεδόν αγνώριστα. Καινούριες γειτονιές με κομψά διαμερίσματα έχουν ξεπηδήσει από το πουθενά. Πανύψηλα κτίρια γραφείων έχουν ξεπεταχτεί. Τα καταστήματα, τα εστιατόρια και τα μπαρ είναι γεμάτα, παρότι μια μπύρα μπορεί να κοστίζει μέχρι και έξι ελβετικά φράγκα (πέντε ευρώ). Ο κόσμος έχει λεφτά. Οι ειδικοί ομονοούν στην άποψη ότι αυτή η ευμάρεια είναι προϊόν της δικτυωμένης ελβετικής οικονομίας. Η χώρα έχει κερδίσει αφάνταστα από τα ανοιχτά της σύνορα και από την εισροή ειδικευμένων ξένων εργαζομένων. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κυριότερος εμπορικός εταίρος της.

Μια αντιφατική αυτοεικόνα. Πώς εξηγείται λοιπόν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για τον περιορισμό της εισροής μεταναστών από χώρες της Ε.Ε.; Ένας σημαντικός λόγος είναι η αντιφατική αυτοεικόνα των Ελβετών. Η Ελβετία βλέπει τον εαυτό της ως ένα έθνος σμιλευμένο από τη θέληση των ανθρώπων του — μιας κοινότητας που αποφάσισε να ενωθεί και να δημιουργήσει ένα κράτος. Η αλήθεια όμως είναι ακριβώς η αντίθετη: το ελβετικό κράτος δεν ήταν αποτέλεσμα καμίας θέλησης. Οι περιοχές της Ελβετίας δεν ενώθηκαν επειδή εισάκουσαν την εσωτερική τους επιθυμία να το κάνουν. Η συλλογιστική τους ήταν μάλλον πιο βάναυση: οι γερμανόφωνες περιοχές δεν θέλουν να ανήκουν στη Γερμανία, οι Ρομανδοί δεν θέλουν να είναι μέρος της Γαλλίας και οι Τισινέζοι δεν θέλουν να ενωθούν με την Ιταλία. Αντί όλων αυτών, είναι Ελβετοί. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι «φτωχοί χωρικοί» και οι «ξένοι αφέντες»

Standard

Το ελβετικό Όχι στη μετανάστευση-2

της Κλαούντια Γκνεμ-Λάουμπσερ

(μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου)

Παλιότερη αφίσα του SVP κατά της μετανάστευσης

Παλιότερη αφίσα του SVP κατά της μετανάστευσης

 Οι νικητές του ελβετικού δημοψηφίσματος αφηγούνται τώρα μια ιστορία βγαλμένη από τη λαϊκή παράδοση της χώρας: οι φτωχοί, αδύναμοι χωρικοί αποτίναξαν τον ζυγό που τους επέβαλλαν οι κακοί ξένοι αφέντες τους. Δεν προκαλεί έκπληξη λοιπόν ότι, αφού ενορχήστρωσε το νικηφόρο δημοψήφισμα, ο δισεκατομμυριούχος βουλευτής Κρίστοφ Μπλόχερ του λαϊκιστικού δεξιού Ελβετικού Κόμματος του Λαού (SVP) δήλωσε: «Τώρα που ξαναπήραμε την εξουσία στα χέρια μας, η κυβέρνηση πρέπει να μεταφέρει την επιθυμία του ελβετικού λαού στις Βρυξέλλες — και όσο πιο γρήγορα το κάνει, τόσο το καλύτερο».

Εάν η Βρετανία, η Ολλανδία και άλλες χώρες νομίζουν ότι μπορούν να αποκοπούν από την Ε.Ε. και την ίδια στιγμή να κρατήσουν επιλεκτικά τα προνόμια που τους αρέσουν, όπως έκαναν οι Ελβετοί, τότε πλανώνται πλάνην οικτράν. Ακόμα και η Ελβετία δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει παρά μια συμφωνία «όλα ή τίποτα» — με ρήτρες-γκιλοτίνα. Αυτό σημαίνει πως εάν μια διμερής συμφωνία ακυρωθεί, σε ό,τι αφορά την Ε.Ε. ακυρώνονται και όλες οι υπόλοιπες, κι αυτό έχει δυνητικά καταστροφικές συνέπειες. Η επιχειρηματική κοινότητα της Ελβετίας, τα νοσοκομεία, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια, ο τουρισμός και η κατασκευαστική βιομηχανία, όλοι σχεδόν οι κλάδοι της οικονομίας που βασίζονται σε εργατικό δυναμικό από την Ε.Ε., είναι εξαιρετικά ανήσυχοι. Από τους φοιτητές, οι οποίοι επωφελούνται από τα προγράμματα ανταλλαγής της Ε.Ε., έως τον κλάδο της ενέργειας, ο οποίος θέλει να πουλήσει στην Ένωση τις αποθηκευτικές του δυνατότητες, όλοι πλέον φοβούνται πως το μέλλον τους είναι αβέβαιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Σκυλιά του Σότσι

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

 του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

Λούσιαν Φρόυντ, "Ο Πλούτο δωδεκαετής"

Λούσιαν Φρόυντ, «Ο Πλούτο δωδεκαετής»

Με αφορμή τις εκκαθαρίσεις σκύλων στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι, ξαναδιάβασα την Αργία, μια από τις ιστορίες που έγραψε ο Σαλάμοφ για το γκουλάγκ της Κολιμά: ο πάτερ Ζαμιάτιν προσεύχεται στο δάσος. Όταν επιστρέφει στο παράπηγμα που ζει με τους άλλους κρατούμενους, τον πλησιάζουν δύο, ο Σιμιόν κι ένας νεότερος, και του δίνουν να φάει λίγο κρέας. Ο πάτερ το τρώει με βουλιμία και τότε αυτοί του αποκαλύπτουν πως μόλις έφαγε το κουτάβι που είχε υπό την προστασία του. Ο Ζαμιάτιν βγαίνει έξω. Κάνει εμετό. «Καθάρματα», λέει ο αφηγητής (ο Σαλάμοφ). «Ναι, βεβαίως», απαντά ο Ζαμιάτιν. «Αλλά το κρέας ήταν νόστιμο. Το ίδιο καλό με του αρνιού».

Κάποιες φράσεις είναι ικανές να μας διαπεράσουν ολόκληρους σαν σιδερένιες βέργες.

Επιστρέφοντας στο Σότσι, ο Πούτιν έδωσε εντολή να εξοντωθούν όλα τα αδέσποτα σκυλιά της περιοχής προκειμένου να μην παρεμποδίσουν τους αθλητές κατά τη διάρκεια των αγώνων. Ο Πούτιν τα κατάφερε πάλι δίχως να λερώσει τα χέρια του και τελικά τα ίχνη απ’ τα χιονοπέδιλα δεν μπερδεύτηκαν με τις πατημασιές των ζώων. Τουλάχιστον όταν ο γείτονάς μου πήρε την πρωτοβουλία να πετάξει το κουφάρι του σκυλιού μου (θύμα κι αυτό των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004) στο σκουπιδοτενεκέ του δήμου, το έκανε με τα ίδια του τα χέρια.  Συνέχεια ανάγνωσης

Περί επανοικειοποίησης-ανάκτησης προσβλητικών όρων

Standard

«Πούστης», «πουστιά», «τραβέλι»

της Μαρίνας Γαλανού

Thomas Eakins, "Oι παλαιστές", 1899

Thomas Eakins, «Oι παλαιστές», 1899

Η συζήτηση για την επανοικειοποίηση προσβλητικών όρων, τη χρήση ανακτημένων λέξεων ως «αντεστραμμένου λόγου», σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου, που επανήλθε πρόσφατα, είναι αρκετά παλιά στον ελληνικό λοατ χώρο.

 Θυμάμαι ότι από το 2004 συζητούσαμε αν θα βοηθούσε η τακτική αυτή, η επαναοικειοποίηση λέξεων όπως «πούστης» επί παραδείγματι. Πολλοί φέρνουν ως παράδειγμα τη Γερμανία, όπου το λοατ κίνημα την υιοθέτησε (schwul). Ομοίως και στη Δανία.

 Σε μια τέτοια συζήτηση θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να λάβουμε υπόψη μας τέσσερα πράγματα:

1. Στη Γερμανία, η αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας συνέβη σχεδόν ταυτόχρονα με την έναρξη ενός διεκδικητικού αγώνα για τα λοατ δικαιώματα. Δηλαδή, αμέσως μετά την ποινικοποίηση το λοατ κίνημα έπρεπε να περάσει από την «ντροπή» και τους διωγμούς (ποινικοποίηση), στην υπερηφάνεια (διεκδίκηση). Έτσι λοιπόν είχε νόημα η επανοικειοποίηση ως τακτική της μετατροπής της «ντροπής» σε υπερηφάνεια, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η παράδοξη κίνηση της Σπινέλλι

Standard

Πώς «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα» θα μπορούσε να επανενώσει την ιταλική Αριστερά

του Λορέντσο Ζαμπόνι

μετάφραση: Μάρκος Βογιατζόγλου

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, "Ένας τροβαδούρος"

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Ένας τροβαδούρος»

Φλωρεντία, 20.2.2014. Η Μπάρμπαρα Σπινέλι γράφει στην μεγάλη κεντροαριστερή εφημερίδα La Repubblica· είναι μια απ’ τις διασημότερες ιταλίδες δημοσιογράφους. Είναι, επίσης, κόρη του Αλτιέρο Σπινέλι, εκ των συνιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθόλου τυχαία, λοιπόν, όταν εξέφρασε την έντονη διαφωνία της με την πολιτική της Ε.Ε. και ειδικότερα με τις πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα προκάλεσε αίσθηση στον ιταλικό δημόσιο διάλογο. Λίγους μήνες πριν, ο σοσιαλδημοκράτης κοινωνιολόγος Λουτσιάνο Γκαλίνο εξέδιδε το τελευταίο του βιβλίο υπό τον εύγλωττο τίτλο Το πραξικόπημα των τραπεζών και των κυβερνήσεων: Επίθεση στη δημοκρατία στην Ευρώπη.

Η «αυτομόληση» δύο προσωπικοτήτων τέτοιου βεληνεκούς απ’ το στρατόπεδο της λιτότητας (στο οποίο εντάσσονται τα δύο μεγάλα κόμματα της Ιταλίας, όπως και όλες οι μεγάλες εφημερίδες) ήταν, πράγματι, σπουδαία είδηση. Το μεγάλο σοκ ήρθε, όμως, στις 21 Ιανουαρίου, όταν, μαζί με τους Πάολο Φλόρες ντ’ Αρκάις, Μάρκο Ρεβέλλι, Γκουίντο Βιάλε και τον αγαπητό σε όλους Αντρέα Καμιλλέρι, η Σπινέλλι και ο Γκαλίνο δημοσίευσαν ένα ανοιχτό κάλεσμα για τη δημιουργία μιας «λίστας πολιτών για μιαν άλλη Ευρώπη», που θα αντιταχθεί στη λιτότητα, υποστηρίζοντας τον Τσίπρα για τη θέση του προέδρου της Κομισιόν.

Επρόκειτο για μια κίνηση αν μη τι άλλο παράδοξη. Λίγους μήνες πριν τις ευρωεκλογές, μια δράκα ιταλών διανοούμενων, ορισμένοι εκ των οποίων ουδέποτε ανήκαν στη ριζοσπαστική Αριστερά, προτείνουν τον αρχηγό ενός ελληνικού κόμματος ως την κατάλληλη ενωτική φιγούρα για μια μη κομματική λίστα που θα διεκδικήσει την ψήφο μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ιδιωτικοποίηση του σχεδιασμού

Standard

Κατάργηση του ΟΡΣΑ &   Reactivate Athens: Iστορίες παράλληλες αλλά όχι ασύμπτωτες

της Ντίνας Βαΐου

 EIKONA VAIOUΠριν λίγες μέρες, την Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου, κατατέθηκε στη Βουλή σχέδιο νόμου που προβλέπει την κατάργηση μιας πλειάδας Οργανισμών του Δημοσίου. Ανάμεσά τους, ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας (ΟΡΣΑ), όπως και οι αντίστοιχοι Οργανισμοί για τη Θεσσαλονίκη και τα Γιάννενα. Ο σχεδιασμός του αστικού χώρου, με την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των ζητημάτων που χειρίζεται και με τα εργαλεία παρέμβασης που έχει σταδιακά συγκροτήσει, έπεσε θύμα της νεοφιλελεύθερης μείωσης του «υπερτροφικού Δημοσίου», αλλά και μιας νέας αντίληψης για τον σχεδιασμό. Στο σύντομο αυτό κείμενο θα αναφερθώ σε δύο παραδείγματα, που αναδεικνύουν διαφορετικές πλευρές και κλίμακες παρέμβασης στην πόλη: την «πολεοδομική ωρίμανση», όπως προβλέπεται από τον Εφαρμοστικό Νόμο του Μνημονίου, και τις παρεμβάσεις στο κέντρο της Αθήνας που μελετώνται στο πλαίσιο του εργαστηρίου Reactivate Athens. Συνέχεια ανάγνωσης

Βοσνία: η πολιτική γραμματική του υποθετικού λόγου

Standard

του Έντιν Χαϊνταρπάσιτς

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

«Κυβέρνηση εγκληματιών»: Διαδήλωση στο Σαράγεβο, 10.2.2014. Φωτογραφία του Stefano Giantini, από το flickr

Πριν από δύο εβδομάδες, χιλιάδες διαδηλωτές εισέβαλαν σε κυβερνητικά κτίρια σε ολόκληρη τη Βοσνία. To μαζικό ξέσπασμα του θυμού στο Σαράγεβο και άλλες πόλεις της Βοσνίας,  και αμέσως μετά η δημιουργία ανοιχτών συνελεύσεων των πολιτών (plenums), πολύ γρήγορα συγκέντρωσε την παγκόσμια προσοχή. Οι μεγάλες εφημερίδες προσπαθούσαν να βρουν εσπευσμένα επιτόπιους ρεπόρτερ, ενώ άρθρα του Σλαβόι Ζίζεκ και ανοιχτές επιστολές στοχαστών όπως ο Ταρίκ Αλί εξέφραζαν με ενθουσιασμό την υποστήριξή τους στις διαδηλώσεις.

 Στον δημόσιο λόγο που αναπτύσσεται για τις διαμαρτυρίες που ξεσπούν σε χώρες σε αναβρασμό  (είτε πρόκειται για τη Βοσνία, την Ουκρανία, την Ελλάδα ή την Τυνησία), διαμορφώνεται διεθνώς -ειδικά στα ΜΜΕ και τις κυβερνήσεις, σε Ευρώπη και Αμερική- μια γενική συναίνεση: στήριξη των βασικών δημοκρατικών δικαιωμάτων των πολιτών, συνδυασμένη με την καταδίκη του διεφθαρμένου τοπικού πολιτικού προσωπικού.

Μια τέτοια στήριξη συνοδεύεται σχεδόν πάντα από μια σειρά υποθετικών προτάσεων. Το άρθρο του Tim Judah στον Economist σχετικά με τις διαδηλώσεις στη Βοσνία αποτελεί καλό παράδειγμα. Εκτιμά ότι τα κίνητρα των διαδηλώσεων είναι «αντι-εθνικιστικά» και φιλελεύθερα, γι’ αυτό και τις στηρίζει, στο τέλος του κειμένου όμως η στήριξη δίνει τη θέση της σε μια σειρά υποθετικές προτάσεις: «Αν οι συνελεύσεις αυτές αποκτήσουν ρίζες, αν αναδειχθούν νέοι ηγέτες και αν εστιάσουν σε ρεαλιστικά αιτήματα, τότε κάτι ίσως μπορεί να αλλάξει». Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο 23 του Φλεβάρη

Standard

Κείμενα των: Γιώργου Νικολαΐδη, Δημήτρη Δημητρόπουλου,  Δημήτρη Παλαιολογόπουλου, Ρογήρου, Αλέξη Οικονομίδη, Νταβίντ Νάουερ, Κλαούντια Γκνεμ-Λάουμπσερ, Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, Εντίν Χαϊνταρπάσιτς, Μαρίνας Γαλανού, Λορέντζο Ζαμπόνι, Ντίνας Βαΐου

 

Έργο του Λούκα Σινιορέλι

Έργο του Λούκα Σινιορέλι

Yγεία: τα ονόματα και τα πράγματα. Ο Γιώργος Νικολαΐδης μιλάει για τη διάσταση ονομαστικού και πραγματικού στο χώρο της υγείας: για τον ιδιωτικό τομέα που δεν είναι ιδιωτικός και το δημόσιο σύστημα υγείας που δεν είναι (μόνο) δημόσιος. Αποτιμάει τη διαδρομή του ΕΣΥ και του ΕΟΠΠΥ, τις ευθύνες του κράτους, της μνημονιακής πολιτικής αλλά και του συνδικαλισμού: «Μια σύγχρονη ριζοσπαστική αριστερή πρόταση δεν μπορεί να στηρίζεται στη νοσταλγία για την κατάσταση πραγμάτων του 2008 ούτε στη διατήρηση της κατεστημένης λογικής. Ούτε στο αλήστου μνήμης χατζηγακικό “όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά”, όπου όποιος ζητάει θορυβωδώς θεωρείται εκ προοιμίου ότι εξυπηρετεί τα λαϊκά συμφέροντα, ανεξαρτήτως αν είναι κλινικάρχης ή μεροκαματιάρης, “φακελάκιας” ή από τα μόνιμα “κορόιδα” (χάρη στα οποία βρίσκουν αρκετοί πολίτες την υγεία τους). Ακόμα, δεν μπορεί η αριστερή πολιτική να νοείται ως άθροιση διαμαρτυρομένων: ο ΕΟΠΥΥ δείχνει ότι η απλή άθροιση αιτημάτων διαμαρτυρίας δεν είναι δυνατή, καθώς ενίοτε είναι αντικρουόμενα».

Πορτρέτα του Χριστόδουλου Ξηρού. Ο Δημήτρης Δημητρόπουλος, με αφορμή την εικονογραφία του τηλεοπτικού διαγγέλματος του Χριστόδουλου Ξηρού (Γκεβάρα, Βελουχιώτης, Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης): «Οι πρωταγωνιστές του 1821 βέβαια μετείχαν σε μια εθνική επανάσταση.  Είναι αναμενόμενο λοιπόν να έχουν ευρύτατη λαϊκή αποδοχή, ιδιαίτερα σε μια χώρα που η αδυναμία ή η άρνηση αντιμετώπισης των προβλημάτων τού σήμερα οδηγεί σε μια διαρκή φυγή στο παρελθόν, σε υπερβολική κατανάλωση ιστορίας. Πρόκειται όμως και για κάτι παραπάνω. Στον αχταρμά του δημόσιου λόγου, ιδίως του διαδικτύου, όπου κυριαρχεί η πατριδολαγνία, η συνωμοσιολογία, η ξενοφοβία, η ακρισία, η ασυναρτησία και η παραζάλη, οι αγωνιστές του ’21 θεωρήθηκαν ιδανικοί  για να θέσουν υπό τη σκέπη τους, να δανείσουν την εικόνα και το όνομά τους σε όλους όσους τα χρειάζονταν για ίδιον όφελος. Τώρα τους έλαχε να ευλογούν και τα όπλα του Ξηρού».

Πέτρος Διβέρης, ο Επονίτης. Ο Δημήτρης Παλαιολογόπουλος αποχαιρετά τον Πέτρο Διβέρη, από τους πρωτεργάτες της ΕΠΟΝ, που πέθανε πριν από λίγες μέρες: «Άνθρωπος με σπάνιες αρετές τρυφερός οικογενειάρχης, έντιμος στις συναλλαγές του με τους συνανθρώπους του, σεμνός, χαμογελαστός, ανυποχώρητος, στα ιδανικά του μα πάντα ανοιχτός στα μηνύματα του καιρού του. Θα παραμένει πάντα στις μνήμες μας και στις καρδιές μας ένας αληθινός Επονίτης».

Σχετικά με το ουκρανικό ζήτημα. Σύγχυση γενικώς. Ο Ρογήρος διευκρινίζει ορισμένα βασικά πραγματολογικά και ιστορικά δεδομένα, για να καταλάβουμε τα όσα συμβαίνουν σήμερα στην Ουκρανία: «Το γεγονός ότι ίσως υπήρξε η διάθεση να «αποσπασθεί» από τη Ρωσία μια χώρα που ανήκει κατεξοχήν στη σφαίρα επιρροής της δεν είναι παράδοξο στο πλαίσιο των σύγχρονων γεωστρατηγικών συσχετισμών. Εφόσον όμως υπήρξε τέτοια βούληση, θα έπρεπε και τα μέσα να είναι ανάλογα (π.χ. γενναία οικονομική ενίσχυση, πολιτική στήριξη κ.ο.κ.). Στην προκειμένη περίπτωση, επιχειρήθηκε να γίνει επική παρτίδα πόκερ με μέσα που έφταναν για να παιχτεί το πολύ ένα άθλιο δελτίο ξυστού! Το αποτέλεσμα ήταν να απελευθερωθούν δυνάμεις που δεν μπορούν να ελεγχθούν».

  ΤΟ ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΟΧΙ ΣΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

1. Στη χώρα του Χρήματος και του Φόβου. Γράφει ο Νταβίντ Νάουερ: «Για να υπερβάλω λιγάκι, από το «να είναι κανείς Ελβετός» δεν θα έμεναν και πολλά, εάν το επίπεδο ζωής στη χώρα υποχωρούσε φτάνοντας το επίπεδο ζωής των Γερμανών ή –Θεός φυλάξοι– εκείνο των Γάλλων ή των Ιταλών. […] Οι Ελβετοί επινόησαν κιόλας έναν δικό τους, πολιτικά ορθό, όρο για τα υποτιθέμενα προφανή δεινά που προκαλεί η μαζική μετανάστευση: Dichtestres, δηλαδή “άγχος του συνωστισμού” — ένας όρος που χρησιμοποιείται στη βιολογία για να περιγραφεί το άγχος το οποίο προκαλεί ο συνωστισμός στα ζώα». (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου).

2. Οι «φτωχοί χωρικοί» και οι «ξένοι αφέντες». Η ελβετίδα οικονομική αναλύτρια Κλαούντια Γκνεμ-Λάουμπσερ γράφε: «Οι νικητές του ελβετικού δημοψηφίσματος αφηγούνται τώρα μια ιστορία βγαλμένη από τη λαϊκή παράδοση της χώρας: οι φτωχοί, αδύναμοι χωρικοί αποτίναξαν τον ζυγό που τους επέβαλλαν οι κακοί ξένοι αφέντες τους. Δεν προκαλεί έκπληξη λοιπόν ότι, αφού ενορχήστρωσε το νικηφόρο δημοψήφισμα, ο δισεκατομμυριούχος βουλευτής Κρίστοφ Μπλόχερ του λαϊκιστικού δεξιού Ελβετικού Κόμματος του Λαού (SVP) δήλωσε: “Τώρα που ξαναπήραμε την εξουσία στα χέρια μας, η κυβέρνηση πρέπει να μεταφέρει την επιθυμία του ελβετικού λαού στις Βρυξέλλες — και όσο πιο γρήγορα το κάνει, τόσο το καλύτερο”». Kαι μας εξηγεί γιατί αυτά είναι ακροδεξιά παραμύθια. (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου).

Σκυλιά του Σότσι. Ένα σχόλιο του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, στη νέα του στήλη του «Νέα από το σπίτι»: «Με αφορμή τις εκκαθαρίσεις σκύλων στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι, ξαναδιάβασα την Αργία, μια από τις ιστορίες που έγραψε ο Σαλάμοφ για το γκουλάγκ της Κολιμά».

Βοσνία: η πολιτική γραμματική του υποθετικού λόγου. Γράφει ο Εντίν Χαϊνταρπάσιτς: «Τα γεγονότα στη Βοσνία είναι σημαντικά ακριβώς επειδή θέτουν τα δύσκολα ερωτήματα της ελευθερίας και της δημοκρατίας χωρίς όρους ή προεικαζόμενες απαντήσεις. Οι συνελεύσεις μπορεί να μην ταιριάζουν στη συμβατική εικόνα της επανάστασης, αλλά είναι αναμφισβήτητα ανατρεπτικές διακηρύσσοντας ότι “η συνέλευση των πολιτών δεν είναι απλώς μια διαμαρτυρία· είναι μια διαδικασία παραγωγής πιθανοτήτων”» (μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης).

Αυτοδιοικητικές επιλογές: τα δέντρα και το δάσος. Σκέψεις του Αλέξη Οικονομίδη για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, τη σχέση «τοπικού» και «εθνικού»: «Οι άνθρωποι δεν βιώνουν μια ενιαία τοπικότητα, την οποία στις επικείμενες εκλογές καλούνται να συνδέσουν πλήρως, μερικώς ή καθόλου με την κεντρική πολιτική αναμέτρηση. Η ίδια η τοπικότητα εμπεριέχει ήδη –και παράγει συνεχώς– διαφορές, και μάλιστα όχι μόνο ποσοτικές: η πόλη δεν είναι ένα μεγάλο χωριό, ούτε η μητρόπολη είναι, απλώς, μια μεγάλη πόλη. Οι διαφορές κλίμακας συγκροτούν –έχουν συγκροτήσει προ πολλού– διαφορετικές ποιότητες».

Η παράδοξη κίνηση της Σπινέλι. Ο Λορέντσο Ζαμπόνι, από τη Φλωρεντία, εξηγεί πώς «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα» θα μπορούσε να επανενώσει την ιταλική Αριστερά: «Η Ιταλία δεν έζησε, ακόμα, την εμπειρία των μαζικών, ενωτικών κινητοποιήσεων ενάντια στη λιτότητα που χαρακτήρισαν την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία των τελευταίων χρόνων. Ως εκ τούτου, είναι απίθανο η Ιταλική Αριστερά να προσεγγίσει τα επίπεδα λαϊκής στήριξης που επιτεύχθηκαν στις προαναφερθείσες χώρες. Μολαταύτα, εάν η “H Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα” βρει τη δύναμη να συγκρουστεί ανοιχτά με την Ε.Ε. στα κοινωνικο-οικονομικά ζητήματα, εάν επιτρέψει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες της, η είσοδος στο Ευρωκοινοβούλιο θα γίνει ένας απολύτως εφικτός στόχος» (μετάφραση: Μάρκος Βογιατζόγλου).

Περί επανοικειοποίησης και ανάκτησης προσβλητικών όρων. Η Μαρίνα Γαλανού εξηγεί γιατί θεωρεί προβληματική την επανοικειοποίηση προσβλητικών όρων (λ.χ. «πούστης», «πουστιά», «τραβέλι») από το λοάδ κίνημα. Αναφέρεται στις διαφορές της ελληνικής περίπτωσης από τη γερμανική, τις ενδεχόμενες συγκλίσεις με την ισπανική και την πορτογαλική, καθώς και στον επανοικειοποιημένο όρο queer.

H ιδιωτικοποίηση του σχεδιασμού. Η Ντίνα Βαΐου αναφέρεται στην κατάργηση των Οργανισμών Ρυθμιστικών Σχεδίων (Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων) με το νομοσχέδιο που κατατέθηκε προχθές και  σχολιάζει το Reactivate Athens – ως δύο παράλληλες αλλά όχι ασύμβατες περιπτώσεις ιδιωτικοποίησης του σχεδιασμού και απόσυρσης του δημοσίου από το προσκήνιο.

 

 

Ο Αναπαραδιάδης, ο Σουρής και οi εκλογές του ΔΣΑ

Standard

ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟΝ ΔΣΑ, 23-24 ΤΟΥ ΦΛΕΒΑΡΗ

του Βασίλη Παπαστεργίου

Ο Γεώργιος Σουρής

Πριν 130 χρόνια, το 1884, ο Γεώργιος Σουρής έγραφε και παρουσίαζε το θεατρικό μονόπρακτο Ο Αναπαραδιάδης. Η υπόθεση της σύντομης αυτής κωμωδίας είναι η εξής: ο Αναπαραδιάδης, νεαρός δικηγόρος της Αθήνας, καταδιώκεται στην οδό Αιόλου από τον Σπαθάδη, ενωμοτάρχη και φοροεισπράκτορα, που επιδιώκει να τον συλλάβει προκειμένου να εισπράξει το φόρο επιτηδεύματος. Καταφέρνει να διαφύγει καταφεύγοντας στο σπίτι της Αθηναίας γεροντοκόρης Μελπομένης. Για κακή του όμως τύχη, στο σπίτι καταφθάνει και ο αδελφός της Μελπομένης, ονόματι Σπαθάδης. Μπροστά στον κίνδυνο της σύλληψης και της προσωπικής του κράτησης, ο Αναπαραδιάδης δέχεται να αποκαταστήσει τη Μελπομένη, γίνεται δηλαδή γαμπρός με το στανιό, με αντάλλαγμα την εξόφληση του χρέους του, την πληρωμή των εξόδων του γάμου από τον Σπαθάδη και τη συμφωνία να μένει στο εξής στο σπίτι του Σπαθάδη, γιατί ο ίδιος στο δικό του χρωστά το νοίκι. Ας ακούσουμε τη φωνή του συναδέλφου Αναπαραδιάδη, μέσα από το κείμενο του Σουρή:

«Ακούς εκεί να κυνηγούν κι εμάς τους δικηγόρους

και στα καλά καθούμενα να μας γυρεύουν φόρους,

ενώ εμείς δεν έχομε μισής στιγμής ραχάτι

και με τουφέκι τρέχομε να εύρομε πελάτη,

ενώ και τα χαρτόσημα κανένας δεν πληρώνει,

και ύστερα επιτήδευμα ζητούν καλά και σώνει; Συνέχεια ανάγνωσης

Ματαίωση και υποκρισία. Γιατί καταργείται η δημοτική ψήφος των μεταναστών;

Standard

του Ανδρέα Τάκη

2-andreas takisΛίγοι, φαίνεται, είχαν αντιληφθεί πως η διαβόητη περσινή απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία ματαιώθηκε ένα από τα σημαντικότερα βήματα εκδημοκρατισμού της κοινωνίας μας (η χορήγηση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά των μεταναστών που γεννήθηκαν στην Ελλάδα ή πήγαν ελληνικό σχολειό), έκρινε αντισυνταγματική και την ψήφο, στις δημοτικές εκλογές, των μεταναστών που ζουν εδώ με μακρόχρονες άδειες παραμονής. Μόνο έτσι εξηγείται ότι πολιτικοί και κοινωνικοί παράγοντες έσπευσαν να καταγγείλουν ως «αποκλεισμό» και «κοινωνική περιθωριοποίηση» των νομίμως διαμενόντων μεταναστών την πρωτοβουλία του Γ. Μιχελάκη να συμπεριλάβει στις αιφνιδιαστικές τροπολογίες που κατέθεσε, ενόψει των επερχομένων διπλών εκλογών, την ολοσχερή κατάργηση των σχετικών ρυθμίσεων του πολύπαθου Ν. 3838/2010.

Στην πραγματικότητα, ο αποκλεισμός έχει επέλθει με την έκδοση της επίμαχης δικαστικής απόφασης. Το σκεπτικό παρέπεμπε ρητά στην αντίστοιχη απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, την οποία εν πολλοίς κόπιαρε: στη δημοκρατία κάθε εκλογική διαδικασία που αποβλέπει στην ανάδειξη δημοσίων αρχόντων συνδέεται εξ ορισμού με τη λαϊκή κυριαρχία, άρα η εκεί συμμετοχή επιφυλάσσεται, επίσης εξ ορισμού, μόνον σε όσους ανήκουν στο ελληνικό πολιτικό σώμα: όσους διαθέτουν την ιδιότητα του έλληνα πολίτη. Συνέχεια ανάγνωσης

Το μήνυμα του Στιούαρτ Χολ

Standard

 Στιούαρτ Χολ (1932-2014)

του Ταρίκ Αλί

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

 Scott_03_body«Αυτό που πραγματικά καθορίζει τις ζωές μας είναι ο τρόπος που η συμπάθειά μας ρέει και αναδιπλώνεται». Τούτη η εισαγωγική φράση της κριτικής που έγραψε ο Στιούαρτ Χολ το 1960 για τον Εραστή της Λαίδης Τσάτερλυ ανήκει στον Ντ. Χ. Λώρενς. Ο κριτικός την ξέθαψε από τα βάθη του μυθιστορήματος. Και θα μπορούσε άνετα να σταθεί ως επιτάφιος για τον ίδιο τον Στιούαρτ. Οι συμπάθειες και οι αντιπάθειες που είχε έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην πολιτικής του συγκρότηση.

Ήταν, πάνω και πριν απ’ όλα, ένα πολιτικό πρόσωπο. Η πολιτική είχε μεγάλη σημασία για εκείνον κι ήταν αυτή που του επέτρεψε να αναπτύξει τις πραγματικά μαγευτικές ρητορικές του ικανότητες.

Ήταν «παιδί» του 1956. Η δίδυμη κρίση που ξέσπασε εκείνη τη χρονιά (η αγγλο-γαλλο-ισραηλινή εισβολή στην Αίγυπτο και η σοβιετική επέμβαση την Ουγγαρία) δημιούργησε ένα κύμα αμφισβήτησης που σάρωσε την Ευρώπη. Στη Βρετανία, οδήγησε στην ανάδυση του πρώτου κύματος της Νέας Αριστεράς, που εκφράστηκε με περιοδικά (όπως το New Left Review), τη δημιουργία των Λεσχών της Νέας Αριστεράς σε όλη τη χώρα, καθώς και στην Εκστρατεία για τον Πυρηνικό Αφοπλισμό. Εκτός από τον Στιούαρτ, ο Ε.Π. Τόμσον, ο Ραλφ Μίλιμπαντ, ο Ρέιμοντ Ουίλιαμς, η Ντόρις Λέσινγκ και πολλοί άλλοι έπαιξαν τους δικούς τους ρόλους. Όταν ο Στιούαρτ έγινε ο πρώτος αρχισυντάκτης του New Left Review, με μια έντονη παρεμβατική και ακτιβιστική προσέγγιση, το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: Εάν επιθυμείτε την αλλαγή, σηκωθείτε από τους καναπέδες σας και προκαλέστε την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων — αλλά επίσης να σκέφτεστε, να επιχειρηματολογείτε, να συζητάτε ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να πάμε μπροστά. Αυτή παραμένει μια σπουδαία κληρονομιά.

Ο Χολ εντάχθηκε στο κέντρο σύγχρονων πολιτισμικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Μπέρμινχαμ υπό τον Ρίτσαρντ Χόγκαρτ, του οποίου το κέντρο ήταν το πνευματικό παιδί. Όταν ο Χόγκαρτ αποχώρησε, ο Χολ ριζοσπαστικοποίησε το εγχείρημα, λέγοντας μισοαστεία-μισοσοβαρά στους φίλους του ότι οι πολιτισμικές του σπουδές ήταν πολιτική με άλλα μέσα. Το κέντρο είχε ξεκινήσει τη λειτουργία του επεκτείνοντας τα εργαλεία της λογοτεχνικής κριτικής στη μαζική κουλτούρα. Η πιο φιλόδοξη προσπάθεια του Χολ είχε να κάνει με την ανάπτυξη μιας θεωρίας για την ανάλυση της λαϊκής κουλτούρας. Αυτή η προσπάθεια είχε παγκόσμιο αντίκτυπο, αρχικά στον αγγλόφωνο κόσμο, αλλά αργότερα και έξω από αυτόν. Επίσης, τον κατέστησε μια φιγούρα που εμψύχωσε νεαρούς μαύρους καλλιτέχνες και κινηματογραφιστές στη Βρετανία, από τους οποίους ο Άιζακ Τζούλιεν και ο Τζον Ακόμφρα είναι τα πλέον εξέχοντα παραδείγματα.   Συνέχεια ανάγνωσης

Στιούαρτ Χωλ: Ένας θεός της Αριστεράς

Standard

 Στιούαρτ Χολ (1932-2014)

της Ζόε Ουιλλιαμς (από τη συνέντευξή της με τον Στ. Χολ)

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

 Stuart Hall ProjectΟ Στιούαρτ Χολ είναι κάτι σαν Θεός στον χώρο της Αριστεράς. Όχι λόγω του υπερβολικού σεβασμού με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν, αλλά επειδή κάθε συζήτηση, είτε για την πολυπολιτισμικότητα ή τον φεμινισμό, είτε για τον Καρλ Μαρξ ή την ελεύθερη αγορά, μόλις φτάσει σε κάποιο βάθος, αναγκαστικά θα ανατρέξει στις δικές του ιδέες (παραλίγο να γράψω το «Τ» με κεφαλαίο).

Ο Χολ ήρθε στη Βρετανία το 1951 και φοίτησε στο Κολέγιο Μέρτον της Οξφόρδης, με υποτροφία του  Ιδρύματος Ρόουντς. «Τρεις μήνες στην Οξφόρδη έφτασαν για να πειστώ ότι δεν ήταν το σπίτι μου. Δεν είμαι Άγγλος και ποτέ δεν θα γίνω. Η ζωή μου ήταν μια ζωή μερικών εκτοπισμών. H Αγγλία για μένα ήταν μια οδός διαφυγής, και αποδείχθηκε μια αποτυχία». Όλα αυτά τα λέει με ένα ύφος ευχαριστημένο, σα να θέλει να πει ότι ο εκτοπισμός του δεν τσαλάκωσε την ευτυχία του, και η αποτυχία για την οποία μιλά μοιάζει, αν μη τι άλλο, να τον διασκέδασε. […]

Κάθομαι στην κουζίνα του στο Χάμπστεντ, λουσμένη στο φως του ήλιου, μια μέρα πριν από τα ογδοηκοστά του γενέθλιά, με τη σουρεαλιστική αίσθηση πως έχω απέναντί μου ένα αρχέτυπο ακαδημαϊκού, εντελώς ασυμβίβαστου, ολοκληρωμένου, επιτυχημένου: το είδος του ακαδημαϊκού για τον οποίο θα έγραφε ο Τζον Απντάικ, όταν ήταν νέος. Ο Χολ, με περιπαικτικό ύφος, μου λέει: «Ήμουν προορισμένος να γίνω –ακολουθεί βρώμικη λέξη– διανοούμενος. Με την ακαδημαϊκή καριέρα έβγαλα τα λεφτά μου». Συνέχεια ανάγνωσης

Physics for blind students

Standard
Κρίστιαν Ρολφς, "Mεγάλο κεφάλι", 1922

Κρίστιαν Ρολφς, «Mεγάλο κεφάλι», 1922

Προς τον Πρόεδρο του Φυσικού Τμήματος, ΑΠΘ

Αγαπητέ συνάδελφε,

Δεν γνωριζόμαστε, αλλά θα ήθελα να σας συγχαρώ για το θάρρος σας να απαγορεύσετε την εγγραφή στο Τμήμα σας ενός τυφλού φοιτητή που διέπρεψε στις Ολυμπιάδες Μαθηματικών. Καταρχάς, κακώς αποφάσισε ότι θέλει να σπουδάσει φυσική. Επειδή, δηλαδή, διακρίθηκε διεθνώς στα μαθηματικά, πρέπει ντε και καλά να σπουδάσει φυσική; Δεν του έκανε η ιστορία; η φιλολογία; η φιλοσοφία; κάποια τεχνική σχολή; Και, όπως δηλώσατε, δεν υπάρχει καμία απολύτως διάκριση ενάντια στους τυφλούς, όπως σας κατηγορούν οι αδαείς, το ίδιο θα κάνατε και για άλλες κατηγορίες φοιτητών με προβλήματα στα «άνω δύο άκρα». Ακόμη και ο «απειθής» πρύτανής σας παρενέβη. Είναι, λέει, παλιός ο εσωτερικός κανονισμός και πρέπει να αλλάξει. Εννοούσε, προφανώς, ότι ο κανονισμός είναι από τον καιρό που δεν υπήρχαν τυφλοί…

Υπάρχουν, βέβαια, και οι εμπαθείς. Συνήθως είναι αριστεροί. Λένε για εμάς τους πανεπιστημιακούς ότι ασκούμε δημόσιο λειτούργημα, και ως εκ τούτου θεωρούν ότι πρέπει να χάνουμε την πολύτιμη ώρα μας ώστε να βοηθούμε τους λιγότερο ευνοημένους. Καλά, όλοι αυτοί, δεν έχουν ακούσει για τις άλλες δουλειές που έχουμε; Τι είναι το πανεπιστήμιο; Κέντρο κοινωνικής πρόνοιας;

Και κάτι που μάλλον ξέφυγε της προσοχής σας, και εδώ θα ήθελα να σας βοηθήσω: Έψαξα στο ίντερνετ για «science/physics for blind students» και μου βγάζει πάνω από 10.000 σάιτ. Με βιβλία, ερευνητικές εργασίες, εργαστηριακές ασκήσεις, πρακτικά συνεδρίων και άλλα πολλά για τυφλούς φοιτητές. Διάβασα αρκετά απ’ αυτά, και εντυπωσιάστηκα με τι πράγματα χάνουν την ώρα τους οι κουτόφραγκοι. Απίστευτοι τύποι. Κατεβατά ολόκληρα, με ανοησίες. Μπουρδολογίες ολκής. Αστειότητες. Καλά κάνουν οι Τούρκοι με τον πρόσφατο νόμο τους που θα απαγορεύουν διάφορα σάιτ να εμφανίζονται στις οθόνες. Αυτό θα πει κράτος, όχι το δικό μας. Να βάζεις physics for blind students, και να σου βγάζει Error 404, όχι όλες αυτές τις φλυαρίες που διάβασα.

Μην σας ταλαιπωρώ περισσότερο, σας έχουν ήδη ταλαιπωρήσει τα ΜΜΕ με την γνωστή αγραμματοσύνη τους. Αν σας ζητήσουν, όμως, να κάνετε κάποια δήλωση, μήπως θα έπρεπε να τους πείτε ότι στην Ελλάδα η φυσική είναι μόνο για τους φυσιολογικούς; Να το βροντοφωνάξετε, σας παρακαλώ, για να το καταλάβουν καλά.

Με  εκτίμηση

Κώστας Γαβρόγλου

Η επιτυχία μιας κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη

Standard

Mιλάει για τις ευρωεκλογές, την υποψηφιότητα Τσίπρα, την ευρωπαϊκή Αριστερά και σοσιαλδημοκρατία, τις προοπτικές της αριστερής κυβέρνησης

συνέντευξη του Χάρη Γολέμη, διευθυντή του Ινστιτούτου Νίκου Πουλαντζάς και επικεφαλής του ευρωπαϊκού δικτύου «transform

 4-golemis-aΟι επικείμενες ευρωεκλογές συζητιούνται προς το παρόν στην Ελλάδα ως ένα μεγάλο δημοψήφισμα εναντίον της κυβερνητικής πολιτικής. Θεωρείς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να τις αντιμετωπίσει μ’ αυτόν κυρίως τον τρόπο;

Προφανώς, αν στις ευρωεκλογές υπάρξει μια μεγάλη ήττα της ΝΔ (για το ΠΑΣΟΚ, όπως και αν μεταμφιεστεί, αυτό είναι βέβαιο), η συγκυβέρνηση δύσκολα θα αντέξει μέχρι το 2015, όταν αναγκαστικά θα γίνουν οι εθνικές εκλογές. Άλλωστε, οι ευτελείς σχεδιασμοί της τελευταίας στιγμής (ταυτόχρονη διεξαγωγή των ευρωεκλογών με τον δεύτερο γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, καθιέρωση του σταυρού προτίμησης αντί της λίστας) μοναδικό στόχο έχουν να περιορίσουν κατά το δυνατόν αυτή την ήττα ή/και να αποκρύψουν τη σημασία της.

Παρά ταύτα, η αναγόρευση των επικείμενων εκλογών για το ευρωκοινοβούλιο αποκλειστικά σε «δημοψήφισμα» κατά της κυβέρνησης δεν με βρίσκει σύμφωνο. Αφενός το θεωρώ αποπροσανατολιστικό: οι πολιτικές δυνάμεις που είναι κατά της κυβέρνησης δεν συνιστούν ενιαίο μέτωπο, ώστε οι ψήφοι που θα λάβουν να μπορούν να αθροιστούν σε ένα «όχι», όπως γίνεται στα δημοψηφίσματα. Είναι μεγάλες έως και χαώδεις οι διαφορές που χωρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ από τα άλλα αντιπολιτευόμενα κόμματα (ΚΚΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΔΗΜΑΡ, Πράσινοι, ΑΝΕΛ), διάφορες ευκαιριακές αντιευρωπαϊκές συσπειρώσεις (όπως το Σχέδιο Β΄ του Αλαβάνου, το ΕΠΑΜ του Καζάκη, τη Δραχμή των Πέντε Αστέρων του Κατσανέβα), και φυσικά από τη Χρυσή Αυγή — που δεν τη βάζω βέβαια στον ίδιο λογαριασμό. Αφετέρου, το θεωρώ μίζερο: οι ευρωεκλογές, στη σημερινή περίοδο (κατά την οποία οι σοσιαλδημοκράτες και οι συντηρητικοί έχουν σχεδόν ταυτόσημες θέσεις για μια νεοφιλελεύθερη έξοδο της Ε.Ε. από την κρίση και, ταυτόχρονα, αυξάνεται η δύναμη των «ευρωσκεπτικιστικών» κομμάτων της λαϊκιστικής δεξιάς, της ακροδεξιάς αλλά και του ναζισμού), έχουν και τη δική τους αυτόνομη σημασία.

Μαξ Μπέκμαν, «Η αρπαγή της Ευρώπης»

Η προεκλογική εκστρατεία του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει δηλαδή να αναφέρεται μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι στα ελληνικά προβλήματα;

Κάθε άλλο. Να σου πω μια ιστορία απ’ τα παλιά. Στο παρελθόν, οι διάφορες εκφράσεις της ανανεωτικής κομμουνιστικής και ευρύτερης Αριστερά, μόνες τους ή σε συμμαχικά σχήματα με ακτιβιστές των κινημάτων, στις ευρωεκλογές τόνιζαν κυρίως τα ευρωπαϊκά ζητήματα στις διάφορες διαστάσεις τους –θεσμικές, οικονομικές, κοινωνικές–, καταγγέλλοντας μάλιστα τις άλλες πολιτικές δυνάμεις ότι ασχολούνταν αποκλειστικά με τα εγχώρια ζητήματα, όπως πράγματι συνέβαινε. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις ευρωεκλογές του 1989 το βασικό σύνθημα του εκσυγχρονιστικού, ευρωπαϊστικού ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη ήταν «Πρώτα η Ελλάδα»!

Αλλά επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι κράτος, ώστε η ψήφος στο ευρωκοινοβούλιο να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, ήταν σαν αυτή η Αριστερά να ζητούσε από τον κόσμο να φύγει από την άμεση πραγματικότητα, όπου ζούσε, και να μεταφερθεί σε ένα πεδίο αόριστο, όπως φάνταζε η Ευρώπη· αόριστο από πλευράς διεκδίκησης εξουσίας, διεκδίκησης δικαιωμάτων, κατακτήσεων κλπ. Γι’ αυτό, τα αποτελέσματά της, αν και αρκετά υψηλότερα από τα αντίστοιχα των εθνικών εκλογών, απείχαν πολύ από εκείνα του ΠΑΣΟΚ ή της ΝΔ: τα συνθήματα, η διαπάλη της αναμέτρησης εντοπίζονταν στην Ελλάδα. Συνέχεια ανάγνωσης