Στιούαρτ Χωλ: Ένας θεός της Αριστεράς

Standard

 Στιούαρτ Χολ (1932-2014)

της Ζόε Ουιλλιαμς (από τη συνέντευξή της με τον Στ. Χολ)

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

 Stuart Hall ProjectΟ Στιούαρτ Χολ είναι κάτι σαν Θεός στον χώρο της Αριστεράς. Όχι λόγω του υπερβολικού σεβασμού με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν, αλλά επειδή κάθε συζήτηση, είτε για την πολυπολιτισμικότητα ή τον φεμινισμό, είτε για τον Καρλ Μαρξ ή την ελεύθερη αγορά, μόλις φτάσει σε κάποιο βάθος, αναγκαστικά θα ανατρέξει στις δικές του ιδέες (παραλίγο να γράψω το «Τ» με κεφαλαίο).

Ο Χολ ήρθε στη Βρετανία το 1951 και φοίτησε στο Κολέγιο Μέρτον της Οξφόρδης, με υποτροφία του  Ιδρύματος Ρόουντς. «Τρεις μήνες στην Οξφόρδη έφτασαν για να πειστώ ότι δεν ήταν το σπίτι μου. Δεν είμαι Άγγλος και ποτέ δεν θα γίνω. Η ζωή μου ήταν μια ζωή μερικών εκτοπισμών. H Αγγλία για μένα ήταν μια οδός διαφυγής, και αποδείχθηκε μια αποτυχία». Όλα αυτά τα λέει με ένα ύφος ευχαριστημένο, σα να θέλει να πει ότι ο εκτοπισμός του δεν τσαλάκωσε την ευτυχία του, και η αποτυχία για την οποία μιλά μοιάζει, αν μη τι άλλο, να τον διασκέδασε. […]

Κάθομαι στην κουζίνα του στο Χάμπστεντ, λουσμένη στο φως του ήλιου, μια μέρα πριν από τα ογδοηκοστά του γενέθλιά, με τη σουρεαλιστική αίσθηση πως έχω απέναντί μου ένα αρχέτυπο ακαδημαϊκού, εντελώς ασυμβίβαστου, ολοκληρωμένου, επιτυχημένου: το είδος του ακαδημαϊκού για τον οποίο θα έγραφε ο Τζον Απντάικ, όταν ήταν νέος. Ο Χολ, με περιπαικτικό ύφος, μου λέει: «Ήμουν προορισμένος να γίνω –ακολουθεί βρώμικη λέξη– διανοούμενος. Με την ακαδημαϊκή καριέρα έβγαλα τα λεφτά μου».

Έγινε μια από τις σημαίνουσες μορφές του New Left Review στη δεκαετία του 50 (μαζί με τον Ραλφ Μίλιμπαντ, τα κόκαλά του  οποίου στις μέρες μας  θα τρίζουν — αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας)· έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε πως οι αξιομνημόνευτες ιδέες που συνδέονται με το περιοδικό αυτό, στα χρόνια της Θάτσερ αλλά και αργότερα, πολύ συχνά ήταν του ίδιου του Χολ. Η Μπέατριξ Κάμπελ, σε ένα γράμμα της στο London Review of Books τον Ιανουάριο του 2012, αναφερόταν στον «οπισθοδρομικό εκσυγχρονισμό» της Θάτσερ, όπως τον περιέγραψε ο Χολ. Αλλά το πιο βαθύ ίχνος που άφησε ήταν στο πεδίο της πολυπολιτισμικότητας, ως λέκτορας και αργότερα διευθυντής του Κέντρου Σύγχρονων Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μπέρμινχαμ. […]

Βρίσκει πλέον προβληματική την κατάσταση της Αριστεράς: «Η Αριστερά έχει πρόβλημα. Δεν έχει ιδέες, δεν έχει κάποια δική της ανάλυση του τι συμβαίνει, κι έτσι δεν έχει και όραμα. Έρχεται απλώς με το θερμόμετρο και λέει: “Πωπώ, άσχημα τα πράγματα, ας μετακινηθούμε προς τα δεξιά!”. Δεν αισθάνεται πια ότι η πολιτική έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα, ότι πρέπει να αλλάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι βλέπουν τα πράγματα».

Τα παραδείγματα είναι παντού γύρω μας, αλλά η περίπτωση με τον πιο επείγοντα χαρακτήρα είναι το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS). «Πώς είναι δυνατόν εκατομμύρια άνθρωποι να έχουν ευεργετηθεί από το NHS και να μην είναι στους δρόμους για να το υπερασπιστούν; Ελάτε τώρα. Το NHS είναι ένα από τα πλέον σημαντικά ανθρωπιστικά εγχειρήματα έχουν λάβει χώρα σε καιρό ειρήνης. Και τώρα, η αρχή ότι δεν πρέπει κανένας να κερδοσκοπεί με την ασθένεια του άλλου έχει χαθεί! Εάν πει κάποιος ότι μια αμερικανική εταιρεία παροχής υπηρεσιών υγείας θα τρέξει το NHS αποτελεσματικά, κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί κάτι να τον αντικρούσει. Οι καθοδηγητικές αρχές έχουν χαθεί». Πρόσφατα, δημοσιεύθηκε μια μελέτη που διερευνούσε γιατί οι ΗΠΑ, που ξοδεύουν περισσότερα χρήματα κατά κεφαλή για την υγεία από τη Βρετανία, έχουν χειρότερα αποτελέσματα, και η απάντηση ήταν ξεκάθαρη: Όταν υπάρχει το κίνητρο του κέρδους, οι πλούσιοι απολαμβάνουν μεγαλύτερης προσοχής από όση χρειάζονται, και οι φτωχοί μικρότερης. Έτσι, άνθρωποι πεθαίνουν χωρίς λόγο.

Συνεπώς, υπάρχει ένα ασφαλές και ρεαλιστικό επιχείρημα εναντίον της εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα στην υγεία, αλλά ο Χολ επιμένει σε μια αμείλικτη ηθική απόφανση: Ποιος θα έβγαζε λεφτά από την ασθένεια του άλλου; Τι είδους άνθρωπος θα έκανε κάτι τέτοιο; Θα του εμπιστευόσασταν τη διαχείριση των χρημάτων σας, και πολύ περισσότερο τη φροντίδα της υγείας σας ή της υγείας κάποιου αγαπημένου σας προσώπου; Το ηθικό επιχείρημα δεν προβάλλεται αρκετά σε τέτοιες περιπτώσεις — ή, μάλλον, δεν προβάλλεται καθόλου.

Καθώς είναι άνθρωπος κι αυτός, και μάλιστα στα ογδόντα του, ο Χολ είχε την ευκαιρία να ζήσει πρόσφατα από κοντά το NHS· πάσχοντας από νεφρική ανεπάρκεια, εδώ και εφτά χρόνια κάνει αιμοκάθαρση, η οποία «μετά από τόσο καιρό σε σκοτώνει και ταυτόχρονα σε κρατά στη ζωή». Ήταν μια εμπειρία που τον άγγιξε πολύ βαθειά. «Σου δίνει μια διαφορετική οπτική του εαυτού σου και μια διαφορετική οπτική του εαυτού σου στη σχέση σου με τους άλλους. Η γυναίκα σου γίνεται η νοσηλεύτριά σου. Για όνομα του Θεού!».

Ασφαλώς, η εμπειρία αυτή βάθυνε και την πολιτική του ταυτότητα. «Πάντα ήξερα ότι δεν είμαι “δέντρο μοναχό”, αλλά τούτο επιβεβαιώθηκε περίτρανα στην κατάσταση αυτή. Δεν είναι μόνο τα νεφρά — θα μπορούσα να μιλάω ώρες για τα προβλήματα υγείας μου. Δεν θα έβγαζα ούτε δυο μέρες χωρίς κάποιον να με βοηθάει. Ο [Ρίτσαρντ] Τίτμους αποκαλούσε αυτό το πράγμα δωρητική σχέση: «Απόστειλον τον άρτον σου επί πρόσωπον του ύδατος» [Εκκλησιαστής, 11,1]·[1] δεν ξέρεις ποιος θα το μαζέψει, δεν ξέρεις αν θα το χρειαστείς αργότερα, απλώς το δίνεις γιατί το έχεις. Είναι το αντίθετο της ανταλλακτικής αξίας. Είναι μια κίνηση χωρίς οικονομική αξία».

Πάντοτε πίστευα πως το εγώ, το εγωιστικό άτομο του Άνταμ Σμιθ, είναι λάθος. Ο έξω κόσμος εισχωρεί στο κεφάλι μας και ξεκινά μια συνεχή διαλεκτική, δεν μπορείς να τον ξεριζώσεις. Έτσι πρέπει να σφυρηλατήσουμε την αδελφοσύνη. Πάντοτε το ήξερα, αλλά φυσικά όταν είσαι άρρωστος, το συνειδητοποιείς ακόμα εντονότερα. Έχεις ιδέα πόσο κοστίζει η αιμοκάθαρση, ανά επίσκεψη; Εάν πιστεύω σε ένα δημόσιο σύστημα υγείας; Φυσικά και πιστεύω. Μέχρι τα μπούνια». […]

Σημείωση

[1] Καθώς το κυριολεκτικό νόημα του χωρίου είναι παράδοξο (μια και το ψωμί προφανώς θα διαλυθεί στο νερό, οπότε δεν είναι δυνατόν να βρεθεί μετά από μέρες), οι μελετητές έχουν προσφέρει διάφορες μεταφορικές ερμηνείες του, όπως ότι αποτελεί συμβουλή για επίμονο εμπόριο σιτηρών δια θαλάσσιων οδών ή για επιμελείς καλλιέργειες στις παραποτάμιες περιοχές, το φθινόπωρο την  εποχή των βροχών κ.λπ. Έχει ενδιαφέρον η γκάμα των ερμηνειών του, σε διάφορες μεταφράσεις: από προτροπή για παράτολμες επενδύσεις προς  ίδιον όφελος  μέχρι προτροπή για αλτρουϊστικές  πράξεις  ή  πράξεις αυτοθυσίας. (ΣτΜ)

Το κείμενο της Zoe Williams που μεταφράζεται εδώ με περικοπές, δημοσιεύθηκε στον «Guardian», στις 11.2.2012.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s