Κόκκινο ψωμί

Standard

ΝΕΑ  ΑΠΟ  ΤΟ  ΣΠΙΤΙ

του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

 Να βλέπεις ταινίες σημαίνει να τρως το λωτό. Γιατί, με τον καιρό, είναι ελάχιστες εκείνες οι εικόνες που καταφέρνουν να διασωθούν απ’ τη λήθη. Όταν όμως διασώζονται, παύουν να είναι εικόνες: κάθε εικόνα γίνεται ένας οπτικός ιός και είναι ένας ιός που δεν λέει να φύγει απ’ το σώμα μας.

Έτσι και στον Κόκκινο Ψαλμό (1972) του Μίκλος Γιάντσο που πέθανε πρόσφατα: υπάρχει η σκηνή του ψωμιού.

Στο δέκατο πλάνο της ταινίας –η ταινία αποτελείται από 26 πλάνα μεγάλης διάρκειας, μ’ εξαίρεση τα πλάνα της πυρκαγιάς– η γυναίκα τεντώνει τις παλάμες της πάνω από ένα μεγάλο φουσκωμένο καρβέλι, λες και θέλει να τις ζεστάνει, λες και θέλει να ζεσταθεί η ίδια, λες και το ψωμί είναι φούρνος. Για μια στιγμή κρύβει το πρόσωπό της στις χούφτες της και ύστερα πιάνει το ψωμί. Το σηκώνει στο ύψος του στήθους της και περπατά. Ο ήλιος πέφτει πάνω στο ψωμί. Η άκρη του ψωμιού χρυσίζει.

Όταν συναντά τον ιερέα, ο ιερέας το ευλογεί: το ψωμί γίνεται άρτος και ο άρτος γίνεται το σώμα του Ιησού. Ο ιερέας νομίζει πως μόνο τα δάχτυλά του μπορούν να ευλογήσουν τα πράγματα.

Συνειρμικά θυμάμαι τον Τάκη Σινόπουλο: «Μιλώντας τόσο πολύ για την πείνα ξεχάσαμε να προστατέψουμε το ψωμί. Τώρα στο ερμάρι τα ποντίκια χαίρονται τρομαχτικές ελευθερίες». Συνέχεια ανάγνωσης

Καλοκαιρινό μπάνιο στο Βαρώσι…

Standard

 AΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

 τoυ Κώστα Αθανασίου

Συνομιλίες εκατέρωθεν της Πράσινης Γραμμής. Από την ταινία "Κυπραίες"

Συνομιλίες εκατέρωθεν της Πράσινης Γραμμής. Από την ταινία «Κυπραίες»

Τούτες τις μέρες που αρχίζει να αχνοφαίνεται για άλλη μια φορά ένα μικρό φως ελπίδας στο Κυπριακό, θυμήθηκα το ντοκιμαντέρ Κυπραίες, που είχαν σκηνοθετήσει το 2004 η (νυν βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ) Βασιλική Κατριβάνου και η Μπούσρα Αζούζ. Θυμήθηκα τις Ελληνοκύπριες και τις Τουρκοκύπριες γυναίκες που κατέθεταν τη δική τους ματιά για τη μνήμη και για το μέλλον, για τα τείχη που δεν είναι μόνο γύρω μας αλλά και μέσα στο μυαλό μας, στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον άλλο, τον φίλο, τον εχθρό. Θυμήθηκα την αγωνία με την οποία οι Κυπραίες μιλούσαν για την ελπίδα να βρεθεί μια λύση που να αποκλείει την οριστική διχοτόμηση του νησιού. Θυμήθηκα την ελπίδα, παραμονές του δημοψηφίσματος για το Σχέδιο Ανάν, ότι η πόρτα που άνοιγε δεν θα ξανακλείσει, παρόλο που αναγνώριζαν τις ιμπεριαλιστικές πτυχές του Σχεδίου Ανάν. Θυμήθηκα την Τουρκοκύπρια που έλεγε, μιλώντας για τη στιγμή που άνοιξαν τα σύνορα, πως «ήταν σαν να άνοιγε ο κόσμος». Θυμήθηκα την οδύνη των αναμνήσεων αλλά και την προσδοκία που επένδυαν οι ομιλήτριες στην άμεση επαφή μεταξύ Ε/Κ και Τ/Κ, τη λαχτάρα για την επαφή που ήταν η μόνη ικανή να γκρεμίσει τα στερεότυπα, τους φόβους, τις φοβίες. Συνέχεια ανάγνωσης

Αυτοδιοικητικές επιλογές: «Βάθος» ή επιφάνεια»;

Standard

Απάντηση στο άρθρο του Αντώνη Λιάκου στα «Ενθέματα», 9.2.2014

(η απάντηση του Αντώνη Λιάκου στο τέλος του ποστ)

του Χρήστου Σίμου

Χουάν Μιρό, "Τοπίο", 1924-25

Χουάν Μιρό, «Τοπίο», 1924-25

 Το άρθρο του Αντώνη Λιάκου στα προηγούμενα «Ενθέματα» («Αυτοδιοικητικές εκλογές: στο βάθος της εικόνας») ξεκινά με την υπόθεση ότι η «αντίληψη πως οι αυτοδιοικητικές εκλογές αποτελούν “δημοψήφισμα για την κυβέρνηση”» είναι λανθασμένη, καθώς οι περιφέρειες της χώρας «ζουν την κρίση διαφορετικά». Επιπλέον, υποστηρίζει ότι «ένα αριστερό κόμμα εξουσίας δεν λογοδοτεί στον εαυτό του», αλλά «στην κοινωνία που επιδιώκει την εμπιστοσύνη της». Και καταλήγει πως η «επιλογή υποψηφίων που υιοθετούν αντισημιτικές απόψεις ή ανέχονται τους νεοναζιστές» δεν βοηθά στο χτίσιμο δεσμών εμπιστοσύνης.

Είναι προφανές πως οι περιφέρειες της χώρας ζουν την κρίση διαφορετικά· αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν ζουν την κρίση και τις επιπτώσεις του Μνημονίου. Είτε ζει κάποιος στην Κοζάνη είτε στην Τρίπολη είτε στις Κυκλάδες, τις επιπτώσεις των περικοπών στους μισθούς, τις συντάξεις και το κοινωνικό κράτος τις βιώνει με σχεδόν παρόμοιο τρόπο. Η νησιωτική Ελλάδα έχει διαφορετικού τύπου προβλήματα από την ηπειρωτική, όπως και η Αττική σε σχέση με την Πελοπόννησο (κάτι που ίσχυε βέβαια και πριν την κρίση), όμως η εφαρμοζόμενη πολιτική παραμένει η ίδια. Συνέχεια ανάγνωσης

Επιτέλους, επανέναρξη των συνομιλιών!

Standard

Κύπρος: το Κοινό Ανακοινωθέν και η προϊστορία του

του Σταύρου Τομπάζου

Λευκωσία, γκράφιτι σε δρόμο της νεκρής ζώνης (The Associated Press)

Λευκωσία, 13.2.2014. Προτού προλάβει να δει καλά-καλά το φως της δημοσιότητας το Κοινό Ανακοινωθέν Αναστασιάδη-Έρογλου, τα απορριπτικά κόμματα στην Κύπρο, από  τη σοσιαλιστική ΕΔΕΚ μέχρι και το κυπριακό παράρτημα της Χρυσής Αυγής (ΕΛΑΜ) έσπευσαν να το κατακεραυνώσουν.

Αυτή η άμεση αρνητική αντίδραση, που δημιούργησε κρίση στη δεξιά συμμαχία ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, με ορατό πλέον το ενδεχόμενο αποχώρησης των υπουργών του ΔΗΚΟ από το κυβερνητικό σχήμα, αποδεικνύει ένα και μοναδικό πράγμα: ένα καθόλου ευκαταφρόνητο (ευτυχώς όμως μειοψηφικό) ποσοστό των Ελληνοκυπρίων προτιμά τη διχοτόμηση, διαμέσου της διατήρησης του υφιστάμενου στάτους κβο και της σταδιακής νομιμοποίησής του, από οποιαδήποτε επίλυση του προβλήματος στη βάση της ομοσπονδιακής επανένωσης της Κύπρου.

Αυτή η διαπίστωση προκύπτει αβίαστα από μια απλή ανάγνωση του Κοινού Ανακοινωθέντος, το οποίο καθορίζει το πλαίσιο λύσης του προβλήματος. Το Κοινό Ανακοινωθέν δεν αποκλίνει αρνητικά ούτε κατ’ ελάχιστον από τα ήδη συμφωνηθέντα σε προγενέστερους κύκλους συνομιλιών ή τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πιο συγκεκριμένα, καθορίζει τη φύση της ομοσπονδίας ως διζωνικής, δικοινοτικής με πολιτική ισότητα των δύο κοινοτήτων, όπως ακριβώς προβλέπεται από τα Ψηφίσματα 716 και 750 του Συμβουλίου Ασφαλείας του 1991 και 1992 αντίστοιχα. Το πρώτο καθορίζει την έννοια της «πολιτικής ισότητας» και το δεύτερο την έννοια της «διζωνικότητας». «Πολιτική ισότητα» δεν σημαίνει ίση αριθμητική εκπροσώπηση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στα όργανα του ομόσπονδου κράτους, αλλά αποτελεσματική εκπροσώπηση και των δύο πλευρών σ’ αυτά, έτσι που να αποκλείεται η επικυριαρχία της μιας πλευράς πάνω στην άλλη. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της 16ης Φλεβάρη

Standard

Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Κείμενα των: Βασίλη Παπαστεργίου, Ανδρέα Τάκη, Ζόε Ουίλλιαμς, Ταρίκ Αλί, Κώστα Γαβρόγλου, Χάρη Γολέμη, Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, Χρήστου Σίμου, Κώστα Αθανασίου, Σταύρου Τομπάζου

afΕκλογές στον ΔΣΑ, 23-24.2.2014. Ο Αναπαραδιάδης, ο Σουρής και οι εκλογλες του ΔΣΑ.  Ο Bασίλης Παπαστεργίου, υποψήφιος πρόεδρος για τον ΔΣΑ με τη Ριζοσπαστική Αριστερή Κίνηση Δικηγόρων Αθήνας, θυμάται ένα μονόπρακτο του 1884 του Γεωργίου Σουρή, όπου πρωταγωνιστεί ο νεαρός και  τάλας δικηγόρος Αναπαραδιάδης, και κάνει τις  αναπόφευκτες συγκρίσεις με το 2014. Ας ακούσουμε τον ήρωα του Σουρή: «Ακούς εκεί να κυνηγούν κι εμάς τους δικηγόρους / και στα καλά καθούμενα να μας γυρεύουν φόρους, /ενώ εμείς δεν έχομε μισής στιγμής ραχάτι / και με τουφέκι τρέχομε να εύρομε πελάτη, / ενώ και τα χαρτόσημα κανένας δεν πληρώνει, / και ύστερα επιτήδευμα ζητούν καλά και σώνει;».

Ματαίωση και υποκρισία. Γιατί καταργείται η δημοτική ψήφος των μεταναστών Ο Ανδρέας Τάκης αναλύει γιατί  οι τροπολογίες Μιχελάκη, με τις οποίες καταργείται η δημοτική ψήφος των μεταναστών είναι μια καθαρά πολιτική και όχι νομική απόφαση: «Η νομοθετική κατάργηση των διατάξεων είναι πρωτίστως πολιτική επιλογή, καθιστώντας έκδηλη την πολιτική αμηχανία του ασθενέστερου εταίρου της συγκυβέρνησης, που αδυνατεί να επιδράσει στοιχειωδώς στις πρωτοβουλίες του ισχυρού κυβερνητικού παρτενέρ. Μπορεί κανείς εύλογα να εικάσει ότι η ενέργεια του κ. Μιχελάκη αποτελεί ξεκάθαρο προσκλητήριο νεύμα προς το παραδοσιακό ακροατήριο της λαϊκής Δεξιάς, που φυλλορροεί προς τη Χρυσή Αυγή».

Στιούαρτ Χολ, 1932-2014. Εις μνήμην.

1. Ένας θεός της Αριστεράς. Αποσπάσματα από τη συζήτηση της Ζόε Ουίλλιαμς με τον Στιούαρτ Χωλ, στις 11.2.2012. και γράφει: «Ο Στιούαρτ Χολ είναι κάτι σαν Θεός στον χώρο της Αριστεράς. Όχι λόγω του υπερβολικού σεβασμού με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν, αλλά επειδή κάθε συζήτηση, είτε για την πολυπολιτισμικότητα ή τον φεμινισμό, είτε για τον Καρλ Μαρξ ή την ελεύθερη αγορά, μόλις φτάσει σε κάποιο βάθος, αναγκαστικά θα ανατρέξει στις δικές του ιδέες (παραλίγο να γράψω το “Τ” με κεφαλαίο)». (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου)

2. Το μήνυμα του Στ. Χολ. Ο Ταρίκ Αλί αποχαιρετά τον φίλο και συναγωνιστή: «Όταν ο Στιούαρτ έγινε ο πρώτος αρχισυντάκτης του New Left Review, με μια έντονη παρεμβατική και ακτιβιστική προσέγγιση, το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: Εάν επιθυμείτε την αλλαγή, σηκωθείτε από τους καναπέδες σας και προκαλέστε την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων — αλλά επίσης να σκέφτεστε, να επιχειρηματολογείτε, να συζητάτε ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να πάμε μπροστά. Αυτή παραμένει μια σπουδαία κληρονομιά». (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου)

Physics for blind students. O Kώστας Γαβρόγλου γράφει προς τον πρόεδρο του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ: «Αγαπητέ συνάδελφε, Δεν γνωριζόμαστε, αλλά θα ήθελα να σας συγχαρώ για το θάρρος σας να απαγορεύσετε την εγγραφή στο Τμήμα σας ενός τυφλού φοιτητή που διέπρεψε στις Ολυμπιάδες Μαθηματικών. Καταρχάς, κακώς αποφάσισε ότι θέλει να σπουδάσει φυσική. Επειδή, δηλαδή, διακρίθηκε διεθνώς στα μαθηματικά, πρέπει ντε και καλά να σπουδάσει φυσική; Δεν του έκανε η ιστορία; η φιλολογία; η φιλοσοφία; κάποια τεχνική σχολή;».

Η επιτυχία μιας κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη. Συνέντευξη του Χάρη Γολέμη, διευθυντή του Ινστιτούτου Νίκου Πουλαντζάς και επικεφαλής του ευρωπαϊκού δικτύου «transform!». Mιλάει για τις ευρωεκλογές, την υποψηφιότητα Τσίπρα, την ευρωπαϊκή Αριστερά και σοσιαλδημοκρατία, τις προοπτικές της αριστερής κυβέρνησης: «Στο παρελθόν, οι διάφορες εκφράσεις της ανανεωτικής κομμουνιστικής και ευρύτερης Αριστεράς […] στις ευρωεκλογές τόνιζαν κυρίως τα ευρωπαϊκά ζητήματα στις διάφορες διαστάσεις τους –θεσμικές, οικονομικές, κοινωνικές–, καταγγέλλοντας μάλιστα τις άλλες πολιτικές δυνάμεις ότι ασχολούνταν αποκλειστικά με τα εγχώρια ζητήματα, όπως πράγματι συνέβαινε. […] Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά: το ελληνικό με το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι τόσο στενά δεμένα, ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κάνει μια προεκλογική εκστρατεία που να είναι ελληνική και ευρωπαϊκή μαζί. […]. Σήμερα υπάρχει μια αρμονική συνύπαρξη εθνικού και ευρωπαϊκού, και υπ’ αυτή την έννοια η συγκυρία ευνοεί τον ΣΥΡΙΖΑ. Ελπίζω να την αξιοποιήσει όχι μόνο επικοινωνιακά, αλλά κυρίως πολιτικά».

Κόκκινο ψωμί. Ένα σχόλιο του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, στη νέα του στήλη του «Νέα από το σπίτι», με αφετηρία  τη σκηνή του ψωμιού στον «Κόκκινο ψαλμό» του Μίκλος Γιάντσο: «Να βλέπεις ταινίες σημαίνει να τρως το λωτό. Γιατί, με τον καιρό, είναι ελάχιστες εκείνες οι εικόνες που καταφέρνουν να διασωθούν απ’ τη λήθη. Όταν όμως διασώζονται, παύουν να είναι εικόνες: κάθε εικόνα γίνεται ένας οπτικός ιός και είναι ένας ιός που δεν λέει να φύγει απ’ το σώμα μας».

Αυτοδιοικητικές εκλογές: «Βάθος» ή «επιφάνεια»; Ο Χρήστος Σίμος ασκεί κριτική στο σχόλιο του Αντώνη Λιάκου, στα προηγούμενα «Ενθέματα»: «Είτε ζει κάποιος στην Κοζάνη είτε στην Τρίπολη είτε στις Κυκλάδες, τις επιπτώσεις των περικοπών στους μισθούς, τις συντάξεις και το κοινωνικό κράτος τις βιώνει με σχεδόν παρόμοιο τρόπο. Η νησιωτική Ελλάδα έχει διαφορετικού τύπου προβλήματα από την ηπειρωτική, όπως και η Αττική σε σχέση με την Πελοπόννησο (κάτι που ίσχυε βέβαια και πριν την κρίση), όμως η εφαρμοζόμενη πολιτική παραμένει η ίδια». Σύντομη απάντηση του Αντώνη Λιάκου.

Καλοκαιρινό μπάνιο στο Βαρώσι… Ο Κώστας Αθανασίου, στη μόνιμη στήλη του «Αντικλίμακα», θυμάται την ταινία της Βασιλικής Κατριβάνου και της Μπούσρα Αζούζ «Κυπραίες», ένα μπάνιο στην Αμμόχωστο και πολλά άλλα: «Συχνά, μεγάλο κομμάτι της (ελληνικής, και όχι μόνο) Αριστεράς αντιμετωπίζει ορισμένα ζητήματα με εργαλείο μόνο το «εθνικό επιχείρημα», ξεχνώντας εντελώς το ταξικό στοιχείο που διαπερνά τις κοινωνίες. Γι’ αυτή την Αριστερά, υπάρχουν μόνο Ε/Κ και Τ/Κ ως παραρτήματα των Μητέρων-Πατρίδων· δεν υπάρχουν τάξεις, φτωχοί και πλούσιοι, δεν υπάρχουν Τ/Κ που με τον τρόπο τους αντιστέκονται και αυτοί στην κατοχή από τον τουρκικό στρατό, δεν υπάρχει ελληνοκυπριακό κεφάλαιο, δεν υπάρχουν Τ/Κ που υφίστανται ταξική εκμετάλλευση από το κεφάλαιο. Έτσι, η ελληνική πλευρά είναι αυτή που έχει πάντα όλα τα δίκια του κόσμου, αλλά δυστυχώς την επιβουλεύονται πάντα συνωμοσίες και σκοτεινά κέντρα και μυστικοί εχθροί».

Κύπρος: Το Κοινό Ανακοινωθέν και η προϊστορία του. Επιτέλους, επανέναρξη των συνομιλιών! Γράφει ο Σταύρος Τομπάζος από τη Λευκωσία: «Η δουλειά της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής Αριστεράς δεν είναι να αντιταχθούν στην έναρξη των συνομιλιών, συμπλέοντας με τις πιο εθνικιστικές δυνάμεις των δύο πλευρών, αλλά αντίθετα η δημιουργία μιας νέας ομοσπονδιακής συνείδησης από τα κάτω, που θα σφυρηλατηθεί με τους κοινούς αγώνες των εργαζομένων, ανεξαρτήτως εθνικής συνείδησης για την υπεράσπιση και διεύρυνση του κοινωνικού και δημοκρατικού κεκτημένου. Το τελευταίο δεν απειλείται από τη διζωνική, διακοινοτική ομοσπονδία, απειλείται όμως από τις πολιτικές λιτότητας και τα μνημόνια της εργοδοσίας και της τρόικας».

Το χάσμα π’ άνοιξε ο σεισμός

Standard

του Γιάννη Σταφίδα

Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά για το τι σημαίνουν, για τους κατοίκους της Κεφαλονιάς, τα χτυπήματα του Εγκέλαδου: φόβο, τρόμο, πόνο, ανατροπή της καθημερινότητας, απώλεια των κόπων μιας ζωής, καταστροφή. Τα λόγια των ανθρώπων, οι εικόνες κτιρίων και προσώπων μας το δείχνουν εύγλωττα. Και, συνάμα, οι σεισμοί, για τους Κεφαλονίτες αλλά και όλους εμάς τους «υπόλοιπους», μας θυμίζουν τι πραγματικά είναι σημαντικό στη ζωή: «καταρχάς, αυτή η ίδια η ζωή· αλλά και όσα τείνουμε να θεωρούμε αυτονόητα, όπως το να έχεις ένα κεραμίδι πάνω απ’ το κεφάλι και να μην είσαι έκθετος στη βροχή και το κρύο» (editorial του left.gr, 4.2.2014).

Έργο του Ρόι Λιχτενστάιν, 1979

Έργο του Ρόι Λιχτενστάιν, 1979

Για τον σεισμό αυτό καθαυτό δεν μπορεί να κάνει κανείς τίποτα: ούτε να τον αποτρέψει ούτε να προβεί σε αξιόπιστες προγνώσεις. Μπορεί ωστόσο, και πρέπει, να κάνει πολλά, πριν και μετά. Δεν μιλάω σε φιλοσοφικό και υπαρξιακό επίπεδο, για τις σοβαρές αναστοχαστικές διαδικασίες που μπορεί να ανακινήσει ένα τέτοιο σοκ. Μιλάω για ενέργειες πρόληψης, ελαχιστοποίησης των δεινών και αποκατάστασης. Μένω στο «μετά», μια που αυτή την περίοδο διανύουμε, και μένω σε τρεις λέξεις: κράτος, αλληλεγγύη, αυτοοργάνωση.

Ξεκινάω από το κράτος. Τέτοιες μέρες, και ο πιο ακραιφνής αντικρατικιστής γίνεται ένθερμος θιασώτης του κράτους, δεν μπορεί να αρνηθεί τη σημασία του. Ο ρόλος του είναι καθοριστικός, όχι μόνο για την «αποκατάσταση των υλικών ζημιών», μα κυρίως για να ξαναπάρει μπρος μια ολόκληρη κοινωνία, οικονομία, καθημερινότητα. Τέτοιες μέρες, καταρρέουν σαν τραπουλόχαρτα, πιο εύκολα από ό,τι ρίχνει τα κτίρια ο σεισμός, οι διάφορες «προφανείς» –και απολύτως κυνικές– ατομικιστικές αποφάνσεις. Ποιος μπορεί να πει, λ.χ, οι Κεφαλονίτες να βρουν τη λύση μόνοι τους, ότι είναι άξιοι της μοίρας τους ή γιατί να πληρώνουμε όλοι εμείς, αφού ούτε σπίτια έχουμε εκεί ούτε θα πάμε ίσως ποτέ κ.ο.κ; Τέτοιες «σοφίες» (που σε άλλες περιστάσεις ακούγονταν, λ.χ. «γιατί να πληρώνω ΕΡΤ αφού δεν έχω τηλεόραση») φαίνονται εδώ απλώς εξοργιστικές και ανόητες. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα παρολίγον σπασμένο πόδι

Standard

Η υποψηφιότητα Θ. Καρυπίδη και ο ΣΥΡΙΖΑ

του Στρατή Μπουρνάζου

Μαν Ραίυ, "Σπασμένη καρέκλα με ένα κούτσουρο και παπούτσια μπαλέτου",  1942

Μαν Ραίυ, «Σπασμένη καρέκλα με ένα κούτσουρο και παπούτσια μπαλέτου», 1942

Ήταν το 1992, η εποχή των συλλαλητηρίων για το Μακεδονικό. Ο Λεωνίδας Κύρκος, βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΝ τότε, πήρε τηλέφωνο τον Φίλιππο Ηλιού, να τον συμβουλευθεί αν έπρεπε να συμμετάσχει στο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης. Ο Ηλιού του είπε να μην πάει· επουδενί. Ο Κύρκος συμφωνούσε, αλλά ταυτόχρονα το έβρισκε μάλλον βαρύ να απουσιάσει, στο κλίμα «εθνικής έξαρσης» που κατέκλυζε τότε το πανελλήνιο. Στην αγωνία του, «μα πώς να μην πάω;» ο Φίλιππος του απάντησε το μνημειώδες: «Να σπάσεις το πόδι σου και να μην πας! Θα πονάς ένα μήνα, αλλιώς όμως θα ντρέπεσαι για όλη σου τη ζωή!». Ο Κύρκος τελικά πήγε, αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος που θυμήθηκα την ιστορία. Τη θυμήθηκα, παρά τις προφανείς διαφορές, εξαιτίας της υπόθεσης Καρυπίδη. Πίστευα, με λίγα λόγια, πως αν ο Καρυπίδης έμενε τελικά υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ θα ντρεπόμασταν, πολλοί, πολύ και για πολύ.

Είναι μάλλον η πρώτη φορά που ασχολούμαι, στις σελίδες αυτές, με «κομματικό ζήτημα». Ακριβώς επειδή το ζήτημα δεν είναι κομματικό. Ούτε πρόκειται για θέμα άποψης. Δεν αναζητώ να σμιλεύσω το καλούπι του ιδεοτυπικού υποψήφιου ούτε κάποια ουτοπική συμφωνία: και οι διαφοροποιήσεις και οι «αποκλίσεις» και τα τοπικά κριτήρια, όλα είναι μέσα στο παιχνίδι. Αυτό όμως που θεωρώ εκτός παιχνιδιού –του αριστερού παιχνιδιού, τουλάχιστον– είναι να καλείς τον Κασιδιάρη μισή ώρα στην εκπομπή σου, μετά τη διπλή δολοφονία στο Νέο Ηράκλειο, και να του δίνεις βήμα να εκθέσει όλο το πολιτικό του πρόγραμμα, χωρίς να του φέρεις ούτε μία αντίρρηση. Επίσης, το να γράφεις για «λαθρομετανάστες» οι οποίοι πλημμυρίζουν τα νοσοκομεία μας και, ασφαλώς, να αναπαράγεις ένα αντισημιτικό-συνωμοσιολογικό παραλήρημα περί της «εβραίκής λέξης» ΝΕΡΙΤ. Συνέχεια ανάγνωσης

Αλαίν Μπαντιού ή η αναγέννηση της Ιστορίας

Standard

 του Κώστα Δουζίνα

Φωτογραφία του Robert Carrithers από το «Έρωτας και σεξ. Μια σειρά φωτογραφιών αφιερωμένων στο βιβλίο του Αλαίν Μπαντιού “Eγκώμιο για τον έρωτα”», 2012

Φωτογραφία του Robert Carrithers από το «Έρωτας και σεξ. Μια σειρά φωτογραφιών αφιερωμένων στο βιβλίο του Αλαίν Μπαντιού “Eγκώμιο για τον έρωτα”», 2012

 Τον Ιανουάριο του 2013, στη διάρκεια του συνεδρίου «Το Ελληνικό Σύμπτωμα» στο Παρίσι, βρέθηκα στο ίδιο πάνελ με τον Αλαίν Μπαντιού. Παρουσίασα τη γνωστή μου άποψη ότι, σ’ όλο τον κόσμο, έχουμε μπει σε μια νέα «εποχή αντίστασης» με τρεις κοινές μορφές: εξεγέρσεις (χρησιμοποίησα το παράδειγμα του Δεκέμβρη), μαρτύριο/μαρτυρία και έξοδος (Υπατία) και αμεσοδημοκρατικές καταλήψεις (Αγανακτισμένοι). Aκούγοντας την απάντηση του Μπαντιού, η έκπληξη μου ήταν τέτοια, που νόμιζα ότι δεν κατάλαβα καλά. Την αντιγράφω από το άρθρο του «Ή σημερινή μας αδυναμία»: «Θαυμάζω βεβαίως την ευγλωττία του φίλου και συντρόφου μου Κώστα Δουζίνα, που στήριξε τη δεδηλωμένη αισιοδοξία του με ακριβείς αναφορές σε όσα θεωρεί καινούργια πολιτικά στοιχεία της λαϊκής αντίστασης στην Ελλάδα, όπου διέκρινε επίσης την εμφάνιση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου. Αλλά δεν πείστηκα […] Τα ίδια είδαμε […] τον Μάη του ’68 στη Γαλλία. Στην πραγματικότητα, όλα αυτά υπήρχαν και στις εποχές του Σπάρτακου ή του Τόμας Μίντσερ».[1]

Ο Μπαντιού είναι πιθανόν ο τελευταίος μεγάλος γάλλος φιλόσοφος της γενιάς των ’60. Η θεωρία του συμβάντος, η μαθηματική οντολογία, η κριτική του ηθικισμού και του νομικισμού και το λογοτεχνικό του έργο αποτελούν άξια συνέχεια του Φουκώ, του Λακάν, του Σαρτρ. Θεωρώ όμως τις πρόσφατες πολιτικές παρεμβάσεις του και την πεποίθηση περί «ανικανότητας» της Αριστεράς προβληματικές. Συνέχεια ανάγνωσης

Reactivate Athens: Ιδέες για την πόλη. Κι ο σχεδιασμός στα αζήτητα

Standard

του Άρη Καλαντίδη και της Μαρίας Παπαδημητρίου

Ρόι Λιχχτενστάιν, "Νεκρή φύση με παλέτα", 1972

Ρόι Λιχχτενστάιν, «Νεκρή φύση με παλέτα», 1972

Μέσα στον Ιανουάριο, βρεθήκαμε, ανεξάρτητα η μία από τον άλλον, να συμμετέχουμε σε δημόσιες εκδηλώσεις στο πλαίσιο του Reactivate Athens (το οποίο αυτοπαρουσιάζεται ως «ένα πρόγραμμα έρευνας και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού», μια «διεπιστημονική ομάδα», ένα εργαστήρι «που θα αναλύσει κριτικά τη λειτουργία του κέντρου της Αθήνας», στοχεύοντας σε «ένα νέο στρατηγικό όραμα για την πόλη», βλ. http://www.reactivate-athens.com). Ήταν μια καλή ευκαιρία να συζητήσουμε πάλι για τον αστικό σχεδιασμό, για συμμετοχικές διαδικασίες και τον ρόλο των καλλιτεχνών σ’ αυτές. Στο άρθρο αυτό, συνοψίζουμε κάποιες σκέψεις μας, που είτε εκφράσαμε επιτόπου είτε συζητήσαμε εκ των υστέρων σχετικά με τα ζητήματα που αναπτύχθηκαν στις εκδηλώσεις.

***

Τα τελευταία χρόνια επικρατεί μια σύγχυση, που μπερδεύει τον σχεδιασμό με επιμέρους δράσεις μέσα στην πόλη, μια σύγχυση που σχετίζεται άμεσα με την υποχώρηση του κράτους-πρόνοιας. Ο σχεδιασμός που αναζητά ισορροπίες, που στρέφεται προς το μέλλον –ομολογουμένως μέσα σε πληθώρα δυσκολιών–, που γίνεται πεδίο διεκδίκησης και αντιπαράθεσης, ολοένα παραμερίζεται. Μέσα σε έναν πλαστό δυισμό –εκ των άνω/εκ των κάτω– καθετί «κρατικό» απορρίπτεται εξ ορισμού. Ομάδες πολιτών, καλλιτέχνες και ιδρύματα καλούνται να καλύψουν το θεσμικό κενό με μεμονωμένες δράσεις. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει χώρος για τέτοιες παρεμβάσεις μέσα στην πόλη· κάθε άλλο. Όμως, όπως ούτε ο καλλιτέχνης είναι απαραίτητα ακτιβιστής ούτε ο ακτιβιστής μπορεί να αντικαταστήσει την πολιτεία, έτσι και η μεμονωμένη δράση δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους θεσμούς του σχεδιασμού. Συνέχεια ανάγνωσης

Αυτοδιοικητικές εκλογές: στο βάθος της εικόνας

Standard

του Αντώνη Λιάκου

Robert Beréby, Natureza morta com gato

Robert Beréby, «Nεκρή φύση με γάτα»

Δυο επισημάνσεις, για το βαθύτερο υπόστρωμα του προβλήματος επιλογής υποψηφίων στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Η πρώτη αφορά την αντίληψη πως οι αυτοδιοικητικές εκλογές είναι «δημοψήφισμα για την κυβέρνηση». Αυτό σημαίνει υποταγή του μέρους στο όλο. Οι πόλεις και οι περιφέρειες της Ελλάδας ζουν την κρίση διαφορετικά, γιατί με διαφορετικό τρόπο συνδέονται όχι μόνο με την εθνική αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Αυτό είναι ένα διεθνές φαινόμενο. Μέσα στην ίδια χώρα άλλες πόλεις καταρρέουν (λ.χ. Ντιτρόιτ), άλλες ευημερούν και ανέρχονται (λ.χ. Σιατλ). Η διαφοροποίηση αυτή δεν αποπολιτικοποιεί κατ’ ελάχιστον την τοπική πολιτική, αλλά την κάνει πιο σύνθετη, επιτρέπει τολμηρότερες συνθέσεις. Δεν έχει τις ίδιες ανάγκες και προβλήματα η Ρόδος με την ανάπτυξη του τουρισμού, και η κεντρική Μακεδονία με την οικονομική και περιβαλλοντική κρίση. Δεν σημαίνει αποπολιτικοποίηση η διαφοροποίηση της κεντρικής από τις τοπικές ατζέντες. Δείχνει πιο σύνθετο πολιτικό οργανισμό, μεγαλύτερη ετοιμότητα η Αριστερά να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας. Συνέχεια ανάγνωσης

TTIP: η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Ε.Ε., μια ολομέτωπη επίθεση στη δημοκρατία

Standard

του Τζωρτζ Μπονμπιό

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Έργο του Αλμπέρτο Μανέλι

Έργο του Αλμπέρτο Μανέλι

Θυμάστε εκείνο το δημοψήφισμα στη Βρετανία, για το εάν θα έπρεπε να δημιουργήσουμε μια ενιαία αγορά με τις Ηνωμένες Πολιτείες; Ξέρετε, εκείνο που ρωτούσε για το εάν οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν το δικαίωμα να καταργούν τους νόμους μας… Όχι; Ούτε κι εγώ. Βέβαια, τις προάλλες έψαχνα κάνα δεκάλεπτο το ρολόι μου, πριν καταλάβω ότι το φορούσα. Το ότι ξέχασα το δημοψήφισμα είναι μάλλον άλλο ένα σημάδι ότι γερνάω. Γιατί σίγουρα πρέπει να έγινε δημοψήφισμα, έτσι δεν είναι; Μετά από όλη εκείνη την αγωνία για το εάν πρέπει να μείνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή όχι, η κυβέρνηση δεν θα παρέδιδε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα σε κάποιον σκιώδη, αντιδημοκρατικό οργανισμό χωρίς να μας ρωτήσει. Έτσι δεν είναι;

Ο σκοπός της Διατλαντικής Εμπορικής και Επενδυτικής Συνεργασίας (TΤIP) είναι να παρακάμψει τις διαφορές μεταξύ του κανονιστικού πλαισίου των ΗΠΑ και αυτού των ευρωπαϊκών κρατών. Έχω ξαναγράψει γι’ αυτό το θέμα, αλλά δεν είχα θίξει το πλέον σημαντικό ζήτημα: την αξιοσημείωτη δυνατότητα που χαρίζει στις μεγάλες επιχειρήσεις να ταράξουν στις αγωγές όσες κυβερνήσεις θα προσπαθούσαν να υπερασπίσουν τους πολίτες τους. Θα επέτρεπε σε μυστικοπαθείς επιτροπές επιχειρηματικών νομικών συμβούλων να παρακάμπτουν κοινοβουλευτικές αποφάσεις και να καταργούν προστατευτικές νομοθεσίες.

Ο μηχανισμός μέσω οποίου επιτυγχάνονται τα παραπάνω είναι γνωστός ως μηχανισμός επίλυσης διαφορών επενδυτή και κράτους. Χρησιμοποιείται ήδη σε πολλά μέρη του κόσμου για να απενεργοποιήσει κανονισμούς που προστατεύουν τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Συνέχεια ανάγνωσης

Αριστερή κυβέρνηση: πώς θα πετύχει;

Standard

 Παγκόσμιος καπιταλισμός, Ευρώπη και Αριστερά

του Χρήστου Λάσκου

Έργο του Robert Bereny

Έργο του Robert Bereny

1. Πού πάει το πράγμα; Είναι πιθανή μια συστημική κατάρρευση; Όπως σημείωνε ο σπουδαίος συμβουλιακός κομμουνιστής Πάουλ Μάτικ, πριν 30 χρόνια, «στον ανεπτυγμένο καπιταλισμό κάθε κρίση μπορεί να εξελιχτεί σε τελική κρίση».

Πολλοί (από τον συμβουλιακό Ρόμπερτ Κουρτς και τον αναρχικό γεωγράφο Ντέιβιντ Γκράμπερ, μέχρι τον απολύτως μέινστριμ Ντέιβιντ Γκόρντον του Εθνικού Γραφείου Οικονομικών Ερευνών των ΗΠΑ, τον Μίνκι Λι που προφητεύει την χαοτική, τύπου Μαντ Μαξ, μετεξέλιξη του καπιταλισμού και τον Ιμάνουελ Βαλερστάιν, για τον οποίο το σύστημα τα επόμενα χρόνια θα αναφωνήσει «Τετέλεσται»), αμφισβητούν τη δυνατότητα του καπιταλισμού να διατηρήσει, έστω και μετριασμένη, την παραγωγική του δυναμική. Επιπλέον, έχει αναδειχθεί η αδυναμία του να ικανοποιήσει βασικές ανθρώπινες ανάγκες πολύ μεγάλου τμήματος του παγκόσμιου πληθυσμού, άρα και η μη νομιμοποίησή του, μαζί με την καθολική ανορθολογικότητα, από τη σκοπιά της σύνολης ανθρωπότητας.

Ξέρω ότι πολλοί σύντροφοι θεωρούν την αναφορά σε τέτοια «αποκαλυψιακά» ζητήματα εκκεντρικότητα. Χωρίς να μπορώ να επεκταθώ, θα επισημάνω κάποιους οδοδείκτες που μας προσανατολίζουν μέσα στο μακροϊστορικό πεδίο, ενώ, ταυτόχρονα, μας προσγειώνουν στο σήμερα. Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοσιονομική πολιτική, παραγωγική ανασυγκρότηση και Αριστερά

Standard

του Ευκλείδη Τσακαλώτου

Mπαλτύς, «Το παιχνίδι με τις κάρτες», 1948-1950

Mπαλτύς, «Το παιχνίδι με τις κάρτες», 1948-1950

Στην πρόσφατη συζήτηση εντός της Αριστεράς για τον ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής πρέπει να ξεχωρίσουμε τα πρωτεύοντα από τα δευτερεύοντα ζητήματα. Πρέπει καταρχάς να διαχωρίσουμε τον ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής στη διάρκεια μιας κρίσης, ή όταν υπάρχει στενότητα χρηματοδοτικών πηγών, από την μία, και σε κανονικές συνθήκες από την άλλη. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η Αριστερά εντάσσει αυτή τη ζήτηση στο πιο σημαντικό ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας. Θα υποστηρίξω εδώ ότι η προσέγγιση της Αριστεράς έχει ορισμένα κοινά σημεία, τόσο με τις προσεγγίσεις των κεϋνσιανών όσο και με εκείνες των οικονομικών της προσφοράς, αλλά εν τέλει τις υπερβαίνει και τις δύο. Συνέχεια ανάγνωσης

Πάμε βολτίτσα; Η βεβήλωση των «ιερών» στη Βραζιλία

Standard

του Κρίτωνα Ηλιόπουλου

Shopping Leblon rolezinhoΈνα νέο μαζικό κοινωνικό φαινόμενο εμφανίζεται κάθε Σαββατοκύριακο στη Βραζιλία, κυρίως στη μεγαλούπολη του Σάο Πάουλο, με πρωτοβουλία παιδιών 15-17 ετών. Τα παιδιά, χωρίς να γνωρίζονται μεταξύ τους, φτιάχνουν μια ιντερνετική σελίδα με τίτλο «Πάμε βολτίτσα» (Rolezinho) και κανονίζουν να συγκεντρωθούν σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο της πόλης για να διασκεδάσουν. Συνήθως ακούν απλώς μουσική και χορεύουν. Πού είναι το παράξενο; Αν αυτά τα παιδιά ανήκαν στον ίδιο κόσμο με τους άλλους πολίτες που «βολτάρουν» στα εμπορικά κέντρα, δεν θα ήταν καθόλου παράξενο.

krrrrrrrrrrrrrrΌμως τα παιδιά διαφέρουν. Διαφέρουν στην εμφάνιση, στο χρώμα του δέρματος και, προπαντός, ανήκουν σε διαφορετική κοινωνική τάξη. Είναι τα παιδιά της «περιφέρειας», των απομακρυσμένων από το κέντρο παραγκουπόλεων, όπου συνωστίζονται εκατομμύρια οικογένειες εργαζόμενων και ανέργων. Είναι οι «αποκλεισμένοι» της μεγαλούπολης: δεν έχουν μετρό και λεωφορεία, δεν έχουν τρεχούμενο νερό, δεν έχουν αποχέτευση, δεν έχουν σχολεία, δεν έχουν καν δικαιώματα. Τα παιδιά από τις φτωχογειτονιές πηγαίνουν στα εμπορικά κέντρα να διασκεδάσουν γιατί, όπως λένε, είναι «το μόνο μέρος όπου δεν πληρώνεις για να μπεις». Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο 9 του Φλεβάρη

Standard

 Κείμενα των: Γιάννη Σταφίδα, Στρατή Μπουρνάζου, Κώστα Δουζίνα, Άρη Καλαντίδη, Μαρίας Παπαδημητρίου,  Αντώνη Λιάκου, Τζωρτζ Μονμπιό, Χρήστου Λάσκου, Ευκλείδη Τσακαλώτου, Κρίτωνα Ηλιόπουλου

Έργο του Σάντορ Γκαλιμπέρτι

Έργο του Σάντορ Γκαλιμπέρτι

Το χάσμα π’ άνοιξε ο σεισμός… Ο Γιάννης Σταφίδας μας μιλάει για τρεις βασικές λέξεις, μετά τον σεισμό: κρατική παρέμβαση, αλληλεγγύη, αυτοοργάνωση: «Τέτοιες μέρες, και ο πιο ακραιφνής αντικρατικιστής γίνεται ένθερμος θιασώτης του κράτους, δεν μπορεί να αρνηθεί τη σημασία του. […] Όσον αφορά την αλληλεγγύη, όταν το απροσδόκητο, ο πόνος και ο φόβος εισβάλλουν ξαφνικά στη ζωή μας, εκτός από το κεραμίδι και την κουβέρτα, είδη πρώτης ανάγκης, εξίσου, είναι η συμπαράσταση, το νοιάξιμο, η αίσθηση ότι υπάρχουν άλλοι, γνωστοί αλλά και άγνωστοι, που σε σκέφτονται, σου συμπαραστέκονται, και το δείχνουν».

Ένα παρολίγον σπασμένο πόδι. Όπου ο Στρατής Μπουρνάζος θυμάται μια ιστορία του 1992: «Ο Λεωνίδας Κύρκος, βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΝ τότε, πήρε τηλέφωνο τον Φίλιππο Ηλιού, να τον συμβουλευθεί αν έπρεπε να συμμετάσχει στο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης. […] Στην αγωνία του Κύρκου, “μα πώς να μην πάω;” ο Φίλιππος του απάντησε το μνημειώδες: “Να σπάσεις το πόδι σου και να μην πας! Θα πονάς ένα μήνα, αλλιώς όμως θα ντρέπεσαι για όλη σου τη ζωή!”. Θυμήθηκα την ιστορία, παρά τις προφανείς διαφορές, εξαιτίας της υπόθεσης Καρυπίδη. Πίστευα, με λίγα λόγια, πως αν ο Καρυπίδης έμενε τελικά υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ θα ντρεπόμασταν, πολλοί, πολύ και για πολύ.

Ο Αλαίν Μπαντιού και η αναγέννηση της Ιστορίας: Ο Κώστας Δουζίνας γράφει για τον πολιτικό Μπαντιού και κριτικάρει την «αριστερή μελαγχολία» του: «Το έργο του Μπαντιού μας επιτρέπει να καταλάβουμε την έλευση της εποχής της αντίστασης. Εντούτοις, η προσπάθειά του να χρησιμοποιήσει συγκεκριμένες περιπτώσεις αντίστασης ως παράδειγμα της θεωρίας αποδεικνύεται προβληματική. Ό,τι δεν μπορεί να τοποθετηθεί στο θεωρητικό οικοδόμημα απορρίπτεται. Εντάσσεται έτσι σε μια γνωστή παράδοση της ακαδημαϊκής Αριστεράς, η οποία διορθώνει το κίνημα αφήνοντας ανέπαφη τη θεωρία. Παραφράζοντας τον Μπρεχτ, θα λέγαμε ότι αν το κίνημα δεν ενεργεί σύμφωνα με τη θεωρία, πρέπει να εκλέξουμε νέο κίνημα».

Reactivate Athens: Ιδέες για την πόλη. Κι ο σχεδιασμός στα αζήτητα. Ο Άρης Καλαντίδης και η Μαρία Παπαδημητρίου, συμμετείχαν, τον Ιανουάριο, σε εκδηλώσεις του Reactivate Athens. Τονίζουν τη σημασία «της πολιτείας που, όσο κι αν συρρικνώνεται ο ρόλος της τα τελευταία χρόνια, παραμένει ο προνομιακός εγγυητής του σχεδιασμού», και ασκούν κριτική στο RA: «Σε άλλες εποχές, μπορεί η παρουσία του Reactivate Athens στον δημόσιο λόγο για την πόλη να ήταν πιο αθώα, στη φάση όμως που βρισκόμαστε η ευθύνη του είναι τεράστια. Στήθηκε και χρηματοδοτήθηκε ένα έργο που συλλέγει (“έτσι, χωρίς πρόγραμμα”) ιδέες από τους πολίτες, στο περιθώριο της πολιτείας, της αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας, δημιουργώντας μια πλατφόρμα υποτιθέμενης συμμετοχής και καταφεύγοντας, για το αναγκαίο κοσμοπολίτικο πρεστίζ, στην καθοδήγηση της διαδικασίας από έναν καθηγητή του πολυτεχνείου της Ζυρίχης. Bon. Bon pour l’Orient».

Αυτοδιοικητικές εκλογές: στο βάθος της εικόνας. Δυο σύντομα σχόλια του Αντώνη Λιάκου για το  βαθύτερο υπόστρωμα του προβλήματος επιλογής υποψηφίων στις αυτοδιοικητικές εκλογές, που εστιάζονται στο ότι οι πόλεις και οι περιφέρειες της Ελλάδας ζουν την κρίση διαφορετικά, γιατί με διαφορετικό τρόπο, καθώς και στην απολυτοποίηση του Μνημονίου, που τείνει να γίνει εθνικό ταμπού, επικαθορίζοντας άλλες διαφορές».

ΤΤΙP. H εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Ε.Ε., μια ολομέτωπη επίθεση στη δημοκρατία. O Τζωρτζ Μπονμπιό εξηγεί γιατί η επικείμενη εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ είναι καταστροφική για τη δημοκρατία: «Η TTIP δίνει στις μεγάλες επιχειρήσεις  την ευκαιρία να ταράξουν στις αγωγές όσες κυβερνήσεις θα προσπαθούσαν να υπερασπίσουν τους πολίτες τους. [Παράδειγμα:] Στο Ελ Σαλβαδόρ, κάποιες τοπικές κοινότητες κατάφεραν, με μεγάλο κόστος (τρία μέλη τους δολοφονήθηκαν), να πείσουν την κυβέρνηση να μην επιτρέψει την εγκατάσταση στην περιοχή τους ενός μεγάλου ορυχείου χρυσού που επαπειλούσε με καταστροφική μόλυνση τα υδάτινα αποθέματά τους. Η καναδική εταιρεία που ήθελε να ανοίξει το ορυχείο ενάγει το Ελ Σαλβαδόρ για 315 εκατομμύρια δολάρια — για απώλεια των αναμενόμενων μελλοντικών κερδών». (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου).

Παγκόσμιος καπιταλισμός, Ευρώπη και Αριστερά. Ο Χρήστος Λάσκος συζητάει κρίσιμα ζητήματα για την Αριστερά του 21ου αιώνα: αν επίκειται μια συστημική κατάρρευση, αν ο κεϋνσιανισμός μπορεί να δώσει λύσεις μετά την αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού, γιατί το δίλημμα αποδόμηση ή ριζική επανίδρυση της ευρωζώνης είναι πραγματικό και πρέπει να το απαντήσει η Αριστερά, τέλος, γιατί έχασε η Αριστερά τη δεκεατία του 1970.

Δημοσιονομική πολιτική, παραγωγική ανασυγκρότηση και Αριστερά. Γράφει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος: «Πρέπει καταρχάς να διαχωρίσουμε τον ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής στη διάρκεια μιας κρίσης, ή όταν υπάρχει στενότητα χρηματοδοτικών πηγών, από την μία, και σε κανονικές συνθήκες από την άλλη. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η Αριστερά εντάσσει αυτή τη ζήτηση στο πιο σημαντικό ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας. Θα υποστηρίξω εδώ ότι η προσέγγιση της Αριστεράς έχει ορισμένα κοινά σημεία, τόσο με τις προσεγγίσεις των κεϋνσιανών όσο και με εκείνες των οικονομικών της προσφοράς, αλλά εν τέλει τις υπερβαίνει και τις δύο».

Πάμε βολτίτσα; Η βεβήλωση των «ιερών» στη Βραζιλία. Ο Κρίτων Ηλιόπουλος μας γράφει για «ένα νέο μαζικό κοινωνικό φαινόμενο εμφανίζεται κάθε Σαββατοκύριακο στη Βραζιλία»: τα παιδιά των παραγκουπόλεων μαζεύονται και πάνε βόλτα  (Rolezinho) στα μεγάλα εμπορικά κέντρα για διασκέδαση. Παρότι δεν διαπράττουν κανένα αδίκημα, η πράξη τους θορυβεί τους ιδιοκτήτες των μολ που προσφεύγουν στη δικαιοσύνη και καλούν την αστυνομία: «Η καρναβαλική γιορτή, υποστηρίζει ο Μιχαήλ Μπαχτίν, δημιουργεί έναν εναλλακτικό κοινωνικό χώρο, με ελευθερία, ισότητα και αφθονία. Γι’ αυτό η εξουσία ενοχλείται απ’ αυτή την “απλή διασκέδαση”». Η ιστορία του  Rolezinho επιβεβαιώνει τον Μπαχτίν.

Ιδιωτικοποιήσεις: Δίχως κέρδος κέρατα

Standard

«We Own It»: Υπερασπίζοντας το δημόσιο στη Μ. Βρετανία-1

της Ρέιτσελ Γκράχαμ

μετάφραση: Ι. Δ. Ιότης

Νίκος Εγγονόποπουλος, "Αισθηματικό βαλς", 1939

Νίκος Εγγονόποπουλος, «Αισθηματικό βαλς», 1939

 Η καμπάνια «We Own Ιt», που ξεδιπλώνεται από τον Αύγουστο ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις στη Μ. Βρετανία, κορυφώθηκε στις 22 Ιανουαρίου, με το νομοσχέδιο που κατέθεσε η βουλευτίνα των Οικολόγων Κάρολιν Λούκας. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το δημόσιο θα αποτελεί παγίως την πρώτη επιλογή, πριν την ανάθεση κάποιας υπηρεσίας, εθνικής ή τοπικής, στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης, ότι υπηρεσίες θα ανατίθενται σε ιδιώτες μόνο με τη συναίνεση των πολιτών, οι οποίοι θα διατηρούν το δικαίωμα «ανάκλησης». Θεσπίζει, ακόμα, όρους διαφάνειας και λογοδοσίας στις ιδιωτικές επιχειρήσεις που ασκούν δημόσιο έργο, καθώς και ότι αλληλέγγυες και συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, όπως και δημόσιες επιχειρήσεις, θα έχουν προτεραιότητα στη διαδικασία υποβολής προσφορών. Μπορεί όλα τα παραπάνω να φαίνονται –και ίσως όχι αδίκως– άτολμα σε πολλούς από εμάς, που στρατηγικό μας όραμα παραμένει η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής (πβ. επίσης την κριτική του Brendan Martin στο Public World, που θεωρεί ότι πρόκειται για τεχνοκρατική-διοικητική, και όχι πολιτική, παρέμβαση, κι έτσι θα αποτύχει), ωστόσο το νομοσχέδιο και η καμπάνια έχουν μεγάλη σημασία: έπειτα από χρόνια κυριαρχίας της ιδιωτικοποίησης και λατρείας της αγοράς, αλλάζουν την ατζέντα, επαναφέροντας το αίτημα της δημοκρατίας και της λογοδοσίας — και βρίσκουν ανταπόκριση, αν κρίνουμε από τις δημοσκοπήσεις και την υποστήριξη Εργατικών και Φιλελεύθερων βουλευτών. Σήμερα, λίγες μέρες μετά την οριακή ψήφιση από την ελληνική Βουλή της ιδιωτικοποίησης του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τα άρθρα της Rachel Graham και του George Woods (δημοσιεύτηκαν στο Open Democracy, στις 5.8.2013 και στις 29.1.2014). Οι τίτλοι είναι των «Ενθεμάτων».

Στρ. Μπ.

Τα αποτελέσματα είναι τρομακτικά: ραγδαία αύξηση των τιμών, διαφθορά, απάτη, τεράστιο κόστος για το δημόσιο. Αλλά η κυβέρνηση επιμείνει πεισματικά στη γραμμή της ιδιωτικοποίησης. Εμείς, στο «We Own It», λέμε: Ως εδώ και μη παρέκει.

Αν κάποιος σας αποδείξει ότι η υδροδότηση της χώρας μπορεί να γίνει με πολύ μικρότερο κόστος, προφανώς θα θελήσετε να μάθετε γιατί δεν γίνονται οι αναγκαίες ενέργειες για κάτι τέτοιο. Επίσης, αν μαθαίνατε ότι το άμεσο κόστος για τους σιδηροδρόμους έχει υπερδιπλασιαστεί λόγω της ιδιωτικοποίησης, ίσως σκεφτόσασταν πως τουλάχιστον θα ωφελήθηκαν οι επιβάτες, λόγω των φτηνότερων εισιτηρίων. Ούτε αυτό όμως ισχύει, αφού τα εισιτήρια, σε πραγματικές τιμές, έχουν αυξηθεί κατά 55% από το 2010, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία. Το ίδιο συνέβη και με τα εισιτήρια των λεωφορείων: αυξήθηκαν κατά 54%. Μπερδευτήκατε; Συνέχεια ανάγνωσης

Η αρχή της αντεπίθεσης

Standard

«We Own It»: Υπερασπίζοντας το δημόσιο στη Μ. Βρετανία-2

του Τζωρτζ Γουντς

μετάφραση: Ι. Δ. Ιότης

 8-despoina-cΤα νοικοκυριά σήμερα μετρούν το κόστος της ιδιωτικοποίησης της κοινής ωφέλειας, που ξεπερνάει πια τις δύο δεκαετίες. Η αισχροκέρδεια των «Έξι Μεγάλων» εταιρειών ενέργειας κυριάρχησε στα πρωτοσέλιδα του χειμώνα. Οι λογαριασμοί της θέρμανσης και του ηλεκτρικού έχουν γίνει πλέον μόνιμος βραχνάς για τις οικογένειες με περιορισμένα οικονομικά. Φυσικά, στην καμπάνια «We Own It» λέμε ότι δεν χρειάζεται κανένα περιθώριο κέρδους: οι ανάγκες για ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης πρέπει να παρέχονται χωρίς κέρδος.

Το νομοσχέδιο που κατατέθηκε δεν προχωράει όσο θα χρειαζόταν (στις περιπτώσεις οι υπηρεσίες και τα περιουσιακά στοιχεία έχουν ήδη πουληθεί είναι δύσκολο να επανακρατικοποιηθούν), αλλά αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, την αρχή μιας αντεπίθεσης ενάντια στην ιδιωτικοποίηση. Καλύπτει ευρύ φάσμα υπηρεσιών: το Εθνικό Σύστημα Υγείας, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και τοπικές υπηρεσίες, όπως σχολεία και βιβλιοθήκες. Υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι που πιστεύω ότι το νομοσχέδιο θα τύχει υποστήριξης από ένα ευρύ πολιτικό φάσμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Τουρκία: Στον αστερισμό της σύγκρουσης Ερντογάν-Γκιουλέν

Standard

Iστορικά προαπαιτούμενα για την κατανόηση της σύγκρουσης

της Σίας Αναγνωστοπούλου

Έργο του τούρκου ζωγράφου Erkut Terliksiz

Έργο του τούρκου ζωγράφου Erkut Terliksiz

Εδώ και δύο περίπου μήνες, η πολιτική ζωή της Τουρκίας κινείται στον αστερισμό της σύγκρουσης Eρντογάν-Γκιουλέν. Για να κατανοήσουμε την ουσία και το πολιτικό της βάρος, χρειάζεται να δούμε μερικά ιστορικά δεδομένα, για τον τρόπο με τον οποίο συγκροτήθηκε η δημοκρατία στη χώρα.

Το δημοκρατικό πολιτικό σύστημα στην Τουρκία συγκροτήθηκε, λοιπόν, μέσα από μια μάχη που υπερκαθορίστηκε από ένα αντιδημοκρατικό ερώτημα: Ποιο ηγεμονικό όραμα εξασφαλίζει στην Τουρκία τον ρόλο του ισχυρού, επομένως δυτικού κράτους στην περιοχή; Από αυτό το ερώτημα, το οποίο έθεσε με όρους διχαστικών και συγκρουσιακών διλημμάτων η νατοϊκή κυρίως «Δύση» για λογαριασμό της Τουρκίας, προέκυψαν δύο αντίπαλα ηγεμονικά οράματα, που ενίσχυαν τη θέση δύο αυταρχικών δυνάμεων — στρατού και Ισλάμ: το όραμα του κοσμικού κράτους-έθνους του κεμαλισμού, και το όραμα του εθνοθρησκευτικού κράτους-κοινότητας του τουρκοϊσλαμισμού. Η Τουρκία λοιπόν βρήκε τη θέση της στον «πολιτισμένο κόσμο», όχι ως δημοκρατική χώρα, αλλά επειδή μπορούσε να αναπαράγει μια μόνιμη εσωτερική απειλή, ως μέσον νομιμοποίησης της ενίσχυσης του ισχυρού, αυταρχικού κράτους. Συνέχεια ανάγνωσης

Oι ναυαγοί της Σχεδίας, ο ιδιότροπος ζωγράφος και οι υπόλοιποι: η προσέγγιση της εμπειρίας

Standard

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΦΑΡΜΟΚΟΝΗΣΙ-1

της Ελένης Ανδριάκαινα

 «Οι αχρείοι που γράφουν αυτές τις ανοησίες δεν έχουν μείνει νηστικοί δεκατέσσερις ολόκληρες ημέρες και δεν μπορούν να νοιώσουν πως είναι να πεθαίνεις της πείνας –μόνο τότε θα μπορούσαν ίσως να καταλάβουν ότι ούτε η ποίηση, μήτε η ζωγραφική μπορούν να αποδώσουν τη φρίκη και την οδύνη που βίωσαν οι ναυαγοί της Σχεδίας».

Theodore Gericault 

Tεοντόρ Ζερικό, "Σχεδία της Μέδουσας/ Σκηνή Ναυαγίου"

Tεοντόρ Ζερικό, «Σχεδία της Μέδουσας/ Σκηνή Ναυαγίου»

 Πώς άραγε θα ένοιωθε ο επιβάτης της Σχεδίας της Μέδουσας εάν, την ώρα που δοκιμαζόταν από την ανάγκη και πάλευε να σωθεί, εγνώριζε ότι η τραγική του ιστορία θα γίνει αντικείμενο αισθητικής απόλαυσης;

Την ακραία εμπειρία των ναυαγών θα πασχίσει να συλλάβει ο Théodore Géricault (1791-1824). Η Σχεδία της Μέδουσας/ Σκηνή Ναυαγίου αναφέρεται σε ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός.

***

Ιούνιος του 1816. Μετά το τέλος των Ναπολεόντειων πολέμων και την παλινόρθωση της μοναρχίας, η φρεγάτα Μέδουσα αποπλέει από τη Γαλλία με 365 επιβάτες. Ανάμεσά τους ο νέος κυβερνήτης της Σενεγάλης με μια ομάδα αξιωματούχων πρόκειται να παραλάβει την αποικία από τους Βρετανούς. Ένα μήνα μετά η Μέδουσα πέφτει σε ύφαλο ανοιχτά της Μαυριτανίας. Κάποιοι επιβάτες, μέλη των ανώτερων κοινωνικών τάξεων, επιβιβάζονται στις λιγοστές σωσίβιες λέμβους. Οι υπόλοιποι, περίπου 150 άνθρωποι, στοιβάζονται σε μια σχεδία. Χωρίς τροφή και νερό οι επιβάτες παραδέρνουν στον ωκεανό για δεκατρείς ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών στη σχεδία της Μέδουσας σημειώνονται περιστατικά αγριότητας και εξαθλίωσης – βίαιες συγκρούσεις, φόνοι, ψυχωτικές παραισθήσεις, αυτοκτονίες, κανιβαλισμός. Μετά από δύο εβδομάδες, το πλοιάριο Άργος (Argus) περισυλλέγει δεκαπέντε ανθρώπους. Ανάμεσά τους ο γιατρός Henri Sauvigny και ο γεωγράφος Alexandre Correard, γνωστοί για τα αντιμοναρχικά τους αισθήματα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μεταναστευτικό και Προσφυγικό: Για όλα φταίει το «Δουβλίνο»;

Standard

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟΝΗΣΙ-2

του Βασίλη Παπαστεργίου

Φωτογραφία του Άγγελου Τζωρτζίνη

Φωτογραφία του Άγγελου Τζωρτζίνη

Η τραγωδία στο Φαρμακονήσι επανέφερε στη δημόσια συζήτηση το προσφυγικό και το μεταναστευτικό ζήτημα. Αυτή τη φορά, ο θάνατος δώδεκα ανθρώπων υποχρέωσαν εκείνους που καθορίζουν τους όρους του δημόσιου διάλογου να χαμηλώσουν την ένταση και να ξεχάσουν τους συνήθεις εύκολους –δήθεν ρεαλιστικούς και κατ’ ουσίαν κυνικούς– αφορισμούς τους. Υπήρξαν και θλιβερές παραφωνίες. Για παράδειγμα, ο υπουργός Ναυτιλίας με τις δηλώσεις του δεν μπόρεσε να ψελλίσει το αυτονόητο. Δεν αισθάνθηκε καν την ανάγκη να δηλώσει, ως εκπρόσωπος της ελληνικής πολιτείας, τη συντριβή του μπροστά στο συμβάν του θανάτου δώδεκα ανθρώπων με ευθύνη (έστω με τη μορφή της αμέλειας, αν δεχτούμε τη δική του εκδοχή) της ελληνικής πολιτείας. Δεν πρόκειται για τυχαίο λάθος, αλλά για στάση που αντανακλά τη συγκρότηση –και την ψυχοσύνθεση– του κατεστημένου πολιτικού προσωπικού της χώρας.

Κατά τα λοιπά, η συζήτηση για το μεταναστευτικό πολλές φορές χαρακτηρίζεται από άγνοια ή σκόπιμη διαστρέβλωση των πραγματικών δεδομένων. Για την ακροδεξιά και τις πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν τη σημερινή κυβέρνηση, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η κατάσταση αυτή δεν ξαφνιάζει. Η διαστρέβλωση των δεδομένων (κυρίως από την ακροδεξιά) εξυπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες, ενώ η άγνοια είναι συχνά απόρροια της έλλειψης ενδιαφέροντος. Από την άλλη πλευρά, η Αριστερά, έχοντας μικρή εμπιστοσύνη στην απήχηση των θέσεών της για το μεταναστευτικό στην ελληνική κοινωνία, συχνά καταφεύγει στην παρηγορία των μαγικών λύσεων. Αποτέλεσμα αυτής της σχολής σκέψης είναι η συνήθης παρανόηση για την επίπτωση της κατάργησης του Κανονισμού «Δουβλίνο 2» (ή, πλέον, «Δουβλίνο 3») στην «επίλυση» του μεταναστευτικού ζητήματος. Συνέχεια ανάγνωσης