Ουκρανία: Το πεδίο της διαμαρτυρίας και η Ακροδεξιά

Standard

Ο ΟΥΚΡΑΝΙΚΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ-2

Ιλύα Μπουντράιτσκις

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Κάζιμιρ Μάλεβιτς, "Λουόμενος"¨, 1911

Κάζιμιρ Μάλεβιτς, «Λουόμενος»¨, 1911

 Ποιες πολιτικές δυνάμεις δραστηριοποιούνται στο Μαϊντάν;

Υπάρχει πολύ έντονη πολιτική προπαγάνδα, και μάλιστα σχεδόν μόνο από δεξιές και ακροδεξιές ομάδες. Το φάσμα περιλαμβάνει από νεοφιλελεύθερα κόμματα της αντιπολίτευσης έως τον εξωκοινοβουλευτικό, ακραία εθνικιστικό «Δεξιό Τομέα»

Τι είναι ο «Δεξιός Τομέας»;

Μια συμμαχία διαφορετικών ακροδεξιών ομάδων που συγκροτεί στρατιωτικές δομές. Ανάμεσά τους υπάρχουν εμπειροπόλεμοι φανατικοί οπαδοί της Ντιναμό Κιέβου.

 Πώς αντιδρούν οι διαδηλωτές απέναντι στην Ακροδεξιά;

Σε μεγάλο βαθμό, θετικά. Όχι επειδή υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη ιδεολογία, αλλά επειδή η Άκρα Δεξιά –κρίνοντας αντικειμενικά– είναι το πιο θαρραλέο και μαχητικό κομμάτι του κινήματος, είναι κυριολεκτικά οι καλύτεροι μαχητές. Κανείς δεν επιτίθεται στην αστυνομία με τον τρόπο που το κάνουν οι ακροδεξιοί. Από την άλλη μεριά, κάποιοι τους βλέπουν ως εξτρεμιστικά στοιχεία που δυσφημούν το κίνημα.

 Ένα από τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης είναι το Σβομπόντα…

… το οποίο είναι το ισχυρότερο κόμμα της Άκρας Δεξιάς στην Ουκρανία, έχοντας πάρει 10% στις τελευταίες εκλογές. Πάνω απ’ όλα όμως, η άνοδός του οφείλεται στην εθνικιστική ρητορική που υιοθέτησε μέχρι το 2010 ο πρόεδρος Βίκτορ Γιουστσένκο, ο προκάτοχος του Γιανουκόβιτς.

 Πώς το εννοείς αυτό;

Για παράδειγμα, ο Γιουστσένκο είπε πως οι Ουκρανοί που υπήρξαν μέλη των SS στον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν πατριώτες που μάχονταν ενάντια στην ξένη κατοχή από τη Σοβιετική Ένωση.

  Τι;!

Αυτό μπορεί να γίνει αντιληπτό μόνο στο πλαίσιο του Ουκρανικού εθνικισμού. Στην Ουκρανία υπάρχουν περίπου είκοσι αγάλματα του Στεπάν Μπαντέρα, του πιο γνωστού Ουκρανού συνεργάτη των SS. Αυτή η ακροδεξιά μορφή εθνικισμού είναι μέρος της mainstream πολιτικής κουλτούρας στην Ουκρανία. Αυτή είναι η βάση της επιτυχία κομμάτων όπως το Σβομπόντα, το οποίο έπαιξε ρόλο-κλειδί στο κίνημα του Μαϊντάν.

Στην Ουκρανία του 2014 δεν υπάρχει ούτε ισχυρό εργατικό κίνημα, ούτε ένα φασιστικό κίνημα με στόχο την καταστροφή του πρώτου, ούτε τέλος ένα κράτος στο οποίο το κεφάλαιο δεν μπορεί έχει εμπιστοσύνη. Η κατάσταση δεν έχει να κάνει ούτε με κάποιου είδους προσπάθεια της εργατικής τάξης να πάρει την εξουσία, ούτε με μια προσπάθεια για φυσική εξόντωση του εργατικού κινήματος.

 Οπότε τι χαρακτήρα έχει το Μαϊντάν;

Οι άνθρωποι που αγωνίζονται στο Μαϊντάν προέρχονται από ποικίλες καταπιεσμένες τάξεις: εργάτες, άνεργοι, πληττόμενοι αυτοαπασχολούμενοι, φοιτητές που δεν θα μπορέσουν να βρουν δουλειά κ.ο.κ. Αντίπαλός τους είναι το κράτος και οι πολιτικές ελίτ. Είναι λάθος να αποκαλούμε το κίνημα φασιστικό, στο μέτρο που η ταξική σύνθεση των κομμάτων που βρίσκονται σε σύγκρουση είναι αρκετά διαφορετική.

 Φασίστες όμως υπάρχουν στο Μαϊντάν.

Ασφαλώς υπάρχουν. Η ιδεολογία του Δεξιού Τομέα είναι αναμφισβήτητα φασιστική. Και όντως προσπαθούν να επιβάλουν την κυριαρχία τους σε ένα μαζικό, κατά τα άλλα, κίνημα. Αλλά μέχρι τώρα, ευτυχώς, δεν το έχουν καταφέρει, κι αυτό επειδή ο πυρήνας του κινήματος δεν έχει καμία σχέση με το φασισμό.

 Ποιος είναι αυτός ο πυρήνας;

Δεν μπορώ εύκολα να του δώσω ένα όνομα. Προέρχεται από μια μετα-σοβιετική κοινωνία, η οποία έχει απογυμνωθεί από ταξική συνείδηση και δεν έχει καμιά παράδοση διαμαρτυρίας. Οπότε τα κινήματα μπορούν να πάρουν πολύ διαφορετικές μορφές και να αλλάζουν χαρακτήρα ιδιαίτερα γρήγορα, μετακινούμενα προς τα αριστερά ή προς τα δεξιά.

 Πώς αναδύθηκε ο σημερινός πολιτικός χαρακτήρας του κινήματος;

Το κίνημα έχει έναν εθνικιστικό, εν μέρει αντικομμουνιστικό χαρακτήρα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι οργανώσεις της Δεξιάς αποδείχθηκαν πιο προετοιμασμένες. Αλλά οφείλεται επίσης στον καταστροφικό ρόλο που έπαιξε το Ουκρανικό Κομμουνιστικό Κόμμα.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα πήρε 13% στις τελευταίες εκλογές.

Ναι· και στη συνέχεια μετατράπηκε σε παράγοντα-κλειδί για τη στήριξη της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς. Οι περισσότεροι Ουκρανοί συνδέουν την Αριστερά κυρίως με το Κομμουνιστικό Κόμμα. Και, ανάμεσα σε όλους, οι κομμουνιστές ήταν αυτοί που υπερψήφισαν στη Βουλή τους νόμους του Γιανουκόβιτς ενάντια στις διαδηλώσεις. Χωρίς τις ψήφους τους, οι νόμοι αυτοί δεν θα είχαν περάσει.

 Πώς είναι δυνατόν;

Το Κομμουνιστικό Κόμμα έχει εξαγοραστεί από ολιγάρχες της Ανατολικής Ουκρανίας με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο εξαγοράστηκε ο Γιανουκόβιτς. Υποστηρίζει ανοιχτά τον ρωσικό εθνικισμό. Οι κομμουνιστές πολιτικοί μιλούν ανοιχτά ακόμα και για τις καλές τους σχέσεις με τον Κύριλο Α΄, τον Πατριάρχη της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

 Ποια είναι η θέση τους σχετικά με το κίνημα του;

Ασκούν κριτική στον ουκρανικό εθνικισμό, αλλά όχι από διεθνιστική σκοπιά. Περισσότερο προβάλουν μια ρωσική σοβινιστική επιχειρηματολογία, αντικαθιστώντας έτσι τον έναν εθνικισμό με έναν άλλο. Θα πρότεινα σε όλα τα αριστερά κόμματα της Ευρώπης να διαρρήξουν τους δεσμούς τους με το Ουκρανικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Τέτοιου είδους πολιτικές δεν πρέπει να είναι ανεκτές στην αριστερά.

 Και τι κάνουν οι πιο «γνήσιοι» Ουκρανοί αριστεροί;

Οι άνθρωποι της Αριστεράς, από τις πρώτες μέρες, είχαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το κίνημα. Κάποιοι το αντιμετώπισαν ως ένα ακροδεξιό κίνημα, ξένο προς αυτούς, ένα κίνημα στο οποίο δεν έπρεπε να πάρουν μέρος. Άλλοι συμμετείχαν προσπαθώντας να ασκήσουν επιρροή στις πολιτικές κατευθύνσεις του κινήματος.

Αυτό πρέπει να είναι πολύ δύσκολο.

Υπάρχουν πολλοί και καλά οργανωμένοι ακροδεξιοί ακτιβιστές στο Μαϊντάν, έτοιμοι να επιτεθούν σε αριστερούς. Έχουν αρπάξει πολλές φορές με τη βία τα φυλλάδια και τις σημαίες των αριστερών αγωνιστών, τους έχουν χτυπήσει.

 Οπότε δεν υπάρχει χώρος για την Αριστερά;

Αντιθέτως, υπάρχει, ακριβώς εξαιτίας αυτού! Ασφαλώς και πρέπει να προσέχουμε την σωματική μας ακεραιότητα. Αλλά, εφόσον την διασφαλίζουμε μ’ έναν τρόπο, δεν γίνεται να στεκόμαστε αμέτοχοι και να μην κάνουμε τίποτα την ώρα που η άκρα Δεξιά διεκδικεί την πολιτική κυριαρχία. Δεν πρέπει να τους παραδώσουμε το κίνημα. Δεν γίνεται να αφήσουμε στη Δεξιά το μονοπώλιο της πολιτικής που διεξάγεται εκτός Κοινοβουλίου.

Ο Ilya Budraitskis είναι ιστορικός, και αγωνιστής της αντικαπιταλιστικής ριζοσπαστικής Αριστεράς στη Ρωσία. Η συνέντευξη δόθηκε στο γερμανικό περιοδικό «marx 21», στις 19.2.2014.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s