Οι πεζογέφυρες της Αθήνας

Standard

 Η ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ ΩΣ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ-3

του Φαίδωνα Σόλωνα Καρυδάκη

Σχεδιασμός: Δημήτρης Αρβανίτης

Σχεδιασμός: Δημήτρης Αρβανίτης

H πιθανότητα θανάτου πεζού που παρασύρεται από αυτοκίνητο, για ταχύτητα οχήματος 70 χλμ./ώρα αγγίζει το 98%, ενώ για ταχύτητα 30 χλμ./ώρα πέφτει στο 20%, ποσοστό ασφαλώς μη αποδεκτό, αλλά σαφώς μειωμένο. Μέσα στον αστικό ιστό, λοιπόν, η ταχύτητα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 30 χλμ., κάτι το οποίο αποτελεί διεθνή απαίτηση και έχει φέρει αποτελέσματα σε αρκετές χώρες που σέβονται την ανθρώπινη ύπαρξη.

Όταν μιλάμε για ταχύτητα, εννοούμε πραγματική ταχύτητα και όχι θεωρητικό όριο. Εφόσον όμως η υπάρχουσα πραγματικότητα απαιτεί, παράλογα και λανθασμένα, τη μετατροπή δρόμων, μέσα στον αστικό ιστό, σε οδούς «ταχείας κυκλοφορίας», απαιτείται, παράλληλα με τη μείωση των ορίων ταχύτητας, απόλυτος διαχωρισμός των πεζών από τα αυτοκίνητα σε όλο το μήκος της οδού. Απαιτείται η δημιουργία κλειστών οδών με ανισόπεδες πεζοδιαβάσεις. (Η οικονομικότερη λύση της κατασκευής δικτύου πεζογεφυρών καλύπτει μόνο εν μέρει την ανάγκη της ασφαλούς διάβασης, αμβλύνει υπό προϋποθέσεις το πρόβλημα, αλλά σαφώς δεν το λύνει).

Τον Δεκέμβριο του 2009, τέσσερα παιδιά, μαθητές της πρώτης λυκείου, πηγαίνοντας στον χορό του σχολείου τους, επιχειρούν να διασχίσουν την Κηφισίας, στο ύψος του Κολεγίου, από τη διάβαση πεζών. Στην περιοχή υπάρχουν συγκεντρωμένα δεκάδες σχολεία, με δεκάδες χιλιάδες μαθητές. Η μόνη πινακίδα είναι της ταχύτητας, με όριο 70 χλμ./ώρα, χαρακτηρίζοντας την Κηφισίας σε αυτή τη θέση, με τις δεκάδες χιλιάδες μαθητές, οδό ταχείας κυκλοφορίας.

Η κίνηση είναι μικρή. Ένας οδηγός, κινούμενος με υπερδιπλάσια της –ήδη παράλογα υψηλής– επιτρεπόμενης ταχύτητας, πέφτει πάνω τα παιδιά και εκτοξεύει τον έναν σε απόσταση 40 μέτρων. Στη συνέχεια, πιστός στην αγωνιστική-επιθετική του προσέγγιση, εγκαταλείπει το αιμόφυρτο θύμα του αβοήθητο στην άσφαλτο. Για να απονείμουμε τα εύσημα στη δικαιοσύνη, η πρωτόδικη εισαγωγή της υπόθεσης (κακούργημα) θα γίνει τον ερχόμενο Ιανουάριο, πάνω από πέντε χρόνια μετά το συμβάν!

Μία βδομάδα μετά το συμβάν, οι μαθητές της περιοχής καταλαμβάνουν την Κηφισίας, διαδηλώνοντας την απαίτησή τους «να γεφυρωθούν τα όνειρά τους». Η διοίκηση του ΕΕΙ (Κολεγίου), με την αμέριστη συμπαράσταση ομάδας εθελοντών, μελετά και κατασκευάζει μια πεζογέφυρα, που παραδίδεται στο κοινό μόλις δύο χρόνια αργότερα. Στην παρουσίασή της (29.5.2010), ο τότε υπουργός Δ. Ρέππας υπόσχεται την άμεση κατασκευή 20 αντίστοιχων γεφυρών — αριθμός πολύ μικρός, αν υπολογίσουμε τον αριθμό των οδών ταχείας κυκλοφορίας (Κηφισίας, Μεσογείων, Αθηνών, Ποσειδώνος κλπ). Τρία χρόνια μετά (Μάιος 2013) δημοπρατείται η μελέτη έξι , στα πλέον επικίνδυνα σημεία (με βάση τον αριθμό όσων παρασύρθηκαν και των νεκρών). Τον Μάρτιο του 2014, οι μελέτες ανατίθενται στον πρώτο μειοδότη, με έκπτωση 82%, χωρίς οι προδιαγραφές να εξασφαλίζουν τη χρήση τους και χωρίς ουσιαστικά να συνεκτιμηθούν οι προτάσεις και η εμπειρία των διαγωνιζομένων με βάση τον επιτυχή σχεδιασμό κατασκευασμένων λειτουργικών πεζογεφυρών, όπως απαιτούσε σαφώς η προκήρυξη.

Στην Αθήνα υπάρχουν αρκετά δείγματα ατυχούς σχεδιασμού: πεζογέφυρες με ιδιαίτερα περιορισμένη, ακόμα και μηδενική, χρήση. Ελάχιστες χρησιμοποιούνται κατ’ αποκλειστικότητα, και οι περισσότερες σπανίως, γιατί δεν είναι λειτουργικές, και οι χρήστες προτιμούν την ισόπεδη διέλευση, ακόμη και σε θέσεις που δεν υπάρχουν ισόπεδες διαβάσεις. Όταν μια πεζογέφυρα υπάρχει και δεν χρησιμοποιείται, το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό: ο βαθμός επικινδυνότητας της διάβασης αυξάνεται κατακόρυφα, καθώς ο οδηγός θεωρεί αυτονόητη τη χρήση της γέφυρας από τους πεζούς. Επιπλέον, η γέφυρα, ως ιδιαίτερο αισθητικό στοιχείο –θετικό ή και αρνητικό– αποσπά την προσοχή του οδηγού, με άμεσο αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση της επικινδυνότητας του σημείου για τους χρήστες των ισόπεδων διαβάσεων. Για συντελεί στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, μια αστική πεζογέφυρα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ελκυστική στον χρήστη, ώστε να την προτιμήσει σε σχέση με τις ισόπεδες διαβάσεις.

Η ελκυστικότητα αυτή επιτυγχάνεται με πολλούς τρόπους: προσαρμογή στη διαδρομή του χρήστη, ευκολία πρόσβασης (κατακόρυφη και οριζόντια), αίσθηση άνεσης, ασφάλειας και προστασίας, ποιότητα κατασκευής, αισθητική ένταξή της στο περιβάλλον, τελική αποδοχή του έργου από τους χρήστες και ταύτιση τους μ’ αυτό — ειδικά τους συχνούς χρήστες (κατοίκους και εργαζόμενους της περιοχής) και με πρόσθετα στοιχεία ενδιαφέροντος, παράλληλων χρήσεων, θέσεων στάσης, ανάπαυσης και αναψυχής.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στη φάση σχεδιασμού της πεζογέφυρας στην Κηφισίας, μόνιμη αγωνία της ομάδας ήταν πώς το κάθε παιδί, τη βραδιά του συμβάντος που οδήγησε στη δημιουργία της, θα διάλεγε τη γέφυρα, αντί τις ισόπεδες διαβάσεις. Η αγωνία αυτή, παράλληλα με την ευλαβική εφαρμογή όλων των παραπάνω παραμέτρων σχεδιασμού, δημιούργησαν μια από τις ελάχιστες πεζογέφυρες που χρησιμοποιείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από τους διερχόμενους διαβάτες. Ας ελπίσουμε ότι και αυτές που θα σχεδιαστούν, αν και ελάχιστες σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες του τόπου, κατ αρχήν θα κατασκευαστούν και στη συνέχεια θα αποδειχθούν λειτουργικές, θα αγαπηθούν και θα χρησιμοποιηθούν, σώζοντας ζωές, ο τόπος μας και η οδική ασφάλεια στην Ελλάδα χρειάζονται θαύματα.

Η πολιτεία πρέπει επιτέλους να αρχίσει να προστατεύει τα παιδιά της, όπως έχει υποχρέωση και δεν έχει μπορέσει, ούτε θελήσει να το κάνει μέχρι τώρα: αρχικά επιτρέποντας, μετά αγνοώντας τον θάνατό τους στην άσφαλτο και στη συνέχεια στερώντας τους ακόμη και τη μετά θάνατον δικαίωση.

 

 

 

Ο Φαίδων Σόλων Καρυδάκης είναι πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ, MSc, DIC, PhD.

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Οι πεζογέφυρες της Αθήνας

  1. Πίνγκμπακ: Η ανασφάλεια ως καθεστώς στους ελληνικούς δρόμους. | sostegr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s