Σεπτέμβρης 2014, μήνας αντιφασιστικός

Standard

της  Συντακτικής Ομάδας των Ενθεμάτων

Φωτό Epoca Libera (www.epocalibera.com)Ο Σεπτέμβρης του 2014 θα είναι μήνας αντιφασιστικός — με αποκορύφωμα την πορεία, στο Κερατσίνι, την Πέμπτη 18 του μήνα και τη συναυλία στο Σύνταγμα την επόμενη μέρα. Στο σημερινό φύλλο έχουμε μια συνέντευξη του Δημήτρη Ψαρρά, ένα απόσπασμα από το καινούργιο βιβλίο του για τη Χρυσή Αυγή, καθώς και ένα ιστορικοπολιτικό άρθρο του Δημήτρη Κουσουρή, για την επιστροφή του φασισμού στην Ευρώπη. Είναι η δική μας συμβολή, στις σελίδες αυτές, στον αντιφασιστικό Σεπτέμβρη. Η καταγγελία όμως του φασισμού και του νεοναζισμού,  που έρχεται από ένα σκοτεινό κι αιματοβαμμένο παρελθόν και πατάει στο σήμερα, δεν είναι υπόθεση μιας επετείου και ενός μήνα. Θα συνεχίσουμε λοιπόν να μιλάμε όσο πιο συχνά, σοβαρά και δυνατά μπορούμε. Και θα ανταμώσουμε στις εκδηλώσεις, την πορεία, τη συναυλία, αλλά και στην καθημερινότητα. Γιατί ο αγώνας κατά του φασισμού δίνεται και από την οθόνη και στους δρόμους και μέσα απ’ την προσωπική επαφή στους δρόμους της ζωής μας. Αυτό έκανε κι ο αντιφασίστας Παύλος Φύσσας — κι αυτή είναι, νομίζουμε, η πιο ουσιαστική απότιση φόρου τιμής στη μνήμη του.

Ο φασισμός επιστρέφει στην Ευρώπη

Standard

και σκέψεις για τον χαρακτήρα ενός διεθνούς αντιφασιστικού κινήματος

του Δημήτρη Κουσουρή

.Στο τέλος μιας μακράς περιόδου μετάβασης, που ξεκίνησε πριν από ένα τέταρτο του αιώνα με την πτώση του τείχους του Βερολίνου, μπορούμε σήμερα να διακρίνουμε τα γνωρίσματα της ιστορικής περιόδου, να αποκαταστήσουμε τη διαλεκτική της διάρκειας και να αναγνωρίσουμε τις σχέσεις ανάμεσα στην εποχή, την περίοδο και τη συγκυρία. Η περίοδος που άρχισε το 1989-1990 και παρουσιάστηκε ως το τέλος της Ιστορίας και  μη αναστρέψιμος θρίαμβος του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού έχει πια φτάσει στο τέρμα της. Από το 2001, ή σύμφωνα με άλλους το 2008,  έχουμε βρεθεί μέσα σε ένα από εκείνα τα «ενδιάμεσα διαστήματα», ανάμεσα σε ό,τι δεν υπάρχει πια και ό,τι δεν έχει γίνει ακόμα.[1]

Αφίσα του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, 1936

Αφίσα του Γαλλικού Κομμουνιστικού
Κόμματος, 1936

Παρά τη βαθιά κρίση που γνωρίζει ο καπιταλισμός, την αστάθεια του παγκόσμιου συστήματος και των τοπικών ή περιφερειακών δομών κυριαρχίας, το οργανωμένο εργατικό κίνημα και οι άμεσοι ή έμμεσοι πολιτικοί εκφραστές του βρίσκονται διασκορπισμένοι, δίχως κατεύθυνση, ανίκανοι να επιδράσουν αποφασιστικά στον συσχετισμό δυνάμεων. Από την άλλη πλευρά, οι δυνάμεις της αντεπανάστασης,[2] κάτω από διαφορετικά ονόματα και κοστούμια, κερδίζουν ολοένα και πιο γρήγορα έδαφος. Αργά αλλά σταθερά στην αρχή, παρακολουθήσαμε τις πρώτες συμμετοχές νεοφασιστών σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, πρώτα το 1994 στην Ιταλία, γενέθλια γη του ιστορικού φασισμού, και έπειτα στην Αυστρία το 2000. Στη συνέχεια, είδαμε αυτή την εξέλιξη να επιταχύνεται, ιδίως από την κρίση του 2008 και μετά, με την εκλογική νίκη του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, τη ραγδαία άνοδο νεοφασιστικών και νεοναζιστικών οργανώσεων στην καινούργια περιφέρεια της ηπείρου, όπως και στην Ουγγαρία, την Ελλάδα, και πιο πρόσφατα στην Ουκρανία με τη συμμετοχή τους στην προσωρινή κυβέρνηση.

Θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει, εδώ, πως η υπόθεση μιας σχέσης συνάφειας και συνέχειας ανάμεσα στη δημοκρατικά εκλεγμένη, πρώτη κυβέρνηση Μπερλουσκόνι (με τη συμμετοχή Φίνι και Μπόσι), και στους νεοφασίστες και νεοναζί του Svoboda και του Pravy Sektor περιέχει προφανείς αφαιρέσεις και απλουστεύσεις, συνιστώντας ένα αμάλγαμα που παραγνωρίζει ή αποσιωπά τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης. Η αρχική  μου υπόθεσή, ωστόσο, είναι πως συσχετίζοντας ακριβώς την ανάπτυξη όλων αυτών των –εκ πρώτης όψεως– ανόμοιων μεταξύ τους κινημάτων και δυνάμεων, αποκτούμε μια συνολική εικόνα για τον χαρακτήρα της σύγχρονης ευρωπαϊκής πολιτικής. Μέχρι πρόσφατα, η εμμονή πολλών διανοουμένων και αγωνιστών της Αριστεράς στον ιστορικό φασισμό του Μεσοπολέμου και στις εκλεπτυσμένες κατηγοριοποιήσεις των διαφορετικών μορφών και παραλλαγών του υπήρξε χρήσιμη για να θυμόμαστε και να καταλαβαίνουμε τις τραγωδίες και τους ηρωισμούς του περασμένου αιώνα. Ωστόσο, αυτή η εμμονή λειτουργεί πλέον και ως παραμορφωτικός καθρέφτης, προκαλώντας ένα είδος συλλογικής μυωπίας –ή και τύφλωσης– απέναντι στην παράλληλη άνοδο των φασιστικών δυνάμεων σε διαφορετικά μέρη της γηραιάς ηπείρου.

Ασφαλώς, το Εθνικό Μέτωπο δεν γεννήθηκε από τις ίδιες συνθήκες, ούτε στηρίχθηκε στις παραδόσεις που διεκδικούν οι νεοναζί της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα, το Jobbik στην Ουγγαρία, το κόμμα της Προόδου στη Νορβηγία ή ακόμη το αυστριακό κόμμα της Ελευθερίας.[3] Όμως, είναι επίσης γεγονός πως, «λαϊκιστικές», «ξενοφοβικές», «εθνικιστικές» ή «νεοφασιστικές», οι παραλλαγές της ακροδεξιάς κερδίζουν έδαφος ταυτόχρονα. Η ευθύνη να ονομάσουμε και να αναχαιτίσουμε αυτή την αντιδραστική στροφή, που απειλεί να ενταφιάσει οριστικά τα κοινωνικά και δημοκρατικά κεκτημένα του εργατικού κινήματος, αποτελεί πλέον καθήκον πολύ πιο επείγον από το να την κατατάξουμε σύμφωνα με την τυπολογία του ιστορικού φασισμού. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι «αντιναζιστές» συνήγοροι της Χρυσής Αυγής

Standard

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ  «Η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ»  (ΕΚΔ. ΙΔΡΥΜΑ ΡΟΖΑ ΛΟΥΞΕΜΠΟΥΡΓΚ)

 του Δημήτρη Ψαρρά

psarras_web1Τη Δευτέρα κυκλοφορεί, σε έντυπη και ψηφιακή μορφή, το καινούργιο βιβλιαράκι του Δημήτρη Ψαρρά Η Χρυσή Αυγή μπροστά στη δικαιοσύνη, έκδοση του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ. Η μελέτη, επικεντρωμένη στο «ποινικό σκέλος» της υπόθεσης Χρυσή Αυγή εξετάζει ζητήματα όπως αν πρόκειται για κόμμα ή εγκληματική οργάνωση, την αναπροσαρμογή της τακτικής της μετά την είσοδό στη Βουλή και την υπερασπιστική της γραμμή.

Τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου, στις 7 μ.μ., στο αμφιθέατρο του Αθήνα 9,84 (Πειραιώς 100, Γκάζι), με τον Δημήτρη Ψαρρά θα συζητήσουν η Βασιλική Γεωργιάδου (Πάντειο Πανεπιστήμιο), ο Θανάσης Καμπαγιάννης (δικηγόρος, μέλος της Πολιτικής Αγωγής στη δίκη της Χρυσής Αυγής), ο Κωστής Παπαϊωάννου (πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) και η Τασία Χριστοδουλοπούλου (δικηγόρος, μέλος του ΔΣ του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας). Το βιβλιαράκι θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ (rosalux.gr/) και θα διατίθεται

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Μαδρίτη, έξω από την ελληνική πρεσβεία, 20.9.2013. Πορεία διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα

Μαδρίτη, έξω από την ελληνική πρεσβεία, 20.9.2013.
Πορεία διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα

Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς από μια πολιτική οργάνωση που δεν θέλει να κρύψει τα πιστεύω της, μετά τις συλλήψεις οι ομοϊδεάτες της Χρυσής Αυγής δικηγόροι περιορίστηκαν σε δευτερεύοντες ρόλους: στον σχολιασμό κάποιων νομικών ζητημάτων ή τη νομική εκλαΐκευση της θεωρίας της «σκευωρίας». Τον τόνο στην υπεράσπιση των ηγετικών στελεχών δίνουν κάποιοι δικηγόροι οι οποίοι εμφανίζονται ως ιδεολογικά πολέμιοι του ναζισμού και του φασισμού, αλλά ακόμα και του… αντικομμουνισμού! Παρουσιάστηκε βέβαια εξαρχής μεταξύ των συνηγόρων ο αδελφός του Αρχηγού, ο Παναγιώτης Μιχαλόλιας, ο οποίος έχει συνδεθεί στο παρελθόν με την Ακροδεξιά (ως στέλεχος του φασιστικού ΕΣΕΣΙ στην Ιταλία κατά την περίοδο της δικτατορίας και συνεργάτης του Παπαδόπουλου στη δημιουργία της ΕΠΕΝ), αλλά όπως και στην περίπτωση του Περίανδρου εδώ εμφανίζεται με την «απολιτική» ιδιότητα ενός έγκριτου ποινικολόγου. Όσο για τους λοιπούς δικηγόρους που ανέλαβαν μέλη της ηγετικής ομάδας, αυτοί διαγωνίζονται ποιος θα πρωτοκαταγγείλει τον φασισμό και… τη Χρυσή Αυγή.

Πρώτα πρώτα ο Αλέξης Κούγιας ως εκπρόσωπος του Ευστάθιου Μπούκουρα, ο οποίος έχει αποστασιοποιηθεί από την οργάνωση, υποστηρίζοντας ότι δεν ανήκει στον ίδιο ιδεολογικό χώρο μ’ αυτήν και προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ ενώ έχει συνεργαστεί και με στελέχη της Νέας Δημοκρατίας. «Προσωπικά είμαι αντιναζιστής», δηλώνει σε εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου ο κ. Κούγιας. Και συμπληρώνει: «Προσωπικά έχω μεγαλώσει από ηλικία 15 ετών στη Νεολαία Λαμπράκη. Δεν είμαι πολιτικός, δεν είμαι χρυσαυγίτης, μισώ τους ναζιστές». Συνέχεια ανάγνωσης

Το κατηγορητήριο κατά της Χρυσής Αυγής είναι συντριπτικό, αλλά τίποτα δεν έχει τελειώσει

Standard

Συνέντευξη του Δημήτρη Ψαρρά

 Έχεις υποστηρίξει επανειλημμένα, και το έχεις τεκμηριώσει, ότι υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία εναντίον της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής. Θα ήθελα να μας το εξηγήσεις, δίνοντάς μας μερικά παραδείγματα.

psaras Η υπόθεση είναι «δεμένη» εδώ και χρόνια. Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η οργάνωση, η άσκηση των διώξεων και οι πρώτες συλλήψεις των στελεχών της δεν ήταν πολιτική απόφαση της κυβέρνησης ή του ίδιου του πρωθυπουργού. Ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Τόσα χρόνια ήταν η εκάστοτε πολιτική ηγεσία (τα υπουργεία Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης), αλλά και η ίδια η Βουλή που οχυρώνονταν πίσω από την έλλειψη στο Σύνταγμά μας ειδικής πρόβλεψης για την απαγόρευση πολιτικού κόμματος. Βέβαια και η δικαιοσύνη απέφευγε να προβεί στον δικαστικό έλεγχο της οργάνωσης, να προχωρήσει δηλαδή στο αυτονόητο επόμενο βήμα, μετά τη διαπίστωση ότι στελέχη της ενέχονται συστηματικά σε έκνομες δραστηριότητες, τις οποίες πραγματοποιούν ως μέλη και υπό την αιγίδα της, όχι μεμονωμένα και ατομικά. Το μόνο που έγινε μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα ήταν ότι συσχετίστηκαν οι γνωστές «32 υποθέσεις», οι οποίες εκκρεμούσαν ήδη στη δικαιοσύνη. Σε πολλές απ’ αυτές κατηγορούμενα είναι γνωστά στελέχη της οργάνωσης, ενώ στις σχετικές δικογραφίες περιγράφεται αναλυτικά ο τρόπος δράσης των Ταγμάτων Εφόδου. Κατά την πρόοδο της ανάκρισης οι δικογραφίες αυτές πολλαπλασιάστηκαν. Είναι ήδη πάνω από 100, ενώ οι 60 από αυτές διαθέτουν αυτά τα κραυγαλέα χαρακτηριστικά που σας είπα. Η δικαιοσύνη διαθέτει αδιάσειστα στοιχεία για όλα τα παραπάνω. Ένα μικρό μέρος τους περιλαμβάνεται στο Πόρισμα των δύο εφετών ανακριτριών προς τη Βουλή για την άρση της ασυλίας των βουλευτών της ΧΑ. Το Πόρισμα είναι ήδη δημοσιοποιημένο και περιέχει αποδεικτικό υλικό για ορισμένες επιθέσεις (δολοφονία Φύσσα, επίθεση σε αφισοκολλητές του ΠΑΜΕ, επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες, εισβολή και μαχαίρωμα στο στέκι Αντίπνοια), στις οποίες τεκμηριώνεται ο οργανωμένος τρόπος δράσης και ο πλήρης έλεγχος της ηγεσίας.

Στην αυλή του ΕΜΠ. Φτιάχνοντας πανώ για την αντιφασιστική διαδήλωση. Φωτό Epoca Libera (www.epocalibera.com)

Στην αυλή του ΕΜΠ. Φτιάχνοντας πανώ για την αντιφασιστική διαδήλωση. Φωτό Epoca Libera (www.epocalibera.com)

.

Ποιες ήταν οι βασικές δυσκολίες για να «δεθεί» η υπόθεση;

Όπως είπα, η υπόθεση ήταν «δεμένη» εξαρχής. Υπάρχει από το 2009 η τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου (η οποία επικυρώθηκε από τον Άρειο Πάγο) για την υπόθεση του «Περίανδρου», όπου αναφέρεται ότι ο υπαρχηγός της οργάνωσης έδρασε επικεφαλής δεκαμελούς φάλαγγας της ΧΑ με δολοφονικές προθέσεις «εναντίον του Δημήτριου Κουσουρή, μέλους του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΦΕΕ, στον οποίο και επικέντρωσαν την επίθεσή τους, καθόσον τον θεωρούσαν εκ των πρωταιτίων των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας των αδιόριστων καθηγητών και κατεξοχήν «εχθρό» της εθνικιστικής τους ιδεολογίας». Η απόφαση αυτή περιγράφει ακριβώς τον τρόπο δράσης της οργάνωσης και τα κίνητρα της δολοφονικής της δράσης εναντίον των «εχθρών» της. Αλλά τότε κανείς δεν αναζήτησε την υπόλοιπη ηγεσία της οργάνωσης για να την εγκαλέσει, ούτε προχώρησε σε παράλληλη εξέταση των υποθέσεων που εκκρεμούσαν εις βάρος άλλων στελεχών της οργάνωσης, έτσι ώστε να αποκαλυφτεί το σύνολο της δράσης της και να απορριφθεί η προσχηματική υπερασπιστική της γραμμή, σύμφωνα με την οποία πρόκειται για «πολιτικές διώξεις», «σκευωρίες» (περίπτωση Περίανδρου) ή για μεμονωμένες πράξεις «εγκάθετων» (περίπτωση Ρουπακιά). Οι δυσκολίες ήταν άλλης τάξης. Θυμίζω ότι χρειάστηκε η έναρξη των διώξεων να συνδυαστεί με την καρατόμηση ανώτερων αξιωματικών της αστυνομίας και της ΕΥΠ για να γίνει δυνατή η επιχείρηση των συλλήψεων. Ο κρατικός μηχανισμός ήταν δηλαδή απολύτως ανέτοιμος και βεβαίως απρόθυμος για να προχωρήσει στην αντιμετώπιση της ΧΑ σύμφωνα με όσα προβλέπει ο νόμος. Η εικόνα του κ. Μπαλτάκου να απολογείται στον Κασιδιάρη για τις συλλήψεις και να ανταλλάσσει μαζί του φτηνές συνωμοτικές θεωρίες είναι απολύτως ενδεικτική γι’ αυτή την ένοχη απραξία του βαθέος κράτους, το οποίο αντιμετώπιζε έως τότε τα Τάγματα Εφόδου ως τα δικά του παιδιά, έστω και κάπως ζωηρά. Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοψήφισμα της Σκωτίας: Το έθνος θα γίνει και κράτος;

Standard

flagΕνώ αρχικά η επικράτηση του «Όχι» έμοιαζε βέβαιη στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, τις τελευταίες μέρες τα πράγματα έχουν ανατραπεί. Διαδοχικές δημοσκοπήσεις δείχνουν μάχη στήθος με στήθος και οι σχολιαστές κάνουν λόγο για θρίλερ. Πράγματι, πρόκειται για μια συναρπαστική αναμέτρηση, όχι μόνο λόγω της αγωνίας για το αποτέλεσμα και τις μετέπειτα εξελίξεων, αλλά και λόγω των  μεγάλων θεμάτων που ανοίγονται: της «επιστροφής» του έθνους και του εθνικισμού, του δικαιώματος της αυτοδιάθεση, των ρευμάτων του εθνικισμού, αλλά και της κατάρρευσης του κοινωνικού κράτους που εγκαινίασε η Μ. Θάτσερ και συνέχισαν οι διάδοχοί της. Το London Review of Books (τόμ. 36, τχ. 17, 11.9.2014), δημοσίευσε μια σειρά άρθρων με γενικό τίτλο «Reclections on the Independence Referndum».  Δημοσιεύουμε τις συμβολές του Tarik Ali, του  θεωρητικού της λογοτεχνίας David Craig (Lancaster University), του μυθιστοριογράφου και πολιτικού του Συντηρητικού Κόμματος Ferdinand Mount, του πολιτικού επιστήμονα και θεωρητικού του εθνικισμού Tom Nairn (Durham University). Οι τίτλοι είναι των «Ενθεμάτων».

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Η αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους και η ανεξαρτησία

Standard

 Δημοψήφισμα της Σκωτίας: Το έθνος θα γίνει και κράτος;-1

του Ταρίκ Αλί

μετάφραση:Δημήτρης Ιωάννου

scotland1Η Σκωτία αποτελεί έθνος εδώ και πολύ καιρό. Σύντομα θα μάθουμε εάν οι πολίτες της επιθυμούν το έθνος αυτό να γίνει και κράτος. Ελπίζω πως το επιθυμούν. Όχι μόνο διότι  κάτι τέτοιο θα ανοίξει νέες δυνατότητες για τη χώρα τους, αλλά και διότι θα διασπάσει το ατροφικό, παρακμάζον βρετανικό κράτος, ελαττώνοντας την αποτελεσματικότητά του ως εντολοδόχου των ΗΠΑ. Εξού και οι εκκλήσεις του Ομπάμα και της Χίλαρι Κλίντον υπέρ του «Όχι», με τις οποίες συμφωνεί απολύτως και ο Τόνι Μπλερ — άλλο αν δεν το παραδέχεται, φοβούμενος ότι τυχόν παρέμβασή του θα επηρέαζε το αποτέλεσμα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Και δεν υπάρχει κανένα ζήτημα αρχών εδώ, μόνο ιμπεριαλιστικά συμφέροντα. Οι ΗΠΑ επιτάχυναν την αποσύνθεση του παλιού σοβιετικού κράτους, ενθαρρύνοντας πρώτα τις βαλτικές δημοκρατίες, μετά την Ουκρανία και την Κεντρική Ασία. Ακολούθησε η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Εάν η Λετονία και η Σλοβενία μπορούν να ανεξαρτητοποιηθούν, γιατί όχι και η Σκωτία; Έτσι κι αλλιώς, το SNP (Σκωτικό Εθνικό Κόμμα) αποφάσισε –δυστυχώς– να παραμείνει η χώρα στο ΝΑΤΟ. Συνέχεια ανάγνωσης

«Αν δεν είναι χαλασμένο, μην το επισκευάζεις»

Standard

Δημοψήφισμα της Σκωτίας: Το έθνος θα γίνει και κράτος;-2

του Ντέιβιντ Κρεγκ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

 

poster82_1«Αν δεν είναι χαλασμένο, μην το επισκευάζεις». Αυτό το σοφό αγγλικό γνωμικό μου φαίνεται πολύ ταιριαστό στο ζήτημα του δημοψηφίσματος. Είναι η Ένωση «χαλασμένη» ή χρειάζεται «επισκευή»; Τίποτα από τα δύο. Δεν είναι βέβαια και καμιά ιδεώδης ουτοπία. Αλλά ουτοπία δεν υπάρχει πουθενά. Είναι αλήθεια πως οι Τόρηδες είναι τόσο αδύναμοι στη Σκωτία που ίσως να μοιάζει ελκυστικό να στηθεί μια νέα χώρα όπου είναι απίθανο να πάρουν ποτέ (;) την εξουσία. Ποιος όμως θα την έπαιρνε;

Εάν μια σκωτσέζικη κυβέρνηση Εργατικών ήταν τόσο ελάχιστα σοσιαλιστική και τόσο δουλοπρεπώς θατσερική όσο οι «Νέοι Εργατικοί» υπό τον ανεκδιήγητο Μπλερ ή τον ακίνδυνο Μίλιμπαντ, θα είχαμε πολύ λίγα να κερδίσουμε. […] Θα μπορούσαμε να διανοηθούμε το SNP σοσιαλιστικό; Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως κράτησε την πρόσβαση στο ΕΣΥ και τα πανεπιστήμια δωρεάν.

Προς το παρόν έχουμε ένα Ηνωμένο Βασίλειο εξαιρετικά ετερογενές φυλετικά, κατοικημένο από ανθρώπους που προέρχονται από την Ιρλανδία, τη Σκωτία, την Αγγλία, τη Σκανδιναβική και τη γιουτλανδική χερσόνησο, την Καραϊβική, την Αφρική, την Πολωνία, την ινδική υποήπειρο… Συνέχεια ανάγνωσης

Οι «εθνικοί ποιητές», οι γκάιντες και η κατασκευή μιας θεσπέσιας χώρας

Standard

Δημοψήφισμα της Σκωτίας: Το έθνος θα γίνει και κράτος;-3

Του Φέρντιναντ Μάουντ

Μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

.Σε μια καλοζυγισμένη και κεφάτη συνέντευξη στον Guardian τον προηγούμενο μήνα, ο Σκωτσέζος συγγραφέας Άλαν Ουόρνερ είπε πως αγαπά την Αγγλία κι έχει περάσει σημαντικό μέρος της ζωής του εκεί, αλλά, όπως οι περισσότεροι Σκωτσέζοι συνάδελφοί του, θα ψηφίσει «Ναι»: ανήκει, συνέχισε, σε μια παράδοση η οποία «πηγαίνει πίσω στα 1920, όταν οι συγγραφείς και οι ποιητές πίστευαν ότι, μέσω της λογοτεχνίας, έχτιζαν ένα έθνος, ένα δυνητικό ή φαντασιακό έθνος». Έφερε ως παράδειγμα το Χρυσό Ανθολόγιο Σκωτσέτζικης Ποίησης του Χιου Μακ Ντίαρμιντ, το οποίο αποκάλεσε «ένα θεσπέσιο οικοδόμημα, μια χώρα ολόκληρη».

scotland3Ο Ουόρνερ μας αποκαλύπτει, με την εκλεπτυσμένη του ειλικρίνεια, πόσο διαφορετικοί άνθρωποι είναι οι καλλιτέχνες. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν καμία επιθυμία να τους κατασκευάσουν άλλοι τη χώρα τους για λογαριασμό τους, είτε θεσπέσια είτε όπως αλλιώς. Έχοντας μόλις αναδυθεί από την επανακατάδυσή μου στα γραπτά του Έντμουντ Μπερκ, ανακάλυψα ότι αυτού του τύπου η αντίρρηση είναι ένα επαναλαμβανόμενο, αν όχι το δεσπόζον, θέμα στην επίθεση του Μπερκ κατά των Γάλλων επαναστατών. «Οι άνθρωποι των γραμμάτων», διαμαρτύρεται, «που τους αρέσει να αυτοπροβάλλονται ως κάτι ξεχωριστό, σπανίως αποστρέφονται την καινοτομία». Με σκωτσέζικους όρους, θέλουν να αποτελούν τους «Makars»[1] όχι απλώς για την ποίηση του έθνους, αλλά για το έθνος το ίδιο. Θέλουν η χώρα τους να αποτελεί έναν συναρπαστικό πίνακα όπου οι ίδιοι θα πρωταγωνιστούν, και όχι ένα απλώς οικείο περιβάλλον όπου απλώς θα ζουν. Το «κόμμα του λεωφορείου» του Νιλ Άτσερσον[2] έμοιαζε να είναι ακριβώς αυτό: οι Makars με ρόδες. Διστάζει κανείς να κλείσει την πόρτα σ’ ένα τόσο χαριτωμένο τσούρμο, αλλά και πάλι, δεν θα μου πολυάρεσε να παρκάρουν στη γειτονιά μου, γιατί έχω τη δυσάρεστη αίσθηση ότι, στη χώρα που έχουν στο μυαλό τους, η μόνη μουσική που θα ακουγόταν θα προερχόταν από τις δικές τους γκάιντες. Συνέχεια ανάγνωσης

Αν θες να πας μπροστά, κάνε πίσω για να πάρεις φόρα!

Standard

Δημοψήφισμα της Σκωτίας: Το έθνος θα γίνει και κράτος;-4

του Τομ Νερν

μετάφραση:Δημήτρης Ιωάννου

scotland4Όλες οι κλασικές ιστορικές προσεγγίσεις βλέπουν την Αγγλία ως το πρώτο και πρότυπο έθνος-κράτος των νεότερων χρόνων. Ένας τρόπος να δει κανείς την ψηφοφορία της 18ης Σεπτέμβρη είναι ως ένα σημάδι του τέλους αυτού του προτύπου. Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης εποχής, τα ζωτικά ερωτήματα ετίθεντο από την εκβιομηχάνιση, την ανάδυση της μεταποίησης και του εμπορίου σε τέτοια κλίμακα, που απαιτούνταν εκτάσεις μεγαλύτερες από των πόλεων-κρατών και των περιοχών όπου πρωτοεμφανίστηκε ο καπιταλισμός. Η απάντηση ήταν τα έθνη-κράτη, εντός των οποίων υπήρχε αρκετή ομοιογένεια ώστε να αναπτυχθούν λειτουργούσες «ταυτότητες» που μπορούσαν να αντέξουν στις αστραπιαία μεταβαλλόμενες συνθήκες. Σε έναν κόσμο αποτελούμενο από έθνη-κράτη, η σχετικά μεγάλη κλίμακα ήταν σημαντική. Ο καπιταλισμός μπορεί να ξεκίνησε σε μικρές πόλεις-κράτη και περιφερειακές χώρες, αλλά ήταν οι μεγαλύτερες οντότητες που προσέφεραν τον συνδυασμό αγορών και κοινής κουλτούρας που ευνόησε την βιομηχανική ανάπτυξη κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Αυτή η διαδικασία δεν προ-υπέθετε κάποια συγκεκριμένη κλίμακα: το «εθνικό» βρέθηκε να σπρώχνεται στο «ιμπεριαλιστικό» και στην υπερατλαντική επέκταση — που ήταν φυσικά μια συνταγή για ολοένα εντεινόμενες συγκρούσεις.

Τον 21ο αιώνα, η κλίμακα γίνεται λιγότερο σημαντική για όσες κοινωνίες αναζητούν μια συλλογική ή εθνική ταυτότητα. Φαίνεται πως η παγκοσμιοποίηση έχει αφήσει ανοιχτή μιαν άλλη πόρτα: κοινωνίες (όπως η Καταλονία, η Χώρα των Βάσκων, η Κριμαία και η Σκωτία) οι οποίες κάποτε θεωρούνταν μη βιώσιμες ως αυτόνομες κρατικές οντότητες, έχουν γίνει πλέον νοητές, και θεωρούνται ώριμες για σχηματισμό ή ανασχηματισμό. Συνέχεια ανάγνωσης

Κυβερνώντας επιρ-ροές

Standard

Η δεύτερη επινόηση της  μεσογειακότητας

του Νικόλα Κοσματόπουλου

Το 1798 –μόλις εννιά χρόνια μετά την Επανάσταση– ο Ναπολέων Βοναπάρτης εγκαινίασε την περίφημη «μεσογειακή καμπάνια», η οποία κατέληξε στην κατάληψη της Μάλτας και την κατοχή της Αιγύπτου. Στη χώρα του Νείλου ο Γάλλος στρατάρχης εισέβαλλε με 40.000 στρατιώτες, αλλά και 2.000 τεχνικούς και ειδικούς επιστήμονες, 160 εκ των οποίων συνεργάστηκαν από το 1802 ως το 1829 στη σύνταξη ενός γιγάντιου έργου 36 τόμων, γνωστού με τη σύντομη ονομασία Description de l‘Égypte (Περιγραφή της Αιγύπτου). Περιελάμβανε γκραβούρες, πάπυρους, αρχαία κείμενα και πολύχρονες μελέτες σε διάφορα επιστημονικά πεδία, όπως βοτανολογία, αιγυπτιολογία, αρχαιολογία κτλ.

Γκραβούρα από την «Περιγραφή της Αιγύπτου», 1802-1829

Γκραβούρα από την «Περιγραφή της Αιγύπτου», 1802-1829

Βασισμένος στην επαναστατική στρατιωτικοποίηση ενός ολόκληρου λαού από τη μια και στην επιστημονική ανακάλυψη ενός ολοκαίνουριου κόσμου από την άλλη, ο Βοναπάρτης στην Αίγυπτο ανέδειξε τη Μεσόγειο ως αυτούσια γεωγραφική οντότητα. Εκ της θαλάσσης ορμώμενος, μετουσίωσε την παραδοσιακή πεφωτισμένη εκ θεού δεσποτεία πάνω σε ομογενείς πιστούς σε πεφωτισμένη εκ λαού και επιστήμης δεσποτεία πάνω σε άπιστους πάσας καταγωγής. Έκτοτε, η δυτική επιστήμη θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην εγκαθίδρυση της αποικιοκρατίας μέσα από τη διάδοση επιστημονικοφανών διαφορών μεταξύ αποικιοκρατών και αποικιοκρατούμενων, αλλά και τη συγκρότηση πολύμορφων εξουσίας, που δύσκολα φαίνονται με γυμνό μάτι και ακόμα πιο δύσκολα πολεμιούνται με γυμνό χέρι.[1] Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα νέο πανοπτικό πάνω από την Ευρώπη

Standard

Η εξέλιξη της μεταναστευτικής πολιτικής και η Ευρώπη-φρούριο

του Αποστόλη Φωτιάδη

Εάν μελετήσει κανείς τις πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων μηνών γύρω από το μεταναστευτικό ζήτημα, μόνο ανησυχητικά συμπεράσματα μπορεί να εξαγάγει. Αναλύοντας τες, ισχυροποιείται η υποψία ότι η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική πλησιάζει σε μια στιγμή μεταμόρφωσής της, όπου η αντιπαράθεση για την υπεράσπιση δικαιωμάτων σε θεσμικό επίπεδο θα μετασχηματιστεί σε μάχη για την ύπαρξή τους.

«Μινώταυρος» του Πάμπλο Πικάσο, 1936

«Μινώταυρος» του Πάμπλο Πικάσο, 1936

Η συμφωνία της απερχόμενης Επιτρόπου Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Σεσίλια Μάλμστρομ με τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών Αλγερίνο Αλφάνο, στα τέλη Αυγούστου, για μια νέα επιχείρηση της Frontex στη Μεσόγειο προκάλεσε κομφούζιο σε δημοσιογράφους και επιτελεία, που προσπαθούσαν για ημέρες να αποκωδικοποιήσουν τον χαρακτήρα της. Ένα εσωτερικό έντυπο της Frontex[1] που διέρρευσε στον ιταλικό Τύπο την περασμένη Πέμπτη, εν είδει προσχεδίου, ουσιαστικά επιβεβαιώνει πολλές από τις αμφιβολίες που υπήρχαν για τους στόχους μια νέας ευρωπαϊκής επιχείρησης. Στην ουσία, δεν θα αντικαταστήσει την επιχείρηση Mare Nostrum, που εφάρμοσε η Ιταλία μετά την τραγωδία της Λαμπεντούζα τον περασμένο Οκτώβριο. (Το Mare Nostrum είναι μια στρατιωτική επιχείρηση κατά τη διάρκεια της οποίας έχουν διασωθεί στην κεντρική Μεσόγειο πάνω από 115.000 άνθρωποι. Υπήρξαν 2.000 νεκροί στην ίδια περιοχή, αλλά χωρίς το Mare Nostrum, θα ήταν πολύ περισσότεροι). Θα λειτουργεί συμπληρωματικά, εξελίσσοντας το δόγμα ασφάλειας που προωθεί συστηματικά η ΕΕ ως πολιτική των ευρωπαϊκών εξωτερικών συνόρων τα τελευταία χρόνια. Η Frontex θέτει ως προτεραιότητα την εφαρμογή μέσων επιτήρησης, ραντάρ και εναέριων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού συστήματος επιτήρησης των συνόρων Eurosur. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Μακρόνησος του Ολιβιέ Ζισουά

Standard

 Η ταινία προβάλλεται τη Δευτέρα 15.9, στις 20.30, στην αυλή των Μουσείων Πολιτικών Εξορίστων Άι-Στράτη και Μακρονήσου (Αγίων Ασωμάτων 31). Θα ακολουθήσει συζήτηση με την Ελένη Γιώτη και τον Ολιβιέ Ζισουά.

του Στρατή Μπουρνάζου

     «Προτίμησα να προσπαθήσω να φέρω στο φως παρουσίες, να προκαλέσω ερωτήματα, να παλέψω ενάντια στη λήθη — κι αυτό το προσπάθησα αφήνοντας να λειτουργήσει η δύναμη της ποιητικής φαντασίας»: λόγια του  Ολιβιέ Ζισουά  για την ταινία του «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας», από τη συνέντευξή του στον Κώστα Τερζή, στην Αυγή (14.4.2013). Η ταινία, ένα ποιητικό  ντοκιμαντέρ με θέμα τη Μακρόνησο, ξετυλίγεται με άξονα την «αντιπαράθεση» ποιημάτων  (κυρίως του Ρίτσου, αλλά και του Λειβαδίτη, του Αλεξάνδρου, του Λουντέμη κ.ά.) που γράφτηκαν στο νησί με επίσημα προπαγανδιστικά κείμενα της «αναμορφωτικής αγωγής» της Μακρονήσου.

Από  την ταινία «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας»

Από την ταινία «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας»

    Το 2009, όταν πρωτοσυνάντησα τη βοηθό σκηνοθέτη Ελένη Γιώτη,  άκουσα με κάποια δυσπιστία ότι ένας γαλλοελβετός κινηματογραφιστής, με κίνητρο και βασικό εργαλείο τον ενθουσιασμό που του προξένησε η ανάγνωση του Πέτρινου Χρόνου του Ρίτσου (μόλις είχαν μεταφραστεί στα γαλλικά), θέλει να κάνει μια ταινία για τη Μακρόνησο. Σκεφτόμουν ότι είναι πολύ δύσκολο, χωρίς καμιά σχέση με την Ελλάδα και το πεδίο, να κατανοήσει τη δύσκολη συνθετότητα της Μακρονήσου — και ακόμα περισσότερο να την κάνει ταινία. Διαψεύστηκα πανηγυρικά. Και σε αυτό συντέλεσε  η συστηματική έρευνα (το διαπίστωσα από κοντά, καθώς έκανα τον «ιστορικό σύμβουλο» στην ταινία), η πολιτική  ευαισθησία  του Ζισουά (δεν είναι τυχαίο ότι η προηγούμενη ταινία του αφορά ένα προσφυγικό στρατόπεδο στο Νταρφούρ, ενώ η πρώτη του ταινία ασχολείται με το χρέος του Νότου και τον ρόλο των ελβετικών τραπεζών) και, βέβαια, το ταλέντο του. Χάρη στο τελευταίο η ευαισθησία και η γνώση που σωρεύτηκαν μετουσιώθηκαν κινηματογραφικά σε μια θαυμάσια ταινία. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου

Standard

 Κείμενα των: Γιώργου Νικολαΐδη, Δημήτρη Κουσουρή, Δημήτρη Ψαρρά, Ταρίκ Αλί, Ντέιβιντ Κρεγκ, Φέρντιναντ Μάουντ, Τομ Νερν, Νικόλα Κοσματόπουλου, Αποστόλη Φωτιάδη, Στρατή Μπουρνάζου

Εξαγγελίες Βορίδη: Προς ένα «αμερικανικό» (μη) σύστημα υγείας, με αυξημένες δαπάνες και μειωμένες παροχές. Ο Γιώργος Νικολαΐδης αναλύει τις προθέσεις Βορίδη σχετικά με το μέλλον του Ε.Σ.Υ: «Τι θα γινόταν όμως αν τα δημόσια νοσοκομεία κατάφερναν όντως να λειτουργήσουν με “ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια”; Το μόνο σίγουρο (πέραν του συνεπαγόμενοι κοινωνικού Καιάδα) θα ήταν η εκτίναξη των τιμών. Είναι γνωστό στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ ότι αν οι τιμές του ιδιωτικού τομέα συγκρατούνται κάπως (παρά τα ήδη εξωφρενικά τους επίπεδα) και η ελληνική αγορά δεν ελέγχεται πλήρως από δυο-τρεις ομίλους που θα τριπλασίαζαν τις τιμές τους εν μια νυκτί, αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην ύπαρξη του δημόσιου τομέα περίθαλψης».

ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Aντιφασιστική αφίσα του Ισπανικού Εμφυλίου

Aντιφασιστική αφίσα του Ισπανικού Εμφυλίου

  1. Ο φασισμός επιστρέφει στην Ευρώπη. Και σκέψεις για τον χαρακτήρα ενός διεθνούς αντιφασιστικού κινήματος. Ο Δημήτρης Κουσουρής προβληματίζεται για την άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη και προτείνει κάποιες θέσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης του: «Αν προσπαθήσουμε λοιπόν να κατανοήσουμε το παρελθόν ξεκινώντας από τα ερωτήματα που μας θέτει το παρόν, κι όχι αντίστροφα, γίνεται πλέον φανερό πως, είκοσι χρόνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο φασισμός επιστρέφει στην Ευρώπη. Δεν ωφελεί πια να συνεχίσουμε να υπεκφεύγουμε αναζητώντας τις αναλογίες ή τις διαφορές με το παρελθόν, αποφεύγοντας τα ερωτήματα και τα επείγοντα καθήκοντα που μας θέτει η εποχή μας. Να σταματήσουμε να ψάχνουμε αν και σε ποιο βαθμό αυτό που συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας αντιστοιχεί στην ιδέα που έχουμε για τον ιστορικό φασισμό και να αναλάβουμε δράση για την οργάνωση ενός διεθνούς αντιφασιστικού κινήματος, ικανού να αναχαιτίσει τη βίαιη αντιδραστική στροφή πριν να είναι αργά.»
  2. Το κατηγορητήριο εναντίον της Χρυσής Αυγής είναι συντριπτικό, αλλά τίποτα δεν έχει τελειώσει. Συνέντευξη του Δημήτρη Ψαρρά. Με αφορμή την επικείμενη δίκη της Χρυσής Αυγής ο δημοσιογράφος και μελετητής της Χρυσής Αυγής υποστηρίζει: «Θα ένιωθα τον πειρασμό να ρωτήσω εκείνους που υποστηρίζουν μια παρόμοια άποψη αν μπορούν να υποθέσουν πού θα έφταναν τα ποσοστά της ΧΑ στην περίπτωση που η συντεταγμένη πολιτεία –έστω και με τη σημερινή αυταρχική και αντιλαϊκή της μορφή– έστελνε το μήνυμα ότι η δράση της ναζιστικής οργάνωσης είναι ανεκτή και εντός των ορίων του νόμου. Θεωρώ δείγμα αντιδημοκρατικής σκέψης αυτή τη συλλογιστική. Η θέση μου είναι εντελώς διαφορετική. Δεν πρέπει να εξαρτούμε την ποινική αντιμετώπιση των εγκλημάτων που αποδίδονται στην οργάνωση από την πολιτική αποτελεσματικότητα αυτής της δίωξης. Για μένα αρκεί ως πρακτικό, απτό αποτέλεσμα, το γεγονός ότι μετά τις συλλήψεις οι νυχτερινές επιθέσεις των Ταγμάτων Εφόδου μειώθηκαν δραστικά.»
  3. Οι «αντιναζιστές» συνήγοροι. Προδημοσίευση από το βιβλιαράκι του Δημήτρη Ψαρρά «Η Χρυσή Αυγή μπροστά στη δικαιοσύνη» (έκδοση του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ): «Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς από μια πολιτική οργάνωση που δεν θέλει να κρύψει τα πιστεύω της, μετά τις συλλήψεις οι ομοϊδεάτες της Χρυσής Αυγής δικηγόροι περιορίστηκαν σε δευτερεύοντες ρόλους: στον σχολιασμό κάποιων νομικών ζητημάτων ή τη νομική εκλαΐκευση της θεωρίας της «σκευωρίας». Τον τόνο στην υπεράσπιση των ηγετικών στελεχών δίνουν κάποιοι δικηγόροι οι οποίοι εμφανίζονται ως ιδεολογικά πολέμιοι του ναζισμού και του φασισμού, αλλά ακόμα και του… αντικομμουνισμού!»

ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΣΚΩΤΙΑΣ:

4 ΚΕΙΜΕΝΑ (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου)

  1. Η αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους και η ανεξαρτησία. Ο Ταρίκ Αλί ελπίζει πως οι Σκωτσέζοι επιθυμούν την ανεξαρτησία τους «Όχι μόνο διότι κάτι τέτοιο θα ανοίξει νέες δυνατότητες για τη χώρα τους, αλλά και διότι θα διασπάσει το ατροφικό, παρακμάζον βρετανικό κράτος, ελαττώνοντας την αποτελεσματικότητά του ως εντολοδόχου των ΗΠΑ».
  2. «Αν δεν είναι χαλασμένο, μην το επισκευάζεις». Ο Ντέιβιντ Κρεγκ εξηγεί τους λόγους γιατί αν ζούσε ακόμα στη Σκωτία, θα ψήφιζε «Όχι». «Μια ανεξάρτητη Σκωτία θα βασιζόταν σε μια έννοια έθνους πολύ γειτονική με τη φυλετική καθαρότητα, κι εγώ έχω μεγαλώσει σ’ έναν κόσμο όπου ο φυλετικός εθνικισμός ήταν η πιο αποτρόπαια και επικίνδυνη ιδεολογική τάση υπό τον ήλιο».
  3. Οι «εθνικοί ποιητές», οι γκάιντες και η κατασκευή μιας θεσπέσιας χώρας. Ο Φέρντιναντ Μάουντ ελπίζει ότι οι Σκωτσέζοι, στην πλειοψηφία τους, θα διαλέξουν να κρατήσουν τη χώρα όπως την ξέρουν και έχει «την εξίσου παθιασμένη ελπίδα πως, εάν το κάνουν, η κυβέρνηση του (ακόμα) Ηνωμένου Βασιλείου θα τιμήσει την υπόσχεσή της να ολοκληρώσει τη διαδικασία αποκέντρωσης και να αποκαταστήσει πλήρως τη φορολογική δικαιοδοσία στις τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις και στις δύο πλευρές των συνόρων».
  4. Αν θες να πας μπροστά, κάνε πίσω για να πάρεις φόρα! Ο Τομ Νερν πιστεύει πως «οι Σκωτσέζοι πρέπει να κάνουν το βήμα προς τα πίσω (το έθνος-κράτος), προκειμένου να κάνουν το άλμα προς τα εμπρός ώστε να αγκαλιάσουν τη νέα εποχή της παγκοσμιότητας.»

Επίσης:

Η δεύτερη επινόηση της μεσογειακότητας. Γράφει ο Νικόλας Κοσματόπουλος: «Ο στόλος της Ελευθερίας αποτέλεσε το απαύγασμα μια νέας μεσογειακότητας, δίνοντας τη δυνατότητα σε πολλούς και πολλές να φανταστούν και να πραγματώσουν –έστω μέχρι τη θανατηφόρα επέλαση των κομάντος– μια πραγματικά άλλη Μεσόγειο. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες, αυτή η νέα μεσογειακότητα δεν είναι επινόηση των ειδικών και των ρομαντικών. Είναι ο δρόμος να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι επερχόμενες (διαρ)ροές μιας εξαιρετικά δυναμικής και δυστοπικής βιοπολιτικής εξουσίας.»

Ένα νέο πανοπτικό πάνω από την Ευρώπη. Ο Αποστόλης Φωτιάδης για την μεταναστευτική πολιτική της Ευρώπης: «Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, λοιπόν, καλούνται να βαδίσουν τον μονόδρομο που απομένει ώστε να μην εγκαταλειφθεί το δόγμα της Ευρώπης Φρούριο: τη δημιουργία ενός πανοπτικού συστήματος ελέγχων, βασισμένου σε εξελιγμένα τεχνολογικά μέσα, σε συνδυασμό με μια πολιτική απόρριψης όσων αποπειρώνται να έρθουν στην Ευρώπη.»

Η Μακρόνησος του Ολιβιέ Ζισουά. Ο Στρατής Μπουρνάζος προτείνει την παρακολούθηση της προβολής της ταινίας του Ολιβιέ Ζισουά, «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας». Η ταινία προβάλλεται την Δευτέρα, στις 20.30, στην αυλή των Μουσείων Πολιτικών Εξορίστων Άι-Στράτη και Μακρονήσου (Αγίων Ασωμάτων 31). Θα ακολουθήσει συζήτηση με την Ελένη Γιώτη και τον Ολιβιέ Ζισουά.

Compañero Presidente. Η έξοδος.

Standard

11/9/1973. Compañero Presidente. Η έξοδος. Ο Στρατής Μπουρνάζος εξηγεί γιατί βρίσκει συγκλονιστική την τελευταία φωτογραφία του Σ. Αλλιέντε: «Όποτε βλέπω τη φωτογραφία, μου έρχονται δάκρυα στα μάτια. Σαντιάγκο, 11 Σεπτεμβρίου 1973. Ο πρόεδρος Αλιέντε, ο Compañero Presidente, o «σύντροφος πρόεδρος» όπως τον αποκαλούσαν, λίγες στιγμές πριν το τέλος. Λίγο πρωτύτερα, κι ενώ το Προεδρικό Μέγαρο ήταν περικυκλωμένο, αποχαιρετούσε από ραδιοφώνου τον λαό του, μιλώντας για τις πλατιές λεωφόρους του μέλλοντος, όπου θα βρεθούμε και πάλι, ελεύθεροι, ανάμεσα σε ελεύθερους ανθρώπους…»

AΡΧΕΙΟ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ 2010- 8.5.2016

ΚΙ ΥΣΤΕΡΑ ΓΙΝΑΜΕ ΩΡΑΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Φωτογραφία του Danilo Bartulin (Reuters).

 

Όποτε βλέπω τη φωτογραφία, μου έρχονται δάκρυα στα μάτια. Σαντιάγκο, 11 Σεπτεμβρίου 1973. Ο πρόεδρος Αλιέντε, ο Compañero Presidente, o «σύντροφος πρόεδρος» όπως τον αποκαλούσαν, λίγες στιγμές πριν το τέλος. Λίγο πρωτύτερα, κι ενώ το Προεδρικό Μέγαρο ήταν περικυκλωμένο, αποχαιρετούσε από ραδιοφώνου τον λαό του,  μιλώντας για τις πλατιές λεωφόρους του μέλλοντος, όπου θα βρεθούμε και πάλι, ελεύθεροι, ανάμεσα σε ελεύθερους ανθρώπους…

Έχω σκεφτεί πολλές φορές τι είναι εκείνο που κάνει τη φωτογραφία συγκλονιστική. Δεν υπάρχει τίποτα το επικό, ούτε στο ύφος του Αλιέντε ούτε  πουθενά, δεν βλέπουμε κάποιον μπαρουτοκαπνισμένο ηγέτη: ένας εξηνταπεντάρης κύριος,  ένας κύριος με σακάκι  και μια κάσκα, με ένα όπλο στο χέρι και  βλέμμα κάπως σαστισμένο. Αυτό όμως είναι όλο το μεγαλείο της εικόνας, που  την κάνει να συμπυκνώνει την αξιοπρέπεια και τη γενναιότητα: ο Αλιέντε, δηλωμένος αντίπαλος της βίας (λίγους μήνες πριν έχει αρνηθεί να…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 53 επιπλέον λέξεις

Οι κοινότητες των μεταναστών μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός άλλου τύπου κοινωνίας

Standard

τη συνέντευξη εικονογραφούν φωτογραφίες της Αλεξίας Γιακουμπίνη

 Συζητούν ο Στάθης Γουργουρής και ο Άαμιρ Μούφτι

Άαμιρ Μούφτι

Άαμιρ Μούφτι

Ο Στάθης Γουργουρής συζητά με τον Άαμιρ Μούφτι για την μετανάστευση, τον νεοφιλελευθερισμό,  τη νέα αποικιοκρατία στην Ευρώπη και το έργο του Έντουαρντ Σαΐντ, με την ευκαιρία της επίσκεψης του Μούφτι, προσκεκλημένου του Ιδρύματος «Νίκος Πουλαντζάς» και του 18ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ στην Αθήνα. Ο Άαμιρ Μούφτι είναι Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο UCLΑ και ο Στάθης Γουργουρής είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Συγκριτικής Λογοτεχνίας και Κοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Στάθης Γουργουρής: Ας ξεκινήσουμε με μια σύντομη αποτίμηση της πρόσφατης επίσκεψής σου στην Ελλάδα, τις εντυπώσεις σου από το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, και ως θεσμό και ως χώρο νεολαίας και ακτιβισμού.

Άαμιρ Μούφτι: Η εμπειρία μου από το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ ήταν συγκινητική: η εικόνα και μόνο της συνεύρεσης αυτών των νέων ανθρώπων, για τον συγκεκριμένο σκοπό, ενώ το ίδιο τους το μέλλον βρίσκεται σε κίνδυνο από το καθεστώς του Μνημονίου. Και το γεγονός ότι όλο αυτό γίνεται με πνεύμα απόλαυσης ως προς την κοινότητα που δημιουργείται, και όχι ασκητισμού ή σοβαροφάνειας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Παιδιά καταφθάνουν στο τζαμί να ακούσουν τους φίλους τους να απαγγέλλουν τμήματα από το Κοράνι. Περιστέρι, Μάιος 2014. Φωτογραφία της Αλεξίας Γιακουμπίνη.

Παιδιά καταφθάνουν στο τζαμί να ακούσουν τους φίλους τους να απαγγέλλουν τμήματα από το Κοράνι. Περιστέρι, Μάιος 2014. Φωτογραφία της Αλεξίας Γιακουμπίνη.

Ο αγώνας κατά του ρατσισμού είναι βέβαια παγκόσμιος και κουβαλάει πίσω του μια τεράστια ιστορία σε γεωπολιτικό επίπεδο. Οι κοινότητες από τις οποίες προέρχονται οι μετανάστες από την Ασία και την Αφρική έχουν ενταχθεί σε αυτό τον αγώνα ήδη εδώ και δεκαετίες. Με αυτή την έννοια, στο Φεστιβάλ έχουμε συμμετέχοντες, όχι «ευεργετηθέντες». Μου έκανε εντύπωση, γιατί συνήθως στις σχέσεις Βορρά-Νότου τέτοιες κινήσεις εύκολα κλίνουν προς τη φιλανθρωπία, γι’ αυτό και χρειάζεται διαρκής πολιτική εγρήγορση.

Σ.Γ. Το Φεστιβάλ είναι μια γιορτή που συνοψίζει τη δράση για τα δικαιώματα των μεταναστών, η οποία διεξάγεται καθημερινά στις κοινότητες, στους χώρους εργασίας, στους δρόμους — ένας δύσκολος αγώνας. Το Φεστιβάλ είναι επίσης ένας παιδαγωγικός χώρος για Έλληνες και μετανάστες συνάμα, καθώς και χώρος σύμπραξης με δεκάδες οργανώσεις μεταναστών, όπως το Κασάπι των Φιλιππινέζων, η Ένωση Αφρικανών Γυναικών, η Ένωση Αφγανών, το Ασάντε, καθώς και η οργάνωση των Πακιστανών εργατών με την οποία είχες και άμεση επαφή.

Υπόγειο τζαμί στο Περιστέρι, Μάιος 2014. Φωτογραφία της Αλεξίας Γιακουμπίνη.

Υπόγειο τζαμί στο Περιστέρι, Μάιος 2014. Φωτογραφία της Αλεξίας Γιακουμπίνη.

Α.Μ. Ο σκοπός της οργάνωσης αυτής, της Πακιστανικής Ένωσης Ελλάδας, είναι ακριβώς να δημιουργήσει στις κοινότητες των μεταναστών εργατών συν-ενεργούς ακτιβιστές στον αγώνα κατά της φασιστικής βίας, του ρατσισμο, και της διαφθοράς των κρατικών θεσμών. Ως γνωστόν, υπάρχουν μετανάστες στην Ελλάδα που ζουν σχεδόν υπό καθεστώς δουλείας. Γνώρισα μερικούς από τους απεργούς στην Σκάλα Λακωνίας, οι οποίοι έχουν μήνες να πληρωθούν και δέχονται απειλές και προπηλακισμούς με τη συμμετοχή των τοπικών αρχών. Η οργάνωση, της οποίας προΐσταται ο Φεστιβάλ Τζαβέντ Ασλάμ, με τον οποίο μιλήσαμε μαζί στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, τους βοηθάει στην απεργία τους και στη δημοσιοποίηση του αγώνα τους. Παρόλη τη θλιβερή απόφαση στη δίκη για τους πυροβολισμούς στη Μανωλάδα, το μήνυμα του είναι σαφές: –Δεν είστε μόνοι σε μια έρημη σελήνη. Είστε μέλη μιας κοινωνίας γιατί εργάζεστε εδώ και συνεπώς δεν πρέπει να φοβάστε να διεκδικήσετε μέσα σε αυτή την κοινωνία τα βασικά σας δικαιώματα.

Σ.Γ. Η απόφαση για την Μανωλάδα είναι σίγουρα ένα πισωγύρισμα, αν και ο Άρειος Πάγος ερευνά αν συντρέχει λόγος αναίρεσης. Βλέπεις, τα πράγματα παραμένουν ασταθή και αστάθμητα. Αυτό σημαίνει κρίσιμη κατάσταση: διαρκείς διακυμάνσεις μεταξύ αντίστασης και ήττας. Η ίδια η οργάνωση των Πακιστανών εργατών δίνει μια καίρια εικόνα της κρίσης, αυτή τη φορά θετική. Δηλαδή, μια νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης που δεν θα υπήρχε αλλιώς. Ποιες είναι κάποιες ανάλογες εντυπώσεις σου σε αυτό το πλαίσιο; Ποιο είναι το στίγμα της κρίσης που παρατήρησες σε αυτή την επίσκεψη;

agiakoubini_mosque (2)ΑΜ. Είναι η πρώτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα μετά το Μνημόνιο. Προφανώς σημεία της κρίσης διαφαίνονται παντού στο κέντρο της Αθήνας, μια σχετικά μικρότερη κίνηση την νύχτα, κλειστά μαγαζιά κλπ. Αλλά είχα την ευκαιρία να κάνω μια διάλεξη στο πανεπιστήμιο, όπου πέρα από την ενθουσιώδη υποδοχή των φοιτητών και των καθηγητών, είδα από κοντά την καταστροφή της ανώτατης εκπαίδευσης. Για μένα όλη αυτή η κατάσταση δείχνει τη γενικότερη αποσύνθεση της παιδείας εν ονόματι του νεοφιλελεύθερου προτάγματος, με κύριο στόχο να πληγούν οι ανθρωπιστικές επιστήμες. Συμβαίνει παντού πια στον κόσμο, όπως ξέρεις καλά, και στην Αμερική βέβαια, αλλά εδώ μου φάνηκε ιδιαίτερα σκληρή. Παρ’ όλα αυτά, πρόσεξα με τί επιμονή οι φοιτητές και οι καθηγητές προσπαθούν να διατηρήσουν τις παιδαγωγικές αξίες. Η συζήτηση που κάναμε ήταν υπέροχη, παρά τις απογοητευτικές συνθήκες.

Σ.Γ. Εννοείται, η κρίση δημιουργεί ένα σωρό νέες αρνητικές παραμέτρους, αλλά και συνθήκες επινόησης και εφευρετικότητας. Είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί: Πώς, δηλαδή, θα δημιουργηθούν νέες αντιλήψεις για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής που θα ακυρώσει τις πελατειακές σχέσεις του παρελθόντος και θα δημιουργήσει μια μεγαλύτερη αυτονομία χωρίς εθνικιστικού τύπου θεραπείες.

Α.Μ. Οι κοινότητες των μεταναστών μπορούν να παίξουν ένα χρήσιμο και θετικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια δημιουργίας ενός άλλου τύπου κοινωνίας. Καταλαβαίνω· δεν μπορείς να ρίξεις φταίξιμο σε κάποιον που βλέπει έναν οικείο τρόπο ζωής να εξαφανίζεται. Δεν μπορείς να τον αποκαλέσεις ρατσιστή γι’ αυτό. Πρέπει να μπορέσεις να του εξηγήσεις ότι η ιστορία του καπιταλισμού βασίζεται σε αυτή τη διαρκή καταστροφή τρόπων ζωής που προϋπήρχαν αιώνες. Αυτό, οι μετανάστες το έχουν ήδη βιώσει στις χώρες τους. Ίσως μια δεύτερη γενιά, αν μεγαλώσει εδώ και σε ένα βαθμό ελληνοποιηθεί, να μπορέσει να διαπραγματευτεί καλύτερα αυτές τις νέες διασταυρώσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Σφίγγες

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

 66Μέσα στον Αύγουστο συνέβησαν δύο γεγονότα που αν τα κοιτάξει κανείς λίγο πιο προσεχτικά, ίσως ανακαλύψει μια διαβολική συνάφεια αναμεταξύ τους ή, τουλάχιστον, μια σύμπτωση, σχεδόν ανατριχιαστική.

Στην Αμφίπολη, στην ανασκαφή του λόφου Καστά, βρέθηκαν, όπως είναι άλλωστε γνωστό, δύο μαρμάρινες Σφίγγες. Οι Σφίγγες στέκονται αντικριστά και φυλάνε σαν φρουροί την είσοδο του τάφου που κρύβεται στο βάθος. Ακέφαλες, δίχως βλέμμα και στόμα, και με τα φτερά τους να είναι επίσης σπασμένα, εξακολουθούν, αδιαφορώντας για τις απώλειες, να δείχνουν ικανές και έτοιμες να διατηρήσουν αναλλοίωτο το αίνιγμά τους: αρκεί να παρατηρήσουμε τη στάση των σωμάτων τους για να το καταλάβουμε, στάση ομολογουμένως αυθάδικη, ελλείψει κεφαλών.

Τις ίδιες μέρες, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζέιμς Φόλεϊ αποκεφαλίστηκε από φανατικούς Ισλαμιστές και το βίντεο του αποκεφαλισμού του στάλθηκε στη Δύση, θυμίζοντας εκείνους τους δολοφόνους που παλαιότερα έστελναν τα ίδια τα κεφάλια στις οικογένειες των θυμάτων τους, σαν μια δήλωση που μονιμοποιούσε την απειλή: «Ο κύκλος του αίματος δεν θα κλείσει ποτέ». Συνέχεια ανάγνωσης

ΕΝΦΙΑ στον Τύμβο

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Ντονάτο Κρέτι, "Μέγας Αλέξναδρος", 18ος αιώνας

Ντονάτο Κρέτι, «Μέγας Αλέξναδρος», 18ος αιώνας

Η στήλη έκανε διακοπές τον Αύγουστο, με αποτέλεσμα να έχουν μαζευτεί κάμποσες λέξεις που ακούστηκαν αρκετά το προηγούμενο διάστημα και που διεκδικούν την προσοχή μας, διαψεύδοντας τον Ουμπέρτο Έκο που ισχυρίζεται ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις. Προς στιγμή σκέφτηκα να αφιερώσω το σημείωμα στο ρωσικό εμπάργκο και στα ροδάκινα, που αντί να διοχετευτούν στη ρωσική αγορά κατέληξαν στις χωματερές προς δόξαν των ευρωπαϊκών μας δεσμεύσεων (έχομεν Ζάλογγα εμείς στην ιστορία μας, είχε πει σε ανάλογη περίσταση ο Παν. Κανελλόπουλος), αλλά τελικά προτίμησα δυο άλλες λέξεις που έμμεσα συνδέονται μεταξύ τους.

Η πρώτη από αυτές δεν είναι κανονική λέξη, είναι ακρώνυμο ή αρκτικόλεξο: πρόκειται για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων, τον ΕΝΦΙΑ, που ήρθε να αντικαταστήσει το χαράτσι κι έχει κάνει πολλούς μικροϊδιοκτήτες ακινήτων να χάσουν τον ύπνο τους, αφού καλούνται να πληρώσουν πολλαπλάσια ποσά. Δόθηκαν κάποιες νεφελώδεις υποσχέσεις για διόρθωση των λαθών, αλλά τίποτα το συγκεκριμένο –και τότε επιστρατεύτηκε ως αντιπερισπασμός το θέμα που θα δώσει τη δεύτερη λέξη του σημειώματός μας, οι ανασκαφές της Αμφίπολης, στον τύμβο του λόφου Καστά, τις οποίες θέλησε κι ο ίδιος ο πρωθυπουργός να… επιβλέψει ελπίζοντας ότι ένα εντυπωσιακό εύρημα θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από την καταστροφική πολιτική του.

Τύμβος και ΕΝΦΙΑ λοιπόν οι δυο σημερινές μας λέξεις. Η μια πανάρχαιη, η άλλη νεόκοπη –τόσο καινούργια που ακόμα δεν έχουμε καταλήξει πώς θα το προφέρουμε το ανοικονόμητο αυτό ακρώνυμο που βάλθηκε να μας ξετινάξει οικονομικά· κανόνας δεν υπάρχει στον τονισμό των ακρωνύμων· τα περισσότερα τονίζονται στη λήγουσα, όπως άλλωστε και ο προκάτοχος του ΕΝΦΙΑ (εετηδέ) αλλά είναι και πολλά που τονίζονται στην παραλήγουσα ή την προπαραλήγουσα, ανάμεσά τους κι ένα πολύ ελπιδοφόρο (Σύριζα). Στα περισσότερα δελτία ειδήσεων το ακρώνυμο προφέρεται προπαροξύτονο (ένφια) αλλά πολύς κόσμος το χρησιμοποιεί και ως οξύτονο (ενφιά). Στην παραλήγουσα (ενφία) δεν το τονίζει κανένας, και κρίμα, γιατί συμπίπτει με την προστακτική του πορτογαλικού ρήματος enfiar, που θα μπορούσε να μεταφραστεί, μεταξύ άλλων, «βάλε, χώσε». Να πούμε βέβαια ότι οι φθόγγοι ν και φ δεν συνδυάζονταν καλά στα παλιότερα ελληνικά κι έτσι, ας πούμε, το εν και η φιάλη έδωσαν την εμφιάλωση, αλλά στα νεότερα χρόνια ατόνησε αυτός ο φωνητικός κανόνας, και λέμε π.χ. φανφαρόνος ή κονφορμιστής — οπότε θα δεχτούμε και τον ΕΝΦΙΑ και μακάρι ο μεγαλύτερος καημός μας να ήταν η συλλαβή όπου τονίζεται. Συνέχεια ανάγνωσης

Μεταμοντερνισμός και άρνηση του Ολοκαυτώματος

Standard

του Γιώργου Κόκκινου

 

Mακ Σαγκάλ, «Οπουδήποτε έξω από τον Κόσμο», 1915

Mακ Σαγκάλ, «Οπουδήποτε έξω από τον
Κόσμο», 1915

Οι εκδόσεις Επέκεινα είναι ένας νέος εκδοτικός οίκος, με έδρα τα Τρίκαλα, και ψυχή τους τον Βαγγέλη Γαλάνη. Στην περίπτωση ταιριάζει το «έναν, αλλά λέοντα» – ή ακριβέστερα «λίγους, αλλά λέοντες»: οι τίτλοι που μας έχει χαρίσει από το 2012, σε προσεγμένες μεταφράσεις, είναι όλοι διαλεχτοί. Μπένγιαμιν, Όττο Ρανκ, Σαρτρ, Ρολάν Μπαρτ, Μαρκ Μπλοκ, Μαρία Βοναπάρτη, αναμένονται Μορέν, Κόλινγουντ, Στίρνερ, Τζέιμσον, Άρεντ. Και άλλα, λιγότερα γνωστά αλλά σημαντικά ονόματα, στον χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, με έμφαση στην ψυχανάλυση, τη φιλοσοφίας, την κοινωνική και λογοτεχνική θεωρία.

Από το βιβλίο του Robert Eaglestone Μεταμοντερνισμός και άρνηση του Ολοκαυτώματος (μετ.: Άννυ Σπυράκου), που κυκλοφόρησε το καλοκαίρι –εξαιρετικά επίκαιρο στη συγκυρία της ψήφισης του αντιρατσιστικού νόμου και της σχετικής συζήτησης– δημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματα από τον Πρόλογο του ιστορικού Γιώργου Κόκκινου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου).

Στρ. Μπ.

 

Το θέμα του ευσύνοπτου αλλά διαφωτιστικού και διεισδυτικού βιβλίου του Robert Eaglestone Μεταμοντερνισμός και άρνηση του Ολοκαυτώματος αφορά τον προβληματισμό αναφορικά με την κατηγορία που έχει εκτοξευτεί από πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους αφετηρίες (από τον αντιμοντερνιστικό αντιμεταμοντερνισμό έως τον μοντερνιστικό αντιμεταμοντερνισμό) εναντίον του ιστοριογραφικού μεταμοντερνισμού και κυρίως εναντίον της έκφρασης της μεταμοντέρνας θεωρίας στο πεδίο της επιστημολογίας της ιστορίας: ότι δηλαδή καθιστώντας την ιστορική αναπαράσταση του παρελθόντος άθυρμα της γλωσσικής και της πολιτισμικής αιτιοκρατίας, όπως και του παροντισμού, και συσχετίζοντας ή –σε ακραίες περιπτώσεις– εξισώνοντας την ιστορική αφήγηση με τη μυθοπλασία, ο ιστοριογραφικός μεταμοντερνισμός σχετικοποιεί την έννοια της αλήθειας, ακυρώνει την επιστημολογική παράδοση που διατρέχει τόσο την συμβατική όσο και τη Νέα Ιστορία, προτάσσει τον ρόλο της οπτικής γωνίας και της ιδεολογικής και κοσμοθεωρητικής συγκρότησης του ιστορικού και θέτει σε δεύτερη μοίρα τα ίδια τα αυτούσια κατάλοιπα, τα μνημονικά ίχνη του παρελθόντος. Όμως, κατ’ αυτό τον τρόπο, όπως υποστηρίζουν οι πολέμιοί του, ο ιστοριογραφικός μεταμοντερνισμός και η σύμφυτη με αυτόν γνωσιοθεωρητική προβληματική, μετατρέπουν την ιστορική ερμηνεία σε δούρειο ίππο για τη μηδενιστική κατάλυση του ίδιου του ιστορικού νοήματος και επομένως για την αναίρεση και την πλαστογράφηση της ιστορικής πραγματικότητας.

Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αιτιάσεις, οι μεταμοντέρνοι θεωρητικοί της ιστορίας, υπέρμαχοι καθώς είναι της γλωσσικής και της πολιτισμικής στροφής, οπλίζουν –συνήθως άθελά τους– το «δολερό» χέρι όσων εκμεταλλεύονται την κατάλυση της κανονιστικής σημασίας της αλήθειας, αλλά και τη δημοκρατική πολιτική ορθότητα, επιχειρώντας να χαλκεύσουν τα δεσμά της τυραννίας τους πάνω ακριβώς στην απόλυτη σχετικοποίηση του νοήματος και επομένως και των νοηματοδοτικών πρακτικών από τις οποίες αυτό συγκροτείται στο πλαίσιο τουλάχιστον της δυτικής πολιτισμικής παράδοσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Ας βάλουμε στον πάγο το Ice Bucket Challenge

Standard

Φιλανθρωπία, facebook, μπουγέλα  και κέρδος

της Άμιτ Σινγκ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ice Bucket ChallengeΤο «παγωμένο μπουγέλο» (πιο γνωστό ως Ice Bucket Challenge) έχει σαρώσει στο Facebook τους τελευταίους μήνες. Σπάνια, καθώς ανανεώνεις τη σελίδα σου δεν έρχεσαι αντιμέτωπος με κάποιον φίλο ή φίλη που είτε έχει «προκληθεί» είτε προκαλεί εσένα στο μπουγέλωμα. Εκ πρώτης όψεως, μοιάζει με μια καλή πρωτοβουλία: ο κόσμος ενημερώνεται, μαζεύονται χρήματα· όλοι είναι κερδισμένοι. Και όμως, στην πραγματικότητα, οι κύριοι κερδισμένοι είναι όσοι δουλεύουν στην ALSA,[1] οι οποίοι πληρώνονται ήδη πολύ καλά, και όσοι μπουγελώνονται, οι οποίοι, παράλληλα με την αυτοεκτίμησή τους, ανεβάζουν κι ένα αστείο βιντεάκι στο Facebook.

Κάποιοι θέλουν ειλικρινώς να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους, κάτι ασφαλώς αξιέπαινο, μόνο που τα παγωμένα μπουγέλα για χάρη της ALSA πιθανότατα δεν είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος για να το κάνουν. Υποψιάζομαι δε ότι μια μεγάλη μερίδα όσων μπουγελώνονται, το κάνουν για να μαζέψουν like στο Facebook. Οι διάσημοι το κάνουν ως έναν τρόπο για να επιδείξουν τους, επίσης διάσημους, φίλους τους. Το όλο πράγμα έχει γίνει κάπως ιδιοτελές. Συνέχεια ανάγνωσης

Πεθαίνω σαν Χώρα (στην Αμφίπολη)

Standard

του Δημήτρη Παπανικολάου

Nίκος  Eγγονόπουλος, «Oι δύο Μακεδόνες. Μέγας Αλέξανδρος και Παύλος Μελάς», 1977

Nίκος Eγγονόπουλος, «Oι δύο Μακεδόνες.
Μέγας Αλέξανδρος και Παύλος Μελάς», 1977

«Μεταμοντέρνα μειράκια» και «χαμαντράκια». Έτσι είχε χαρακτηρίσει ο πολύς Κώστας Γεωργουσόπουλος, σε ένα οργισμένο σχόλιό του πριν λίγα χρόνια, όσους επέμεναν να αναλύουν τη σύνδεση της εθνικής ταυτότητας, της εθνικιστικής ιδεολογίας και της δημόσιας παρουσίας της αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Όσοι μιλούν για «εθνικό αφήγημα» όταν συζητούν τη δουλειά του Ανδρόνικου στη Βεργίνα, ή κριτικάρουν την «εθνική υστερία [με] τα Ελγίνεια», έλεγε τότε ο Γεωργουσόπουλος, κάνουν «αβάντα στη σκοπιανή εθνοκαπηλία και […] θεωρίες μια δεκάρα η βιολέτα τσιγκολελέτα τσιγκολελέτα.»[1]

Τα θυμήθηκα αυτές τις μέρες τα «χαμαντράκια», καθώς ακούω τα καθημερινά δελτία για την πρόοδο της ανασκαφής στην Αμφίπολη, τις βαρύγδουπες «προβλέψεις» του αρμόδιου υπουργού, τα διαρκή τιτιβίσματα των υφισταμένων του, το προαίσθημα του, επίσης πολύ, Σαράντη Καργάκου για το ότι εκεί κρύβεται ο Μεγαλέξανδρος, και τη διακήρυξη του αρμοδιότατου Άνθιμου Θεσσαλονίκης ότι «όποιος κι αν είναι θαμμένος στην Αμφίπολη, είναι Έλληνας».[2] Καταλληλότεροι από εμένα έχουν κρίνει επαρκώς αυτή τη νέα, εθνικού επιπέδου, παράκρουση. Περιμένουμε από την Αμφίπολη μια ακόμα επιβεβαίωση του εθνικού αφηγήματος του μεγάλου, άσπιλου και λευκού, υπερβατικού και υπερβαίνοντος, παντοδύναμου και παντοκράτη (πλην όμως και παντοπώλη) ελληνισμού.

Ας επιμείνω εδώ ομως σε μια παράμετρο που ίσως συζητήθηκε λιγότερο:

Τη σύνδεση της επιθυμίας για αρχαιότητα, με τους λόγους του ρατσισμού και της έμφυλης κανονικότητας που κατακλύζουν αυτή τη στιγμή κι από άλλες μπάντες την Ελλάδα. Γιατί η Ελλάδα που συνεπαίρνεται με τα (επερχόμενα) ευρήματα της Αμφίπολης είναι, βεβαίως, η ίδια ακριβώς Ελλάδα που την ίδια εποχή βλέπει «ξαφνικά» τον πιο ρατσιστικό εαυτό της να ξεδιπλώνεται τόσο ξεδιάντροπα στη δημόσια σφαίρα, στη πολιτική, στην κοινωνική συναλλαγή και τη διαχείριση «ντόπιων» και «ξένων», στην εικονοποιϊα της καθημερινότητας. Είναι η ίδια Ελλάδα που την ίδια στιγμή δυσκολεύεται να ψηφίσει ένα ξεκάθαρο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, κι όταν το κάνει αυτό φροντίζει να το συνδυάσει με καθησυχασμό των φοβικών κοινωνικών αγκυλώσεων (άρνηση συμπερίληψης του Συμφώνου Συμβίωσης για ομόφυλα ζευγάρια) και κανόνες επιβεβαίωσης της εθνικιστικής μηχανικής (ποινικοποίηση της άρνησης των «ελληνικών γενοκτονιών» Πόντου, Μικρασίας κλπ). Είναι η ίδια Ελλάδα δηλαδή που, αν προλάβαινε, θα φρόντιζε να ποινικοποιήσει, μαζί με την άρνηση ελληνικών γενοκτονιών, και τον οποιονδήποτε σκεπτικισμό περί του τάφου του Φιλίππου, της πεμπτουσιακής σημασίας της Αμφίπολης, και του αν ζει ο Μεγαλέξαντρος. Συνέχεια ανάγνωσης