Ένας αναθεωρητής ιστορικός της ιστοριογραφίας

Standard

Ο Φρανσουά Ντος στην Αθήνα

της Ουρανίας Πολυκανδριώτη

3 dosseΟ Φρανσουά Ντος είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους γάλλους ιστορικούς και διανοητές, που έχει συνεχή και σημαντική συγγραφική και ερευνητική δραστηριότητα. Με νεανικές πολιτικές και πνευματικές καταβολές από τον Μάη του ’68, ο Ντος είναι σήμερα καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Παρίσι 12-Κρετέιγ και διδάσκων στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού, την πολύ γνωστή ανώτατη σχολή Sciences Po. Παράλληλα, είναι επίσης ερευνητής στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ιστορίας του Γαλλικού Κέντρου Ερευνών και συνεργάζεται σε πολλά ερευνητικά προγράμματα. Οι θεσμικές αυτές θέσεις του Ντος δείχνουν το εύρος των επιστημονικών δραστηριοτήτων του και φωτίζουν τον τρόπο της δουλειάς του: παράλληλα με το διδακτικό του έργο, παραμένει ένας ακαταπόνητος ερευνητής που αναζητά διαρκώς το τεκμήριο. Η ιδιαίτερα πλούσια και συνεχής συγγραφική του δραστηριότητα διακρίνεται πράγματι για την ενδελεχή τεκμηρίωσή της: τα βιβλία του είναι οπλισμένα με πλούσιο ερευνητικό υλικό και τα κείμενά του είναι πάντα πλαισιωμένα σχολαστικά από τη δευτερεύουσα βιβλιογραφία. Με τον τρόπο αυτό, ο Ντος προχωρά στην επανανάγνωση της ιστορίας και δεν διστάζει να αναθεωρεί διαδεδομένες και παγιωμένες ιστοριογραφικές μεθόδους και αντιλήψεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Αξιοποιώντας το έργο του Νίκου Πουλαντζά

Standard

ΚΡΙΣΗ, ΚΡΑΤΟΣ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Ο Νίκος Πουλαντζάς υπήρξε έναν από τους σημαντικότερους θεωρητικούς του κράτους και ταυτόχρονα ένας στρατευμένος κομμουνιστής, ωστόσο το έργο του δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς, στο πλαίσιο των συζητήσεων γύρω από την πορεία της ευρωπαϊκής (απ)ενσωμάτωσης και τη διαχείριση της ευρωκρίσης. Σε μια τέτοια προσπάθεια δημιουργικής αξιοποίησης, στοχεύει το συνέδριο «Κρίση, Κράτος και Δημοκρατία. Αξιοποιώντας τη θεωρία του Νίκου Πουλαντζά για την αντιμετώπιση του αυταρχικού καπιταλισμού», που οργανώνουν, στο Πάντειο, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου, το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, το attac Γερμανίας και Ελλάδας, το Δίκτυο transform!, το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και η Αυτόνομη Κίνηση Μεταπτυχιακών του Παντείου Πανεπιστημίου Manifesto. Δημοσιεύουμε δυο σχετικά κείμενα του Γιώργου Δαρεμά (Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, attac Ελλάδας) και της Μαρίκας Φραγκάκη (Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, attac Ελλάδας).

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου

9.00-12.00: Αξιοποιώντας τη θεωρία του Πουλαντζά για έναν κριτικό στοχασμό στην πορεία της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης και της ευρωκρίσης. Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Φρίντερ Ότο Βολφ (Freie Universität, Βερολίνο), Κένεθ Χάαρ (Corporate Europe Observatory).

12.00-14.00: Δομή κοινωνικών τάξεων, ταξικές υποκειμενικότητες και κοινωνικά κινήματα. Γιώργος Δαρεμάς, Μάρτιν Κόνετσνι (Corporate Europe Observatory), Χάνα Λίχτενμπέργκερ (Πανεπιστήμιο Βιέννης).

15.00-17.00: Ο μετασχηματισμός του «μπλοκ εξουσίας». Τζον Κανάνκουλαμ (University of Marburg), Γιώργος Χονδρός, Αλεξάνδρα Στρίκνερ (attac Αυστρίας).

17.30-19.30: Η έννοια του «αυταρχικού κρατισμού» του Ν. Πουλαντζά. Λούκας Όμπερντόρφερ (Chamber of Labour, Βιέννη), Χάρης Γολέμης, Άκης Λελεδάκης.

Σάββατο 13 Δεκεμβρίου

10.00-12.00: Επιμέρους χώρες και οι συνέπειες του μετασχηματισμού των εξουσιαστικών δομών στην ΕΕ. Μάκης Κουζέλης, Αλέξης Πασσαδάκης (Seattle to Brussels Network), Πήτερ Χέρμαν (attac Γερμανίας, EURISPES).

12.00-14.00: Παγκόσμια ανάλυση. Μόρτεν Ούγκαρντ (Copenhagen Business School), Βάσω Κανελλοπούλου, Ιλκέρ Ατάκ (Πανεπιστήμιο Βιέννης), Ετιέν Σνάιντερ (Πανεπιστήμιο Βιέννης).

15.00-17.00: Η οπτική του Πουλαντζά για τον «δημοκρατικό σοσιαλισμό». Γκαλίπ Γιαλμάν (Middle Eastern Technical University), Ελένη Πορτάλιου, Άρμιν Πούλερ (Πανεπιστήμιο Βιέννης).

17:30-19.00: Κρίση, κράτος και δημοκρατία. Αξιοποιώντας τη θεωρία του Νίκου Πουλαντζά για την αντιμετώπιση του αυταρχικού καπιταλισμού. Αριστείδης Μπαλτάς, Ούλριχ Μπραντ (Πανεπιστήμιο Βιέννης, attac Γερμανίας), Μαρίκα Φραγκάκη.

Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ο Πουλαντζάς και η εποχή μας

Standard

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ-1

της Μαρίκας Φραγκάκη

Η οικονομική, κοινωνική και πολιτική αστάθεια αποτελούν χαρακτηριστικά της εξέλιξης του καπιταλισμού. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και το τέλος της «χρυσής περιόδου», όπως έχουν χαρακτηριστεί οι δεκαετίες του ’50 και του ’60, ο καπιταλισμός εισήλθε σε περίοδο αστάθειας, η οποία εκδηλώθηκε σε διαφορετικές περιοχές και περιόδους. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008, η οποία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και μεταδόθηκε ταχύτατα στην Ευρώπη και σε άλλες καπιταλιστικά αναπτυγμένες περιοχές, ουσιαστικά σήμανε την έναρξη μιας νέας περιόδου, με χαρακτηριστικό γνώρισμα τη γενίκευση των αντιφάσεων και των αδιεξόδων του ύστερου καπιταλισμού στην ίδια την κοιτίδα του. Στις συνθήκες αυτές, η αναμόχλευση των αναλυτικών μας εργαλείων παρέχει σημαντικά μέσα για την καλύτερη κατανόηση της εποχής μας.

Writer Nikos Poulantzas at HomeΗ παρατήρηση ισχύει ιδιαίτερα σε σχέση με την κρίση που ταλανίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο στο εθνικό όσο και στο υπερεθνικό επίπεδο. Στο εθνικό επίπεδο η παρούσα κρίση εμφανίζεται με διαφορετικές εκφάνσεις και ένταση, ενώ στο υπερεθνικό διακυβεύεται η ίδια η οντότητα της Ένωσης, κι όχι μόνο του ευρώ, από τη συνέχιση της κρίσης. Η σκέψη του Νίκου Πουλαντζά προσφέρει μια σειρά έννοιες και σημεία αναφοράς για τη σε βάθος διερεύνηση των υφιστάμενων συνθηκών σχετικά με τη μεταβατικότητα και τη διαφορετικότητα των καπιταλιστικών δομών, την παγκοσμιοποίηση και τον μεταβαλλόμενο ρόλο του κράτους. Το έργο του δεν προσφέρει απλώς απαντήσεις, αλλά ανοίγει διόδους θεωρητικών αναζητήσεων για φλέγοντα ζητήματα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συνεισφορά του Πουλαντζά στη μαρξιστική θεωρία

Standard

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ-2

Του Γιώργου Δαρέμα

 

Writer Nikos Poulantzas at HomeΚεντρικό μέλημα της θεωρητικής συνεισφοράς του Νίκου Πουλαντζά, ενός από τους επιφανέστερους διανοητές του μαρξισμού και της ριζοσπαστικής σκέψης του 20ού αιώνα, ήταν η συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης και συστηματικής θεώρησης του ρόλου και των λειτουργιών του κράτους μέσα στους κοινωνικούς σχηματισμούς που κυριαρχούνται από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Η απουσία μιας επεξεργασμένης θεωρητικής σύλληψης για το κράτος από τους κλασικούς του μαρξισμού είχε οδηγήσει τους πολιτικούς φορείς του επαναστατικού κινήματος σε αδυναμία να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του ταξικού αγώνα και στον προσδιορισμό των αναγκαίων ταξικών συμμαχιών. Ο Πουλαντζάς εναντιώθηκε θεωρητικά αφενός στον οικονομισμό της Τρίτης Διεθνούς που ανήγαγε το κράτος σε απλό «εργαλείο» κυριάρχησης της άρχουσας τάξης και αφετέρου στη σοσιαλδημοκρατική –αλλά και φιλελεύθερη– σύλληψή του ως ενός «ουδέτερου» θεσμικού μορφώματος, που υφίσταται ως υποκείμενο με «ενιαία ορθολογική βούληση» και «διαιτητεύει» ανάμεσα στα αντιμαχόμενα συμφέροντα της αστικής κοινωνίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Αγελάδα

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

Το φως έρχεται από πάνω πάντα, αλλά καμιά φορά νομίζεις πως βγαίνει απ’ τα έγκατα της γης, απ’ τις αβύσσους, όπως σήμερα που το πρώτο φως μοιάζει να έχει κρατήσει όλο το σκοτάδι της νύχτας και δεν είναι παρά αντεστραμμένο μαύρο, μέχρι που ο ήλιος ανατέλλει πραγματικά και οι στέγες των σπιτιών ξεκολλάνε απ’ τη νύχτα.

Jean Dubuffet "The Cow With The Subtle Nose", (1954)

Jean Dubuffet «The Cow With The Subtle Nose», (1954)

Μέσα από τους δρόμους του χωριού ένας γέρος εμφανίζεται καβαλώντας τη ράχη μιας αγελάδας και χτυπά τα πλευρά της μ’ ένα λεπτό ευλύγιστο κλαδί. Φορά ένα ψάθινο καπέλο, φαγωμένο στις άκρες από την πολυκαιρία, και τα μάτια του είναι χωμένα στις κόγχες, κομμένα απ’ την κούραση, κοκκινωπά και υγρά: δυο μάτια ασβού που μόλις έχει ξυπνήσει. Συνέχεια ανάγνωσης

Παράδεισοι, φορολογικοί και άλλοι

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

Του Νίκου Σαραντάκου

Ιερώνυμος Μπος "Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων" (λεπτομέρεια)

Ιερώνυμος Μπος «Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων» (λεπτομέρεια)

Στις αρχές του μήνα που μας πέρασε έγινε πολύς θόρυβος με τις διαρροές για τις φορολογικές συμφωνίες ευνοϊκής μεταχείρισης (ουσιαστικά νομότυπης φοροαποφυγής) που είχαν συνάψει μεγάλες εταιρείες με την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, κι έτσι ήρθε για μια ακόμα φορά στην επιφάνεια το θέμα των φορολογικών παραδείσων. Και μπορεί ο Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ, πρόεδρος της Κομισιόν και προηγουμένως πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου σχεδόν επί εικοσαετία, να επιβίωσε από την πρόταση μομφής που υποβλήθηκε εναντίον του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μεταξύ άλλων και από την Αριστερά, αλλά εμείς βρήκαμε τη λέξη του μήνα.

Εννοώ βέβαια την λέξη «παράδεισος» και ειδικότερα τον σύμπλοκο όρο «φορολογικός παράδεισος». Ο παράδεισος είναι λέξη άρρηκτα θα έλεγε κανείς δεμένη με τη χριστιανική θρησκεία και μοιάζει να έχει ελληνική ετυμολογία, κάποιο σύνθετο της πρόθεσης παρά, κι όμως στην ελληνική γλώσσα μπήκε σαν στοιχείο ενός προχριστιανικού πολιτισμού, δάνειο από ξένη γλώσσα. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεκεμβριανά 1944: παρελθόν και παρόν

Standard

Τα Δεκεμβριανά αποτελούν σημείο καμπής για την ελληνική ιστορία της δεκαετίας του 1940, με διεθνή σημασία. Όπως έχει επισημάνει ο Μαρκ Μαζάουερ, η έκβασή τους σηματοδοτεί ότι «η πλάστιγγα της εξουσίας στην Ελλάδα έγειρε ξαφνικά και αποφασιστικά σε βάρος της Αριστεράς, για πρώτη φορά μετά το 1942». Kαι γι’ αυτό τον λόγο, αποτελούν γεγονός που σημάδεψε τραυματικά τη μνήμη του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα. Τα ίχνη του Δεκέμβρη είναι ακόμα ζωντανά, όπως δείχνουν όχι μόνο τα «λαβωμένα» κτίρια της Αθήνας, αλλά και το ότι ο Δεκέμβρης του 2008 («τα Δεκεμβριανά των εφήβων», όπως έχει γράψει, εδώ, ο Γιώργος Φουρτούνης) ανακάλεσε μνήμες, αναφορές, συσχετισμούς και διαφορές με το 1944. Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης εβδομήντα χρόνων, τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας οργανώνουν, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου, το επιστημονικό συνέδριο «Δεκεμβριανά 1944: το παρελθόν και οι χρήσεις του». Θέσαμε τρία ερωτήματα στον Πολυμέρη Βόγλη, τον Ηλία Νικολακόπουλο και την Ιωάννα Παπαθανασίου, από την οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου.

Στρ. Μπ.

Tα ερωτήματα

  1. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει μια «αναδιαπραγμάτευση» ιστορικών γεγονότων και περιόδων όπως η Μεταπολίτευση (ως πηγή της σημερινής «κακοδαιμονίας»), αλλά και η Αντίσταση ή γενικότερα η δεκαετία του 1940 («αναθεωρητικό» ρεύμα). Θεωρείτε πως επιχειρείται κάτι τέτοιο και όσον αφορά τα Δεκεμβριανά;

  1. Αν βάζατε έναν «υπότιτλο» στα Δεκεμβριανά, αν τα αποτιμούσατε με λίγες λέξεις, πώς θα τα αποκαλούσατε; «Προανάκρουσμα του Εμφυλίου», «πρώτη πράξη του Ψυχρού Πολέμου», «τέλος της αντιφασιστικής συμμαχίας», «σημείο καμπής» μετά το οποίο αρχίζει η κάμψη της Αριστεράς;

  1. Πώς καταγράφεται ο Δεκέμβρης στη συλλογική μνήμη των αριστερών, αμέσως μετά τη λήξη του αλλά και αργότερα; Είναι ο «κόκκινος Δεκέμβρης», ο «μεγάλος Δεκέμβρης», κυριαρχεί η αίσθηση της ήττας (ηρωικής ή μη), της χαμένης ευκαιρίας, των λαθών, της ξένης παρέμβασης; Ποιες τομές μπορούμε να διακρίνουμε, στη μνήμη αυτή;

Συνέχεια ανάγνωσης

Η ήττα ενός πρωτόγνωρου κινήματος

Standard

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944: ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ-1

Του Πολυμέρη Βόγλη

1. Έχουμε μια «αναθεώρηση» των Δεκεμβριανών στο πλαίσιο του «αναθεωρητικού ρεύματος»; Τα Δεκεμβριανά, ήδη λίγο μετά την αποχώρηση του ΕΛΑΣ από την Αθήνα, εγγράφηκαν στη δημόσια σφαίρα ως ένα «όργιο» βίας και εκτελέσεων από την πλευρά της Αριστεράς. Η λεγόμενη «πτωματολογία» συνεχίστηκε για δεκαετίες, με αποτέλεσμα τα Δεκεμβριανά να αποκοπούν από τη συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία, τη βία της Κατοχής και των Ταγμάτων Ασφαλείας, τις μάχες στους δρόμους της Αθήνας και να «ξεχαστεί» η βρετανική στρατιωτική επέμβαση, οι βομβαρδισμοί συνοικιών, οι χιλιάδες συλλήψεις αριστερών. Τα Δεκεμβριανά ουσιαστικά έγιναν μετωνυμία για την κομμουνιστική βία και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης ανόδου των κομμουνιστών στην εξουσία. Επιπλέον, εντάχθηκαν στο σχήμα των «τριών γύρων», και άρα σε μια συνολικότερη αφήγηση για τη βία της Αριστεράς, η οποία δεν χρειάστηκε «αναδιαπραγμάτευση» αλλά αντίθετα επανέκαμψε τα τελευταία χρόνια. Σε αυτή την εξέλιξη συνέτεινε και η αμηχανία της Αριστεράς για τις εκτελέσεις στη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Ας μου επιτραπεί, όμως, να κάνω μια γενικότερη διαπίστωση. Απέναντι στο τραυματικό και διαιρετικό παρελθόν των Δεκεμβριανών, η Αριστερά άρθρωσε έναν αναστοχαστικό λόγο, είτε μιλώντας για «λάθη» και «υπερβασίες» είτε στηλιτεύοντας την εργαλειακή χρήση της βίας. Η Δεξιά ποτέ δεν προσέγγισε τα Δεκεμβριανά αναστοχαστικά αλλά ως πεδίο δικαίωσής της. Συνέχεια ανάγνωσης

Η διχασμένη συλλογική μνήμη της Αριστεράς

Standard

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944: ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ-2

Του Ηλία Νικολακόπουλου

1. Έχουμε μια «αναθεώρηση» των Δεκεμβριανών στο πλαίσιο του «αναθεωρητικού ρεύματος»; Δεδομένου ότι τα Δεκεμβριανά συνιστούν την κρίσιμη στρατιωτική και πολιτική ήττα της εαμικής Αριστεράς, το λεγόμενο «αναθεωρητικό» ρεύμα δεν χρειάζεται να επινοήσει καινούργιες ερμηνείες. Αρκείται να επαναλάβει την άποψη περί «δεύτερου γύρου» (στο πλαίσιο του γνωστού αντικομμουνιστικού σχήματος των τριών γύρων) και να επιμείνει στην ανάδειξη εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων (ομαδικές εκτελέσεις, ομηρία κτλ). Η ηρωική μνημόνευση των υπερασπιστών του Μακρυγιάννη περνά έτσι σε δεύτερο πλάνο και τις αντίστοιχες τελετές διεκδικεί πλέον δυναμικά η Χρυσή Αυγή. Για τη συγκεκριμένη περίοδο, από την Απελευθέρωση ως τη Βάρκιζα, το «αναθεωρητικό» ρεύμα δεν επικεντρώνεται επομένως στα γεγονότα της πρωτεύουσας, αλλά στη λεγόμενη εαμοκρατία στην υπόλοιπη χώρα, με στόχο να την ταυτίσουν με ένα αυταρχικό και ολοκληρωτικό καθεστώς σταλινικού τύπου. Συνέχεια ανάγνωσης

Τέλος και αρχή

Standard

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944: ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ-3

Της Ιωάννας Παπαθανασίου

1. Έχουμε μια «αναθεώρηση» των Δεκεμβριανών στο πλαίσιο του «αναθεωρητικού ρεύματος»; Τι ήταν, εντέλει, ο Δεκέμβρης του 1944; Αν ο διάλογος των ιστορικών τον έχει αποτιμήσει ως «τέλος και αρχή», για να υιοθετήσω τον εύστοχο όρο του Χρήστου Χατζηιωσήφ, δηλαδή «το τέλος της αρχής ή την αρχή του τέλους» στη διαδικασία της ομαλής μετάβασης από την Κατοχή στον αντιφασισμό και τη δημοκρατία, είναι σαφές ότι ο δημόσιος λόγος δεν έχει ακόμη διασταυρωθεί με τη συναίνεση. Έντονα ιδεολογικές ως προς το περιεχόμενό τους και χρωματισμένες κάθε φορά από την πολιτική τοποθέτηση του εκφέροντος, συλλογικού ή ατομικού, υποκειμένου οι απόψεις που κατατίθενται μέχρι τις μέρες μας στη δημόσια σφαίρα αναπαράγουν εύκολα τα στερεότυπα. Εγκλωβίζονται, εν ολίγοις, στο παρελθόν, αναπαράγοντας με ευκολία άλλοτε το σχήμα των τριών γύρων της «κομμουνιστικής ανταρσίας», στην οποία αποδίδουν πλέον «μεγαλόψυχα» τον χαρακτηρισμό του εμφυλίου πολέμου και άλλοτε την ενοχική στάση και την λαθολογία της κομμουνιστικής ή και της ευρύτερης Αριστεράς. Οι πρώτοι ξεχνούν ο «δεύτερος γύρος», δηλαδή τα Δεκεμβριανά, είναι αυτός που τους επέτρεψε να επινοήσουν τον «πρώτο» αλλά και που οδήγησε στον «τρίτο», δηλαδή στον Εμφύλιο Πόλεμο των χρόνων 1946-49. Οι δεύτεροι τρομάζουν να παραδεχτούν τις υπερβάσεις αλλά και τη βία που μπορεί να εμπεριέχει μια «καταδικασμένη» κοινωνική επανάσταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεν χρειαζόμαστε μόνο καλύτερους μπάτσους. Χρειαζόμαστε λιγότερους!

Standard

Μετά τις πρόσφατες αθωώσεις του αστυνομικού που δολοφόνησε τον Μ. Μπράουν στο Φέργκιουσον και του αστυνομικού που στραγγάλισε το Ε. Γκάρνερ, την Πέμπτη είχαμε στην Αριζόνα τη δολοφονία του Ρομέιν Μπρίσμπον. Κοινό και των τριών υποθέσεων: τα θύματα ήταν Αφροαμερικανοί, άοπλοι, και οι δολοφόνοι λευκοί αστυνομικοί. Ενώ οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται σε πολλές πολιτείες, δημοσιεύουμε ένα πρόσφατο σχετικό κείμενο του Alex Vitale (κοινωνιολόγου στο Brooklyn College και συγγραφέα του «City of Disorder: How the Quality of Life Campaign Transformed New York Politics»). Το άρθρο (εδώ μεταφράζεται ένα απόσπασμά του) δημοσιεύθηκε στο «Nation», 4.12.2014.

του Άλεξ Βιτάλ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Η αστυνόμευση των έγχρωμων κοινοτήτων βρίσκεται στην κορυφή της τοπικής και εθνικής ατζέντας, στις ΗΠΑ, μετά τις διαμαρτυρίες εξαιτίας των πρόσφατων δολοφονιών άοπλων μαύρων, ανδρών και αγοριών. Τα σημάδια δείχνουν ότι αναδύεται ένα νέο κοινωνικό κίνημα διαμαρτυρίας για τη φυλετική δικαιοσύνη και το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, το οποίο πιθανόν να διαρκέσει περισσότερο από το σημερινό κύμα οργής.

Ως εκ τούτου, θα χρειαστούμε σκληρή δουλειά τόσο στο επίπεδο απόκτησης πολιτικής επιρροής όσο και στην άρθρωση λόγου για τις απαιτούμενες αλλαγές. Μέχρι στιγμής το μόνο που ακούσαμε από πολιτικούς,  την αστυνομία αλλά ακόμη και από πολλούς ηγέτες της τοπικής κοινότητας, είναι προτάσεις που έχουν αποτύχει στο παρελθόν και δεν εμπνέουν αισιοδοξία για το μέλλον.

Κοινοτική αστυνόμευση

 Σε όλους αρέσει η ιδέα ενός αστυνομικού της γειτονιάς που γνωρίζει και σέβεται την κοινότητα και μπορεί να πει ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι κακοί. Δυστυχώς, αυτός είναι ένας μύθος που δείχνει άγνοια της ιστορίας και της φύσης της αστυνόμευσης. Αυτό που διακρίνει την αστυνομία από άλλες υπηρεσίες είναι η νομική εξουσιοδότηση για τη χρήση βίας. Τα κύρια εργαλεία της για την επίλυση συγκρούσεων είναι η σύλληψη και ο εξαναγκασμός. Συνέχεια ανάγνωσης

#GenerationE: Oι μετανάστες του Νότου που ελπίζουν να επιστρέψουν

Standard

Μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα συνεχίζεται

Για την Generation E, μια έρευνα δημοσιογραφίας δεδομένων, με αντικείμενο τη νεανική μετανάστευση από τον ευρωπαϊκό Νότο (τη στηρίζουν τέσσερα μέσα ενημέρωσης: Il Fatto Quotidiano-Ιταλία, η El Confidencial-Ισπανία, P3/Publico-Πορτογαλία, Radiobubble-Ελλάδα) είχαμε γράψει στα «Ενθέματα» όταν ξεκινούσε (στο φύλλο της 21.9.2014). Τώρα, που ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της και τα πρώτα πορίσματα, ζητήσαμε από τη δημοσιογράφο Κατερίνα Σταυρούλα, που μετείχε σ’ αυτήν, να μας γράψει σχετικά. 

της Κατερίνας Σταυρούλα

«Έφυγα από την Αθήνα γιατί αισθανόμουν μια αποπνικτική στασιμότητα, τόσο κοινωνικά όσο και επαγγελματικά. Στο εξωτερικό θα μπορούσα να βρω περισσότερες δυνατότητες εξέλιξης. Ποτέ δεν σκέφτηκα όταν έφυγα ότι θα ήμουν τόσα χρόνια μετά ακόμα έξω, και κυρίως ότι η κρίση θα ήταν τόσο μεγάλη που θα με απέτρεπε από το να γυρίσω. Νιώθω πολύ τυχερή που έχω καταφέρει να ενσωματωθώ στην χώρα που βρίσκομαι. Η Ελλάδα μου λείπει πάρα πολύ, κάθε μέρα, και με πληγώνει αφάνταστα επίσης κάθε μέρα. Ενημερώνομαι καθημερινά για το τι συμβαίνει μέσω των ηλεκτρονικών εφημερίδων και προσπαθώ όσο μπορώ να κρατάω επαφές με την οικογένειά μου και τους εκεί φίλους μου». Η Μαρία έφυγε από την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Συμπεριλαμβάνεται στους χιλιάδες νέους ανθρώπους που βρέθηκαν να ζουν, να σπουδάζουν, να εργάζονται σε χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα της κρίσης δεν τους προσέφερε λύσεις και η αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής και τρόπου να εξελιχθούν, να προσφέρουν, να ονειρευτούν, τους οδήγησε σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Συνέχεια ανάγνωσης

Αλληλεγγύη εντός τόπου και χρόνου

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

1-dimosthenis

Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα, από το left.gr

Ξημερώματα Πέμπτης, στην πλατεία Συντάγματος — με τη Μαρία, τη Μάνια, τον Αλέξανδρο και τη Γρηγορία από τη Νεολαία. Περιμένουμε το ασθενοφόρο για τον Αλί κάτω από μια τέντα: βρέχει καρέκλες. Ο Αλί είναι εξαντλημένος. Μάταια προσπαθούν να τον διασκεδάσουν οι άλλοι, βγάζοντας φωτογραφίες με τα κινητά μες τη βροχή. Πριν κοιμούνταν δίπλα του, γύρω από την είσοδο του μετρό, τυλιγμένοι καθένας από μια κουβέρτα. Τώρα περιμένουμε όλοι μαζί. Όσο κοιμούνταν, σκεφτόμουν το «δίκιο» του Άδωνη Γεωργιάδη: οι Αθηναίοι ξέρουν από φτώχεια, οι παλιότεροι και από προσφυγιά· ξέρουν, όμως, δεν σημαίνει ότι θέλουν και να τη βλέπουν. Τώρα σκέφτομαι ότι προέχει να μην πάθει κανείς πνευμονία και να μην αργήσει το νοσοκομειακό. Ευτυχώς φτάνει γρήγορα. Ο Αλί φοβάται να μπει: δεν μιλάει αγγλικά, για ελληνικά ούτε λόγος. Κι αν συλληφθεί; Με τα πολλά πείθεται· σε λίγο φτάνουμε στον Ευαγγελισμό. Πρώτο πρόβλημα: ο Ευαγγελισμός θυμίζει χώρα σε πόλεμο. Δεύτερο: με τον Αλί χωρίς γρι αγγλικά, με τα αραβικά να μην είναι το δυνατό μας σημείο, πώς διάβολο θα εξεταστεί; Ώσπου να συνεννοηθούμε με το Σύνταγμα, το πρώτο πρόβλημα λύνει το δεύτερο: μέσα στον τόσο κόσμο, δίπλα μας, είναι ένας Σύριος με τον αδελφό του. Χάρη στα αγγλικά του, η απόγνωση της νοσοκόμας μετριάζεται. Συνέχεια ανάγνωσης

Φόβος. Και ελπίδα

Standard

Νίκος Ρωμανός, είκοσι οχτώ μέρες απεργίας πείνας

του Στρατή Μπουρνάζου

Παρασκευή πρωί, μια μέρα πριν την αβάσταχτη 6η του Δεκέμβρη, δεν είναι η μέρα των αναλύσεων. Όχι μόνο επειδή ο χρόνος είναι κρίσιμος. Όχι μόνο επειδή γράφοντας την παραμονή κάτι που θα δημοσιευθεί την επαύριο κινδυνεύεις να λες πράγματα άκυρα. Όχι μόνο επειδή αναλύσεις και «αναλύσεις» γράφτηκαν πολλές. Αλλά και γιατί δυο συναισθήματα κατακλύζουν την καρδιά και το μυαλό μου: ο φόβος και η ελπίδα.

Michael Hafftka "Two Figures Jumping" (1984)

Michael Hafftka «Two Figures Jumping» (1984)

Φόβος. Ένας φόβος όμως που δεν πηγάζει από τη διαδήλωση του Σαββάτου, τις «προβοκάτσιες» και τα «έκτροπα». Όχι επειδή δεν πιστεύω ότι θα γίνουν — εδώ έγιναν σε πολύ πιο «κανονικές» καταστάσεις. Δεν με φοβίζουν όμως όσα θα γίνουν, αυτά καθαυτά, αλλά η στάση της κυβέρνησης απέναντί τους. Με λίγα λόγια, με φοβίζει ότι κομμάτι της κυβέρνησης (και μάλιστα, εκτιμώ, ηγετικό κομμάτι, γύρω από τον πρωθυπουργό), ποντάρει στα «έκτροπα» και την αναταραχή. Εν τω μέσω προϋπολογισμού, αδειάσματος από την τρόικα διά ενός μέιλ, αύξησης του ΦΠΑ, μαγειρεμάτων αποστασίας για τους 180, η «τάξη» αποτελεί ένα από τα ελάχιστα χαρτιά που έχουν απομείνει στην κυβέρνηση. Θα το παίξει μέχρι τέλους, με ό,τι σημάνει αυτό; Αυτό είναι που με φοβίζει, πολύ περισσότερο από τις φωτιές και τις «φασαρίες». Συνέχεια ανάγνωσης