Δεν χρειαζόμαστε μόνο καλύτερους μπάτσους. Χρειαζόμαστε λιγότερους!

Standard

Μετά τις πρόσφατες αθωώσεις του αστυνομικού που δολοφόνησε τον Μ. Μπράουν στο Φέργκιουσον και του αστυνομικού που στραγγάλισε το Ε. Γκάρνερ, την Πέμπτη είχαμε στην Αριζόνα τη δολοφονία του Ρομέιν Μπρίσμπον. Κοινό και των τριών υποθέσεων: τα θύματα ήταν Αφροαμερικανοί, άοπλοι, και οι δολοφόνοι λευκοί αστυνομικοί. Ενώ οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται σε πολλές πολιτείες, δημοσιεύουμε ένα πρόσφατο σχετικό κείμενο του Alex Vitale (κοινωνιολόγου στο Brooklyn College και συγγραφέα του «City of Disorder: How the Quality of Life Campaign Transformed New York Politics»). Το άρθρο (εδώ μεταφράζεται ένα απόσπασμά του) δημοσιεύθηκε στο «Nation», 4.12.2014.

του Άλεξ Βιτάλ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Η αστυνόμευση των έγχρωμων κοινοτήτων βρίσκεται στην κορυφή της τοπικής και εθνικής ατζέντας, στις ΗΠΑ, μετά τις διαμαρτυρίες εξαιτίας των πρόσφατων δολοφονιών άοπλων μαύρων, ανδρών και αγοριών. Τα σημάδια δείχνουν ότι αναδύεται ένα νέο κοινωνικό κίνημα διαμαρτυρίας για τη φυλετική δικαιοσύνη και το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, το οποίο πιθανόν να διαρκέσει περισσότερο από το σημερινό κύμα οργής.

Ως εκ τούτου, θα χρειαστούμε σκληρή δουλειά τόσο στο επίπεδο απόκτησης πολιτικής επιρροής όσο και στην άρθρωση λόγου για τις απαιτούμενες αλλαγές. Μέχρι στιγμής το μόνο που ακούσαμε από πολιτικούς,  την αστυνομία αλλά ακόμη και από πολλούς ηγέτες της τοπικής κοινότητας, είναι προτάσεις που έχουν αποτύχει στο παρελθόν και δεν εμπνέουν αισιοδοξία για το μέλλον.

Κοινοτική αστυνόμευση

 Σε όλους αρέσει η ιδέα ενός αστυνομικού της γειτονιάς που γνωρίζει και σέβεται την κοινότητα και μπορεί να πει ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι κακοί. Δυστυχώς, αυτός είναι ένας μύθος που δείχνει άγνοια της ιστορίας και της φύσης της αστυνόμευσης. Αυτό που διακρίνει την αστυνομία από άλλες υπηρεσίες είναι η νομική εξουσιοδότηση για τη χρήση βίας. Τα κύρια εργαλεία της για την επίλυση συγκρούσεων είναι η σύλληψη και ο εξαναγκασμός.

Ενώ η αστυνομία πρέπει να ακολουθεί τον νόμο και να δείχνει αυτοσυγκράτηση στη χρήση δύναμης, δεν μπορούμε να αναμένουμε από αυτήν να είναι πολύ πιο φιλική, δεδομένου του σημερινού ρόλου της στην κοινωνία. Όταν η βασική της δουλειά είναι να ποινικοποιεί κάθε απείθαρχη συμπεριφορά, ο κόσμος θα δει τις παρεμβάσεις της ως παράνομες και θα αντισταθεί, η αστυνομία θα αντιδράσει σε αυτή την αντίσταση με υπέρμετρη βία. Κοινοτική αστυνόμευση δεν είναι δυνατή κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες.

Ενισχυμένη εκπαίδευση

Η εκπαίδευση των αστυνομικών είναι εμφανώς ανεπαρκής και κατά καιρούς γελοία. Οπότε, ναι, απαιτούνται βελτιώσεις στην κατάρτισή τους, αλλά η επίδραση της καλύτερης εκπαίδευσης στις έγχρωμες κοινότητες μοιάζει απίθανο να είναι σημαντικά ευεργετική.

Ενώ η ανεπαρκής εκπαίδευση και εποπτεία μπορεί να έχουν παίξει κάποιο ρόλο σε ορισμένα πρόσφατα σοβαρά γεγονότα, γεγονός παραμένει ότι η μαζική ποινικοποίηση των έγχρωμων κοινοτήτων διεξάγεται με τη χρήση «κατάλληλων διαδικασιών». Οι δεκάδες χιλιάδες συλλήψεις για κατοχή μικροποσοτήτων ναρκωτικών,  είσοδο στο μετρό χωρίς εισιτήριο  και δεκάδες άλλα αδικήματα της λογικής του «σπασμένου παραθύρου», [1] διεξάγονται βάσει σχετικής πολιτικής της αστυνομίας. Ο Ε. Γκάρνερ μπορεί να σκοτώθηκε από λάθος διαδικασίες σύλληψης και χρήση βίας, αλλά σκοτώθηκε επίσης επειδή η αστυνομία ακολουθούσε διαταγές να συλλαμβάνει  ανθρώπους για πώληση χύμα τσιγάρων.

Διώξεις αστυνομικών

Είναι απίθανο η ποινική δίωξη να προσφέρει πολλά πράγματα στην μεταρρύθμιση της αστυνομίας. Επίσης, οι κανόνες εμπλοκής της αστυνομίας για τη χρήση βίας είναι εξαιρετικά ελαστικοί και δίνουν μεγάλο βάρος στην αίσθηση του αστυνομικού ότι κινδυνεύει κατά τη διάρκεια του συμβάντος. Μπορούμε ωστόσο να λάβουμε μέτρα για να ενισχύσουμε αυτή τη διαδικασία.

Αλλάζοντας τον ρόλο της αστυνομίας

Χρειάζεται να επανεξετάσουμε σοβαρά τον ρόλο της αστυνομίας. Ένα μέρος της ιστορίας της υπερβολικής αστυνόμευσης έχει παρελθόν εκατοντάδων ετών — αρκεί να θυμηθούμε μια σειρά ρατσιστικούς νόμους και πρακτικές: Slave patrols, Black Codes και Jim Crow. Ένα άλλο μέρος της ιστορίας, ωστόσο, είναι πιο πρόσφατο. Πρόκειται για τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών, τον πόλεμο κατά της εγκληματικότητας και την αστυνόμευση για την «ποιότητα της ζωής» και τα «σπασμένα παράθυρα». Πρέπει να αποτρέψουμε αυτή τη δραματική επέκταση της αστυνομικής εξουσίας και του ρόλου της στην ανάπτυξη του μαζικού ποινικού εγκλεισμού. Ενός εγκλεισμού που άλλαξε ριζικά και με εξαιρετικά αρνητικό τρόπο τις φτωχές έγχρωμες κοινότητες και βρίσκεται στην καρδιά ενός «νέου Jim Crow».[2]

Για μεγάλο διάστημα, οι κάτοικοι αυτών των κοινοτήτων βρέθηκαν μπροστά σε ένα τρομερό δίλημμα. Από τη μία πλευρά, είχαν υποστεί τις συνέπειες της υψηλής εγκληματικότητας και της ανομίας: τα παιδιά τους έχαναν τη ζωή τους και έπφταν θύματα ληστείας. Αλλά, από την άλλη, έπρεπε να υποστούν το κύριο βάρος της επιθετικής, επεμβατικής και ταπεινωτικής αστυνόμευσης που ποινικοποίησε τεράστια κομμάτια της κοινότητας. Πρέπει να βρούμε μια εναλλακτική λύση σε αυτό.

Πρέπει να λάβουμε μέτρα για να σταματήσουμε την εξάρτησή μας από την αστυνομία ως κύριο εργαλείο για την επίλυση των προβλημάτων εγκληματικότητας και διασάλευσης της τάξης σε επίπεδο γειτονιάς. Για παράδειγμα, έχουμε ατράνταχτες αποδείξεις ότι η αστυνομική αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών είναι μια ατελέσφορη στρατηγική, που δεν έχει πετύχει να μειώσει τις αρνητικές επιπτώσεις των ναρκωτικών στις τοπικές κοινωνίες. Τα ναρκωτικά είναι πρόβλημα δημόσιας υγείας, δεν είναι πρόβλημα αστυνόμευσης. Την ίδια προσέγγιση πρέπει να αναπτύξουμε και έναντι της πορνείας.

Πρόσφατα, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Mπιλ ντε Μπλάσιο, ανακοίνωσε ένα νέο πρόγραμμα ύψους 130 εκ. δολαρίων, με στόχο τα άτομα που πάσχουν από ψυχικές ασθένειες να αντιμετωπίζονται εκτός του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, αλλά και την καλύτερη μεταχείριση όσων βρίσκονται ήδη στις φυλακές. Είναι μια θετική εξέλιξη, καθώς οι φυλακές της χώρας έχουν μεταμορφωθεί σε τεράστιες αποθήκες ψυχικά ασθενών. Ωστόσο, και η προσέγγιση αυτή εξακολουθεί να στηρίζεται στην επέμβαση της αστυνομίας. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες προϋποθέτει ακόμη την επαφή με τις αστυνομικές αρχές. Το τραγικό είναι ότι η αστυνομία δεν είναι επαρκώς εκπαιδευμένη και εξοπλισμένη γι’ αυτό τον ρόλο. Είναι κυρίως εξοπλισμένη με μέσα σύλληψης και σωματικού καταναγκασμού, τα οποία μπορεί να είναι εντελώς ακατάλληλα όταν έχεις να αντιμετωπίσεις ένα άτομο που βρίσκεται σε κρίση. Αντ’ αυτού, πρέπει να βασιστούμε σε μη στρατιωτικοποιημένες ομάδες παρέμβασης. Χρειάζεται επίσης να δημιουργηθούν κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας που δεν απαιτούν τη συμμετοχή της ποινικής δικαιοσύνης για την πρόσβαση σ’ αυτές. Παρόμοιες δράσεις μπορούν να αναπτυχθούν και για το πρόβλημα των αστέγων.

Για πιο σοβαρά εγκλήματα, όπως η νεανική βία, πρέπει να καλλιεργηθούν πιο αποτελεσματικές πολιτικές με βάση την κοινότητα, χωρίς την κατασταλτική και καταπιεστική ισχύ της αστυνομίας. Σε περιοχές υψηλής εγκληματικότητας σε όλη τη χώρα, κοινοτικές οργανώσεις εργάζονται με τους νέους στην προσπάθεια να σταματήσουν τη βία, χρησιμοποιώντας μια ποικιλία στρατηγικών αναβάθμισης της δημόσιας υγείας και ενδυνάμωσης της κοινότητας. Η συνολική αποτελεσματικότητα αυτών των στρατηγικών βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της αξιολόγησης, αλλά αυτό που ήδη ξέρουμε είναι ότι δεν συνοδεύονται από τις πολλές παράπλευρες αρνητικές συνέπειες της γενικευμένης ποινικοποίησης.

Προς την ίδια κατεύθυνση, πρέπει να βγάλουμε την αστυνομία έξω από τα σχολεία. Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι η ποινικοποίηση των παιδιών σχολικής ηλικίας επιδεινώνει την ασφάλεια στα σχολεία και οδηγεί τους πιο άπορους μαθητές στον δρόμο, όπου συχνά εμπλέκονται σε πιο σοβαρή εγκληματικότητα. Φωτεινά μυαλά σε σχολεία με επαρκείς πόρους έχουν δείξει ότι μπορούν να αυξήσουν την ασφάλεια των σχολείων μέσω δημιουργικών προγραμμάτων αποκατάστασης της δικαιοσύνης που εμπλέκουν μαθητές σε πειθαρχικές διαδικασίες και προσπαθούν να λάβουν υπόψη τις συνθήκες στο σπίτι και στην κοινότητα για την επίλυση των προβλημάτων.

Κάθε πραγματική ατζέντα για τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας δεν πρέπει να εστιάζεται στο να κάνει την αστυνομία πιο φιλική και πιο επαγγελματική. Αντ’ αυτού, πρέπει να εργαστεί για να μειώσει τον ρόλο της αστυνομίας και να την αντικαταστήσει με ενδυναμωμένες κοινότητες που εργάζονται για να λύσουν τα δικά τους προβλήματα. Δεν χρειαζόμαστε τον έλεγχο της αστυνομίας πάνω στις κοινότητες. Χρειαζόμαστε τον έλεγχο της κοινότητας στις υπηρεσίες που θα δημιουργήσουν ασφαλέστερες και πιο σταθερές γειτονιές και πόλεις.

[1] Στη θεωρία «των σπασμένων παραθύρων» (broken windows theory) στηρίχτηκε το αστυνομικό δόγμα της «μηδενικής ανοχής» και εφαρμόστηκε από τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης Ρούντι Τζουλιάνι τις αρχές της δεκαετίας του ’90. (Σ.τ.Μ.)

[2] Jim Crow laws: νόμοι που θεσμοθετούσαν τον φυλετικό διαχωρισμό, όσον αφορά την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες, στον Νότο των ΗΠΑ και ίσχυαν από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και το 1965 (Σ.τ.Μ.).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s