Αμήν!…

Standard

του Στράτη Μυριβήλη

Από δεξιά: Στράτης Μυριβήλης, Νίκος Πασαλής (λόγιος), Μιχαήλ Φραγκίδης (βιβλιοδέτης Κόκκινων ιστοριών), Μυτιλήνη 1915. Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στο περ. «Νέα Εστία», τχ. 1033, 15.7.1970, σ. 959.

Από δεξιά: Στράτης Μυριβήλης, Νίκος Πασαλής (λόγιος), Μιχαήλ Φραγκίδης (βιβλιοδέτης Κόκκινων ιστοριών), Μυτιλήνη 1915. Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στο περ. «Νέα Εστία», τχ. 1033, 15.7.1970, σ. 959.

Προσφυγικά κάλαντα της Πρωτοχρονιάς του 1915. Όλοι έχουμε πει τα κάλαντα όταν ήμασταν παιδιά. Βεβαίως, εκτός από τη διατήρηση του εθίμου, περιμέναμε και την οικονομική ενίσχυση από τους αφέντες του κάθε σπιτιού. Μόνο που μερικές φορές οι αφέντες ήταν σφιχτοχέρηδες και μεις τους αποπαίρναμε. Ένα τέτοιο καλάντισμα περιγράφει στο χρονογράφημά του «Αμήν!…» ο Στράτης Μυριβήλης, δημοσιευμένο στις 3 Ιανουαρίου 1915 στην εφημερίδα Σάλπιγξ της Λέσβου. Ο Μυριβήλης είναι, τότε, νεαρός δημοσιογράφος. Μόλις τον προηγούμενο Μάιο έχει αρχίσει να δημοσιογραφεί στην εφημερίδα, και τον Φεβρουάριο του 1915 κυκλοφορεί το πρώτο του βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων Κόκκινες ιστορίες. Την ίδια περίοδο στη Μυτιλήνη έχουν αφιχθεί οι μικρασιάτες πρόσφυγες του Πρώτου Διωγμού και προσπαθούν με κάθε τρόπο να επιβιώσουν. Κάποιοι έφηβοι πρόσφυγες για να ενισχύσουν το ατομικό και οικογενειακό τους εισόδημα ψάλουν τα κάλαντα κάπου κοντά στο σπίτι του Μυριβήλη, στην παλιά γειτονιά της Επάνω Σκάλας. Την απροθυμία της σπιτονοικοκυράς να προσφέρει τον απαραίτητο οβολό παρουσιάζει ο χρονογράφος.

Αριστείδης Καλάργαλης

 

Μια παρέα εφήβων προσφύγων εσταμάτησε κάτω από ένα πλουσιόσπιτο της γειτονιάς μου και άρχισε να λέει τα κάλαντα, τη συνοδεία μιας θορυβώδους τραμπούκας. Η βροχή έπεφτε ψυχρή και επίμονη, και οι νεαροί ψάλτες είχανε τα μελανιασμένα χέρια χωμένα στις τσέπες, τα κασκέτα χωμένα ως τα αυτιά, και οι μύτες κοκκίνιζαν ως ρεπανάκια.

Αφού εξύμνησαν τα κάλλη της κυράς λιγνής, κυράς ψηλής, κυράς καμαροφρύδας, η οποία εντούτοις εις την πραγματικότητα παρουσίαζε σωματικήν διάπλασιν εντελώς αντίθετην προς την περιγραφήν των ωραίων στίχων, και αφού έκαναν τον ίδιον πανηγυρικόν και για την κόρη, την οποίαν παρέστησαν πεντάμορφην σαν βασιλοπούλαν των παραμυθιών, χωρίς το καημένο το κορίτσι να διαμαρτυρηθεί διά το κατάφωρον ψεύδος το οποίον επέρριπτον επί της ξυλοκοπτοειδούς σιλουέτας την οποίαν ο ειλικρινής καθρέπτης παρουσίαζεν επί τω αντικρύσματί της, ηυχήθησαν χρόνια πολλά και περίμεναν την πληρωμήν των διά τας μουσικάς ευχάς που εσκόρπισαν πλούσια επί του ευπορούντος σπιτιού.

Αλλά κανένα παράθυρο δεν άνοιξε, κανένα χέρι δεν εβγήκε, κανένα νόμισμα δεν εκρότησεν επάνω εις τις βρεγμένες πέτρες. Τότε ο τενόρος της παρέας εκραύγασε εις τον ανώτατον τόνον της φωνητικής του κλίμακος:

— Αϊ! και του χρόνου αφέντες!

Μα οι αφέντες πέρα βρέχει. Και ύστερα πιο μπάσος άνοιξε το πηγαδόστομά του και ολόλυξεν υποκώφως:

— Λέμε, και του χρόνου αφέντες!

Μα οι αφέντες χαμπάρι. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι φοιτητές στην πόλη των Σκοπίων διαδηλώνουν: Πανεπιστήμια αυτόνομα, όχι υπό κρατικό έλεγχο

Standard

Συνήθως, η πρώην γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας πρωταγωνιστεί στον ελληνικό δημόσιο λόγο ως πηγή απειλής, επιθετικότητας και πρόκλησης. Αλλιώς, η χώρα αυτή και οι πολίτες της είναι σαν να μην υπάρχουν. Και όμως όλο τον Δεκέμβριο, η πόλη των Σκοπίων συγκλονίστηκε από διαδηλώσεις φοιτητών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για την επιβολή κυβερνητικών μέτρων (εξωπανεπιστημαικές εξετάσεις)που αναιρούσαν την αυτονομία των πανεπιστημίων. Δημοσιεύουμε, με μικρές περικοπές, δύο κείμενα υπογραφών: την έκκληση καθηγητών και φοιτητών (αντιπροσώπων της Φοιτητικής Ολομέλειας) από Πανεπιστήμιο των Σκοπίων και το κείμενο υποστήριξης διανοουμένων από όλο τον κόσμο. Το πρώτο κείμενο το αντλήσαμε από το http://www.newappsblog.com και το δεύτερο από το http://www.aljazeera.com (το δημοσιοποίησε ο Todd May)

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Μια ρύθμιση πρωτοφανής

Φοιτητική διαδήλωση, Σκόπια, Δεκέμβριος

Φοιτητική διαδήλωση, Σκόπια, Δεκέμβριος

Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση επέβαλε νομοθετικές μεταρρυθμίσεις χωρίς κανέναν ουσιαστικό διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Καθεμιά από τις μεταρρυθμίσεις αυτές ελάττωναν την αυτονομία των πανεπιστημίων μας, μετατρέποντάς τα από εκπαιδευτικά ιδρύματα σε εργαλεία πολιτικής επιρροής. Οι τελευταίες τροπολογίες στον Νόμο για την Ανώτατη Εκπαίδευση θα αυξήσουν την άμεση ανάμειξη του κράτους, διά του Υπουργείου Παιδείας και Επιστημών, στον σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών και στον τρόπο εξέτασης και βαθμολόγησης των Πανεπιστημίων, στερώντας τελικά από αυτά (κυριολεκτικά) το δικαίωμα να απονέμουν τίτλους σπουδών. Ακόμη χειρότερα, ο Νόμος εισάγει την ιδέα των υποχρεωτικών κρατικών εξετάσεων για καθένα από τα μαθήματα που θα παρακολουθεί ο κάθε φοιτητής, σε δύο φάσεις (η πρώτη στο δεύτερο έτος σπουδών και η δεύτερη στο τέταρτο), τις οποίες θα οργανώνουν και θα διεξάγουν πρόσωπα διορισμένα από το Υπουργείο. Οι κρατικές εξετάσεις προβλέπονται επιπλέον για όλους τους κύκλους σπουδών: προπτυχιακούς, μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς. Πρόκειται για μια ρύθμιση πρωτοφανή, που δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Συνολικά, η μεταρρύθμιση αυτή πρακτικά θα στερήσει από τα Πανεπιστήμια το δικαίωμα απονομής τίτλων σπουδών, αφού εισάγει την υποχρέωση επιτυχίας στις κρατικές εξετάσεις πριν από την ολοκλήρωση του κύκλου σπουδών. […]

Σκόπια, 19 Δεκεμβρίου 2014

Darko Malinovski and Arben Hajrullahi (εκ μέρους της Ομολέλειας των Φοιτητών)

Katerina Kolozova, Biljana Vankovska, Igor Jovanoski, Gordana Popsimonova, Ognen Cemerski (καθηγητές)

 

Αλληλέγγυοι στον αγώνα!

Το κείμενο υπογράφουν δεκάδες διανοούμενοι από όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους οι Ταρίκ Αλί, Αλαίν Μπαντιού, Σάιμον Κρίτσλεϋ, Σρέκο Χόρβατ, Νίνα Πάουερ, Ζακ Ρανσιέρ, Τζιάννι Βάτιμο, Σλάβοι Ζίζεκ

Φοιτητές, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, στο άγαλμα των Κυρίλλου και Μεθοδίου, στην πόλη των Σκοπίων

Φοιτητές, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, στο άγαλμα των Κυρίλλου και Μεθοδίου, στην πόλη των Σκοπίων

 Εμείς, συγγραφείς και καθηγητές από όλο τον κόσμο, υπογράφουμε αυτή την επιστολή για να εκφράσουμε τη βαθύτατη ανησυχία μας για τις πρόσφατες ενέργειες του Υπουργείου Παιδείας και Επιστημών που ανέλαβε να τροποποιήσει τον Νόμο για την Ανώτατη Εκπαίδευση. Επίσης, την αλληλεγγύη μας στους διαδηλωτές της Φοιτητικής Ολομέλειας, όπως και στους καθηγητές και στους Μακεδόνες πολίτες που τους συμπαρίστανται.

Κάθε πολιτικός οργανισμός που επιθυμεί να αποκαλείται δημοκρατικός οφείλει να διασφαλίζει αυτονομία στα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Διότι μόνο σε αυτά γίνεται, με αυστηρό και αδέσμευτο τρόπο, ο κριτικός αναστοχασμός των χαρακτηριστικών μιας κοινωνίας –του πολιτικού και οικονομικού της συστήματος, των μηχανισμών εξουσίας που τη διατρέχουν, της πολιτιστικής της παραγωγής– από αυτούς που πρόκειται να συμμετάσχουν στην κοινωνία αυτή. Όταν τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα γίνονται υποχείρια του κράτους, ο κριτικός στοχασμός τελεί υπό την ομηρία των ισχυρών. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να προοδεύσει υπό τέτοιες συνθήκες. Η δημιουργικότητα καταπνίγεται, η κριτική φιμώνεται, η ανεξάρτητη σκέψη φθίνει. Συνέχεια ανάγνωσης

«Ουδεμία επίπτωση στα οικονομικά της Εταιρείας»…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Λάιονελ Φάινινγκερ, "Θύελλα", 1939

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Θύελλα», 1939

«Δεδομένου ότι το πλοίο δεν αποτελεί περιουσιακό στοιχείο της Εταιρείας και ότι η Εταιρεία στο πλαίσιο της ως άνω ναύλωσης έχει προβεί σε πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, εκτιμάται ότι δεν θα επέλθει σημαντική επίπτωση στα οικονομικά αποτελέσματα της Εταιρείας».

Όσο κι αν είναι απίστευτο, όσο κι αν μοιάζει κακόηθες αστείο, το παράθεμα είναι απολύτως ακριβές. Είναι κομμάτι του δελτίου Τύπου της ΑΝΕΚ «προς το επενδυτικό κοινό» για το Norman Atlantic, με ημερομηνία 29.12.2014. Παραπάνω, το ίδιο δελτίο Τύπου μας ενημερώνει ότι «στο ως άνω πλοίο είχαν διενεργηθεί όλες οι απαιτούμενες κατά νόμο επιθεωρήσεις και είχε εφοδιασθεί με όλα τα πιστοποιητικά ασφαλείας σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες ασφαλείας».

Σχόλια δεν χρειάζονται. Θλίψη και οργή μόνο. Για τους ανθρώπους που χάθηκαν πάνω από όλα, για τον κυνισμό και την απανθρωπιά της ΑΝΕΚ. Μιας εταιρείας που, ας μην το ξεχνάμε ξεκίνησε ως εταιρεία «λαϊκής βάσης» στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, με τη βαριά μνήμη του πολύνεκρου ναυαγίου του «Ηρακλείου» του 1966 (σε μια προσπάθεια η ασφάλεια και η ζωή να είναι το πρώτο κριτήριο στη ναυσιπλοΐα Κρήτης-Πειραιά). Συνέχεια ανάγνωσης

«Το καλό θα ’ρθει από τη θάλασσα»: Δράση-Συνάντηση για τη μετανάστευση στη Μυτιλήνη

Standard

Η συνάντηση «Το καλό θα ’ρθει από τη θάλασσα» πραγματοποιήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2014, στην ακτή Τσαμάκια, στη Μυτιλήνη, από το Caravan Project, σε συνεργασία με το Δίκτυο Νομαδικής Αρχιτεκτονικής

της Ελένης Τζιρτζιλάκη

Από τη δράση-συνάντηση "Το καλό θα 'ρθει από τη θάλασσα". Φωτογραφία της Ελένης Τζιρτζιλακη

Από τη δράση-συνάντηση «Το καλό θα ‘ρθει από τη θάλασσα». Φωτογραφία της Ελένης Τζιρτζιλακη

Μυτιλήνη, Νοέμβριος. Στο νησί κυριαρχεί η αίσθηση ότι βρίσκεσαι ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση. Στους δρόμους της πόλης, στην αρχιτεκτονική και τη μουσική της, κυριαρχούν αισθήσεις και ρυθμοί ανάμεσα. Ο τόπος είναι το σμίξιμο των δυο πολιτισμών, υπενθυμίζοντας συχνά τη γοητεία της Ανατολής.
 Εδώ αρχίζει η Ευρώπη, και το σύνορό της βρίσκεται στη θάλασσα. Όταν φτάσει ένας μετανάστης, βρίσκεται πλέον στην Ευρώπη. Η Frontex έχει εγκαταστήσει κλιμάκιο. Αν και το σύνορο στη θάλασσα δεν είναι φράχτης, όπως στον Έβρο, είναι επικίνδυνο, συχνά απροσπέλαστο, ενώ με τις συνθήκες που γίνεται το ταξίδι οι ταξιδιώτες είναι παραδομένοι στην απεραντοσύνη της θάλασσας.

Παιδική ζωγραφιά από τη δράση-συνάντηση "Το καλό θα 'ρθει από τη θάλασσα". Φωτογραφία της Ελένης Τζιρτζιλάκη

Παιδική ζωγραφιά από τη δράση-συνάντηση «Το καλό θα ‘ρθει από τη θάλασσα». Φωτογραφία της Ελένης Τζιρτζιλάκη

Η δράση-συνάντηση «Το καλό θα ’ρθει από τη θάλασσα» προσκάλεσε μετανάστες και ντόπιους να βρεθούν μαζί για λίγες ώρες, σαν μια ευχή: μέσα από αυτή εκφράζεται η επιθυμία να αντιστραφεί η σημερινή κατάσταση στο Αιγαίο και άλλες θάλασσες της Μεσογείου, σε νησιά όπως η Μυτιλήνη και η Λαμπεντούζα. Το Αιγαίο βάφεται με αίμα, καθώς αποτελεί μια από τις σημαντικές εισόδους στην Ευρώπη-φρούριο. Σ’ αυτή την κατάσταση εξαίρεσης, τα σώματα στο Αιγαίο χάνουν τη σημασία τους, οι ανθρώπινες ζωές δεν μετρούν, είναι «γυμνές ζωές».
Δεν είναι εύκολο να διασχίσουν τη θάλασσα, πνίγονται σε διαδρομή μιας ώρας που για άλλους είναι καθημερινή ρουτίνα καθώς πετάγονται απέναντι στην Τουρκία για ψώνια κι επιστρέφουν το βράδυ. Η Ευρώπη δεν νοιάζεται για τους μετανάστες· είναι τα σκουπίδια της. Αναζητά τρόπους να τους ξεράσει εδώ, στην αρχή του ταξιδιού, στου Αιγαίου τα νερά. Και η ελληνική κυβέρνηση ακολουθεί τις εντολές.
Τι κάνουν οι κάτοικοι; Πολλούς τους απασχολεί η κατάσταση, κινητοποιούνται, δρουν σε δύσκολες συνθήκες. Μαζί με τους μετανάστες που είχαν ξεσηκωθεί και με τη βοήθεια διεθνών δικτύων ακτιβιστών έκλεισαν το παλιό κέντρο κράτησης στη Παγανή και δημιούργησαν το «Xωριό του όλοι μαζί» (2009-), χωριό αλληλεγγύης και φιλοξενίας, παράδειγμα αυτοοργανωμένου χώρου υποδοχής. Υπάρχουν όμως κι άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες μέσα από δίκτυα όπως το Journey Back to Lesvos.  
Πολλοί βοηθάνε ανώνυμα, άλλοι δεν θέλουν να ξέρουν τίποτα, άλλοι το θεωρούν αποκλειστικά τοπικό πρόβλημα και δεν δέχονται πολλές κουβέντες. Μέρα με τη μέρα όμως, ολοένα και περισσότεροι καταλαβαίνουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και την Ευρώπη, είναι παγκόσμιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Καλή (αριστερή) χρονιά!

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Γιάννης Τσαρούχης, "Γενάρης"

Γιάννης Τσαρούχης

Στο ξεκίνημα ενός τέτοιου άρθρου, την πρώτη του νέου έτους, η ευχή, αναμενόμενα, είναι: «Καλή χρονιά», «Ευτυχισμένος ο καινούργιος χρόνος» – άσχετα με το αν δεν ήταν τελικά τόσο καλές και ευτυχισμένες οι προηγούμενες χρονιές, ή αν το 2014 με όσα γίνονταν και λέγονταν (λ.χ. οι δηλώσεις του απερχόμενου πρωθυπουργού περί «εθνικού κινδύνου» ή το πρωτοσέλιδο των «Νέων» με την αρκούδα και τον ρώσικο χειμώνα) μάλλον στο 1954 παρέπεμπε.

Φέτος όμως η ευχή γίνεται, σχεδόν αυτόματα, «καλές εκλογές», «καλή αριστερή χρονιά», «καλή αριστερή κυβέρνηση». Θα είμαστε, στα επόμενα φύλλα, θα συντονισμένοι σε αυτό το μήκος κύματος. Γιατί το αμέσως επόμενο διάστημα δεν είναι μόνο οι μέρες του σκληρού εκλογικού αγώνα), αλλά και οι μέρες που προετοιμάζουν ουσιαστικά την κυβέρνηση της Αριστεράς. Εκλογική μάχη δεν σημαίνει εκλογικισμός, τακτικές, σχέδια επί χάρτου. Είναι μια μάχη πρωτίστως πολιτική, με όλη τη σημασία της λέξης. Έτσι, πιστεύω, πρέπει να της δίνουμε όσο μπορούμε πιο ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο. Και, στη δεδομένη συγκυρία, τον Γενάρη του 2015, να δείχνουμε, όσο γίνεται πιο ξεκάθαρα, γιατί η κυβέρνηση της Αριστεράς μπορεί να αποτελέσει τομή. Τομή όχι όμως βάσει αναλύσεων και των σιδερένιων νόμων της Ιστορίας, μια εξέλιξη που θα γραφτεί με χρυσά γράμματα στις Δέλτους της Ιστορίας κλπ., αλλά επειδή θα αλλάξει τη ζωή και την καθημερινότητα των ανθρώπων σ’ αυτή τη χώρα. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειαζόμαστε να εμπνέουμε τους ανθρώπους και να εμπνεόμαστε από αυτούς. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Μαρξ στον καθρέφτη

Standard

(απόσπασμα από την Εισαγωγή του ομότιτλοθυ βιβλίου, εκδ. Παπαζήση)

 του Παναγιώτη Νούτσου

Ο Μαρξ από τον Ντέιβιντ Λιβάιν

Ο Μαρξ από τον Ντέιβιντ Λιβάιν

Τι είναι λοιπόν ο «καθρέφτης»; Τούτο θα το συζητήσουμε με τον ίδιο τον Μαρξ (§§.1-28). Εδώ, χωρίς να προκαταλάβω τους όρους των ερωταποκρίσεων, υπογραμμίζω ότι ο ερωτώμενος με το έργο του προτίθεται να αντιπαρατεθεί σε κάθε μορφή «ειδωλοποίησής» του, με την επακριβή προσκόμιση των θέσεών του, και αντίστοιχα ο ερωτών υπόσχεται να διατυπώνει έτσι τις ερωτήσεις του (βλ. και Αριστοτέλης, Ανaλυτ. πρότερα 1, 1, 3), ώστε να προϋποθέτουν το συνδυασμό της γνώσης των έργων του Μαρξ, των συνθηκών της ιστορικής ανάδυσης και εκδίπλωσης της σκέψης του, των μορφών πρόσληψης και επεξεργασίας της καθώς και των πόλων της κριτικής που ασκήθηκε, από τη δημοσίευση των κειμένων του έως σήμερα. Επιπλέον, με το διαρκή αυτοέλεγχο της «ἐρωτητικῆς τέχνης» (Αριστοτέλης, Σοφ.ἔλεγχοι 11, 9) να αποκλείεται η προνομιακή χρήση της αντωνυμίας: ούτε ως δικός «μου» ούτε ως δικός «του» ή έστω του καιρού «του» και του καιρού «μας» να αξιοποιείται ο «καθρέφτης».

Χέγκελ και Μαρξ του Ντέιβιντ Λιβάιν

Χέγκελ και Μαρξ του Ντέιβιντ Λιβάιν

Ώσπου, βέβαια, να πάρει εμπρός η πένα ή το πληκτρολόγιο ερεθιστικός για την εκκίνηση είναι ο σεφερικός στίχος: «Τ’ άσπρο χαρτί σκληρός καθρέφτης» (Ποιήματα, 300). Όσο για τη μέριμνα να μην επονομασθεί κανένας από τους δυο μας «καθρεφτάκιας», κατά το ιδιόλεκτο προσωνύμιο του «ειδωλοποιού» Ναρκίσσου, θα μπορούσε να σχεδιαστεί εξυπαρχής ένα κείμενο που, χωρίς ν’ αφήσει τίποτε ανερώτητο, να μην καταντήσει «Εγχειρίδιο» ή «Compendium», αλλά να διεξαχθεί ως μια ζωηρή «συνομιλία» στο «Salon d’ antidote», με τους θαμώνες σε εγρήγορση και τα πολλά «κάτοπτρα» καλογυαλισμένα. Απέναντι σε ένα απ’ αυτά σταθήκαμε με τη σύντροφό μου, στο κυλικείο του Μουσείου της Ακροπόλεως (19.1.2013), όταν μου υπέδειξε ότι με κοίταζε αμήχανα και μάλλον παραπονιάρικα ο Μarx με το διαπεραστικό βλέμμα του. Από τη στιγμή εκείνη επανήλθα ως «βηματιστής» στο σύνολο του έργου του ή «ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Σταθμοὶ τῆς Καρόλου πορείας» (βλ. Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί Ι, 59, 9) Συνέχεια ανάγνωσης

στα πρωτοχρονιάτικα «Ενθέματα»

Standard

Χρόνια πολλά και καλά, για ένα 2015 γεμάτο ελπίδα, προσμονή και αγωνία! Χρόνια καλά, με την Αριστερά!

Κείμενα των: Αριστείδη Καλάργαλη, Στράτη Μυριβήλη, Ελένης Τζιρτζιλάκη, Παναγιώτη Νούτσου, Κατερίνας Κολοζόβα κ.ά., Στρατή Μπουρνάζου

Τοιχογραφία από την έπαυλη της Λιβίας Δρουσίλλας, κοντά στη Ρώμη

Τοιχογραφία από την έπαυλη της Λιβίας Δρουσίλλας, κοντά στη Ρώμη

Αμήν!… Ένα χρονογράφημά του Στράτη Μυριβήλη, δημοσιευμένο στις 3 Ιανουαρίου 1915 στην εφημερίδα Σάλπιγξ της Λέσβου, με θέμα τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα που λένε κάποια προσφυγόπουλα. Μας το παρουσιάζει ο Αριστείδης Καλάργαλης. «Αφού εξύμνησαν τα κάλλη της κυράς λιγνής, κυράς ψηλής, κυράς καμαροφρύδας, η οποία εντούτοις εις την πραγματικότητα παρουσίαζε σωματικήν διάπλασιν εντελώς αντίθετην προς την περιγραφήν των ωραίων στίχων, και αφού έκαναν τον ίδιον πανηγυρικόν και για την κόρη, την οποίαν παρέστησαν πεντάμορφην σαν βασιλοπούλαν των παραμυθιών, χωρίς το καημένο το κορίτσι να διαμαρτυρηθεί διά το κατάφωρον ψεύδος το οποίον επέρριπτον επί της ξυλοκοπτοειδούς σιλουέτας την οποίαν ο ειλικρινής καθρέπτης παρουσίαζεν επί τω αντικρύσματί της, ηυχήθησαν χρόνια πολλά και περίμεναν την πληρωμήν των διά τας μουσικάς ευχάς που εσκόρπισαν πλούσια επί του ευπορούντος σπιτιού».

Καλή (αριστερή) χρονιά! Γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος: «Ένα ρεύμα που αγκαλιάζει και ενώνει τους ανθρώπους, χωρίς να φοβάται να συγκρουστεί, πειστικό, ριζοσπαστικό και ενωτικό μαζί, που πυρπολεί τις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων, κάπως έτσι θα έπρεπε να μοιάζει η προεκλογική εκστρατεία του ΣΥΡΙΖΑ. Απέχουμε πολύ από κάτι τέτοιο; Μάλλον ναι, αλλά οι σπίθες (της ελπίδας, της προσμονής, της αξιοπρέπειας) υπάρχουν, όσο κι αν παραμένουν λανθάνουσες, και από τις ήττες, αλλά και από τα δικά μας λάθη. Πάντως για το ότι οι σπίθες υπάρχουν, αρκεί να σηκώσει κανείς το βλέμμα λίγο παραέξω. Και δει, πρώτα, έναν κόσμο, αριστερό, προοδευτικό, λαϊκό, κάθε άλλο παρά ταυτισμένο με τον ΣΥΡΙΖΑ, με πόση χαρά και ανακούφιση υποδέχτηκε την πτώση της συγκυβέρνησης Σαμαρά. Και δεύτερον, τους αριστερούς, κινηματίες, προοδευτικούς, δημοκράτες ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη, με πόση προσδοκία υποδέχτηκαν την είδηση. Καλή χρονιά!».

«Το καλό θα ’ρθει από τη θάλασσα». Δράση-Συνάντηση για τη μετανάστευση στη Μυτιλήνη. Η Ελένη Τζιρτζιλάκη γράφει για μια δράση-συνάντηση, στη Μυτιλήνη, όπου ντόπιοι και πρόσφυγες βρέθηκαν μαζί και αφηγήθηκαν ιστορίες: «Ήμασταν πάνω από πενήντα άνθρωποι. Καθίσαμε στον κύκλο που σχημάτιζε το γιουρτ. “Δεν θα ξεχάσω τα βλέμματα των γυναικών”, είπε ο Στρατής. Μετά άρχισαν οι ιστορίες. Η Αλεξάνδρα συζητούσε με τη νεαρή Αφγανή, έμοιαζαν φίλες από παλιά. […] Οι ιστορίες ήταν δύσκολο να ακουστούν, καθώς έβρεχε δυνατά. Οι φωνές χάνονταν, ήταν ψίθυροι μέσα στον ήχο της βροχής, ψίθυροι για ταξίδια, για εγκλεισμούς, για απώλειες, για αποχωρισμούς, αλλά και για όνειρα. Ο Σόλωνας τραγούδησε το τραγούδι της ξενιτιάς, «Τα έρημα τα ξένα»: «Και τι θα γίνω τώρα, καλέ, μέσα σε ξένη χώρα εγώ κι αναστενάζω, μανούλα μου φωνάζω». Στο τέλος, κέρασμα από φαγητό που είχε φτιάξει ο παλαιστίνιος φίλος που ζει στο νησί. Χορέψαμε όλοι μαζί, θέλαμε να ξεχαστούμε στο χορό. Από τη βροχή κόπηκε το ρεύμα, συνεχίσαμε τις ιστορίες ως αργά. Την άλλη μέρα δεν έβρεχε, η θάλασσα είχε ηρεμήσει και τ’ αδέσποτα σκυλιά είχαν ξαπλώσει γύρω από το γιουρτ».

Ο Μαρξ στον καθρέφτη. Απόσπασμα από την εισαγωγή του ομότιτλου έργου του Παναγιώτη Νούτσου (εκδ. Παπαζήση): «Τι είναι λοιπόν ο «καθρέφτης»; Τούτο θα το συζητήσουμε με τον ίδιο τον Μαρξ (§§.1-28). Εδώ, χωρίς να προκαταλάβω τους όρους των ερωταποκρίσεων, υπογραμμίζω ότι ο ερωτώμενος με το έργο του προτίθεται να αντιπαρατεθεί σε κάθε μορφή «ειδωλοποίησής» του, με την επακριβή προσκόμιση των θέσεών του, και αντίστοιχα ο ερωτών υπόσχεται να διατυπώνει έτσι τις ερωτήσεις του (βλ. και Αριστοτέλης, Ανaλυτ. πρότερα 1, 1, 3), ώστε να προϋποθέτουν το συνδυασμό της γνώσης των έργων του Μαρξ, των συνθηκών της ιστορικής ανάδυσης και εκδίπλωσης της σκέψης του, των μορφών πρόσληψης και επεξεργασίας της καθώς και των πόλων της κριτικής που ασκήθηκε, από τη δημοσίευση των κειμένων του έως σήμερα».

Οι φοιτητές στην πόλη των Σκοπίων διαδηλώνουν. Πανεπιστήμια αυτόνομα, όχι υπό κρατικό έλεγχο. Η πρώην γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας συγκλονίστηκε τον Δεκέμβρη από μαζικές φοιτητικές διαδηλώσεις, που υπερασπίζονται την αυτονομία των πανεπιστημίων. Δημοσιεύουμε δύο κείμενα υπογραφών: την έκκληση καθηγητών και φοιτητών από Πανεπιστήμιο των Σκοπίων και το κείμενο υποστήριξης διανοουμένων από όλο τον κόσμο: «Κάθε πολιτικός οργανισμός που επιθυμεί να αποκαλείται δημοκρατικός οφείλει να διασφαλίζει αυτονομία στα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Διότι μόνο σε αυτά γίνεται, με αυστηρό και αδέσμευτο τρόπο, ο κριτικός αναστοχασμός των χαρακτηριστικών μιας κοινωνίας, από αυτούς που πρόκειται να συμμετάσχουν στην κοινωνία αυτή. Όταν τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα γίνονται υποχείρια του κράτους, ο κριτικός στοχασμός τελεί υπό την ομηρία των ισχυρών. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να προοδεύσει υπό τέτοιες συνθήκες. Η δημιουργικότητα καταπνίγεται, η κριτική φιμώνεται, η ανεξάρτητη σκέψη φθίνει» (από το δεύτερο κείμενο). Μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου.

«Ουδεμία επίπτωση στα οικονομικά της Εταιρείας»Γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος: «Δεδομένου ότι το πλοίο δεν αποτελεί περιουσιακό στοιχείο της Εταιρείας και ότι η Εταιρεία στο πλαίσιο της ως άνω ναύλωσης έχει προβεί σε πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, εκτιμάται ότι δεν θα επέλθει σημαντική επίπτωση στα οικονομικά αποτελέσματα της Εταιρείας»: από το δελτίο Τύπου της ΑΝΕΚ «προς το επενδυτικό κοινό» για το Norman Atlantic. Σχόλια δεν χρειάζονται. Θλίψη και οργή μόνο. Για τους ανθρώπους που χάθηκαν πάνω από όλα, για τον κυνισμό και την απανθρωπιά της ΑΝΕΚ. Μιας εταιρείας που, ας μην το ξεχνάμε ξεκίνησε ως εταιρεία “λαϊκής βάσης” στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, με τη βαριά μνήμη του πολύνεκρου ναυαγίου του “Ηρακλείου” του 1966 (σε μια προσπάθεια η ασφάλεια και η ζωή να είναι το πρώτο κριτήριο στη ναυσιπλοΐα Κρήτης-Πειραιά)».