Παραβιάζει το «πνεύμα του Συντάγματος» η άρνηση εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας;

Standard

του Μανώλη  Μελισσάρη 

5b-melissarisΕπαναλαμβάνεται τακτικά έπειτα από την τρίτη ψηφοφορία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας πως όσοι δεν συναίνεσαν στην εκλογή του κ. Δήμα παραβίασαν «το πνεύμα του συνταγματικού νομοθέτη» (κατά τον κ. Μεϊμαράκη) και πως σέρνουν την χώρα σε πρόωρες εκλογές (κατά τον κ. Πρωθυπουργό, ο οποίος λιγότερες από 24 ώρες αργότερα ξεκίνησε την προεκλογική του εκστρατεία με το ίδιο επιχείρημα ενώπιον του ΠτΔ σε δημόσια συνομιλία μαζί του κατά τρόπο μάλλον απρεπή). Η μομφή ασφαλώς δεν είναι αυστηρά νομική, ότι δηλαδή όσοι αρνήθηκαν να επικροτήσουν την υποψηφιότητα του κ. Δήμα έπραξαν παραβιάζοντας το Σύνταγμα κατά τρόπο που μπορεί να ακυρώσει την πράξη τους, αλλά πολιτική, ότι δηλαδή όσοι δεν υπερψήφισαν καταχράστηκαν τον θεσμικό τους ρόλο. Ούτως ή άλλως, είναι μομφή σοβαρή. Είναι όμως και εντελώς αστήρικτη.

Η αυξημένη πλειοψηφία που απαιτεί το άρθρο 32 του Συντάγματος πράγματι αποσκοπεί στην επίτευξη της ευρύτερης δυνατής κοινοβουλευτικής συναίνεσης. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι γιατί κρίνει ο συντακτικός νομοθέτης πως χρειάζεται, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, τέτοια αυξημένη πλειοψηφία και ως προς τι απαιτείται συναίνεση.

Η απάντηση πρέπει να βρίσκεται στον θεσμικό ρόλο του/της ΠτΔ (αν και, δυστυχώς, το ενδεχόμενο να εκλέξει η Ελλάδα γυναίκα ΠτΔ φαίνεται ακόμη πολύ μακρινό). Ο ρόλος του/της ΠτΔ δεν είναι απλώς διακοσμητικός, όπως πιστεύουν πολλοί. Οι εξουσίες και ευθύνες του/της ως ρθμιστή του Πολιτεύματος είναι ουσιαστικές. Ασφαλώς ο/η ΠτΔ δεν έχει κυριαρχική εξουσία αλλά εγγυάται την λαϊκή κυριαρχία και τους θεσμούς που την υλοποιούν. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι αρμοδιότητες αναπομπής νόμων και μη κύρωσης Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου.

Αντικείμενο λοιπόν της συναίνεσης είναι ότι αυτές οι εξουσίες θα μπορούν να ασκούνται απρόσκοπτα ώστε να εξασφαλίζεται η ακεραιότητα του θεσμού της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Αυτό έχει δύο απόψεις. Από την μία, απαιτείται συναίνεση ως προς το πρόσωπο του/της ΠτΔ. Το Σύνταγμα προσδοκά ότι όσο το δυνατόν περισσότερα μέλη του Κοινοβουλίου θα συμφωνήσουν σε έναν/μία υποψήφιο/α που να παρέχει τις εγγυήσεις ότι θα μπορεί να ασκεί τα προεδρικά καθήκοντα κατά τον προσήκοντα τρόπο. (Ας σημειωθεί ότι συναίνεση ως προς το πρόσωπο δεν επιδιώχθηκε ούτε στιγμή από τον κ. πρωθυπουργό προφανώς κατά παράβαση του «πνεύματος» της συνταγματικής προσταγής). Από την άλλη, προϋποτίθεται επίσης συναίνεση στον τρόπο με τον οποίον θα αντιμετωπίζει η εκτελεστική εξουσία τον θεσμό του ΠτΔ.

Η άρνηση να εκλεγεί οποιοσδήποτε ως ΠτΔ, που να προσυπογράφει τις πράξεις της απερχόμενης κυβέρνησης μπορεί να ερμηνευθεί ως άρνηση συναίνεσης στις κυβερνητικές πρακτικές των τελευταίων δυόμισι ετών, πρακτικές εκβιασμού όχι μόνο του Κοινοβουλίου αλλά και του ίδιου του ΠτΔ. Τις εκδόσεις, δηλαδή, Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου κατά παράβαση κατά παράβαση του νοήματος του άρθρου 44 του Συντάγματος, την κατάφωρη παραβίαση κοινωνικών δικαιωμάτων με νόμους ριζικά αναδιανεμητικούς κοκ. Το να αρνηθεί να συναινέσει κάποιος γι’ αυτόν τον λόγο με εκείνους οι οποίοι συστηματικά καταχρώνται τον θεσμό του ΠτΔ όχι απλώς δεν είναι παραβίαση του «πνεύματος του Συντάγματος» αλλά, αντιθέτως, ένδειξη σεβασμού προς την συντακτική προσταγή κι επιβεβαίωσή της. Κι ας σημειωθεί επίσης πως η ανάγκη προστασίας και επίρρωσης θεμελιωδών θεσμών δεν είναι κάτι που η δημοσκοπικά καταγραφόμενη «κοινή γνώμη» μπορεί να διαγράψει ή να αντικαταστήσει.

Ο Μανώλης Μελισσάρης διδάσκει φιλοσοφία δικαίου και ποινικό δίκαιο στο London School of Economics and Political Science.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s