Για την υπεράσπιση της προσδοκίας.

Standard

του Δημοσθενη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Η σύγκρουση ξεκίνησε — και θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστεί απλώς ως «επικοινωνιακή»: ο οίκος Fitch απειλεί με υποβάθμιση· η Goldman Sachs αμφιβάλλει για τη στήριξη της ΕΚΤ, αν παγώσουν οι συμφωνημένες «μεταρρυθμίσεις»· η Washington Post επαναφέρει τα περί Grexit· και η CMA μιλά για χρεοκοπία, καθώς μέχρι τον Ιούλιο οι δανειακές εκκρεμότητες φτάνουν τα 14,3 δισ. ευρώ. Τα αναπαράγει η Καθημερινή, τα υποστηρίζουν χωρίς κριτική φιλελεύθεροι και ακροδεξιοί της Ν.Δ., και όσοι ακόμα προσβλέπουν σε «αριστερή παρένθεση». Σε πείσμα του ρεαλισμού των αναγκών, ο «ρεαλισμός των αγορών» γίνεται το απόλυτο επιχείρημα για να απαξιωθεί ως ανεδαφική όποια προσδοκία γεννά η διαφαινόμενη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Φυσικά, στο διεθνές τοπίο τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα. Η Libération, ο Guardian, και ακόμα πιο mainstream μέσα, αναλυτές και πολιτικοί παράγοντες δέχονται ότι μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι «όλεθρος» — ακόμα κι αν κάποιοι το κάνουν προεξοφλώντας την προσαρμογή της. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, οι εγχώριοι σχολιαστές (φιλελεύθεροι, δεξιοί και ακροδεξιοί) έχουν τα μάτια και τα αυτιά τους ανοιχτά κυρίως ή μόνο στα περί Grexit, χρεοκοπίας.

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μονέρνο», 1923

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μονέρνο», 1923

Δεν πρόκειται απλώς για επικοινωνιακά τερτίπια. Ο στόχος είναι να εξαφανιστούν οι συγκρούσεις που πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη, να απαξιωθεί εκ προοιμίου το δυσάρεστο εκλογικό αποτέλεσμα στην Ελλάδα και να ακυρωθούν ήδη από σήμερα δύο δυνατότητες. Η πρώτη είναι η δυνατότητα της πολιτικής να αποκρούσει τον εκβιασμό «πώς θα πληρώσουμε τώρα τους τόκους;», διασώζοντας έτσι μια προοπτική ανάταξης της οικονομίας και της κοινωνίας. Η δεύτερη είναι η δυνατότητα της δημοκρατίας: να ξαναπιστέψουν οι «μικροί άνθρωποι» ότι η πράξη τους μπορεί να έχει επίδραση στην πολιτική. Στην εποχή του ρεαλισμού των αγορών, ακούς υπουργούς, βουλευτές και στελέχη κομμάτων να δηλώνουν αδύναμοι να ασκήσουν οποιαδήποτε επίδραση· εύλογα, η αίσθηση αυτή της αδυναμίας αφορά στο πολλαπλάσιο εκατομμύρια «μικρούς ανθρώπους», που μην έχοντας πρόσβαση στα σημεία όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις, απλώς αποσύρονται.

Χωρίς διάθεση παραλληλισμών και ιστορικών αναλογιών, μου φαίνεται αναγκαίο να σκεφτούμε τι μπορεί να μας πoυν γι αυτά το μακρινό 1944 και το (επίσης μακρινό, και όχι μόνο χρονικά) 1981: να σκεφτούμε, δηλαδή, ότι δεν υπάρχει ιστορική πολιτική μεταβολή, σαν αυτή που επιδιώκει ο ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς μέριμνα για την εμπλοκή των πολλών, που σήμερα απουσιάζουν. Σε πολύ διαφορετικά συμφραζόμενα σε σχέση με σήμερα, βασικός παράγοντας που υποχρέωνε τη βρετανική στρατηγική σε διαρκείς αναδιπλώσεις (από τη στρατιωτική απόβαση στην επιβολή πολιτικής λύσης, και από κει, στην πολιτική «ενσωμάτωση» του ΕΑΜ και την αποξένωση κομμουνιστών και «μετριοπαθών»), ήταν η ισχυρή στήριξη του ΕΑΜ από πολύ μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας. Σε διαφορετικά και πάλι συμφραζόμενα, η «ρεβάνς» των ηττημένων του Εμφυλίου –έτσι βιώθηκε η άνοδος του ΠΑΣΟΚ το ’81–, χρωστούσε πολλά στο σύνθημα της «αυτοοργάνωσης» και την προσδοκία της «Αλλαγής» που γεννούσε το τέλος της Δεξιάς, όχι μόνο στον κόσμο του ΠΑΣΟΚ, αλλά και σε αυτόν του ΚΚΕ, του ΚΚΕ εσωτερικού και της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Η ορατότητα αυτής της προσδοκίας, η οργάνωση και η αυτοοργάνωσή της, είναι η μόνη εγγύηση μπροστά στον βασικό κίνδυνο: όχι ο ΣΥΡΙΖΑ να στιγματιστεί ως «ακραίος», αλλά η νίκη του να απαξιωθεί ως αδειανό πουκάμισο. Το πιο κρίσιμο, λοιπόν, σήμερα, δεν είναι η κοστολόγηση του προγράμματος (που χρειάζεται) ή, πολύ περισσότερο, συμμαχίες που αφαιρούν. Το κρίσιμο είναι η εμπλοκή των πολλών στην υπόθεση της αριστερής κυβέρνησης.

Εδώ υστερεί, κατά τη γνώμη μου, και μια απόπειρα «εξωτερικής» κριτικής στον ΣΥΡΙΖΑ από τα αριστερά. Μια τέτοια κριτική δεν είναι μόνο αναπόφευκτη: προσωπικά, τη θεωρώ αναγκαία. Όμως, αριστερή κριτική δεν είναι η αποκάλυψη πραγματικών ή φαντασιωτικών συμβιβασμών και κινδύνων εν αναμονή της δικής μας «δικαίωσης» — η καταστροφή δηλαδή της προσδοκίας. Καθώς η διάψευση της προσδοκίας θα σημάνει ήττα για ολόκληρη την Αριστερά, αριστερή, κατά τη γνώμη μου, είναι η κριτική που ασχολείται με το πώς θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι κίνδυνοι, με ποιες συμμαχίες και με ποια βήματα: ποιοι συμβιβασμοί θα «επιλεγούν» τακτικά, και ποιοι πρέπει να απορριφθούν πάση θυσία. 

Ο Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος είναι μέλος της συντακτικής ομάδας του RedNotebook

2 σκέψεις σχετικά με το “Για την υπεράσπιση της προσδοκίας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s