Ένα έργο τέχνης που καταφάσκει τη ζωή

Standard

του Τζόναθαν Τζόουνς

 μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Το νέο εξώφυλλο του Charlie Hebdo, το οποίο απεικονίζει τον προφήτη Μωάμεθ να κρατά δακρυσμένος ένα πλακάτ που γράφει «Je suis Charlie» είναι ένα έργο τέχνης που καταφάσκει τη ζωή, μια γιορτή της ζωής. Για μια σύντομη στιγμή, μετατρέπει το Παρίσι στην ευρωπαϊκή πρωτεύουσα της τέχνης, κάτι που φυσικά δεν θα προξενούσε καμία έκπληξη ούτε στον Μανέ ούτε στον Πικάσο, ούτε στον γελοιογράφο Ονορέ Ντωμιέ,[1] ο οποίος φυλακίστηκε το 1835 επειδή απεικόνισε τον βασιλιά σαν αχλάδι. O Λουζ ζωγράφισε τον Μωάμεθ με τον συνήθη λιτό του τρόπο,  με αδρές, γρήγορες γραμμές. Είναι ακριβώς αυτό το βιαστικό, σχεδόν περιφρονητικό στυλ, που μεταδίδει την καθολική ασέβεια του καλλιτέχνη. Έτσι θα σκιτσάριζε εσάς ή εμένα, κι έτσι ακριβώς σκιτσάρει και τον Μωάμεθ. Ωστόσο, μετά τη μαζική σφαγή των συναδέλφων του, αυτή η έλλειψη ευλάβειας που αποπνέει κάθε γραμμή του σκίτσου του μετατρέπεται σε μια αληθινά μεγαλειώδη διακήρυξη ελευθερίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Aριστερή κυβέρνηση: πώς μπορεί να παραμείνει και αριστερή και κυβέρνηση

Standard

του Νίκου Γιαννόπουλου, της Τέσης Λαζαράτου και του Κώστα Φώλια

Μπορεί μια κυβέρνηση της Αριστεράς να αντεπεξέλθει στη λυσσαλέα επίθεση των ενάντιων δυνάμεων, εγχώριων και διεθνών, παραμένοντας αριστερή;

Μπορεί ο στόχος της κοινωνικής σωτηρίας να συσπειρώσει και να κινητοποιήσει μεγάλα τμήματα των «από κάτω», ώστε να συγκροτηθεί ένα ισχυρό πολιτικό και ταξικό μέτωπο, το οποίο υπερασπιζόμενο τις κοινωνικές ανάγκες θα ωθεί τα πράγματα προς την κατεύθυνση της ανακατανομής εισοδημάτων-ισχύος-δικαιωμάτων (και τελικά συσχετισμών) υπέρ των φτωχών και κατά των πλούσιων;

Μπορεί, ταυτόχρονα με τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα και τα άμεσα μέτρα για την επιβίωση των φτωχότερων τμημάτων του πληθυσμού, να υπάρξει μια αξιακή, ηθική και ιδεολογική αντεπίθεση που θα στοχεύει στην αναγέννηση της πολιτικής, οικοδομώντας σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλοτροφοδότησης της Αριστεράς με  τον κόσμο της εργασίας;

Παρίσι, στα χρόνια του Λαϊκού Μετώπου. Υπάλληλοι των Γκαλερί Λαφαγιέτ στην ταράτσα κατά τη διάρκεια της κατάληψης. Ιούνιος 1936

Μπορεί η επερχόμενη κυβερνητική μεταβολή (σε συνδυασμό με τις προσδοκώμενες  ρωγμές στο πολιτικό σκηνικό  και –κυρίως– τις κοινωνικές αναταράξεις που  ασφαλώς θα προκαλέσει) να τροφοδοτήσει την ενθάρρυνση/αναζωογόνηση  της κοινωνικής κινητικότητας/διεκδίκησης; Και έτσι να δημιουργήσει συσχετισμούς ικανούς να αποτρέψουν συμβιβασμούς και «δεξιές» διολισθήσεις, ικανούς να προσδώσουν δυναμική για σημαντικές ριζοσπαστικές τομές, ρήξεις και υπερβάσες, που να ωθούν τα πράγματα πέρα από το επίπεδο μιας απλής διαχειριστικής κυβερνητικής μεταβολής, στην κατεύθυνση του κοινωνικού  μετασχηματισμού, της κοινωνικής ανατροπής; Συνέχεια ανάγνωσης

Τα δεδομένα. Και η εξίσωση ΣΥΡΙΖΑ

Standard

του Δημήτρη Παπανικολάου 

Arthur Dove, Red Sun, 1935

Είναι φανερό ότι τον Γενάρη του 2015 αναπνέουμε άλλο αέρα σε σχέση με το 2012. Τότε, ένα σκηνικό πανικού, μισαλλοδοξίας, φόβου και επίκλησης των συντηρητικότερων ενστίκτων ενός πληθυσμού σε απόγνωση, είχε τελικά επικρατήσει και κρίνει τις εκλογές. Σήμερα, η αναμονή και η προσδοκία υπερτερούν, δημιουργώντας συνθήκες ευνοϊκές για την Αριστερά. Δημιουργούν όμως και μια ιδιόμορφη συγκυρία. Αφενός, ο ενθουσιασμός και η αίσθηση της ιστορικής ευκαιρίας μειώνουν στο ελάχιστο το περιθώριο (αλλά και τη διάθεση) για ουσιαστική κριτική οποιαδήποτε πολιτικής επιλογής του ΣΥΡΙΖΑ στο εσωτερικό του. Αφετέρου, παραέξω, εντείνεται το γνωστό φαινόμενο: οι πάντες περιμένουν από τον ΣΥΡΙΖΑ να κάνει τα πάντα, και ως εκ τούτου είναι διατεθειμένοι, πολύ νωρίς και βίαια, να τον κατηγορήσουν ότι δεν τα ’κανε. Το «μην μας απογοητεύσετε», που ακούγεται τόσο πολύ στις γειτονιές προς τους υποψηφίους της μείζονος Αριστεράς σε αυτή την προεκλογική περίοδο, δείχνει ακριβώς το μείγμα προσδοκίας, ετοιμότητας για σκληρή κριτική, πλην όμως και ευθυνοφοβίας, που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος. Μπορεί τώρα να ευνοεί εκλογικά τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι όμως ταυτόχρονα και η δυσκολότερη εξίσωση που θα έχει να διαχειριστεί από εδώ και στο εξής. Καλό θα είναι, λοιπόν, να μην ξεχνάμε τους όρους αυτής της εξίσωσης. Να συνειδητοποιήσουμε δηλαδή ότι… Συνέχεια ανάγνωσης

Η κοινωνική δικαιοσύνη είναι κλειδί για μια αριστερή κυβέρνηση

Standard

Συνέντευξη με τον Έγκμουντουρ Γιόνασον, υπουργό Υγείας και Εσωτερικών στην αριστερή κυβέρνηση της Ισλανδίας (2009-2013)

Ο Ögmundur Jónasson (γενν. 1948) είναι μια από τις πιο γνωστές μορφές της Αριστεράς, των κινημάτων «από τα κάτω» και των δικαιωμάτων στη Βόρεια Ευρώπη. Σπούδασε ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και διετέλεσε υπουργός Υγείας και Εσωτερικών στην αριστερή κυβέρνηση της Ισλανδίας (2009-2013). Κατά το διάστημα αυτό, πρωταγωνίστησε σε τρία ζητήματα: Πρώτον, στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και των δικαιωμάτων. Δεύτερον, ματαίωσε τα επενδυτικά σχέδια ενός κινέζου μεγιστάνα, ο οποίος ήθελε να αγοράσει μια τεράστια έκταση στη Βορειοανατολική Ισλανδία. Τρίτον, αρνήθηκε κάθε συνεργασία με τους πράκτορες του FBI και τους διέταξε να εγκαταλείψουν τη χώρα (θεωρώντας ότι διενεργούν κατασκοπεία και συλλέγουν στοιχεία για τα Wikileaks). Tα «Ενθέματα» ζήτησαν από τον Ögmundur Jónasson να απαντήσεις σε ερωτήσεις σχετικά με την εμπειρία και τα διδάγματα της αριστερής κυβέρνησης. Τον ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή του.

Τη συνέντευξη πήραν η Ιωάννα Μεϊτάνη και ο Στρατής Μπουρνάζος, μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Είναι σίγουρα πολύ δύσκολο το έργο μιας αριστερής κυβέρνησης όταν αναλαμβάνει τη χώρα σε αντίξοες συνθήκες κρίσης, όπως το 2009 στην Ισλανδία και σήμερα στην Ελλάδα. Ποια θεωρείτε τα βασικά προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει μια αριστερή κυβέρνηση;

Η αντιμετώπιση μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης είναι δύσκολη για όλες τις κυβερνήσεις, αριστερές ή δεξιές. Είναι σημαντικό να το γνωρίζουν όλοι αυτό, τόσο οι πολιτικοί όσο και οι ψηφοφόροι.

islandosΥπάρχει ωστόσο μια βασική διαφορά μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς: ο στόχος τους δεν είναι ίδιος. Φυσικά οι πολιτικοί εν γένει θέλουν να επιτύχουν στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τα σοβαρά προβλήματα της χώρα, αλλά αξιολογούν με διαφορετικό τρόπο τι σημαίνει επιτυχία. Αυτό εξαρτάται από την πολιτική τους τοποθέτηση. Οι αριστερές, υπεύθυνες κοινωνικά δυνάμεις, πάνω απ’ όλα θέλουν να διαφυλάξουν, αν όχι να ενισχύσουν, τον κοινωνικό ιστό, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, ενώ η Δεξιά υπό αυτές τις συνθήκες είναι πιθανό να χρησιμοποιήσει την κρίση ως αφορμή για τη μεταρρύθμιση του συστήματος, π.χ. να προβεί σε ιδιωτικοποιήσεις.

Λέγεται ότι όταν ο τυφώνας Κατρίνα σάρωσε τη Λουιζιάνα το 2005, ο Μίλτον Φρίντμαν, ο οποίος τότε ήταν ήδη πάνω από ενενήντα ετών, σηκώθηκε από το κρεβάτι του και είπε ότι τώρα είναι η ιδανική στιγμή για ιδιωτικοποιήσεις στη Λουιζιάνα! Η Ναόμι Κλάιν έγραψε το βιβλίο της, Το δόγμα του σοκ, για να μας υπενθυμίσει ότι οι νεοφιλελεύθεροι συχνά χρησιμοποιούν την κρίση για να περάσουν αντιλαϊκές αλλαγές. Όταν οι άνθρωποι βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, όπως συχνά συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας καταστροφικής οικονομικής κρίσης, είναι πιθανό να μην βρίσκονται σε επαγρύπνησης ή απλά να μην μπορούν να αντισταθούν.

Ορισμένοι δεξιοί πολιτικοί θέλουν να ιδιωτικοποιήσουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας και να ξεπουλήσουν πολύτιμα δημόσια αγαθά, επειδή οι ίδιοι ή οι άνθρωποι που εκπροσωπούν θέλουν να αντλήσουν έτσι κέρδος. Μπορεί επίσης να ισχύει ότι πεποίθησή τους είναι –το οποίο το θεωρώ και πιο ειλικρινές– πως μια ανταγωνιστική κοινωνία που βασίζεται στην ανισότητα είναι πιο αποτελεσματική από μια ισότιμη κοινωνία που βασίζεται στη συνεργασία. Συνέχεια ανάγνωσης