Ιστορική ευκαιρία για τη δι-έλευση της Ευρώπης

Standard

του Μιχάλη Μπαρτσίδη

Ένα συναίσθημα κυκλοφορεί και διαχέεται στην Ευρώπη: ελπίδα, μαζί με χαρά και αλληλεγγύη για την νέα κυβέρνηση και τους λαούς της Ελλάδας. Ζούμε, νομίζω, μια ιστορική νίκη, ένα γεγονός καθολικής σημασίας· και το ζούμε με ιδιαίτερη ιστορική επίγνωση. Δεν χρειάζονται αμετροεπείς αναλογίες με την ελληνική επανάσταση και τον Μέτερνιχ. Συγκρίνεται με την Αλλαγή του 1981 η οποία ωστόσο χαρακτηρίζονταν από ανυποψίαστη εθνική αυτάρκεια ή με την άνοδο του Ομπάμα στον Λευκό Οίκο. Χαιρόμαστε βαθιά χωρίς να πανηγυρίζουμε, ασκημένοι πλέον σε μια «διαχείριση των συναισθημάτων», σε μια «αποστασιοποίηση» με την οποία μειώνεται η, ήδη πάντοτε, επερχόμενη ματαίωση των προσδοκιών. Έτσι γίνεται πάντοτε. Ταύτιση και, συγχρόνως, απο-ταύτιση. Αλλά στο παρόν χαιρόμαστε διατηρώντας και τον απαραίτητο σκεπτικισμό. Οι επιφυλάξεις μιας ευρείας γκάμας οικείων δυνάμεων (κυρίως της «Αριστεράς της λογικής») που ενδιαφέρονται ειλικρινώς για το ιστορικό διακύβευμα, είναι απολύτως χρήσιμες.

Μαν Ραίυ, «Οι εραστές»

Πώς σχετίζονται τα δικά μας συναισθήματα με εκείνα των άλλων ευρωπαίων πολιτών; Οι ροές είναι αμφίδρομες: από την Ελλάδα- ΣΥΡΙΖΑ προς το ευρωπαϊκό πεδίο αλλά και αντιστρόφως. Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις δίπλα στον Τσίπρα υπήρχε και ένας ευρωπαίος σύμμαχος, εύληπτος συμβολισμός για τον πολίτη κάθε επαρχιακής πόλης. Διανοούμενοι, βουλευτές και ακτιβιστές υπέγραψαν κείμενα ισχυρής υποστήριξης του ΣΥΡΙΖΑ στις ΗΠΑ, την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Αγγλία. Οι προσδοκίες από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη νέα Ελληνική κυβέρνηση φαίνονται ως εάν να είναι η κατάληξη των «αιτημάτων» των κινημάτων τύπου Οccupy και Πλατειών: αποτίναξη των ανισοτήτων και των ανελευθεριών και ανάκτηση της χαμένης αξιοπρέπειας.

Οι επιφυλάξεις αφορούν τον κίνδυνο του αντιευρωπαϊσμού ή του «εθνολαϊκισμού» που εκφράζεται, για παράδειγμα, στη κυβερνητική συνεργασία με τους ΑΝΕΛ. Θα μπορούσε κανείς να εμπιστευθεί την εν λόγω επιλογή σκεφτόμενος ότι τον τόνο θα δίνει ο ΣΥΡΙΖΑ και ο πρωθυπουργός, ότι, επιπλέον, δεν θα γίνουν καθοριστικές οι διαφωνίες στα ζητήματα των δικαιωμάτων, αφού η σύμπραξη είναι επί του «κοινωνικού ζητήματος» που αναδείχθηκε ως βασικό στις εκλογές.

Υπάρχει, βεβαίως, ένα ρίσκο και αυτό σχετίζεται με την αμφισημία του κεντρικού αιτήματος της αξιοπρέπειας.[1] Όχι μόνο οι ΑΝΕΛ αλλά και δυνάμεις μέσα στην Αριστερά σημασιολογούν την αξιοπρέπεια ως εθνική. Πολύ περισσότερες δυνάμεις όμως την εννοούν ως ανθρώπινη σκέτα, δηλαδή ως προσωπική και κοινωνική. Η γραμμή της έντασης που ξεκινά από τις Πλατείες έφτασε ήδη μέχρι το κυβερνητικό σχήμα. Πολλοί βλέπουν και πάλι μόνο τα λόγια των δρώντων. Το σημαντικότερο όμως είναι τί μπορεί να κάνει με τις αντιφάσεις της αυτή η κυβέρνηση με ένα επιτελεστικό μοντέλο πολιτικής αμφίδρομων κινήσεων:

* μπορεί να ξεμπλοκάρει την αυτο-αποικιοποίηση μας, δηλαδή το εσωτερικό μπλοκάρισμα αναξιοπρέπειας και ανισότητας. Η διέλευση του εσωτερικού εμποδίου της αυτοϋποτίμησης και της καθήλωσης μας στη συνθήκη του «υπό-χρεου υποκειμένου» αποτελεί τον κρίσιμο όρο ώστε να βγούμε έξω και να «υπάρξουμε μαζί» με άλλες δυνάμεις, με άλλες πολιτικές οντότητες. Ιδού το βασικό διακύβευμα για να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε το πιθανό σημείο έκρηξης των δυνατοτήτων στο οποίο βρισκόμαστε, να ξεπεράσουμε ως κοινωνία τη μιζέρια και τα δηλητηριώδη συναισθήματα της εθνικής απομόνωσης.

* να ελευθερώνει τις ροές κινούμενη επιδέξια και δημιουργικά σε αυτό ακριβώς το σημείο διάδρασης εντός και εκτός ελληνικού χώρου. Διανοίγοντας διαδρόμους και χώρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να επικοινωνήσουν στην κοινή τους φαντασία τα κινήματα, οι επιθυμίες και δράσεις ατόμων και μαζών, οι πολιτικές οργανώσεις και οι διανοούμενοι. Για το λόγο αυτό τα κινήματα δεν πρέπει να εξαντληθούν στον έλεγχο συνέπειας της κυβέρνησης, αλλά να την υπερφαλαγγίσουν σε μια προωθητική αύξηση των διαδράσεων μεταξύ των ποικίλων αντιστάσεων και θεσμών. Αντί της παραδοσιακής οπτικής «εθνικό/διεθνές» αναδύεται, από την εποχή του Κοινωνικού φόρουμ, ένα διαφορετικό μοντέλο διαγώνιας σχέσης κινημάτων και εκπροσώπησης: ένα βραχυκύκλωμα επιδράσεων νοούμενο εντός ενός κοινού και ενιαίου δι-ευρωπαϊκού επιπέδου (trans Europe).

Με άλλα λόγια, η εγγραφή της ευρωπαϊκής διάστασης στα κινήματα ευνοείται από τις κοινές, υλικές συνθήκες διαβίωσης (βιοπολιτική απειλή καταστροφής των ζωών και αποδυνάμωση των κοινωνικών δικαιωμάτων). Είναι τώρα η στιγμή για μια διάβαση του συλλογικού βιώματος της αναξιοπρέπειας, τη διέλευση προς την Ευρώπη και για την Ευρώπη: τι άλλο μπορεί να σημαίνει αυτή η «άνοιξη φιλελληνικότητας» αν όχι μια αμοιβαία αντιπροσφορά αλληλεγγύης (η κληρονομιά των Πλατειών) προς την Ελλάδα, τους λαούς, τα κινήματα και την Αριστερά της;

Αν οι εξελίξεις στην Ελλάδα συνιστούν ιστορικό γεγονός είναι γι αυτό ακριβώς το λόγο: τα πράγματα όσο θα κριθούν εντός της Ελλάδος άλλο τόσο, για να μην πω περισσότερο, θα κριθούν στον κοινό ευρωπαϊκό χώρο. Ας διεκδικήσουμε την αξιοπρέπεια της ισοελευθερίας ως καθολικό παγκοσμιοτοπικό ιδεώδες αντί της εθνικής σημασίας της. Μια ιστορική ευκαιρία για διάβαση και ανασύσταση της Ευρώπης και έξοδο στη κοσμο-πολιτική.

Όσοι λοιπόν κρίνουν στατικά ενδέχεται να αποδειχθούν λιγότερο ευρωπαϊστές από τον Καμένο και περισσότερο αυτο-αποικιοποιημένοι από αυτόν. Μην σπεύσουν να «κλείσουν» τις υποθέσεις εργασίας και ας προτιμήσουν πιο δυναμικές προσεγγίσεις! Θα χρειαστούμε όλοι! 

Ο Μιχάλης Μπαρτσίδης είναι δρ Φιλοσοφίας του ΑΠΘ.

[1] Για την θέση μας αυτή, βλ. Μιχάλης Μπαρτσίδης και Φωτεινή Τσιμπιρίδου, «Οι περιπέτειες της «αξιοπρέπειας» ως πολιτειακής αρετής: Από τα παγκόσμια κινήματα στους “Αγανακτισμένους”», Ενθέματα, Αυγή 22.12.2012 καθώς και την εκπομπή του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, Θεωρία στον αέρα στο Κόκκινο 105,5 για την «Αξιοπρέπεια», 17.1.2015 με τους Αριστείδη Μπαλτά, Μιχάλη Μπαρτσίδη και Μάκη Κουζέλη.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Ιστορική ευκαιρία για τη δι-έλευση της Ευρώπης

  1. Πίνγκμπακ: -Μήπως είμαστε νάρκισσοι; « Πόντος και Αριστερά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s