«Οι ψευδείς ειδήσεις σε καιρό πολέμου» του Μαρκ Μπλοκ

Standard

Το κείμενο του Μαρκ Μπλοκ Ψευδείς ειδήσεις σε καιρό πολέμου: Σκέψεις ενός ιστορικού κυκλοφορεί, αυτές τις μέρες, σε μετάφραση Άννυς Σπυράκου, από τις εκδόσεις Επέκεινα. Δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης, που έγραψε ο ιστορικός Olivier Lévy-Dumoulin, για το ιδιαίτερο και σημαντικό αυτό έργο, που γράφει ο Μπλοκ το 1921, δεκαοχτώ μόνο μήνες μετά την αποστράτευσή του· ένα έργο στο οποίο ο ιστορικός ανασυνθέτει την εμπειρία του ως μάχιμου στρατιώτη, για να τη μετατρέψει σε αντικείμενο επιστημονικής μελέτης.

 

του Ολιβιέ Λεβύ-Ντυμουλαίν

Μετάφραση: Άννυ Σπυράκου

 

Σαλβαντόρ Νταλί, «Αταβιστικό δειλινό», 1935

Σαλβαντόρ Νταλί, «Αταβιστικό δειλινό», 1935

Ούτε για μια στιγμή δεν πρέπει να περάσει από τον νου μας πως ο Μαρκ Μπλοκ νομίζει πως συντάσσει ένα έλασσον κείμενο όταν, με αφορμή την κριτική παρουσίαση τεσσάρων βιβλίων για την πολεμική περίοδο, ανοίγει ένα πεδίο επαναστατικό για τις ιστορικές σπουδές: Ενώ έως τότε η αυθεντικότητα και η ειλικρίνεια αποτελούσαν τα βασικά κριτήρια για την εκμετάλλευση των μαρτυριών, ο Μπλοκ αποφασίζει να επεξεργαστεί την ψευδή μαρτυρία σαν μια ιστορική πηγή όπως οι άλλες. Μελετώντας τη γέννηση, τη διάδοση και τη διαμόρφωση ενός φαινομένου που αναδύεται από τη συλλογική συνείδηση και τις συλλογικές αναπαραστάσεις –εξετάζοντας μ’ άλλα λόγια τις φήμες που διατρέχουν τα χαρακώματα και τα μετόπισθεν στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου–, ο Μπλοκ παραβιάζει διπλά τα ήθη και τα έθιμα ενός επαγγέλματος που σέβεται τη διάκριση των ειδικοτήτων του.
Συνέχεια ανάγνωσης

Πολεμώντας τον φασισμό

Standard
Οι φοιτητικοί αγώνες στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας-2

 συνέντευξη της Μαριγκλέν Ντεμίρι

 φοιτήτριας στο Πανεπιστήμιο των Σκοπίων και μέλους της συλλογικότητας «Aλληλεγγύη»

 μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ποιοι είναι οι λόγοι των πρόσφατων φοιτητικών κινητοποιήσεων; Ποια είναι τα αιτήματα και τα συνθήματα τους;

Οι λόγοι της κινητοποίησης των φοιτητών είναι οι μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση που ανακοινώθηκαν πριν από δύο μήνες, οι οποίες περιλαμβάνουν κρατικές εξετάσεις στο τέλος των σπουδών, κάτι που αποτελεί πλήγμα στην αυτονομία του πανεπιστημίου, με ευρύτερες πολιτικές επιπτώσεις. Χρειαζόμαστε, βέβαια, μεταρρυθμίσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, πρώτον, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης και δεύτερον, ο σκοπός τους πρέπει να είναι η αναβάθμιση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι φοιτητές φωνάζουν συνθήματα όπως: «Είμαστε φοιτητές, όχι πελάτες», «Αυτονομία», «Δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη», «Φοιτητές, φοιτητές, ανεξάρτητοι και ισχυροί»…

 Η κριτική των φοιτητών στρέφεται εναντίον του πολιτικοοικονομικού συστήματος στο σύνολο του; Αφορά ευρύτερα την κατάσταση της χώρας;

Στο παρελθόν, το φοιτητικό κίνημα στη Δημοκρατία της Μακεδονίας ήταν αναιμικό — σχεδόν νεκρό. Ξαναφούντωσε τώρα, με το ζήτημα των κρατικών εξετάσεων. Ωστόσο, κατά τη διαδικασία των κινητοποιήσεων αναδείχθηκαν πάρα πολλά προβλήματα στο πολιτικό σύστημα της ΔτΜ και το πολιτικό κλίμα που επικρατεί σήμερα. Οι φοιτητές συνειδητοποίησαν ότι το θέμα των εξετάσεων τους θέτει ευθέως το ζήτημα της αυτονομίας των πανεπιστημίων, καθώς και μια σειρά ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο τοποθετούνται. Αυτό το κοινωνικό πλαίσιο περιλαμβάνει την ελευθερία του λόγου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, καθώς και τους νέους νόμους που αφορούν τους εργαζόμενους μερικής απασχόλησης (η κυβέρνηση προτίθεται να επιβάλει έναν πρόσθετο τέλος, εκτός από την τακτική φορολογία). Όλα αυτά αφορούν και τους φοιτητές. Συνέχεια ανάγνωσης

Αυτονομία! Αυτονομία! Αυτονομία!

Standard
Οι φοιητητικοί αγώνες στην πρώην γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας-1

του Νικ Έβανς

Σκόπια, 12.2.2015. Πάνω από χίλιοι φοιτητές κατέλαβαν την Τετάρτη τις σχολές Φιλοσοφίας, Φιλολογίας, Δικαίου και Οικονομίας του Πανεπιστημίου των Σκοπίων ανακηρύσσοντας τις ως «αυτόνομες ζώνες» υπό τον «έλεγχο των φοιτητών». Αυτή είναι η τελευταία φάση ενός αναπτυσσόμενου φοιτητικού κινήματος, καθώς από τον Νοέμβριο του περασμένου έτους έχουν ξεκινήσει μεγάλες διαμαρτυρίες εναντίον ενός νομοσχεδίου που καθιστά υποχρεωτική για όλους τους φοιτητές τη συμμετοχή σε ενιαίες κρατικές εξετάσεις, οι οποίες θεωρούνται προσπάθεια πολιτικού ελέγχου των πανεπιστημίων. Οι διαδηλώσεις έβγαλαν χιλιάδες φοιτητές, εργαζόμενους του πανεπιστημίου και αλληλέγγυους στους δρόμους των Σκοπίων και άλλων πόλεων της χώρας. Διοργανώθηκαν επίσης διαδηλώσεις αλληλεγγύης στη Σερβία. Συνέχεια ανάγνωσης

Kοσμάς Ψυχοπαίδης: η κριτική θεωρία ως θεωρία της ανθρώπινης χειραφέτησης

Standard

Tον Δεκέμβρη συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από τον θάνατο του Κοσμά Ψυχοπαίδη. Με αφορμή την επέτειο αυτή, το Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα οργανώνει, στη μνήμη του, το συνέδριο «Μαρξική κοινωνική θεωρία: Κριτικές και χειραφετητικές διαστάσεις της», την Παρασκευή 20 και το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου, στο αμφιθέατρο Δρακόπουλου. Στο Συνέδριο συμμετέχουν με εισηγήσεις τους οι: Μανόλης Αγγελίδης, Φωτεινή Βάκη, Διονύσης Γράβαρης, Θανάσης Γκιούρας, Γιώργος Δαρεμάς, Στέφανος Δημητρίου, Γιώργος Ηλιόπουλος, Γιάννης Καραγιώργος, Δημήτρης Καρύδας, Αλίκη Λαβράνου, Θωμάς Νουτσόπουλος, Παναγιώτης Νούτσος, Απόστολος Πανταζής, Κώστας Σταμάτης, Μάρκος Τσέτσος, Γιώργος Φαράκλας. Το πλήρες πρόγραμμα στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Καράγιωργα (karagiorgas-foundation.gr/ekdiloseis.html). Με την ευκαιρία αυτή, ζητήσαμε από τον Μανόλη Αγγελίδη, καθηγητή φιλοσοφίας στο Πάντειο και μέλος της οργανωτικής επιτροπής, να μας συνοψίσει τη σημασία και την επικαιρότητα του έργου του Ψυχοπαίδη. 

του Μανόλη Αγγελίδη

Με αφορμή το συνέδριο για τη συμπλήρωση των δέκα χρόνων από τον θάνατο του Κοσμά Ψυχοπαίδη, που θα πραγματοποιηθεί στις 20 και 21 Φεβρουαρίου, ας μου επιτραπεί να αναφερθώ στην επικαιρότητα της σκέψης του. Στο πλαίσιο των θεωρητικών επεξεργασιών του διατυπώνεται ρητά το αίτημα της αναστοχαστικής αναδρομής σε αυτό που αποκαλεί στο τελευταίο βιβλίο του «αρνητική νεωτερική εμπειρία». Αυτό το αίτημα αποτελεί τον πυρήνα του θεωρητικού του προγράμματος, το οποίο θα μπορούσε να οριστεί ως πρόγραμμα ανόρθωσης της κριτικής στο πλαίσιο της σημερινής πραγματικότητας, με άλλα λόγια ως πρόγραμμα ανα­βίωσης και επικαιροποίησης της διαφωτιστικής διαλεκτικής θεωρίας.

Το πρόγραμμα αυτό αναπτύσσεται μέσα από μια σειρά επεξεργασιών που συν­δέουν συστηματικά το ζήτημα της ορθοκανονιστικής εξήγησης με τη διαλε­κτική της πράξης. Το εγχείρημα αυτό είναι, από τον ίδιο τον διαλεκτικό του προσανατολισμό, στρατευμένο προς την κατεύθυνση αποφυγής του δογματι­σμού και του σχετικισμού, αλλά και προς την αντιμετώπιση της απροσδιορι­στίας στις κοινωνικές σχέσεις από της σκοπιά της χειραφετητικής πράξης. Η κατεύθυνση που παίρνει το εν λόγω πρόγραμμα εξειδικεύεται στο αίτημα για τη θεμελίωση μιας νέας δεσμευτικότητας. Διευκρινίζεται ωστόσο εν προκειμένω ότι δεν αρκεί αυτό το αίτημα να θεμελιωθεί με αναφορά στην αδικία και στον ανθρώπινο πόνο, αλλά είναι αναγκαίο να έχει πολιτική διάσταση. Αυτή η διάσταση αναπτύσσεται προς δύο κατευθύνσεις: από τη μια μεριά, ως πρόνοια να μην εκφυλιστούν οι πράξεις χειραφέτησης σε εξουσιαστικό μηχανισμό και, από την άλλη μεριά, ως προστασία από τον κυνισμό του σχετικισμού, που περιπαίζει –όπως επισημαίνει στην Πολιτική μέσα στις έννοιες (Νήσος, 1997)– ως «μύθευμα» τον «χειραφετητικό λόγο» εξαιτίας του κινδύ­νου να μετατραπεί η χειραφέτηση σε χειραγωγικό εξουσιασμό. Έτσι, το επιστημονικο-θεωρητικό πρόγραμμα του Ψυχοπαίδη είναι ιδιαιτέρως ευρύ: Συνέχεια ανάγνωσης

Δομές υγείας: η σημασία της συμμετοχικότητας

Standard

Ο εκδημοκρατισμός της διοίκησης του ΕΣΥ και ο ρόλος των αλληλέγγυων δομών

της Δέσποινας Μπίρη

Η κυβέρνηση πήρε, την Τρίτη, ψήφο εμπιστοσύνης, μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης για τις προγραμματικές δηλώσεις — στις οποίες κομβικό ρόλο καταλαμβάνουν η υγεία, η πρόνοια και η κοινωνική αλληλεγγύη. Οι προσδοκίες της κοινωνίας είναι πολύ υψηλές — ειδικά στους παραπάνω τομείς, που συνιστούν  κορμό του «κοινωνικού κράτους». Ταυτόχρονα, ωστόσο,  η υλοποίηση του σχεδίου για δημόσια και δωρεάν υγεία δεν θα προχωρήσει χωρίς προσκόμματα – άλλωστε, συναρτάται στενά με την πορεία της διαπραγμάτευσης για το χρέος. Όπως σωστά παρατήρησε η Βασιλική Κατριβάνου, «η κινητοποίηση και έμπρακτη στήριξη του κόσμου» είναι απαραίτητη σε αυτή τη μεταβατική περίοδο. Τι σημαίνει όμως αυτό για τις αλληλέγγυες δομές υγείας, τα κοινωνικά κινήματα, αλλά και τους πολίτες που, αν και όχι απαραίτητα ενταγμένοι σε κάποια κομματική οργάνωση ή άλλο σχηματισμό, βρίσκονται σε εγρήγορση για τις εξελίξεις στην υγεία;

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μοντέρνο», 1925

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μοντέρνο», 1925

Πιστεύω ότι, σε πρώτη  τουλάχιστον φάση, οι αλληλέγγυες δομές υγείας (κοινωνικά ιατρεία και φαρμακεία, για παράδειγμα) πρέπει  όχι μόνο να διατηρηθούν, αλλά και να ενισχυθούν, αφού η άμεση αντικατάστασή τους από τις δομές του ΕΣΥ είναι αμφίβολη, καθώς εξαρτάται από επαρκή χρηματοδότηση. Δεδομένου ότι τα ταμεία κοινωνικών ασφαλίσεων βρίσκονται σε οριακό σημείο, έπειτα από την «πολιτική καμένης γης» της κυβέρνησης Σαμαρά (και των ακροδεξιών ηγεσιών του Υπουργείου Υγείας, την περίοδο 2012-2015), η υλοποίηση μιας πλήρους υγειονομικής μεταρρύθμισης είναι δύσκολη στο προσεχές διάστημα. Η αξιοποίηση των δομών αλληλεγγύης μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά με τις δημόσιες δομές υγείας σε αυτό το μεταβατικό στάδιο. Οι δομές αυτές μπορούν επίσης, να λειτουργήσουν ως πεδία πειραματισμού για τη συμμετοχικότητα στην υγεία και τη χάραξη σχετικής πολιτικής. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κάνει τη «θετική διαφορά» σε έναν «διεστραμμένο κόσμο»

Standard

Η Σάρα Πάρκιν μιλάει στην Ελιάνα Βουτσαδάκη

για ένα βιώσιμο όραμα στην Ελλάδα, την εμπειρία του 1989, του Ν. Μαντέλα, των Εργατικών, την αναγκαία αλλαγή στην ευρωπαϊκή πολιτική στην κατεύθυνση μιας «αξιοβίωτης ζωής»

4-SARA

Σάρα Πάρκιν

Το τελευταίο διάστημα, τα μάτια όλου του κόσμου είναι στραμμένα στην Ελλάδα, καθώς η ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση σηματοδοτεί δύο πράγματα. Πρώτον, με την ψήφο τους, οι Έλληνες έδειξαν ότι θέλουν να τερματίσουν ένα πολιτικό καθεστώς, που, τις τελευταίες δεκαετίες, είχε βυθίσει τη χώρα στη διαφθορά, το χρέος και την κρίση. Δεύτερον, –και πιο σημαντικό– η ψήφος αυτή έστειλε ένα ισχυρό και ξεκάθαρο μήνυμα: ότι θέλουν τνα σταματήσουν την πολιτική της λιτότητας, ένα μήνυμα που γέμισε με ελπίδα, όχι μόνο την Ελλάδα αλλά και όλους τους πολίτες της Ευρώπης. Αλλά τι ακριβώς είναι αυτό που πήγε στραβά; Και πώς μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να ανταποκριθεί σε ένα έργο που θα σημάνει το τέλος ενός νεοφιλελεύθερου καθεστώτος, το οποίο αποτέλεσε στρατηγική επιλογή, και διέπει τον ανεπτυγμένο κόσμο για τα τελευταία 35 χρόνια;

Η Sara Parkin είναι μια από τις πιο ενεργές Βρετανίδες πρώην πολιτικούς και ακτιβιστές. Σήμερα είναι ιδρύτρια και διευθύντρια του Forum for the Future, μιας βρετανικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Είχε διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στο Κόμμα των Πρασίνων, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στους Ευρωπαίους Πράσινους. Στο εγχείρημα της βιωσιμότητας συνεργάζεται με  μηχανικούς, ειδικεύεται σε θέματα κανοτομίας  στην οικονομία, και ασχολείται  έντονα με το ζήτημα της  διακυβέρνηση. Έχει γράψει μελέτες για την Πράσινη Πολιτική, ενώ το τελευταίο βιβλίο της (The Positive Deviant: Sustainability Leadership in a Perverse World, Earthscan, 2010) βασίζεται στο μεταπτυχιακό της πρόγραμμα και έχει περιληφθεί στη βιβλιογραφία πολλών μαθημάτων σε πανεπιστήμια όλου του κόσμου. Συναντηθήκαμε στο Λονδίνο, στις 7.2.2015, και συζητήσαμε, με αφετηρία το βιβλίο και τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, για τη σημασία της νίκης αυτής και το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια για την τόσο αναγκαία αλλαγή στην ευρωπαϊκή πολιτική, στην κατεύθυνση μιας αξιοβίωτης ζωής.

Ελιάνα Βουτσαδάκη

 

Πάμπλο Πικάσο, «Μπάνιο», 1908

Πάμπλο Πικάσο, «Μπάνιο», 1908

Το τελευταίο σου βιβλίο έχει τίτλο The Positive Deviant: Sustainability Leadership in a Perverse World (2010). Θα θέλαμε να μας μιλήσεις γι’ αυτές τις δύο έννοιες, τη «θετική απόκλιση» και τον «διεστραμμένο κόσμο».

Έδωσα στο τελευταίο βιβλίο μου  αυτό τον τίτλο (Η θετική απόκλιση: η διαχείριση της βιωσιμότητας σε έναν διεστραμμένο κόσμο), γιατί η βιώσιμη κοινωνία είναι κάτι πολύ δύσκολο σήμερα, μια και τα πάντα εναντιώνονται σ’ αυτήν. Η «διαστροφή» του κόσμου συνεπάγεται πως, αν δουλεύεις για τη βιωσιμότητα, πρέπει να γίνεις   «θετική απόκλιση»:  να επιμένεις να επιδιώκεις το καλό, παρότι είσαι περικυκλωμένος από θεσμούς, συστήματα και ανθρώπους που το εμποδίζουν. Ο «διεστραμμένος» αυτός κόσμος έχει φέρει την Ελλάδα στη σημερινή της κατάσταση και έχει οδηγήσει σε κολοσσιαίες ανισότητες. Είναι ο κόσμος όπου το χρήμα και η δημιουργία του χρήματος ως χρέους έχουν απόλυτη προτεραιότητα, με αποτέλεσμα αυτό το εξαιρετικά στρεβλό οικονομικό σύστημα.

Ο Τόμας Κουν μιλάει για «αλλαγή Παραδείγματος», για να περιγράψει τη μετάβαση από μια επιστημονική θεωρία σε μια άλλη, η οποία συμβαίνει όταν η πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβανόμαστε, παύει να συμφωνεί με αυτά που λέει η θεωρία. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε σήμερα, σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο: αυτό που βιώνουμε δεν ταιριάζει πια με τα υπάρχοντα θεωρητικά πρότυπα, γιατί η εφαρμογή τους δεν έχει τα αποτελέσματα που οι άνθρωποι επιθυμούν, δεν μας κάνει να αισθανόμαστε καλά με τους εαυτούς μας, να οικοδομούμε όμορφες σχέσεις, να ζούμε αρμονικά στις κοινότητές μας. Ένας σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον είχε πει πως, αν μετενσαρκωνόταν, θα ήθελε να γίνει αγορά ομολόγων — αφού αυτή είναι το ισχυρότερο πράγμα στον κόσμο! Συνέχεια ανάγνωσης

Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική: Απομονωτισμός ή Παρεμβατισμός;

Standard

του Νίκου Αλεξίου 

Η πρόσφατη ιστορική απόφαση του Μπαράκ Ομπάμα, για μερική αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας, σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην εξωτερική πολιτική της Αμερικής, στην περιοχή και όχι μόνο. Ταυτόχρονα, επαναφέρει το δίλημμα «απομονωτισμός ή παρεμβατισμός», που ταλανίζει  διαχρονικά την αμερικανική εξωτερική πολιτική και κοινωνία.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι –πάνω από πέντε δεκαετίες–  πολιτικές απομονωτισμού κατά της Κούβας έχουν από καιρό αποδειχθεί λανθασμένες και καταστροφικές, όχι μόνο για τη Κούβα αλλά και για τις ΗΠΑ.  Καθώς το Κογκρέσο αυτή τη στιγμή ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικανούς,  οι υπέρμαχοι του απομονωτισμού θα συγκρουστούν πολύ σκληρά για την μη πλήρη άρση του εμπάργκο.

Γιάσπερ Τζόουνς, «Χάρτης», 1961

Γιάσπερ Τζόουνς, «Χάρτης», 1961

Η ιστορία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι γεμάτη με σφοδρές αντιπαραθέσεις και παλινδρομήσεις που αφορούν το δίλημμα «απομονωτισμός ή παρεμβατισμός», με αποκορύφωμα τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.  Ο πολύ γνωστός αμερικανός συγγραφέας, Χένρι Τζέιμς, το 1915 έλαβε την αγγλική υπηκοότητα κυρίως για να διαμαρτυρηθεί κατά της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία, επιλέγοντας την πολιτική του απομονωτισμού δεν είχε ακόμα συμμετάσχει στον πόλεμο.  Αλλά η ίδια πολιτική είχε ακολουθηθεί αρχικά και στον Β΄  Παγκόσμιο Πόλεμο.  Ακόμα και στις μέρες μετά την ιαπωνική επίθεση στο Πέρλ Χάρμπορ, υπήρχαν πολλές πιέσεις ώστε η Αμερική να παραμείνει ουδέτερη, κυρίως από την «Πρώτη Επιτροπή της Αμερικής», που είχε ιδρυθεί το 1939 και είχε ένα εκατομμύριο μέλη, αποτελώντας μετεξέλιξη του πολιτικού-οικονομικού λόμπυ «Αμερική Πρώτα (1919).  Η επίσημη κήρυξη πολέμου της Γερμανίας κατά των ΗΠΑ, στις 11 Δεκεμβρίου 1941, έδωσε αναγκαστικά τέλος στο δίλημμα. Χρονικά, αυτή είναι η επίσημη στιγμή που ο αμερικανικός παράγοντας αρχίζει να παρεμβαίνει πολιτικά στη ευρωπαϊκή ήπειρο. Συνέχεια ανάγνωσης

Κάτι, αλήθεια, συμβαίνει εδώ

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Πήγα την Τετάρτη το βράδυ στο Σύνταγμα. Όπως και το 2011 και πολλές άλλες φορές. Και αν κάτι κατάλαβα, τις τρεις ώρες που έμεινα στην πλατεία, ότι κάτι συνέβαινε εκεί. Κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό, κάτι σημαντικό —  κάπως σαν τεθλασμένη συνέχεια του κινήματος των πλατειών, πριν από τρεισήμισι χρόνια.

1-bournazosΌσο το σκέφτομαι, ο στίχος περιγράφει καλά αυτό που ένιωθα το βράδυ της Τετάρτης: κάτι, στ’ αλήθεια, συνέβαινε. Πρώτα απ’ όλα, δεν ήταν καθόλου δεδομένο ότι τόσες χιλιάδες (20.000; 30.000;) θα κατέβαιναν μέσα στον χιονιά και θα κάθονταν για ώρες — και το ίδιο έγινε σε όλη την Ελλάδα. Έπειτα, ο κόσμος δεν ήταν μόνο εκείνος που κατεβαίνει σε πορείες και διαδηλώσεις, ήταν περισσότερος και ήταν (και) άλλος. Και, σίγουρα, όσο και να έχει μεγαλώσει ο ΣΥΡΙΖΑ, συριζαίοι δεν ήταν όλοι. Είναι πάντα δύσκολο, σε τέτοιες μαζώξεις, να καταλάβεις για ποιον λόγο έχει κατέβει ο καθένας και η καθεμιά. Πάντως, αν ψάχνουμε μια κοινή συνισταμένη, πρέπει να την αναζητήσουμε ανάμεσα σε λέξεις όπως «αξιοπρέπεια», «αλλαγή», «πίστη ότι κάτι αλλάζει», «ανακούφιση», «αγωνία», «προσδοκία»  — και πολύ λιγότερο  «αγανάκτηση» ή «οργή» (και αυτή είναι μια σοβαρή διαφορά από το 2011). Σίγουρα ήταν μια συγκέντρωση υπέρ της κυβέρνησης. Αλλά υπάρχει  μια βαθύτερη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης και της συγκέντρωσης: χωρίς τη συγκρότηση της κυβέρνησης και χωρίς τα πρώτα δείγματα γραφής της, τα πλήθη δεν θα συγκεντρώνονταν — όπως δεν το έκαναν τόσα χρόνια, και δεν το έκαναν ούτε το βράδυ των εκλογών. Συνέχεια ανάγνωσης

H ηθική της συμφωνίας

Standard

 του Πολυμέρη Βόγλη

«Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται». Αυτή είναι η μόνιμη επωδός πολλών πολιτικών, δημοσιογράφων, οικονομολόγων εκτός (αλλά και εντός) Ελλάδας, όσον αφορά τη θέση της νέας κυβέρνησης για εγκατάλειψη των πολιτικών του Μνημονίου και  την απόρριψη του υφιστάμενου προγράμματος. «Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται», λοιπόν – ακόμα κι αν οι συμφωνίες που είχαν συνάψει οι προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις διόγκωσαν το χρέος, οδήγησαν την οικονομία στην πιο βαθιά ύφεση και την κοινωνία στην εξαθλίωση. «Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται», λοιπόν – ακόμα κι αν ένας λαός τις απορρίπτει, όπως έγινε στις πρόσφατες εκλογές.

Ρενέ Μαγκρίτ-Το διπλό μυστικό, 1927

Το επιχείρημα «οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται» επαναφέρει, για πολλοστή φορά τα τελευταία χρόνια, στη δημόσια συζήτηση τη διάσταση της ηθικής, η οποία ποτέ άλλωστε δεν ήταν απούσα. Στην αρχή της κρίσης, οι Έλληνες κατασκευάστηκαν στον κυρίαρχο λόγο (εγχώριο και διεθνή) ως ένας λαός ανεύθυνος που διασκέδαζε αντί να εργάζεται, που κατανάλωνε περισσότερο απ’ όσο μπορούσε. Επρόκειτο για έναν λόγο ο οποίος διανθίστηκε με φράσεις, που θα  μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενα μελέτης για τη ρητορική της αναλγησίας, όπως π.χ. το περίφημο «υπάρχει ακόμα αρκετό λίπος για να καεί». Σήμερα, το ηθικό επιχείρημα που επιστρατεύεται είναι ότι οι Έλληνες δεν σέβονται τις δεσμεύσεις τους και αρνούνται να εκπληρώσουν αυτά που έχουν συμφωνήσει, άρα είναι αναξιόπιστοι (όπως παλαιότερα ήταν τεμπέληδες ή απατεώνες). Το επιχείρημα παραβλέπει την ουσία, η οποία είναι η ηθική της ίδιας της συμφωνίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Μπαλτάκος le Rouge

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Τζαίημς Ένσορ, «Δυο σκελετοί παλεύουν για μια ρέγκα τουρσί», 1891

Τζαίημς Ένσορ, «Δυο σκελετοί παλεύουν για μια ρέγκα τουρσί», 1891

«Συμφωνώ απόλυτα με αυτό που κάνει η κυβέρνηση, με την οποία φυσικά εγώ είμαι εχθρικός σε όλα τα άλλα. Αλλά δεν μπορώ, όταν παίζει η Ελλάδα και όταν κάποιος ιδρώνει τη φανέλα με το εθνόσημο, δεν μπορώ παρά να στέκομαι προσοχή. Ο κ. Τσίπρας ιδρώνει τη φανέλα». Τάδε έφη, στον Βήμα FM o Tάκης Μπαλτάκος.

Ακούγοντας τα παραπάνω, καμιά χαρά δεν ένιωσα (για την… ευρύτερη αποδοχή), αλλά μόνο οργή. Δεν είναι μόνο ο Μέγας Αντιδραστικός, ο άνθρωπος που προσπαθούσε να μπλοκάρει οτιδήποτε προοδευτικό τα τελευταία χρόνια. Είναι ο άνθρωπος που συνωμοτούσε μαζί με τον Κασιδιάρη –και το βίντεο είναι η κορυφή του παγόβουνου– εναντίον της δικαιοσύνης και υπέρ των νεοναζί. Κανονικά θα έπρεπε να είναι απολύτως απαξιωμένος, ως συνωμότης κατά της δημοκρατίας, και όχι να βρίσκει βήμα για τα απονέμει επαίνους.

Ωστόσο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο πρόσωπο  του Μπαλτάκου. Κατά τη διάρκεια των προγραμματικών, ήταν εμφανής η προσπάθεια της Χρυσής Αυγής να «προσεταιριστεί» την κυβέρνηση. Από την «εκτίμηση» του Γ. Γαλέου στον «καθηγητή» Βαρουφάκη μέχρι τη διακήρυξη Κασιδιάρη  ότι η ΧΑ «δεν θα κάνει στείρα αντιπολίτευση» και τον Γ. Λαγό που συστρατεύθηκε κατά της διαφθοράς τα παραδείγματα είναι πολλά. Όπως επισήμανε ο Δημήτρης Ψαρράς, η τακτική αυτή δεν σχετίζεται μόνο με την επικείμενη δίκη, αλλά κυρίως με την  προσπάθεια της ΧΑ, διά της αναβάπτισής της στο «λεγόμενο “αντιμνημονιακό μπλοκ”, έστω και υπό την ηγεμονία του “αντεθνικού” ΣΥΡΙΖΑ, να επανανομιμοποιήσει την πολιτική παρουσία της», εγγράφοντας υποθήκες για το μέλλον («Η “αριστερή” στροφή της Χρυσής Αυγής», Εφημερίδα των Συντακτών, 13.2.2015). Συνέχεια ανάγνωσης

Τράπεζα HSBC: Καλώς ήρθατε στον αναποδογυρισμένο κόσμος της πολιτικής της λιτότητας!

Standard

του Ζερόμ Ρόος

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

                                                      Αυτό που στα ψηλά ανταμείβεται, στα χαμηλά τιμωρείται…                                                     Τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται, οι ζημιές κοινωνικοποιούνται.

Εντουάρντο Γκαλεάνο

Την εβδομάδα που μας πέρασε αποκαλύφθηκε πως η HSBC –η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή τράπεζα– εφάρμοζε και επέκτεινε διαρκώς ένα κολοσσιαίο σχέδιο φοροδιαφυγής μέσω της θυγατρικής της στην Ελβετία, επιτρέποντας σε μερικούς από τους πλουσιότερους διεθνείς της πελάτες να αποκρύπτουν αδήλωτα περιουσιακά στοιχεία αξίας πάνω από 120 δισ. δολαρίων σε 30.000 μυστικούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Κορυφαίες ρυθμιστικές αρχές στη Βρετανία, όπως και βουλευτές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν γνώση των ατασθαλιών καθώς και ονομάτων των πιθανών φοροφυγάδων (που περιελάμβαναν αστέρες του κινηματογράφου, μεγαλεμπόρους ναρκωτικών και επικεφαλής κυβερνήσεων), αλλά δεν απήγγειλαν ποτέ κατηγορίες.

Έργο του Τζωρτζ Γκρος, 1919

Έργο του Τζωρτζ Γκρος, 1919

Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, κρατούσε πεισματικά το τιμόνι στο δρόμο της λιτότητας. Τη στιγμή που τα δισεκατομμύρια των κροίσων δραπέτευαν προς την Ελβετία και τα Κέιμαν, τα επιδόματα των φτωχών περικόπτονταν για να «ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός». Πέρυσι, ο Ντέιβιντ Κάμερον δεσμεύτηκε να συμπιέσει τις «περιττές» δημόσιες δαπάνες για μια ακόμα δεκαετία, καθώς «βγαίνουν από τις τσέπες των φορολογουμένων των οποίων θέλουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής». Φυσικά, ελάχιστοι μόνο δεν διέκριναν  την ειρωνεία ένας τέτοιος πρωθυπουργικός λόγος να εκφωνείται από έναν χρυσό θρόνο.[1] Καλώς ήλθατε στον αναποδογυρισμένο κόσμο της πολιτικής της λιτότητας! Συνέχεια ανάγνωσης