Προς τον κ. Υπουργό Παιδείας

Standard

Ανοιχτή επιστολή

Αθήνα, 20 Φεβρουαρίου 2015

Αγαπητέ Αριστείδη,

Πίνακας του George McNeil

Πίνακας του George McNeil

Μην παραξενευτείς με την οικειότητα της προσφώνησής μου· μέσα μου πάντα έτσι σε έλεγα. Σου γράφω γι’ αυτά που πονάνε και μένα το ίδιο με σένα· για μερικά από τα της εκπαίδευσης, που είναι η βάση της παιδείας. Θα αρχίσω από τις δύο πρώτες βαθμίδες. Τη δημοτική εκπαίδευση τη γνωρίζω από τα εγγόνια μου· τη μέση την υπηρέτησα επί 12 χρόνια, πριν υπηρετήσω την τριτοβάθμια. Σου προτείνω:

1. Να πετάξεις στο σκουπιδοντενεκέ όλα τα βιβλία Ιστορίας που χρησιμοποιούνται. Σε παρακαλώ να ρίξεις μια ματιά στο βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ τάξης Δημοτικού, ειδικά όσα λέγονται για την Αναγέννηση και τη Γαλλική Επανάσταση. Να αναθέσεις, μαζί, σε άλλους συγγραφείς να γράψουν τα βιβλία που θα τα αντικαταστήσουν, επαναφέροντας σε ισχύ το νόμο σύμφωνα με τον οποίο ο υπουργός ανέθετε τη συγγραφή σχολικών βιβλίων.

2. Επειδή γνωρίζεις τα πανεπιστημιακά, νομίζω ότι φυσικά πρέπει να καταργήσεις τα «Συμβούλια» και θα αρκούσε να επαναφέρεις σε ισχύ το νόμο 1268/82, το νόμο-πλαίσιο, με το αναγκαίο ρετουσάρισμα. Αλλά προσοχή, χρειάζεται, προπάντων, να οργανωθεί μηχανισμός για τον έλεγχο της νομιμότητας για την εκλογή μελών ΔΕΠ. Το γνωρίζεις ότι η παρανομία πάει σύννεφο και γίνονται καθηγητές άχρηστοι – σε όλες τις βαθμίδες.

3. Τέλος, με λύπησαν τα περί αριστείας που είπες. Γνωρίζουμε και οι δύο τη Γαλλία και το εκπαιδευτικό της σύστημα: πρότυπα και πειραματικά σχολεία υπάρχουν σε όλες τις βαθμίδες· οι πρωτοβάθμιες είναι αναγκαίες. Σκέψου και την ανώτατη εκπαίδευση, τις περίφημες Εcoles· εκεί στη Γαλλία. Ξέρω, τον καπιταλισμό υπηρετούν. Και εμείς όλοι τον καπιταλισμό υπηρετούμε, να τον κάνουμε κάπως πιο ανθρώπινο, ορθολογικό, ο καπιταλισμός γέννησε το Διαφωτισμό. Να κρατήσουμε και να αναπτύξουμε τα καλά του. Άλλωστε, στις 25 Ιανουαρίου 2015 ανατροπή κάναμε, όχι σοσιαλιστική επανάσταση.

Πιστεύω πως συμφωνείς με όλα αυτά. Γι’ αυτό δε μένει παρά να σου ξαναευχηθώ καλή δύναμη.

πολύ φιλικά

Βασίλης Κρεμμυδάς

Όσοι δίκαια νίκησαν

Standard

Με τέτοιους όμως τρόπους ποτέ

δεν θα μπορούσε κανένας νόμος

να σταθεί, αν, όσοι δίκαια νικούν,

τους βάζαμε στην άκρη, και

φέρναμε μπροστά αυτούς που

πίσω ξέμειναν.

Σοφοκλής, Αίας (μετ. Δ.Ν. Μαρωνίτης)

 

του Νίκου Χατζηνικολάου

Φωτογραφία: Ανδρέας Σιμόπουλος/ FOSPHOTOS

Φωτογραφία: Ανδρέας Σιμόπουλος/ FOSPHOTOS

Πώς ακούμε ένα δράμα να διαβάζεται; Τί προσέχουμε και τί όχι ; Δυο φορές μας δόθηκε η δυνατότητα το τελευταίο διάστημα να ακούσουμε την εξαιρετική μετάφραση του Αίαντα του Σοφοκλή του Δημήτρη Μαρωνίτη (ΜΙΕΤ, 2012), πρώτα να διαβάζεται ολόκληρη απ’ τον ίδιο και μετά, σπασμένη στα τρία, με την Αμαλία Μουτούση και τον Γιώργο Γάλλο να τον συνοδεύουν. Είναι εντυπωσιακό το πόσο ακούμε τις λέξεις σε συνάρτηση με τις εμπειρίες μας! Το πόσα γίνονται ανάγλυφα και ζωντανεύουν στην ακοή μας χάρη στις αλυσίδες συνειρμών που τροφοδοτούνται απ’ όσα ζούμε καθημερινά και το πόσα χάνονται τελείως ή είναι λιγότερο ευδιάκριτα και τα προσπερνάμε. Λέξεις που διαδέχονται η μία την άλλη. Αλλά λέξεις που φορτίζονται διαφορετικά ανάλογα με τις περιστάσεις.

Μέσα στα τόσα που άκουσα οι φράσεις που μπήκαν σαν μότο πιο πάνω μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση ενώ παλαιότερα μπορεί να μην τις πρόσεχα καθόλου. Συνέχεια ανάγνωσης

«Κυνηγοί των βυθών»

Standard

του Δημήτρη Δημητρόπουλου

Η Εύη Ολυμπίτου πέθανε ξαφνικά στις 17 Μαΐου 2011, σε ηλικία 49 ετών. Ήταν επίκουρη καθηγήτρια Εθνολογίας στο Τμήμα Ιστορίας του Ιόνιου Πανεπιστημίου, δίδασκε στο Ελληνικό Ανοικτό Pανεπιστήμιο και υπήρξε για χρόνια συνεργάτης του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών όπου και εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή. Στο σημαντικό επιστημονικό της έργο ασχολήθηκε με τη μελέτη του οικισμένου χώρου, της ιστορίας της εργασίας και του υλικού πολιτισμού των προβιομηχανικών κοινωνιών, ιδιαίτερα του νησιωτικού χώρου του Αιγαίου και του Ιονίου. Παράλληλα ασχολήθηκε με την διερεύνηση θεμάτων και επεξεργασία τεκμηρίων που αφορούσαν την ιστορία της ελληνικής Αριστεράς, στην οποία και δραστηριοποιήθηκε ενεργά από τα μαθητικά της χρόνια. Η Εύη, εκτός από αφοσιωμένη και σοβαρή επιστήμων, ερευνήτρια και δασκάλα, υπήρξε κατεξοχήν άνθρωπος της δικής μας Αριστεράς, συντρόφισσα με όλη τη σημασία της λέξης. Τις αριστερές της ιδέες τις υπηρέτησε με τη ζωή, το έργο και τη στάση της. Πώς να ξεχάσουμε, όσοι και όσες τη γνωρίσαμε, την απλότητα, το ήθος, τη ζεστασιά και την καλοσύνη της Εύης μας;

Το βιβλίο της για την σπογγαλιεία και την κοινωνική συγκρότηση της Καλύμνου (που μόλις κυκλοφόρησε από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και παρουσιάζεται αύριο Δευτέρα), το ετοίμαζε τα τελευταία χρόνια της ζωής της με τη συστηματική μελέτη αρχειακών τεκμηρίων και σειρά προσωπικών συνεντεύξεων. Η συγγραφή του είχε ολοκληρωθεί πριν το θάνατό της.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

«Ιστορία ή Λαογραφία; Με έναν τολμηρό αλλά πιστεύω και απόλυτα ορθολογικό τρόπο η Εύη Ολυμπίτου απάντησε στο ερώτημα που σταθερά την απασχολούσε: και Ιστορία και Λαογραφία». Με τα λόγια αυτά ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, στο προλογικό του σημείωμα, αναδεικνύει, κατά τη γνώμη μου σωστά, τον πυρήνα της προβληματικής που διατρέχει το ύστατο βιβλίο της: Σπογγαλιευτική δραστηριότητα και κοινωνική συγκρότηση στο νησί της Καλύμνου (19ος-20ός) αι., το οποίο εκδόθηκε πριν λίγες ημέρες από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Παράλληλα θίγει και ένα βασικό ζήτημα που την απασχόλησε στην επιστημονική της διαδρομή, ένα οικείο μα και αγχωτικό ζήτημα που επανερχόταν συνέχεια στις συζητήσεις με φίλους και συναδέλφους της. Οι δύο καταφατικές απαντήσεις στο ερώτημα μπορεί να μοιάζουν εύκολες: «και με τα εργαλεία της λαογράφου -ή καλύτερα της εθνογράφου- και με τις πειθαρχίες της ιστορικού», ο αρμονικός όμως συνδυασμός τους που πέτυχε η Εύη στη μελέτη της αυτή ήταν ένα εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο και πρωτότυπο· είναι νομίζω μια σπουδαία παρακαταθήκη στις επιστημονικές κοινότητες δύο γειτονικών ειδικοτήτων των ανθρωπιστικών επιστημών, ένα εξαίρετο δείγμα κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας, εμπλουτισμένης με προβληματισμούς και τεχνικές της εθνογραφίας και της ανθρωπολογίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ανάσα πάνω στη γέφυρα

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Max Beckmann - The iron footbridge, 1922

Max Beckmann – The iron footbridge, 1922

Ο μήνας που μας πέρασε, ο πρώτος της αριστερής διακυβέρνησης, ήταν τόσο πυκνός σε εξελίξεις και γεγονότα που δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω μία λέξη με βάση την έντονη παρουσία της μέσα στο μήνα, οπότε κάνω την επιλογή για το σημερινό άρθρο με κριτήριο το γλωσσικό ενδιαφέρον — και, όπως θα μαντέψατε από τον τίτλο, η λέξη αυτή είναι η γέφυρα, λέξη που ακούστηκε πολύ τον τελευταίο καιρό, αφού έτσι χαρακτηρίστηκε η τετράμηνη ενδιάμεση συμφωνία την οποία έκλεισε η νέα ελληνική κυβέρνηση με τους εταίρους μας, μια και πρόκειται να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στο παλιό πρόγραμμα που εκπνέει στις 28 Φεβρουαρίου και στη νέα συμφωνία που ευελπιστούμε να μην περιέχει υφεσιακά μέτρα.

Η λέξη γέφυρα είναι αρχαία, ήδη ομηρική — στον Όμηρο υπάρχει μόνο στην Ιλιάδα, και πάντα σε πληθυντικό, και σημαίνει μάλλον τα προχώματα, ενώ στη συνέχεια παίρνει τη σημερινή σημασία. Η ποικιλία των αρχαίων διαλεκτικών τύπων (βέφυρα, δίφουρα κτλ.) δείχνει ότι πιθανόν να πρόκειται για λέξη μη ινδοευρωπαϊκής αρχής. Ήδη από τα ελληνιστικά χρόνια έχουμε το υποκοριστικό γεφύριον, που έδωσε το σημερινό γεφύρι, ενώ μεσαιωνικός είναι  ο λαϊκότερος τύπος γιοφύρι. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι πέτρες του βυθού

Standard

Ή, ένα ακόμα σχόλιο για το bullying

του Δημήτρη Παπανικολάου

Το αγόρι που εξαφανίστηκε

αποξήρανε τις λίμνες

και φάνηκαν οι αρχαίες πέτρες στο νερό

ενός λιθοβολισμού που αιώνες τώρα συνεχίζεται

 

Τέλλος Φίλης,  «Το αγόρι που εξαφανίστηκε»,

(Saloniqueuberrealism.blogspot.com)

Έγκον Σίλε, αυτοπροσωπογραφία

Έγκον Σίλε, αυτοπροσωπογραφία

Μετά τα κοινωνικά δίκτυα και την τηλεόραση, την εβδομάδα που πέρασε ασχολήθηκαν επιτέλους πιο συντονισμένα με το ζήτημα της εξαφάνισης του εικοσάχρονου Βαγγέλη Γιακουμάκη στα Γιάννενα, και η τοπική αστυνομία και η θεσμική ηγεσία της Σχολής του. Χαρακτηριστικό και των δύο επίσημων φορέων, είναι η διάθεσή τους να υποβαθμίσουν αυτό που φαίνεται να απασχολεί όλους τους υπόλοιπους: την πιθανότητα, δηλαδή, η εξαφάνιση του εικοσάχρονου να συνδέεται με το διαρκές, γνωστό σε όλους bullying, που ο συγκεκριμένος φοιτητής δεχόταν στο άμεσο περιβάλλον των σπουδών του, και που στο παρελθόν φαίνεται να είχε ομολογήσει και ως ένα βαθμό καταγγείλει. Οι ημιεπίσημες διαρροές από την αστυνομία προς τον τοπικό τύπο μάλιστα, αφού απέρριψαν τις κατηγορίες για την επίμονη λεκτική και σωματική βία θύμα της οποίας φαίνεται να έπεφτε για καιρό ο εικοσάχρονος ως «απλά πειράγματα» ή «υπερβολές»,  έδειξαν από την άλλη μια ιδιαίτερη επιμονή στην περιγραφή της λίμνης των Ιωαννίνων: τα πτώματα όσων πνίγονται εκεί, εξηγούσαν οι αστυνομικές πηγές σε τοπικό έντυπό, κάνουν ένα-δυο μήνες να βρεθούν· κάποτε και περισσότερο. Συνέχεια ανάγνωσης

Tα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, η Ελλάδα και ο Σίσυφος

Standard

της Άντζης Σαλταμπάση 

Βερολίνο, 26.2.2015. «Φοβάμαι ότι ακόμα και ο Σίσυφος θα απέρριπτε την αποστολή να διορθώσει τα λάθη, τις πλάνες, τις εμπάθειες, την κακοβουλία, τις προκαταλήψεις, τις διαστρεβλώσεις και τη μνησικακία στα ρεπορτάζ των γερμανικών μέσων ενημέρωσης για τη νέα ελληνική κυβέρνηση· και θα την απέρριπτε, γιατί θα φοβόταν ότι αυτή η αποστολή θα τον έκανε δυστυχισμένο», έγραφε, στις 6.2.2015 ο Stefan Niggemeier, ανεξάρτητος Γερμανός δημοσιογράφος (πρώην συνεργάτης της κυριακάτικης FAZ, ιδρυτής του watchblog bildblog).

Αντρέ Ντερέν, «Οι λουόμενοι», 1908

Αντρέ Ντερέν, «Οι λουόμενοι», 1908

Η επίθεση άρχισε νωρίς, πριν ακόμα τελειώσει το 2014. Έως τότε, οι ανταποκρίσεις και οι αναλύσεις για την πορεία της Ελλάδας ήταν λίγες. Η σποραδική αρθρογραφία ασχολιόταν κυρίως με την πρόοδο της οικονομίας στην Ελλάδα και την επιτυχημένη πολιτική της λιτότητας. Και ξαφνικά, οι Γερμανοί πολίτες άρχισαν να βομβαρδίζονται με άρθρα για το ελληνικό πρόβλημα. Στις 29/12, στην FAZ online, ο Klaus-Dieter Frankenberger γράφει: «Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ήδη δηλώσει ότι, αν κερδίσει τις εκλογές, θα βάλει τέλος στη νεοφιλελεύθερη λιτότητα, καθώς και ότι δεν θέλει να αποπληρώσει τα χρέη. […] Η αβεβαιότητα φέρνει και πάλι την Ελλάδα στα πρωτοσέλιδα. Θα μπορούσαμε να το έχουμε αποφύγει πρωτοχρονιάτικα». Την ίδια μέρα, στo Spiegel online, o Christian Rickens, υπογράφει άρθρο με τίτλο «Ε τότε, καλή τύχη κύριε Τσίπρα», όπου ρωτάει: «Τι κοινό έχει η ψυχανάλυση με την ευρωκρίση; Οι απωθημένες αλήθειες βγαίνουν κάποια στιγμή στην επιφάνεια. Όπως για παράδειγμα ότι η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει. […] Ο Αλέξης Τσίπρας έχει δώσει ξεκάθαρες υποσχέσεις. Στοπ στην εξυπηρέτηση του χρέους, στοπ στις ιδιωτικοποιήσεις, αντ’ αυτού νέες θέσεις στον δημόσιο τομέα και χαμηλοί φόροι. […] Αν ο Τσίπρας επιτύχει ένα κούρεμα του χρέους (ή αν απλώς σταματήσει να αποδίδει στους πιστωτές της Ελλάδας τα χρήματά τους), τότε θα έχουμε και δεύτερη επενέργεια: Οι Έλληνες […] θα σταματούσαν επιτέλους να χρεώνουν τη μιζέρια τους σε Άγκελα Μέρκελ/Μάριο Ντράγκι/ΕΕ/ΔΝΤ/Τρόικα. Και τότε θα σταματούσε να λειτουργεί και ο βολικός μηχανισμός της απώθησης». Συνέχεια ανάγνωσης

O ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει χρόνο και χώρο

Standard

Το Εurogroup, η συμφωνία και οι προοπτικές-5

του Ετιέν Μπαλιμπάρ και του Σάντρο Μετζάντρα

Οι νέες προοπτικές για την επανασύνθεση μιας αριστερής πολιτικής, που έχει στόχο τον σεβασμό των αρχών της ισότητας και της ελευθερίας σε όλη την Ευρώπη] δημιουργήθηκαν με τις μεγάλες μαζικές μάχες που δόθηκαν ενάντια στη λιτότητα στην Ελλάδα και στη Ισπανία. Όμως, ενόσω οι μάχες αυτές κέρδιζαν έδαφος, η οριζόντια εξάπλωσή τους προσέκρουε σε κάθετες και εξίσου δυναμικές αντιστάσεις: στην κυριαρχία των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων του σύγχρονου καπιταλισμού, στη νέα κατανομή της πολιτικής εξουσίας που επέβαλε η κρίση.

Αντρέ Nτερέν, «Τρεις στο λιβάδι», 1906-1907

Αντρέ Nτερέν, «Τρεις στο λιβάδι», 1906-1907

Σ’ αυτές ακριβώς τις διαχωριστικές γραμμές προσέκρουσε ο ΣΥΡΙΖΑ, με το που κατόρθωσε να ορθώσει τον δικό του άξονα «κάθετης» εξουσίας, διαλαλώντας την άρνηση της λιτότητας στα άδυτα των ευρωπαϊκών θεσμών. Η αντίδραση ήταν άμεση και ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάστηκε να απαντήσει συγχρόνως και στο ευρωπαϊκό σύστημα εξουσίας και στη δυσβάστακτη βία του χρηματιστικού κεφαλαίου. Θα ήταν αφελές να πιστέψουμε πως η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να καταφέρει μόνη της να μεταθέσει αυτές τις γραμμές. Ακόμη και μια χώρα με μεγαλύτερο δημογραφικό και οικονομικό βάρος δεν θα μπορούσε. Αυτό που συνέβη με την Ελλάδα είναι μια επιπλέον απόδειξη πως μια πολιτική που διεκδικεί την ελευθερία και την ισότητα δεν θα δημιουργηθεί στην Ευρώπη προτάσσοντας το επιχείρημα της εθνικής κυριαρχίας. Συνέχεια ανάγνωσης