Πού θα γείρει η πλάστιγγα;

Standard

Το Εurogroup, η συμφωνία και οι προοπτικές-2 

του Λουδοβίκου Κωτσονόπουλου

Μέχρι στιγμής, η όλη συζήτηση για τη συμφωνία έχει αναλωθεί, κατά κύριο λόγο, σε επίπεδο ορολογίας. Ανάλογα με τις προθέσεις της κάθε πλευράς, βαφτίζεται «συνέχιση του Μνημονίου με άλλα μέσα» ή «συμφωνία-γέφυρα που λίγη σχέση έχει με το Μνημόνιο». Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για την πιστοποίηση μιας διαφωνίας μεταξύ Ελλάδας και εταίρων, η οποία έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλέσει αναταράξεις, μεταθέτοντας το πρόβλημα ένα τετράμηνο αργότερα. Αυτό ακριβώς εξυπηρετεί η ασάφεια. Ασαφώς διατυπωμένες συμφωνίες σημαίνουν προσωρινότητα. Η πλάστιγγα γέρνει προς την πλευρά της γέφυρας, στο τέλος της οποίας ενδεχομένως να προκύψει μία συμφωνία.

Έργο του Λάρι Ρίβερς, βασισμένο στον «Χορό» του Ματίς, 1993

Έργο του Λάρι Ρίβερς, βασισμένο στον «Χορό» του Ματίς, 1993

Το νέο στοιχείο που κομίζει η συμφωνία αυτή είναι μια αλλαγή παραδείγματος σε σχέση με τον τρόπο προσέγγισης του ελληνικού ζητήματος, το οποίο αναγνωρίστηκε, πρωτίστως, ως πολιτικό πρόβλημα και διευθετείται ως τέτοιο. Από αυτό ακριβώς το γεγονός πηγάζει η δυσαρέσκεια του ΔΝΤ και της ΕΚΤ που εκφράστηκε την προηγούμενη εβδομάδα, επειδή βλέπουν ότι η υπόθεση ξεφεύγει από τα όρια μιας απλής οικονομικής διευθέτησης και η πολιτική ξαναέρχεται στο προσκήνιο. Η ένστασή τους επικεντρώθηκε κατά βάση στο ότι αυτή τη φορά η λίστα των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων καταρτίστηκε από την ελληνική πλευρά, ανοίγοντας με αυτό τον τρόπο έναν περιορισμένο χώρο πολιτικών ελιγμών.

Η προσωρινή συμφωνία, σε συνδυασμό με τη λίστα μέτρων που πρότεινε η κυβέρνηση θέτουν το πολιτικό πλαίσιο στο οποίο θα κινηθούν οι πρωτοβουλίες της  το επόμενο τετράμηνο. Ας σημειωθεί, εδώ, ότι τα προτεινόμενα μέτρα επικεντρώνονται κατά βάση σε διοικητικές μεταρρυθμίσεις –ούτω ή άλλως απαραίτητες–, αναγνωρίζουν ως ένα βαθμό τον οικονομικό ορίζοντα ενός τμήματος των προηγούμενων μνημονιακών μεταρρυθμίσεων –απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχιση της διαπραγμάτευσης– ενώ την ίδια στιγμή εισάγουν μέτρα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, υπό την αίρεση ότι δεν θα έχουν αρνητικά δημοσιονομικά αποτελέσματα. Το τελευταίο είναι μια παραχώρηση από την πλευρά των πιστωτών, με την έννοια ότι αναγνωρίζεται εμμέσως ως αποτέλεσμα του προγράμματος η ανθρωπιστική κρίση.

Αυτή η παραχώρηση, ωστόσο, ενέχει και έναν κίνδυνο. Η μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο να μην οδηγήσουν τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης σε μία σταδιακή υποκατάσταση του –ούτω ή άλλως προβληματικού– υφιστάμενου συστήματος κοινωνικής πολιτικής, αποφεύγοντας έτσι  την αναγκαία μεταρρύθμισή του. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάδειξη του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, όπως αυτό έχει υιοθετηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση με την παγκόσμια πρωτοτυπία της εστίασης των επιδομάτων στις οικογένειες και όχι στα άτομα, ως βασικού εργαλείου για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης είναι μία επιλογή που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά, ενδεχομένως και στην κατεύθυνση ενός καθολικού συστήματος εισοδηματικής στήριξης που οι παροχές του δεν θα συνδέονται με την υποχρέωση εύρεσης εργασίας.. Μία άλλη πτυχή που χρήζει διασαφήνισης είναι ο εξορθολογισμός του ασφαλιστικού συστήματος και τα εργασιακά. Ειδικά στο τελευταίο πεδίο, η στόχευση πρέπει να ξεφύγει από τη λογική του κοινωνικού διάλογου διεκδικώντας τη μετατροπή του σε συλλογική διαπραγμάτευση ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους, η οποία θα καταλήγει σε συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Με δεδομένο ότι τα μέτρα κοινωνικής πολιτικής εξαρτώνται κατά βάση από την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, αυτό που έχει μπροστά της η κυβέρνηση είναι μια ταξική σύγκρουση στην πιο καθαρή της μορφή —  με την έννοια ότι πρέπει να αναμορφώσει με τέτοιο τρόπο το φορολογικό σύστημα ώστε να καλύπτει τα δημοσιονομικά κενά, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα μια αναδιανομή που θα υποστηρίξει τα μέτρα για την ανθρωπιστική κρίση. Ακριβώς σε αυτό το σημείο, η κυβέρνηση χρειάζεται τη λαϊκή υποστήριξη. Το μέγεθός της θα καθορίσει και τα όρια της σύγκρουσης με τα εγχώρια συμφέροντα, σύγκρουσή που εάν τελεσφορήσει θα οδηγήσει σε μια αναδιάταξη του κοινωνικού και πολιτικού χάρτη γυρίζοντας μία νέα σελίδα.  Με αυτή την έννοια, η ενδιάμεση συμφωνία μπορεί να αποτελέσει ιστορική ευκαιρία για ουσιαστική μεταβολή σε όλα τα επίπεδα.

Ο Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος είναι πολιτικός επιστήμονας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s