«Σόφια, έτος 2015, πραγματική αίσθηση 1989»

Standard

To 21ο τρίλεπτο των «Ενθεμάτων», στο «Πολιτιστικό Ημερολόγιο» στο Κόκκινο 105,5, την Παρασκευή 13 Μαρτίου. Στο μικρόφωνο η Μαρία Καλαντζοπούλου

Για τις μεγάλες αφηγήσεις, τις μεγάλες προσδοκίες και τις μεγάλες διαψεύσεις σήμερα ο λόγος. Όχι εδώ. Αλλά στη γειτονική μας Βουλγαρία.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από μια αρχή.

Όπως όλες και όλοι ξέρουμε, πολύ χοντρικά, δύο μεγάλα πολιτικά υποδείγματα συγκρούστηκαν κατά τον 20ό αιώνα και συνεχίζουν εν πολλοίς να αναμετριούνται: ο Καπιταλισμός και ο Κομμουνισμός, η Δεξιά και η Αριστερά. 

Σε χώρες του «ανήκομεν εις την Δύσιν» όπως η Ελλάδα, το πολιτικό πρόγραμμα της Δεξιάς, η εξιδανίκευση δηλαδή του Καπιταλισμού υπήρξε η κυρίαρχη πραγματικότητα.

Στον αντίποδα, ο αριστερός αντίλογος εκδηλώθηκε πολύμορφα από θέση αντιπολίτευσης μέχρι σήμερα, σε μια γκάμα διεκδικήσεων που ξεκινά από την στοιχειώδη αναδιανομή και τις δημοκρατικές ελευθερίες και φτάνει μέχρι τον μαχητικό αντικαπιταλισμό και την προοπτική μιας νέας κομμουνιστικής επανάστασης. Δίνοντας ιστορικά αλλά και σήμερα, ελπίδα κοινωνικής αλλαγής και κατεύθυνση στους κοινωνικούς αγώνες. 

Σε χώρες όμως του λεγόμενου πρώην Ανατολικού Μπλοκ όπως λ.χ. η Βουλγαρία, η Αριστερά ταυτίστηκε και συνεχίζει να ταυτίζεται με το συγκεκριμένο καθεστώς που ανατράπηκε ή κατέρρευσε μέσα σε μια δυσωδία παρακμής το 1989. Ταυτίζεται δηλαδή με μια νωπή βιωμένη και πολιτικά ασφυκτική εμπειρία.

Και μολονότι έχουν περάσει 25 χρόνια από τότε, και παρ’ όλο που η μετέπειτα εμπειρία από την «ελευθερία της αγοράς» αποδεικνύεται ομόλογα προβληματική για την μεγάλη πλειοψηφία, οι ιδιαίτερα μαχητικές διαμαρτυρίες των τελευταίων ετών στη Βουλγαρία, αν και επί της ουσίας καταγγέλλουν ένα «δεξιό» πολιτικό πρόγραμμα δεν υιοθετούν εντέλει έναν αριστερό λόγο.

Ως αίτημα ελευθερίας παραμένει ο Καπιταλισμός, αρκεί να μην είναι ο λεγόμενος «άγριος». Η λέξη «Κομμουνιστής» χρησιμοποιείται αδιακρίτως ως βρισιά και ισοδυναμεί πρακτικά με τους καρεκλοκένταυρους και διεφθαρμένους ακόμα και της σημερινής, «δεξιάς» θα λέγαμε, πολιτικής ζωής.

Η σύγχυση των όρων, η σύγχυση του «πολιτικού» με τον πρώην «υπαρκτό» είναι τέτοια, που καταδικάζοντας ως διεφθαρμένο ό,τι κομμουνιστικό, καταδικάζεται στην πράξη ως διεφθαρμένο ό,τι πολιτικό. Η άρνηση του πολιτικού επεκτείνεται βέβαια και απέναντι σε όποιες άλλες νέες πολιτικές αναζητήσεις και συλλογικές διεκδικήσεις.

Εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις έμπρακτες διαψεύσεις δύο μεγάλων ιστορικοπολιτικών αφηγήσεων, ή όπως θα λέγαμε «δύο πολιτικών τελεολογιών», οι σημερινοί επισφαλώς εργαζόμενοι ή άνεργοι, οι σημερινοί «προλετάριοι» της Βουλγαρίας μοιάζει να μην βρίσκουν διέξοδο στην πολιτική κριτική. Οι απαντήσεις που αναδύονται από τους ίδιους είναι συχνότερα αντι-πολιτικές και κοιτούν προς τα μέσα:

το έθνος, τον τοπικισμό, τους εθνοτικούς ή φυλετικούς προσδιορισμούς, το μακρινό παρελθόν, την μοναξιά της ατομικότητας.

Η ηθική αποκατάσταση του πολιτικού, της πολιτικής, μιας πολιτικής εναλλακτικής στην ηττοπαθή αίσθηση παρακμής και διαφθοράς έχει μεγάλο δρόμο να διανύσει στη Βουλγαρία.

Όπως σαρκάζουν κι οι ίδιοι οι βούλγαροι εργάτες:

Σικάγο, θερμοκρασία -20, πραγματική αίσθηση, -40.

Σόφια, έτος 2015, πραγματική αίσθηση 1989.

Αυτή η δυστοπία, τεκμηριώνεται πολύ αναλυτικότερα και μέσα από την έρευνα που πραγματοποιεί τα τελευταία χρόνια στους βιομηχανικούς εργάτες της Βουλγαρίας η κοινωνική ανθρωπολόγος Δήμητρα Κόφτη. Στοιχεία και σχόλια απ’ αυτή τη δουλειά μας χαρίζει με το εμπεριστατωμένο άρθρο της στα Ενθέματα αυτής της Κυριακής.

Καλή ανάγνωση και καλό σαββατοκύριακο.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “«Σόφια, έτος 2015, πραγματική αίσθηση 1989»

  1. Όπως όλες και όλοι ξέρουμε, πολύ χοντρικά, δύο μεγάλα πολιτικά υποδείγματα συγκρούστηκαν κατά τον 20ό αιώνα και συνεχίζουν εν πολλοίς να αναμετριούνται: ο Καπιταλισμός και ο Κομμουνισμός, η Δεξιά και η Αριστερά.

    Συγνώμη αλλά δεν υπάρχει ταύτιση καπιταλισμός-Δεξιά ούτε Κομμουνισμός-Αριστερά. «Όπως όλοι ξέρουμε», μια τέτοια ταύτιση είναι εξόχως…καπελωτική.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s