Τρόποι ντυσίματος και στολές

Standard

του Νίκου Χατζηνικολάου

Πρέπει να ομολογήσω πως απ’ τα νεανικά μου χρόνια οι δυνατότητες που προσφέρει το κομμάτι υφάσματος που αποκαλούμε «γραβάτα» στους χρωματικούς συνδυασμούς του με τα υπόλοιπα ρούχα (πουκάμισο, σακάκι ή πουλόβερ, παντελόνι, κάλτσες, παπούτσια) δεν με άφηναν ασυγκίνητο.

Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στην «El Pais», 31.10.2010

Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στην «El Pais», 31.10.2010

Μια πρώτη, κάπως απότομη, προσγείωση επήλθε το 1972 όταν είχε έρθει στο Παρίσι μια αντιπροσωπεία του Κομμουνιστικού Κόμματος Χιλής με τα μέλη της οποίας ειδωθήκαμε περισσότερες φορές. Ένας απόηχος των συναντήσεων βρίσκεται στο περιοδικό της οργάνωσης Παρισιού του ΚΚΕ εσωτερικού Αγώνας, όπου στο τεύχος 3, δημοσιεύσαμε μια συνέντευξη του Υπουργού Οικονομικών της Κυβέρνησης Αγιέντε και μέλους του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΧ, Χοζέ Καδεμάρτορι.

Στις κουβέντες που κάναμε οι Χιλιάνοι αναφέρθηκαν στη φοβερή επιτυχία της προπαγάνδας της Δεξιάς μέσω της τηλεόρασης και εξέφρασαν το φόβο ότι δεν θα κατάφερναν τελικά τίποτα αν δεν αποκτούσαν ένα δικό τους κανάλι η εμβέλεια του οποίου θα έφτανε μέχρι τα άκρα της επικράτειας. Η χώρα είχε διασπαστεί ακόμα και σε ενδυματολογικό επίπεδο. Για παράδειγμα, όποιος φορούσε γραβάτα αυτοπροσδιορίζονταν αλλά και αντιμετωπίζονταν ως πολιτικός αντίπαλος της κυβέρνησης της Λαϊκής Ενότητας.

Βέβαια, άλλο Χιλή και άλλο Ευρώπη. Όμως οι ταυτίσεις και οι αποκλεισμοί με ενδυματολογικά κριτήρια, οι «στολές» και οι περιπτώσεις εκείνων που αρνούνται να φορέσουν στολή (το θέμα συζητήθηκε περισσότερο στην Ελλάδα με αφορμή τις σχολικές στολές) δεν παύουν να είναι επίκαιρες.

Μερικά πράγματα θεωρούνται αυτονόητα. Για παράδειγμα η στολή των Ευέλπιδων. Δεν έτυχε να ακούσω ποτέ πως υπήρξαν φωνές που ζητούσαν να καταργηθεί ή πως κάποιοι αρνιόντουσαν να τη φορέσουν. Να μην πω πως όταν τελειώναμε το σχολείο κυκλοφορούσε η άποψη πως μερικοί θα έδιναν εξετάσεις για να μπουν στη Σχολή Ευελπίδων μόνο και μόνο για τη στολή. Για να έχουν αυξημένες επιτυχίες στο άλλο φύλο. Κι αυτό φαινόταν ξεκάθαρα με τη θραύση που έκαναν στα πάρτι όποτε εμφανίζονταν.

Εκείνο που είναι τελικά ενδιαφέρον είναι το πώς η αγορά, η βιομηχανία έτοιμων ενδυμάτων, το πρετ-α-πορτέ, αντιμετωπίζει την παραγωγή σε συνάρτηση με κοινωνικές συμβάσεις και κοινωνικό-επαγγελματικές κατηγορίες.

Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.2.2015

Οι «στολές» στο επίπεδο της παραγωγής δεν είναι αποκλειστικές, με την έννοια ότι ένας παραγωγός λανσάρει ρούχα για περισσότερες κατηγορίες πελατών και για διαφορετικές στιγμές της ζωής τους. Απ’ την άλλη, ο ίδιος πελάτης μπορεί να κάνει χρήση περισσότερων «στολών», ακόμη και κατά τη διάρκεια της ίδιας μέρας, περνώντας με τρόπο αυτονόητο, αν μείνουμε στις επώνυμες μάρκες, από τους Brooks Brothers στα Marlboro Classics ή αντιστρόφως. Ο οικονομικός παράγοντας παίζει βέβαια τον καθοριστικό ρόλο. Στη βάση της πυραμίδας τα κινέζικα μαγαζιά και οι λαϊκές αγορές αποτελούν το καταφύγιο πολλών. Εκεί όμως γραβάτες δεν έχουμε. Κι αυτό λέει κάτι.

Τρόποι ντυσίματος, μη-συνειδητοποιημένες «στολές» και προσωπικό γούστο. Ποιες είναι οι δυνατότητες επιλογής που έχουν όσοι μπορούν να επιλέξουν; Παλαιότερα κουβέντιαζα συχνά το θέμα με κάποιον πολύ νεότερό μου, ο οποίος, μαθητής Λυκείου τότε, αρνιόταν ότι φορούσε «στολή», του τύπου GAP, ας πούμε, αλλά πρόθυμα μου καταλόγιζε πως το δικό μου ντύσιμο ήταν τυποποιημένο.

Στα διοικητικά συμβούλια των μεγάλων επιχειρήσεων, όπως της Banco Santander του Εμίλιο Μποτίν (καθισμένος δεξιά, με κόκκινη γραβάτα και φόντο την Προσκύνηση των ποιμένων του Γκρέκο, η οποία του ανήκει), τα κοστούμια των ανδρών (οι γυναίκες είναι λιγότερο παρούσες στα διευθυντικά επιτελεία αυτού του τύπου) ξεκινούν απ’ το σκούρο γκρι ή καφέ και φτάνουν στο σκούρο μπλε ή μαύρο. Οι γραβάτες παίζουν σχεδόν τελετουργικά τον ίδιο βαρετό ρόλο: συνήθως μονόχρωμες μ’ ένα υποτίθεται «ζωντανό» αλλά στην ουσία πένθιμο κόκκινο, σπανιότερα με μπλε ή κόκκινες ρίγες, αποτελούν την αντίστιξη στο τετριμμένο μαύρο γυαλισμένο παπούτσι και στο χρώμα του κοστουμιού.

Και τι να πει κανείς για τη θλίψη και την έλλειψη φαντασίας που επικρατεί στις συναντήσεις των Υπουργών Οικονομικών του Eurogroup ή των Πρωθυπουργών της Ευρωζώνης; Αναρωτιέται κανείς ποιο ρόλο παίζει εδώ η γραβάτα και πώς επιβλήθηκε ως απαραίτητο συστατικό της γκρίζας στολής σε τούτο το άχαρο περιβάλλον.

Θα πείτε: συναντήσεις σ’ αυτό το επίπεδο, τόσο επίσημες, δεν χρειάζονται ένα ιδιαίτερο ντύσιμο; Το ερώτημα είναι τί είδους. Γιατί να μην υπάρχει η στοιχειώδης ευελιξία και ανεκτικότητα για περισσότερες επιλογές; Σε μια τέτοια συνάντηση δεν πάει κανείς ούτε με τις πιτζάμες του ούτε με την αθλητική του φόρμα. Οι δυνατότητες ελεύθερων επιλογών παραμένουν παρόλα αυτά πολλές σε μια κοινωνία που καθημερινά διακηρύσσει το πόσο ελεύθερη είναι. Ο συντηρητισμός είναι άραγε, ακόμα και εκεί, μονόδρομος;

Ο Νίκος Χατζηνικολάου είναι ιστορικός της τέχνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s