Εργαλεία της μαχόμενης δημοκρατίας

Standard

                                                Η Χρυσή Αυγή έναντι του νόμου                                                 Η σημασία και οι συνέπειες της δίκης-3

της Βασιλικής Γεωργιάδου 

Η παραπομπή σε δίκη εβδομήντα μελών της Χρυσής Αυγής (ΧΑ), μεταξύ αυτών του αρχηγού, στελεχών και της πρώην κοινοβουλευτικής ομάδας της, αποτελεί γεγονός μεγάλης σπουδαιότητας που προστίθεται σε εκείνα που χρησιμοποίησαν μεταπολεμικές δημοκρατίες προκειμένου να αυτοθωρακιστούν απέναντι στους υπονομευτές τους. Παρότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν διαθέτει γνωρίσματα μιας κατά Κ. Λεβενστάιν (K. Loewenstein)  «μαχόμενης δημοκρατίας» (militant democracy), εργαλεία αυτού του ιδεότυπου τυγχάνουν ευρύτερης εφαρμογής σε επίπεδο κρατών και της ΕΕ. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι το 2004 η καταδίκη του ακροδεξιού κόμματος Vlaams Blok στο Βέλγιο, λόγω παραβίασης του αντιρατσιστικού νόμου, οδήγησε στη διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης και τον αποκλεισμό του από τα ΜΜΕ, γεγονός που επέφερε τη διακοπή λειτουργίας του, παρότι δεν εμπόδισε την επανεμφάνισή του με ρετουσαρισμένες τις ρατσιστικές του αιχμές. Επίσης, τo 2000 oι κυρώσεις της ΕΕ εναντίον της Αυστρίας, εξαιτίας της συμμετοχής του ακροδεξιού FPÖ σε κυβέρνηση συνεργασίας με το χριστιανοδημοκρατικό ÖVP είχαν ως συνέπεια τον αποκλεισμό του Γ. Χάιντερ από την κυβέρνηση και την περιθωριοποίησή του στο κόμμα του, παρότι αυτό παρέμεινε εταίρος σε κυβερνήσεις υπό το ÖVP.

Εργαλεία της μαχόμενης δημοκρατίας ούτε τίθενται σε εφαρμογή απρόσκοπτα ούτε αποτελούν πανάκεια. Το ερώτημα πότε μια δημοκρατία παύει να ανέχεται τους υπονομευτές της δεν είναι εύκολο να απαντηθεί, παρότι υπάρχουν περιπτώσεις που μια ξεκάθαρη απάντηση μπορούσε να δοθεί νωρίτερα από ό,τι τελικώς συνέβη. Ο Γ. βαν Ντονσελάαρ (J. van Donselaar) δίνει μια απάντηση όσον αφορά το γιατί εργαλεία της μαχόμενης δημοκρατίας καθυστερούν να εφαρμοστούν. Τέτοια εργαλεία δεν κινητοποιούνται αν προηγουμένως δεν έχει λάβει χώρα ένα «συγκλονιστικά σοκαριστικό» γεγονός (όπως το πογκρόμ μεταναστών στη Γερμανία τη δεκαετία του 1990, που οδήγησε στο αίτημα της κυβέρνησης του Γκ. Σρέντερ για έναρξη της διαδικασίας απαγόρευσης του NPD, ή η εν ψυχρώ δολοφονία του Παύλου Φύσσα ύστερα από ένα εγκληματικό κρεσέντο της ΧΑ που οδήγησε στη δικαστική διερεύνηση).

Αλλά και η ύπαρξη ενός «συγκλονιστικά σοκαριστικού» γεγονότος μπορεί να μην προκαλέσει τη δημοκρατία να αναπτύξει μαχητική στάση απέναντι στους υπονομευτές της αν το οργανωτικό τους μέγεθος θεωρηθεί ανεπαρκές να μεταβάλλει τις πολιτικές ισορροπίες. Η περίπτωση της ΧΑ εμπίπτει εν γένει σε αυτή την περίπτωση, αν και η Πολιτεία βάσει των παραπάνω κριτηρίων μπορούσε να είχε αντιδράσει από το 2008, όταν η ΧΑ δρούσε ανοικτά ως militia ακολουθώντας την «αρχηγική» εντολή να επιβάλει «τάξη» και «φυλετική καθαρότητα» σε περιοχές του κέντρου της πρωτεύουσας ή, έστω, από το 2010, όταν η ΧΑ απόκτησε αντιπροσώπευση στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας παύοντας (και αριθμητικά) να αποτελεί «ασήμαντη» οργάνωση.

Η ποινική δίωξη της ΧΑ, οι αποκαλύψεις για τα πιστεύω και τη δράση της, μια βασική συναίνεση μεταξύ της πλειονότητας των πολιτικών δυνάμεων για την αντιμετώπισή της, είναι παράγοντες που συνέβαλαν να ανακοπεί η δυναμική της, όμως δεν περιόρισαν την εκλογική της επιρροή. Σε σημαντικό βαθμό η ΧΑ ψηφίζεται από εκλογείς που διαθέτουν εγγύτητα με τις αρχές και συμφωνία με τα μέσα εξτρεμιστικού ακτιβισμού της. Ας μην περιμένουμε η δίκη να κρίνει την τύχη της στην εκλογική αρένα, παρότι θα δημιουργήσει δεύτερες σκέψεις (όχι προς μονοσήμαντη κατεύθυνση) σε ψηφοφόρους (της). Η ΧΑ, εκτός από δικαστικά και ποινικά, πρέπει να αντιμετωπιστεί στα υπόλοιπα επίπεδα του κοινωνικού-πολιτικού συστήματος: η αποφόρτιση της πολιτικής πόλωσης, η αποδόμηση των εχθρικών εικόνων για τους παντοειδείς «Ξένους», η ουσιαστικοποίηση του πολιτικού λόγου, με παράλληλη υποχώρηση του εναντιωματικού λόγου, όλα όσα θα προσέδιδαν εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα θα ήταν μια καλή αρχή για την αποστέρηση της ΧΑ από αθέατα ισχυρά της ερείσματα. 

Η Βασιλική Γεωργιάδου διδάσκει πολιτική επιστήμη στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s