Τα συντριπτικά στοιχεία και το «αντιμνημονιακό» προσωπείο

Standard

                                                Η Χρυσή Αυγή έναντι του νόμου                                                 Η σημασία και οι συνέπειες της δίκης-2

Ενόψει της δίκης της Χρυσής Αυγής θέσαμε σε όλους τους «προσκεκλημένους» μας δύο ερωτήματα: Πρώτον, με βάση τη δική σας οπτική/χώρο/αντικείμενο τι θέλετε να τονίσετε για τη δίκη, τι είναι το πιο σημαντικό; Δεύτερον, τι εξασφαλίζει η ποινική δίωξη και μια ενδεχόμενη καταδίκη όσον αφορά την αντιμετώπιση του νεοναζισμού; Αντίστοιχα, ποια πεδία αφήνει απέξω, και επομένως τι πρέπει να γίνει σε αυτά από πλευράς της κοινωνίας/του κράτους/του αντιφασιστικού κινήματος/των πολιτών; Τους ευχαριστούμε όλους και όλες για την ανταπόκρισή τους.

Τα συντριπτικά στοιχεία και το «αντιμνημονιακό» προσωπείο

του Δημήτρη Ψαρρά

Όποιος έχει την παραμικρή αμφιβολία για τη σημασία της αυριανής δίκης αρκεί να ρίξει μια ματιά στη στατιστική εξέλιξη των ρατσιστικών εγκληματικών επιθέσεων στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Μετά την άσκηση των διώξεων εις βάρος της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής, τον Σεπτέμβριο του 2013, οι επιθέσεις αυτές των Ταγμάτων Εφόδου παρουσιάζουν κάθετη πτώση. Και ανακάμπτουν μόνο την τελευταία περίοδο, από τη στιγμή που άρχισαν να εκπέμπονται αντιφατικά μηνύματα από την πολιτεία (στην ευρύτερη έννοιά της, δηλαδή την πολιτική τάξη και τη δικαιοσύνη) αλλά και τα μέσα ενημέρωσης, με προσχηματικές δηλώσεις περί «μη δεμένου κατηγορητηρίου», περί «νομικών προβλημάτων» του βουλεύματος, ακόμα και περί «πολιτικής δίωξης».

Αστεία πράγματα. Ακόμα και με την τελική μορφή που πήρε η κατηγορία με το βούλευμα 215/2015 του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, τα στοιχεία όχι μόνο για τους φυσικούς αυτουργούς αλλά και για την ηγεσία της οργάνωσης είναι συντριπτικά. Παρά το γεγονός ότι οι συντάκτες του βουλεύματος ακολούθησαν την πρόταση του εισαγγελέα Ντογιάκου και περιόρισαν το εύρος της εγκληματικής δράσης από το 2008 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2013, έχουν τεκμηριώσει πέρα από κάθε αμφιβολία τις κατηγορίες που απαγγέλλουν. Συνέχεια ανάγνωσης

Χρυσή Αυγή: Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα

Standard

                                                Η Χρυσή Αυγή έναντι του νόμου                                                 Η σημασία και οι συνέπειες της δίκης

του Στρατή Μπουρνάζου 

stratisΗ δίκη που αρχίζει αύριο, Δευτέρα 20 Απριλίου, είναι μια μεγάλη δίκη. Όχι μόνο επειδή έχει ήδη συγκεντρώσει το διεθνές ενδιαφέρον, επειδή δημοσιογράφοι και παρατηρητές από όλο τον κόσμο έχουν ήδη καταφθάσει στην Αθήνα (εκατοντάδες, όπως μαθαίνω, έχουν ζητήσει διαπίστευση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης). Ούτε επειδή μπορεί να αποτελέσει τηλεοπτικό υπερθέαμα (αν και δεν το θεωρώ πολύ πιθανό, στη μακρά της διάρκεια). Ούτε επειδή θα είναι κυριολεκτικά μεγάλη σε διάρκεια. Ο κύριος λόγος που τη καθιστά μεγάλη και ιστορική είναι ότι η ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής, τον Σεπτέμβριο του 2013, η οποία και οδήγησε στη δίκη, σηματοδότησε το τέλος της ασυλίας. Της ασυλίας που απολάμβαναν μέχρι τότε οι νεοναζί, για την εγκληματική τους δράση. Με αυτή την έννοια, η δίκη, όποια προβλήματα και αν έχει (η μεγάλη καθυστέρηση στην έναρξή της και η διεξαγωγή της στις φυλακές Κορυδαλλού είναι δύο από αυτά) σηματοδοτεί δύο πράγματα. Πρώτον, την ενεργοποίηση της δημοκρατίας (της αστικής δημοκρατίας, ναι) και του κράτους δικαίου έναντι της εγκληματικής δράσης των νεοναζί. Δεύτερον, μια μεγάλη νίκη του αντιφασιστικού κινήματος, το οποίο εδώ και χρόνια ζητούσε αυτό ακριβώς: να λογοδοτήσουν οι νεοναζί. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ομοφοβία/τρανσφοβία στην ελληνική κοινωνία ενόψει της δίκης της Χρυσής Αυγής

Standard

WEB ONLY

Η στάση της LGBTQI+ κοινότητας σήμερα, απαρχή ενός νέου αγώνα

του Σπύρου Πετρίτη

Ένα από τα πιο αφανή –ή έστω τα λιγότερο συζητημένα- θέματα, στο περιθώριο της πολιτικής επικαιρότητας όσον αφορά στη Χρυσή Αυγή και τη δίκη των βουλευτών της, που επιτέλους δρομολογείται, είναι η ομοφοβία και η τρανσφοβία των ακροδεξιών συμπολιτών μας, όποια κι αν υπήρξε η προτίμησή τους σε σχέση με το πολιτικό κόμμα που επέλεξαν να ψηφίσουν στην πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση. Ωστόσο, τείνουμε, περιέργως πώς, να παραθεωρήσουμε το γεγονός πως η Χρυσή Αυγή εξακολουθεί να είναι το τρίτο σε έδρες κόμμα και στην παρούσα Βουλή! Τι σημαίνει για τον ελληνικό λαό, την παιδεία και τον πολιτισμό που του έχουν σερβίρει όλα αυτά τα χρόνια από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, αυτό το σταθερό εκλογικό ποσοστό, η πολιτική δύναμη και απήχηση της Χρυσής Αυγής, ή ακόμη η σιωπή και ανοχή απέναντι στις εγκληματικές της πράξεις εκ μέρους μεγάλου μέρους των συμπολιτών μας, που δεν συμμερίζονται, στον ίδιο τουλάχιστον βαθμό, την ιδεολογία της;

Πώς μεταφράζεται στην ίδια την θεσμοθετημένη εκπαίδευση αλλά και στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου ο εκφασισμός της κοινωνίας, εξαιτίας του οποίου κατέστη απαραίτητη η όψιμη δικαστική αντιμετώπιση, όταν δεν θα έπρεπε καν να είχαμε φτάσει έως του σημείου να τη χρειαστούμε μέσα σε μια χώρα που έχει σε τέτοιο βαθμό αντιμετωπίσει τη ναζιστική βαρβαρότητα, στα Καλάβρυτα, την Καισαριανή, στα τρένα που φύγαν για τα κρεματόρια στο απώτερο παρελθόν, αλλά και στους δρόμους της Αθήνας –και όχι μόνο– τα τελευταία χρόνια, που συμπίπτουν με την κοινοβουλευτική παρουσία της φιλοναζιστικής αυτής συμμορίας; Και γιατί απουσιάζει τόσο πολύ από τον δημόσιο λόγο σχετικά με την επικείμενη δίκη το θέμα των επιθέσεων με θύματα από την LGBTQI+ κοινότητα;

Σε αυτό το σημείο, χρειάζεται να κάνουμε μια ανασκόπηση σε γεγονότα μιας περιόδου που ξεπερνά εκείνη της κοινοβουλευτικής παρουσίας της Χρυσής Αυγής. Κι αυτό διότι η ΧΑ, με τα ρατσιστικά πογκρόμ των Ταγμάτων Ασφαλείας της, στην πραγματικότητα έσπασε άθελά της ένα «ταμπού», ενώ παράλληλα συσπείρωσε την εν λόγω κοινότητα κυρίως με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για την ψήφιση του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου. Και έτσι έκανε φανερό, ακόμη και στους πιο δύσπιστους, ότι ο ρατσισμός και η φασιστική απειλή αφορά και την LGBTQI+ κοινότητα, όπως και πολλές άλλες περιθωριοποιημένες κοινότητες πέρα από τους πρόσφυγες, τους μετανάστες και τα παιδιά τους, που ακόμη στερούνται της ελληνικής ιθαγένειας. Όλες αυτές οι κοινότητες, μεταξύ των οποίων φυσικά και τα LGBTQI+ άτομα, θα ήταν σκόπιμο να εκφράσουν έμπρακτα την αλληλεγγύη αναμεταξύ τους, δίνοντας ένα δυναμικό «παρών» στις δημόσιες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας με αφορμή τη δίκη της Χρυσής Αυγής, διεκδικώντας την ορατότητα στην κοινωνία και το πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας, αλλά και προβάλλοντας συνολικά, με αυτή την ιστορική ευκαιρία, το όποιο πλαίσιο των θεσμικών κι εν γένει κοινωνικών τους αιτημάτων.

Φωτογραφία, από την έκθεση που οργάνωσαν η Πάολα Ρεβενιώτη και η Accept-ΛΟΑΤ Κύπρου,, τον Νοέμβριο του 2014. Η αστυνομία κατάσχεσε τις φωοτγραφίες και άσκησε δίωξη (πηγή εικόνας: www.elculture.gr)

Φωτογραφία, από την έκθεση που οργάνωσαν η Πάολα Ρεβενιώτη και η Accept-ΛΟΑΤ Κύπρου,, τον Νοέμβριο του 2014. Η αστυνομία κατάσχεσε τις φωοτγραφίες και άσκησε δίωξη (πηγή εικόνας: http://www.elculture.gr)

Όσον αφορά ειδικότερα την LGBTQI+ κοινότητα, αλλά και συνολικά το αλληλέγγυο κομμάτι στην κοινωνία, και μια κυβέρνηση που θέλει να λέγεται και να είναι αριστερή, ζητούμενο είναι να προχωρήσουμε μπροστά, ίσως και πολύ μπροστά, για να ξεφύγουμε από το τρίπτυχο «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια», όπως εννοούν τις αξίες αυτές οι απανταχού ακροδεξιοί και οι υποστηρικτές τους, από κάθε ανάλογο «φάντασμα» που επισκιάζει την όποια προοπτική για πραγματική πρόοδο, που παρακωλύει την εξέλιξη. Ο φασισμός, όπως λέει και το τραγούδι, δεν έρχεται από το μέλλον και δηλητηριάζει, αλλά και πάντοτε, παραδοσιακά δηλητηρίαζε κάθε προσπάθεια για ελεύθερη έκφραση ακόμη και στην τέχνη και φυσικά στην επίσημη, θεσμοθετημένη εκπαίδευση, κυρίως πάνω στα θέματα των διαφυλικών σχέσεων και των έμφυλων στερεοτύπων και διακρίσεων, του έρωτα, της σεξουαλικότητας αλλά και της ταυτότητας και έκφρασης του κοινωνικού φύλου. Συνέχεια ανάγνωσης

Το μαχαίρι και το πεπόνι ή το γκλοπ και το κεφάλι;

Standard

του Μάνου Αυγερίδη 

Πωλ Σεζάν, «Νέκρή φύση με πεπόνια και μήλα»,

Πωλ Σεζάν, «Νέκρή φύση με πεπόνια και μήλα»,

Παρασκευή 17 Απριλίου 2015. Ας κρατήσουμε αυτήν την ημερομηνία. Από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του Ιανουαρίου και μετά έχουμε μιλήσει αρκετές φορές για «ιστορικές μέρες». Η ιστορική μέρα της νίκης, της πολιτικής ορκωμοσίας, της ψήφου εμπιστοσύνης, της πανευρωπαϊκής αλληλεγγύης, της διαδήλωσης χωρίς αστυνομία και πάει λέγοντας. Ίσως πρέπει να δούμε και την Παρασκευή αυτή ως μια εξίσου ιστορική μέρα. Πρώτα απ’ όλα, επειδή η ψήφιση του νομοσχεδίου για το σωφρονιστικό σηματοδοτεί την αρχή μιας σειράς σημαντικών πρωτοβουλιών για την προοδευτική μεταρρύθμιση του κράτους· μια μεταρρύθμιση αναγκαία και κρίσιμη τόσο για τις φυλακές, όσο και για την ίδια την έννοια της δημοκρατίας, που έχει καταταλαιπωρηθεί τα τελευταία χρόνια. Αλλά και γιατί η ίδια αυτή μέρα «αμαυρώθηκε» (για να χρησιμοποιήσω κι εγώ αυτό το χιλιοφορεμένο ρήμα) από την είσοδο δυνάμεων των ΜΑΤ και της Πυροσβεστικής στην κατειλημμένη Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εικόνες καταστολής και κρατικής επιβολής, συνηθισμένες στο παρελθόν και δοκιμασμένες επανειλημμένα· πάνω μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο Kυριακή 19 Απριλίου

Standard

Κείμενα των Στρατή Μπουρνάζου, Μάνου Αυγερίδη, Φρανσουά Μπασπερό, Δημήτρη Ψαρρά, Βασιλικής Γεωργιάδου, Δέσποινας Παρασκευά-Βελουδογιάννη, Γιάννη Η. Χάρη, Ιωάννας Δρόσου, Θανάση Κούρκουλα, Αντώνη Σιγάλα, Μάκη Κουζέλη, Λίνας Βεντούρα, Ροδρίγο Παττόσα Μόττα 

Η Χρυσή Αυγή έναντι του νόμου. 9 κείμενα

Χρυσή Αυγή: Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα. Του Στρατη Μπουρναζου. «Μια πρόσφατη εξέλιξη δίνει νέα σημασία στη δίκη. Και αυτή είναι η «επίθεση φιλίας» της Χρυσής Αυγής προς την κυβέρνηση και τον ΣΥΡΙΖΑ. Στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης για το σωφρονιστικό, την Πέμπτη και Οι χρυσαυγίτες δεν κραύγαζαν πλέον για τους «εγκληματίες» και την «μπουζού» ούτε ζήταγαν «κρεμάλες» για τους τρομοκράτες ή τους ναρκέμπορους. Μιλάγαν για τα βάσανα της φυλακής, την ανάγκη μέριμνας για τους εξαρτημένους κ.ο.κ. Μέχρι και για τους πρώην «υπανθρώπους» (τους μετανάστες δηλαδή) είχαν μια καλή κουβέντα να πουν, ενώ ψήφισαν «παρών» επί της αρχής (και, αν έχετε το θεό σας, υπέρ της κατάργησης των φυλακών τύπου Γ΄.). Είναι ένα από τα δείγματα ότι η επιχείρηση «σοβαρή Χρυσή Αυγή» ή «λύκος με λεοντή προβάτου» υλοποιείται με γρήγορους ρυθμούς, από τους ίδιους τους νεοναζί. Σε αυτή λοιπόν τη συγκυρία πρέπει να βγάλουμε τη λεοντή από τους λύκους.»

Αντιφασιστική αφίσα  του ισπανικού εμφυλίου

Αντιφασιστική αφίσα του ισπανικού εμφυλίου

Τα συντριπτικά στοιχεία και το «αντιμνημονιακό» προσωπείο. Του Δημήτρη Ψαρρά. «Η δικαστική οδός είναι η μόνη που μπορεί να οδηγήσει στην εξάρθρωση της οργάνωσης. Κάποιοι υποτιμούν τη δίκη, και κρύβουν τη δική τους απουσία, αναμασώντας το γνωστό επιχείρημα περί εξαρτημένης και συστημικής δικαιοσύνης και αναθέτοντας σε κάποιο μελλοντικό «αντιφασιστικό κύμα» να σαρώσει τον σημερινό «φασιστικό κίνδυνο», ανατρέποντας μαζί μ’ αυτό και τον καπιταλισμό. Η άποψη αυτή, όμως, οδηγεί κατευθείαν στην ανασυγκρότηση των Ταγμάτων Εφόδου και την αναζωογόνηση της Χρυσής Αυγής.»

Εργαλεία της μαχόμενης δημοκρατίας. Της Βασιλικης Γεωργιαδου. «Εργαλεία της μαχόμενης δημοκρατίας ούτε τίθενται σε εφαρμογή απρόσκοπτα ούτε αποτελούν πανάκεια. Το ερώτημα πότε μια δημοκρατία παύει να ανέχεται τους υπονομευτές της δεν είναι εύκολο να απαντηθεί. Η Πολιτεία μπορούσε να είχε αντιδράσει από το 2008, όταν η ΧΑ δρούσε ανοικτά ως militia ακολουθώντας την «αρχηγική» εντολή να επιβάλει «τάξη» και «φυλετική καθαρότητα» σε περιοχές του κέντρου της πρωτεύουσας ή, έστω, από το 2010, όταν η ΧΑ απόκτησε αντιπροσώπευση στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας παύοντας (και αριθμητικά) να αποτελεί «ασήμαντη» οργάνωση.» Συνέχεια ανάγνωσης

«Φεμινιστικό» Πάσχα του 1915

Standard

του Αριστείδη Καλάργαλη

Πριν εκατό χρόνια, το Πάσχα του 1915, δύο δασκάλες και η ειρηνοδίκης της φιλοπρόοδου κοινότητας Αγίας Παρασκευής Λέσβου παρακολούθησαν την ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής από τις θέσεις των ανδρών. Το γεγονός αυτό σκανδάλισε τους επιτρόπους της εκκλησίας, οι οποίοι προσπάθησαν να απομακρύνουν τις σουφραζέτες και έγινε θέμα στις τοπικές εφημερίδες. 

Νικόλαος Λύτρας, «Το ωόν του Πάσχα», 1874-1875

Νικόλαος Λύτρας, «Το ωόν του Πάσχα», 1874-1875

Όπως έγραψε η εφημερίδα Σάλπιγξ, οι δασκάλες είχαν προγυμνάσει τις μαθήτριες του Παρθεναγωγείου για να ψάλουν τα εγκώμια σε τετραφωνία. Οι επίτροποι όμως της εκκλησίας τις διάταξαν «να κενώσωσι τα στασίδια, διότι τα χρειάζεται ο κόσμος», εννοώντας το ανδρικό εκκλησίασμα· συμπληρώνοντας ότι «δεν χρειαζόμεθα εδώ νεωτερισμούς!». Οι τρεις κυρίες δεν πτοήθηκαν, υπέδειξαν στους «επιτρόπους το παγκάριον, και να παρακινήσωσιν αυτούς εις την συνήθη της δεκαρολογίας ασχολίαν των». Για την πράξη των επιτρόπων διαμαρτυρήθηκαν κάτοικοι της κωμόπολης με δημοσίευση επιστολής στην εφημερίδα, όπου σημείωσαν επίσης ότι «δεν διορίσθησαν διά της ψήφου του λαού […] αλλά αγαδικώς και υποκρυφίως […] υπό δύο τριών ομοφρόνων αυτοίς δημογερόντων». 

Οι επίτροποι απάντησαν από τις στήλες της εφημερίδας ότι «είθισται παρά τοις μικροίς χωρίοις, ένθα τα ήθη και τα έθιμα τηρούνται εν μεγάλη αυστηρότητι και δη εις τα μόλις εκ του βαρβάρου ζυγού απελευθερωθέντα τοιαύτα, να μη συγχρωτίζονται κατά τας Εκκλησιαστικάς ακολουθίας τοις γυναιξίν οι άνδρες». Συνέχεια ανάγνωσης

Revolution Zendj: περί νομαδικής ουτοπίας

Standard

Μια ταινία του Αλγερινού Ταρίκ Τεγκούια 

του Μιχάλη Μάτσα

Παρίσι, Απρίλιος 2015. Πέρα από τη διπλή πρόσφατη ελληνική κινηματογραφική παρουσία στο Παρίσι, πρώτα με ένα αφιέρωμα στην ελληνική Ταινιοθήκη που έγινε στο Κέντρο Πομπιντού και στη συνέχεια με το Πανόραμα Ελληνικού Κινηματογράφου με τις καλύτερες πρόσφατες ελληνικές ταινίες, παίζεται αυτό τον καιρό και μια άλλη ελληνικού ενδιαφέροντος παραγωγή, που ελάχιστα έχει ακουστεί στη χώρα μας: το Revolution Zendj του Αλγερινού Ταρίκ Τεγκούια (Tariq Teguia).

Ο Τεγκούια είναι μια δύσκολη αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση. Δύσκολη διότι οι ταινίες του απευθύνονται σε ένα μάλλον σινεφίλ κοινό, απόδειξη ότι παίζονται κυρίως σε φεστιβάλ και δεν βρίσκουν εύκολα διανομή, εκτός βέβαια από τη Γαλλία. Ενδιαφέρουσα ωστόσο, διότι δημιουργεί δυνατές ταινίες, ωμής ομορφιάς, που φανερώνουν μια επίμονη –αν όχι εμμονική– προσκόλληση σε μια προσωπική κινηματογραφική γλώσσα.

Η ταινία που τον έκανε γνωστό στη Γαλλία (και σε εμένα) ήταν το Rome plutôt que vous (Προτιμώ τη Ρώμη από σένα), η οποία μάλιστα απέσπασε και ένα βραβείο (βραβείο «Καθημερινότητα: Υπέρβαση ή Συμφιλίωση») στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 2006. Επρόκειτο για την περιπλάνηση δύο νέων (dérive, στα πρότυπα της νουβέλ βαγκ) στα προάστια του Αλγερίου, σε αναζήτηση ενός τρόπου φυγής, μιας γραμμής φυγής, η οποία καταλήγει κατά κάποιο τρόπο στη θάλασσα που βάζει τέλος στα απροσδιόριστα όνειρά τους. Το Inland καταγράφει μια αντίστοιχη περιπλάνηση, αλλά αυτή τη φορά προς το κέντρο της Αφρικής, προς τις ρίζες. Συνέχεια ανάγνωσης

O πόνος και το δίκαιο

Standard

Ο Κ. Μητσοτάκης, η Ντ. Μπακογιάννη, ο Κ. Μπακογιάννης και το νομοσχέδιο του Υπ. Δικαιοσύνης

 του Στρατή Μπουρνάζου

Με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Κώστα Μπακογιάννη και την Ντόρα Μπακογιάννη ασχολήθηκαν πολύ, τις τελευταίες μέρες, τα μέσα ενημέρωσης — όπως και κάθε φορά που έρχεται στο προσκήνιο ένα θέμα σχετικό με την τρομοκρατία. Αυτή τη φορά, ήταν το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης. Έγραφα εδώ πριν δυο βδομάδες, και το έχουν γράψει και αρκετοί άλλοι πόσο θλιβερό είναι πως, από όλο τον πλούτο του νομοσχεδίου, τη συζήτηση από πλευράς της Ν.Δ. την μονοπωλεί ένα επιχείρημα: «Ο Ξηρός, ο Ξηρός, ο Ξηρός». Είναι κρίμα, γιατί η αντιπαράθεση, ακόμα και από συντηρητικής πλευράς, θα μπορούσε να γίνει με όρους ουσιαστικούς και όχι με έναν μπαμπούλα. Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μου σήμερα. Περνάω λοιπόν αμέσως, χωρίς περιστροφές,  στο θέμα μου, ένα θέμα που με βασανίζει καιρό: Όταν οι τρεις παραπάνω μιλάνε για την τρομοκρατία, πώς τους αντιμετωπίζουμε; Έχω ακούσει όλη την γκάμα των απαντήσεων: με  συμπόνια και σεβασμό για τον πόνο τους μέχρι την αδιαφορία ή και ενόχληση για τη δημόσια έκθεση του πόνου τους.

Ibrahim Yıldız – Broken Memory II, 2010

Για μένα, καταρχάς, με σεβασμό και συμπόνια. Όταν ενός παιδιού στα έντεκά του δολοφονείται ο πατέρας του, δεν δικαιούμαστε να προσπεράσουμε το βάρος του γεγονότος και του βιώματος. Είναι απάνθρωπο. Και θεωρώ λάθος να θυμηθούμε, εδώ, την υπόθεση Siemens, την ιστορία της οικογένειας Μητσοτάκη ή το ότι η Ντόρα χαριεντιζόταν στη Βουλή με τον Η. Παναγιώταρο (τα έχω ακούσει όλα αυτά στη σχετική κουβέντα). Μπορούμε να τα λέμε σε πολλές άλλες συζητήσεις, όχι σε αυτήν. Μια γυναίκα που δολοφονούν τον άντρα της, δυο παιδιά που μένουν ορφανά: ο πόνος είναι αναμφισβήτητο· δεν σχετικοποιείται ούτε από την ταυτότητα όσων τον ένιωσαν ούτε από τη διαδρομή τους ούτε, ακόμα ακόμα, από τη χρήση που του κάνουν. Αν χρειάζεται, ας καταγγείλουμε τη χρήση· ας μην σχετικοποιούμε όμως τον πόνο. Στο κάτω κάτω, ποιοι είμαστε για να το κάνουμε; Συνέχεια ανάγνωσης

Μια απροσδόκητη εμφάνιση της διαλεκτικής

Standard

Στο προσωπικό αρχείο του Ανρί Φοσιγιόν 

του Νίκου Χατζηνικολάου

Να μια έννοια για την οποία γράφτηκαν τόσα πολλά που έχασε την προσωπικότητα και το νόημά της. Τόσες πραγματείες την μετέτρεψαν σε οδοστρωτήρα: κλασικοί φιλόλογοι, πολιτικοί επιστήμονες, ιστορικοί της αρχαίας φιλοσοφίας, ιδεαλιστές και μαρξιστές όλων των αποχρώσεων έπεσαν πάνω της με τόσο μένος, με τόσο πάθος, με τόση αγάπη, που την διέλυσαν.

Έψαχνα τα γραπτά και το προσωπικό αρχείο του Ανρί Φοσιγιόν στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στο παλιό κτίριο της οδού Ρισελιέ, μαγεμένο κήπο γεμάτο θαύματα για όσους πιστεύουν στα παιχνίδια της σκέψης που παράγει το μάτι κάθε φορά που χαϊδεύει το τυπωμένο χαρτί. Εκεί, ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο αφιερωμένο στον ίδιο, έπεσα πάνω στο σχέδιο του 1937 που, το 1986 ακόμα, βρισκόταν στη συλλογή του γαμπρού του, Γιούργκις Μπαλτρουζάϊτις. Θα μπορούσε ποτέ κανείς να φανταστεί τη διαλεκτική ως δισδιάστατη εικόνα; Κάτι το τόσο πεπερασμένο και στατικό δεν αντιτίθεται στην ίδια την φύση της;

Είμαστε σ’ ένα τσίρκο γεμάτο θεατές: τα κεφάλια εκείνων που κάθονται μπροστά μας, ο όρθιος άνδρας δεξιά που μας γυρίζει την πλάτη, οι καθισμένοι στη μέση, θυμίζουν το χέρι του Ντωμιέ. Το μάτι μας βρίσκεται λίγο ψηλότερα κι έτσι βλέπουμε το έδαφος με τη σκιά της μορφής που αιωρείται καθώς κρατιέται απ’ την μπάρα. Απέναντί μας είναι τα παραπετάσματα που κυκλώνουν τον χώρο εμποδίζοντας τους περαστικούς να παρακολουθούν το θέαμα απ’ έξω, μετά, προς τα πάνω, φυλλώματα δέντρων, τρεις δυνατοί προβολείς κι από κάτω η μορφή που βρίσκεται στον αέρα. Πιθανότατα άνδρας αν και όχι αναγκαστικά, έχει πάρει φόρα, η οριζόντια μπάρα έχει φτάσει στην άκρη του διαμετρήματος επί του οποίου μπορεί να κινηθεί και τώρα έχει αρχίσει να πέφτει με ορμή προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ανάλαφρα, ελεύθερα, με χέρια τεντωμένα και τα πόδια ανοιχτά, ο ακροβάτης κατεβαίνει με δύναμη. Συνέχεια ανάγνωσης

Διάλογος περί του εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός

Standard

του Αδαμαντίου Κοραή

Τα πρόσωπα του Διαλόγου: Φώτιος, Καλλίμαχος 

Φ. Σ’ ερώτησα και άλλοτε, και δεν ηθέλησες ποτέ να με φανερώσης καθαρά την γνώμην σου.

Κ. Περί τίνος;

Φ. Περί του εις την Ιερουσαλήμ θαυματουργουμένου αγίου φωτός.

Κ. Άγιον φως άλλο εν γνωρίζω παρά το «Φως εκ φωτός», θείον αληθινόν εκ θεού αληθινού» ως το μαρτυρεί το Σύμβολον της πίστεως.

Φ. Ουδ’ εγώ αμφιβάλλω περί τούτου. Αλλ’ εις τούτου του Φωτός τον τάφον, ας πιστεύσωμεν τους αγιοταφίτας, και τους επιστρέφοντας από την Ιερουσαλήμ προσκυνητάς, φαίνεται κατ’ έτος άλλο φως υλικόν, εκ του οποίου ανάπτουν οι προσκυνηταί τας λαμπάδας των.

Κ. Τρόπους και μέσα να φωτίζωσι το σκότος ευρήκασιν οι άνθρωποι πολλά, και η πρόοδος της φυσικής επιστήμης τους εδίδαξε πλειότερα. Εις τα φωτισμένα της Ευρώπης έθνη σήμερον, το πλέον ασθενές παιδάριον, η πλέον χυδαία γυνή, ανάπτουν φως, εις ροπήν οφθαλμού, με τα γνωστά φωσφορικά πυρεία (briquets phosphoriques)

Φ. Τα γνωρίζω.

Κ. Με κανένα τρόπον παρόμοιον πιθανόν ότι ανάπτει τις πρώτον επάνω του αγίου τάφου την λαμπάδαν του, κ’ έπειτ’ απ’ αυτήν οι λοιποί τας ιδικάς των.

Φ. Όχι με τούτους τους γνωστούς τρόπους, αλλ’ εξ ουρανού, λέγουν, καταβαίνει το Φως.

Κ. Εξ ουρανού ψευδοκαταίβατα φώτα, μας εφύλαξεν η ιστορία πολλά. Ενθυμάσαι βέβαια, τι λέγει ο Παυσανίας περί των ναών της Λυδίας, όπου οι Ιερείς άναπταν τα ξύλα δια τας θυσίας με πυρ αόρατον. Τοιούτον τι εγίνετο εις την Εγνατίαν, πόλιν Ιταλικήν. Τοιούτον εις την Μακεδονίαν εις τον ιερόν του Διονύσου. Τοιούτον ακόμη εις την νήσον Τήνον, και εις όχι ολίγας πόλεις της Ασίας και της Ευρώπης. Ταύτα ήσαν τα προ Χριστού. Αν θέλης νεώτερα, ανάγνωσε τον Ζώσιμον, συγγραφέα της πέμπτης μετά Χριστόν εκατονταετηρίδος. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι πολιτικές της μεσότητας

Standard

Από την κοινωνική θεωρία στην σημερινή κατάσταση και πολιτική

 του Μανόλη Αγγελίδη

Με αφορμή την τρέχουσα συγκυρία, στην οποία τίθεται το πρόβλημα εφαρμογής του προγράμματος της προσφάτως εκλεγείσης κυβέρνησης της Αριστεράς, εν μέσω των αντινομιών της προϊούσης οικονομικής κρίσης στο περιβάλλον της ευρωζώνης, αλλά και των προσδοκιών για τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του προγράμματος αυτού, είναι χρήσιμο να σκεφτούμε ορισμένα ζητήματα από το πεδίο της κοινωνικής θεωρίας, που μπορούν ίσως να βρουν τις αντιστοιχίες τους στη σημερινή κατάσταση.

Λουίζ Χέντερσον, «Τρεις μορφές»

Λουίζ Χέντερσον, «Τρεις μορφές»

Ο Άνταμ Σμιθ στη Θεωρία των ηθικών συναισθημάτων, ένα λιγότερο γνωστό έργο του, στα μέσα του 18ου αιώνα, ανέπτυξε μια επιχειρηματολογία με αναφορά στη σχέση των κοινωνικών συμφερόντων με τη δομή του πολιτικού συντάγματος. Σε αυτό το πλαίσιο υποστήριζε ότι οι διάφορες κοινωνικές ομάδες σε κάθε ανεξάρτητο κράτος διαθέτουν τις δικές τους επιμέρους εξουσίες, προνόμια και ασυλίες. Θεωρούσε επιπλέον ότι το κάθε άτομο ήταν κατά φυσικό τρόπο προσδεδεμένο στη δική του τάξη και ομάδα και η φιλοδοξία του ήταν να επεκτείνει ακριβώς αυτά το προνόμια και τις ασυλίες έναντι των άλλων ομάδων. Από αυτή ακριβώς τη χωριστική δομή υποστήριζε ότι ήταν εξαρτημένο το Σύνταγμα αυτού του κράτους. Συνέχεια ανάγνωσης

Φάκελος Χομπσμπάουμ: Κολλημένος σαν μύγα στο χαρτί

Standard

Ο Έρικ Χομπσμπάουμ και ο κόσμος των μυστικών υπηρεσιών της Βρετανίας

της Φράνσις Σώντερς

μετάφραση: Κ.Δ.

Η Frances Saunders έγινε παγκοσμίως γνωστή, πέρα από τη στενή κοινότητα των ιστορικών, το 1999 με τη μελέτη της «Who paid the piper? CIA and the Cultural Cold War». Ήταν μια μελέτη-σταθμός, η οποία καθιέρωσε τη χρήση του όρου Πολιτισμικός Ψυχρός Πόλεμος, και η οποία αποκάλυπτε πώς στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου οργανώθηκε, με μυστικό οργανωτή τη CIA, ένα τεράστιο δίκτυο με εκδόσεις, εκθέσεις ζωγραφικής, θεατρικές παραστάσεις, υποτροφίες. Στόχος ήταν η προώθηση των αμερικανικών αξιών, ως αντίπαλο δέος στην ηγεμονίας της Αριστεράς και της ΕΣΣΔ στον χώρο του πολιτισμού. Στο άρθρο που ακολουθεί (δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του London Review of Books, 9.4.2015· σήμερα παραθέτουμε μεταφρασμένα κάποια αποσπάσματα) η Σώντερς, με αφετηρία τον φάκελο του Χομπσμπάουμ που δημοσιοποιήθηκε το φθινόπωρο, μας εισάγει στον χώρο του βρετανικού αντικομμουνισμού και των μυστικών υπηρεσιών.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ο Έρικ Χομπσμπάουμ τη δεκαετία του 1970

Στις 25 Ιανουαρίου 1933, ο δεκαεξάχρονος Έρικ Χομπσμπάουμ συμμετείχε σε πορεία που διέσχιζε το κέντρο του Βερολίνου, μαζί με χιλιάδες συντρόφους του, ως τα κεντρικά γραφεία του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (KPD). Πέντε μέρες αργότερα, στις 30 Ιανουαρίου, ο Αδόλφος Χίτλερ ορκιζόταν καγκελάριος της Γερμανίας. Αρχές Απριλίου, ένας θείος έφτανε στο Βερολίνο για να μεταφέρει τον Χομπσμπάουμ στο ασφαλές Λονδίνο, όπου είχε εγκατασταθεί ο παππούς του από το 1870. Την εβδομάδα που ο Χομπσμπάουμ έφευγε απο το Βερολίνο, o Γκάι Λίντελ ο γερμανομαθής υπαρχηγός αντικατασκοπείας της ΜΙ5 έφτανε εκεί από το Λονδίνο.

Η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία, η γνωστή ΜΙ5, έδωσε στη δημοσιότητα τον φάκελο του Έρικ Χομπσμπάουμ το φθινόπωρο του 2014. Ο Χομπσμπάουμ, που επιθυμούσε για χρόνια να τον δει, είχε πεθάνει δυο χρόνια πριν, στα 95 του. Στα απομνημονεύματά του, με τίτλο Συναρπαστικά χρόνια, προειδοποιούσε για τις αυτοβιογραφικές «μεταθανάτιες έρευνες όπου το πτώμα υποκρίνεται ότι είναι ο ιατροδικαστής», αλλά οποιεσδήποτε αιτιολογίες και να συμπεριελάμβανε για τις πράξεις του ως αποδεικτικά στοιχεία δεν θα μπορούσε να διαβάσει το φάκελο του, αφού εκ των πραγμάτων, απουσίαζε. Είναι άγραφος νόμος της ΜΙ5 ότι τα Προσωπικά Αρχεία (ΠΑ) αποκαλύπτονται μόνο μετά τον θάνατο αυτών τους οποίους αφορούν. Ένας ακόμη άγραφος νόμος, μεταξύ πολλών άλλων, είναι ότι τέτοιου είδους υλικό δημοσιοποιείται μετά από πενήντα χρόνια, πράγμα που εξηγεί γιατί ο Φάκελος Hobsbawm, που βρίσκεται πλέον στα Εθνικά Αρχεία στο Kew, σταματάει στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Ο υπόλοιπος παραμένει κλειστός. Συνέχεια ανάγνωσης

Ποινική δικαιοσύνη: πρώτα δικαιοσύνη και μετά ποινική

Standard

του Μανώλη Μελισσάρη 

Με αφορμή, αλλά όχι αποκλειστικό κίνητρο, το σύντομο πρωτοσέλιδο άρθρο του Γ. Πανούση στα Νέα, την προηγούμενη Παρασκευή (3.4.2015), παραθέτω –ομολογουμένως ακροθιγώς και με τρόπο μάλλον πυκνό– μερικές σκέψεις περί παραβατικότητας (αναφέρομαι στην παράβαση της ποινικής νομοθεσίας, όχι στην παράβαση κοινωνικών κανόνων) και ποινικής καταστολής. Κι αυτό γιατί είναι σημαντική πρόκληση για κάθε κυβέρνηση να μην υποκύψει στον ποινικό κατασταλτικό λαϊκισμό, χωρίς όμως να περάσει στο άλλο άκρο, τον αποποινικοποιητικό λαϊκισμό.

***

Έργο του Ρόμπερτ Μπερένυ

Έργο του Ρόμπερτ Μπερένυ

Σύμφωνα με την πιο συνηθισμένη περιγραφή του, ο ποινικός λαϊκισμός χρησιμοποιεί επιλεκτικά το ποινικό δίκαιο και την εφαρμογή του κατά τρόπο που κατασκευάζει φαντασιακούς εσωτερικούς εχθρούς και μια γενικευμένη αίσθηση ανασφάλειας. Κατόπιν, με την ποινική αντιμετώπιση (ή με σχετικές υποσχέσεις στην περίπτωση μη κυβερνώντων κομμάτων) αυτών των εχθρών δημιουργούνται επιφάσεις αποτελεσματικότητας και δικαιοσύνης. Έτσι, ικανοποιούνται ένστικτα και επιβεβαιώνονται πεποιθήσεις που, για διάφορους λόγους, έχουν εμπεδωθεί σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Ταυτόχρονα, εξασφαλίζεται πολιτική υποστήριξη, ενώ διαιωνίζεται η εμπέδωση των ίδιων ενστίκτων, σε έναν αέναο κύκλο κατάχρησης των εννοιών της παραβατικότητας και της νομιμότητας. Ο στόχος του ποινικού λαϊκισμού επιδιώκεται με μεθόδους, όπως: Συνέχεια ανάγνωσης

Στα πασχαλινά «Ενθέματα» αύριο Μ. Σάββατο 11 Απριλίου

Standard

Κείμενα των Αριστείδη Καλάργαλη, Στράτη Μυριβήλη, Μανόλη Αγγελίδη, Μανώλη Μελισσάρη, Φράνσις Σώντερς, Μιχάλη Μάτσα, Στρατή Μπουρνάζου, Αδαμαντίου Κοραή, Νίκου Χατζηνικολάου 

Τοιχογραφία του Cerrero Barredo στον καθεδρικό ναό της πόλης Sao Felix do Araguaia (Βραζιλία).

«Φεμινιστικό» Πάσχα του 1915. Ο Αριστείδης Καλάργαλης μάς κάνει γνωστό ένα περιστατικό που συνέβη πριν εκατό χρόνια, το Πάσχα του 1915 σε ένα χωριό της Μυτιλήνης, περιστατικό που στάθηκε αφορμή για τον Στράτη Μυριβήλη να γράψει το χρονογράφημα του “Τα πάθη σου Χριστέ”. «Πριν εκατό χρόνια, το Πάσχα του 1915, δύο δασκάλες και η ειρηνοδίκης της φιλοπρόοδου κοινότητας Αγίας Παρασκευής Λέσβου παρακολούθησαν την ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής από τις θέσεις των ανδρών. Το γεγονός αυτό σκανδάλισε τους επιτρόπους της εκκλησίας, οι οποίοι προσπάθησαν να απομακρύνουν τις σουφραζέτες και έγινε θέμα στις τοπικές εφημερίδες […]Στην ίδια εφημερίδα εργάζεται, από τον Μάιο του 1914, ο Στράτης Μυριβήλης, όπου γράφει και χρονογραφήματα. Αφού διάβασε τις δημόσιες αντεγκλήσεις δημοσίευσε στις 5 Απριλίου 1915 το χρονογράφημά του «Τα πάθη σου Χριστέ», που δημοσιεύουμε στη συνέχεια.» «Αυτή είναι η υπόθεσις του επεισοδίου το οποίον εξόργισε τόσον πολύ τους «φιλοπρόοδους» της καλής Κοινότητος ώστε διεμαρτυρήθησαν εις τον Τύπον διά την οπισθοδρομικότητα των αγίων επιτρόπων, οι οποίοι πάλιν τόσο εθύμωσαν διά το δημοσίευμα ώστε εξέδωσαν αρχαιοπρεπές ανακοινωθέν το οποίον και πάλιν έστειλαν εις τον Τύπον, και διά του οποίου υπεδείκνυον εις το Κοινόν ότι αι τρεις εκείναι γυναίκες αι οποίαι ως αι Μυροφόροι επήγαν πάρα πολύ κοντά εις τον Επιτάφιον διά να τον θρηνήσουν ενώ ημπορούσαν θαυμάσια να το κάνουν πίσω από τα καφάσια, ήσαν ικαναί να κολάσουν όλον το μυστακοφόρον εκκλησίασμα, αποστέλλουσαι όλους συλλήβδην τους πιστούς εις ένα θεόρατον καζάνι του Σατανά διά να σιγοβράζωσιν εκεί μέχρι συντελείας αιώνων και μέχρι τελείου ξεζουμίσματος της αμαρτωλής ψυχής των.» Συνέχεια ανάγνωσης

Νεοφιλελεύθεροι αυτοματισμοί: Τηλεπιλότοι χωρίς πλήρωμα και επιβάτες

Standard

του Βασίλη Δρουκόπουλου

                                             «Η λέξη “μεταρρύθμιση” η οποία κάποτε σήμαινε βελτιώσεις για                                              τη πλειονότητα τώρα σημαίνει τη μείωση του κόστους εργασίας.                                                Η “ένωση” στο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν υπονοεί πλέον μια                                                          εθελοντική συλλογικότητα για αμοιβαία αλληλεγγύη αλλά την                                                     επιβολή στις χώρες σκληρών ordo-φιλελεύθερων ελέγχων»                                                                                 Susan Watkins (2014) 

Χρήστος Καρράς, «Γέννηση», 1979

Χρήστος Καρράς, «Γέννηση», 1979

Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βιέννης για την Οδική Κυκλοφορία (1968) δεν νοείται μεταφορικό μέσο χωρίς οδηγό. Όμως ο γερμανός υπουργός Μεταφορών συγκρότησε μια επιτροπή για να επεξεργαστεί ένα νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την κυκλοφορία αυτοοδηγούμενων ή ρομποτικών οχημάτων. Η πώληση των πρώτων γερμανικών αυτοκινήτων αυτού του είδους τοποθετείται το 2020 ενώ σε τμήμα του αυτοκινητοδρόμου Α9 στη Βαυαρία θα επιτρέπονται τα σχετικά τεστ (Kate Connolly, «Rules for cars without drivers», The Guardian Weekly, 13.2.2015, σ. 44).

Σε αντίθεση με αυτό, το τεστ του αυτόματου πιλότου της νεοφιλελεύθερης οικονομικής διαχείρισης δεν περιορίζεται σε ένα μόνον τμήμα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Όπως ήταν γνωστό από καιρό και όπως επανήλθε στην επικαιρότητα με αφορμή τις κυβερνητικές διαπραγματεύσεις, το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα φαίνεται να κυριαρχεί σε όλη την ευρωπαϊκή σκηνή. Δεν ήταν όμως πάντα έτσι. Εδώ αξίζει μια πολύ συνοπτική εξιστόρηση. Συνέχεια ανάγνωσης

Λαμέντο

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

Δεν ξέρω γιατί επιστρέφω τόσο συχνά στην ποίηση του Τούμας Τράνστρεμερ, του Σουηδού ποιητή που πέθανε την περασμένη εβδομάδα.

Ίσως επειδή τα ποιήματά του είναι σαν μακριά καλώδια που κάποιος τ’ ανοίγει και από μέσα βγαίνουν κάτι εξαιρετικά λεπτά σύρματα, λεπτά σαν ίνες, ίνες που μερικές φορές είναι χρυσές ή ασημένιες (ή χάλκινες).

Τα καλώδια βρίσκονται κάτω απ’ το χώμα, και αυτός που βρίσκει τα καλώδια έχει σκάψει το χώμα με τα χέρια του.

14.00-conosΠροχθές ξαναείδα μια συνέντευξή του στις Κεραίες της εποχής μας, εκπομπή του 2013. Ο Τράνστρεμερ δεν μιλάει. Ο δημοσιογράφος (ο Ανταίος Χρυσοστομίδης) κάνει την ερώτηση στα ελληνικά, ο Βασίλης Παπαγεωργίου (ο μεταφραστής του στη γλώσσα μας) την αποδίδει στα σουηδικά, και μετά ο Τούμας βγάζει απ’ το στόμα του κάτι αργόσυρτους αλλά σύντομους φθόγγους, λες και βγαίνουν από στόμα ξωτικού. Και ύστερα, η Μόνικα, η γυναίκα του εδώ και δεκαετίες, απαντά στη θέση του άντρα της, γιατί η Μόνικα ξέρει τις απαντήσεις, ενώ εγώ αμφιβάλλω, και ίσως αυτός είναι ο μοναδικός λόγος που με σπρώχνει να φωνάξω, «Σκάσε Μόνικα!». Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα παρελθόν που χάνεται

Standard

Τα ίχνη της Κατοχής και των Δεκεμβριανών στην πόλη

του Μενέλαου Χαραλαμπίδη 

Φωτογραφία του Ντμίτρι Κέσελ για το περιοδικό «Life» (περιλαμβάνεται στο Dmitrti Kessel, «Ελλάδα 1944», Άμμος, Αθήνα 1997)

Με αυτή τη φωτογραφία ο Ντμίτρι Κέσελ, ένας από τους σημαντικότερους φωτορεπόρτερ παγκοσμίως, αποτύπωσε για λογαριασμό του αμερικανικού περιοδικού Life μια από τις σφοδρότερες μάχες των Δεκεμβριανών: τη μάχη της Καισαριανής, στις 29 Δεκεμβρίου 1944. Η προσφυγική αυτή πολυκατοικία, που χτίστηκε τη δεκαετία του 1930 στη συμβολή των οδών Φώκαιας και Βρυούλων, με τις καταστροφές που υπέστη από βρετανικούς όλμους και άρματα μάχης, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα ίχνη των Δεκεμβριανών που διασώζονται στην Αθήνα και μοναδική μαρτυρία του σφοδρού βομβαρδισμού της Καισαριανής από τους Βρετανούς.

Πριν λίγες ημέρες, σε μια βόλτα στην περιοχή, ανακάλυψα, προς μεγάλη μου έκπληξη, ότι τα ίχνη των βρετανικών όλμων, που είχαν «επιζήσει» για 70 χρόνια όπως ακριβώς φαίνονται στη φωτογραφία του Κέσελ, «διαγράφηκαν» από τους τοίχους της πολυκατοικίας. Ένας μεγάλος κάδος για τη συλλογή μπάζων και οι φρεσκοβαμμένοι τοίχοι δείχνουν ότι η επέμβαση έγινε πρόσφατα. Δεν γνωρίζω εάν το συγκεκριμένο κτίριο είναι χαρακτηρισμένο ως μνημείο από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Αν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, τότε θα πρέπει να επανεξετάσουμε την πολιτική γύρω από το χαρακτηρισμό κτιρίων ως διατηρητέων. Βέβαια, καταλαβαίνω ότι ο χαρακτηρισμός ως διατηρητέου ενός κτιρίου-μνημείου των Δεκεμβριανών δεν είναι ανώδυνος, όπως ο αντίστοιχος των νεοκλασικών κτιρίων της Αθήνας. Συνέχεια ανάγνωσης

Η πέμπτη φάλαγγα τότε και τώρα

Standard

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

του Νίκου Σαραντάκου

Με την επικαιρότητα να είναι ρευστή και δύσκολα προβλέψιμη, δεν μου ήταν εύκολο να διαλέξω λέξη για το σημείωμα τούτου του μήνα, αλλά ευτυχώς ο Γιώργος Ανανδρανιστάκης, σε ένα άρθρο του πριν από μερικές μέρες με έβγαλε από τη δύσκολη θέση. Το άρθρο αυτό είχε τίτλο «Πέμπτη φάλαγγα» και σε υστερόγραφο επεξηγείται ότι «Πέμπτη φάλαγγα ονομάζεται η εντός πολιορκημένης πόλης ή και εμπόλεμης χώρας γενικότερα, εκδηλωθείσα προπαγάνδα επ’ ωφελεία του εχθρού».

13.00-sarantakos-AΣωστός είναι ο ορισμός, αλλά μπορούμε να πούμε πολύ περισσότερα για την έκφραση αυτή, για την οποία, κάτι που σπάνια συμβαίνει, είμαστε σχεδόν βέβαιοι πότε και από ποιον πλάστηκε. Η φράση έχει την αρχή της στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Στους πρώτους μήνες του, το 1936, όταν οι στρατιές των εθνικιστών πλησίαζαν απειλητικά τη δημοκρατική Μαδρίτη, ένας από τους αρχηγούς των στασιαστών, ο στρατηγός Εμίλιο Μόλα, δήλωσε ότι η Μαδρίτη θα έπεφτε σίγουρα, αφού, πέρα από τις τέσσερις φάλαγγες που κατευθύνονταν ενάντια στην πολιορκημένη πρωτεύουσα από τέσσερα διαφορετικά σημεία, υπήρχε και μια πέμπτη φάλαγγα που δρούσε μέσα στην πόλη, εννοώντας τους συμπαθούντες του πραξικοπήματος που έκαναν υπονομευτική δουλειά από τα μέσα. Συνέχεια ανάγνωσης

Κι όμως ήρθαμε να γιορτάσουμε!

Standard

30 Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών

της Αγγελικής Τόμπρου 

Παρά το πρόθεμα «αντί» στον τίτλο του 3ου Αντιφασιστικού Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών (Θέατρο «Εμπρός», 19-29 Μάρτη), αυτό που προσδιόρισε τη γιορτή αυτή δεν είναι ούτε ο «εχθρός», ούτε ο αγώνας μας εναντίον του, αλλά πρώτα απ’ όλα η επιθυμία μας να ζήσουμε και να υπερασπιστούμε τη χαρά της ζωής μέσα σε όλη της την ποικιλομορφία. Γράφοντας ως μία από τους δεκάδες καλλιτέχνες που οργάνωσαν το Φεστιβάλ και συμμετείχαν σ’ αυτό, γεμάτοι ελπίδα κι αγωνία για την δύναμη της τέχνης ως πολιτική αντίσταση, καταθέτω την παρακάτω σκέψη.

Σε μια εποχή που αναζητά ήρωες και θυσίες, χρειάζεται θάρρος να μιλάμε για πράγματα απλά, όπως το φαί και η στέγη, η δουλειά και η χαρά για τη ζωή. Αντίστοιχα μπροστά στο τέρας του φασισμού χρειάζεται το θάρρος να μιλάμε για την ίδια τη ριζική μας επιθυμία για ζωή, ως απλή και τεράστια διαφορά από τις απροκάλυπτες ή καμουφλαρισμένες πρακτικές θανάτου που επιβάλλει ο φασισμός ως αντίδοτο στην απελπισία. Μέσα από τη δεκαήμερη διαδρομή του Φεστιβάλ, ακολουθούσα το νήμα της εμψυχωτικής λειτουργίας να αναδύεται ριζικά πολιτικό μέσα στην απλότητά του.

Αναζητώντας μορφές αντίστασης μέσα από τις παραστατικές τέχνες, αυτό το νήμα της «εμψύχωσης» διέτρεχε μια πρωτόγνωρη πλατφόρμα εξαιρετικών θεαμάτων και συζητήσεων. Μερικές από τις πιο εξαιρετικές θεατρικές παραστάσεις της χρονιάς συνδέθηκαν με την παράσταση των πρώην κρατουμένων της Αμυγδαλέζας, οι πιο avant-garde συναυλίες πολιτικού τραγουδιού συνδέθηκαν με τις μαρτυρίες των μεταναστών-θυμάτων της Χρυσής Αυγής, τις συζητήσεις για τον αποκλεισμό στην αναπηρία, τους οροθετικούς, το ψυχικό νόσημα, τη συζήτηση για το sex trafficking και την κατασκευή αποδιοπομπαίων τράγων της κοινωνίας, αλλά και με την αντιφασιστική κίνηση Διστόμου, τα δεκάδες σχολεία που συμμετείχαν στο Φεστιβάλ με ταινίες, συζητήσεις, σεμινάρια, συναυλίες… Συνέχεια ανάγνωσης

Τερατώδεις φούσκες: η κρίση του καπιταλισμού ξανά στην επιφάνεια

Standard

Plus ça change, plus c’est la meme 

του Ζερόμ Ρόος

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Αν υπάρχει ένα δίδαγμα από την ιστορία των οικονομικών κρίσεων, πανικών και καταρρεύσεων, είναι ότι οι τραπεζίτες ποτέ δεν επιλύουν τις κρίσεις που οι ίδιοι δημιουργούν: απλώς πετούν την καυτή πατάτα σε άλλους και συστηματικά μετατοπίζουν το βάρος της προσαρμογής στις πλάτες των ασθενέστερων μελών της κοινωνίας. Ως εκ τούτου, ο τρόπος με τον οποίο μια συγκεκριμένη κρίση «επιλύεται» αναπόφευκτα καταλήγει στο να φυτεύει τους σπόρους για την επόμενη. Ούτε αυτή τη φορά συνέβη κάτι διαφορετικό.

Mίκαελ Χάφτκα, «Γενική πρόβα», 2001

Mίκαελ Χάφτκα, «Γενική πρόβα», 2001

Τους τελευταίους μήνες, εν τω μέσω αυξανόμενου ενθουσιασμού για μια αρχόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας, ορισμένοι επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές έχουν αρχίσει να εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την εξάπλωση μιας νέας σειράς από μεγάλες φούσκες σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Είτε πρόκειται για την εκτόξευση των τιμών των ακινήτων στο Λονδίνο και τα ρεκόρ ανόδου στην αγορά της Wall Street, είτε τον ανεξέλεγκτο δανεισμό υπερχρεωμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και αμφίβολης ευρωστίας νεοσύστατων επιχειρήσεων ενέργειας και τεχνολογίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα πράγμα είναι σαφές: βρισκόμαστε στη μέση ενός ακόμη σημαντικού κερδοσκοπικού παροξυσμού.

Αυτό μπορεί να παραξενέψει ορισμένους. Δεν υποτίθεται ότι βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο της τελευταίας κρίσης; Γιατί να θέλει να ρισκάρει κανείς με τα κεφάλαιά του, αν οι επικερδείς επενδυτικές ευκαιρίες εξακολουθούν να είναι τόσο λίγες; Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων έχουν πλέον πλήρως αποσυνδεθεί από τα βασικά οικονομικά μεγέθη. Τα τελευταία χρόνια, η κρίση του καπιταλισμού-καζίνο έχει επιβραδυνθεί επιτυχώς μέσω της εξάπλωσης μιας νέας σειράς από τερατώδεις φούσκες σε ακίνητα, μετοχές και ομόλογα, με την καθοδήγηση Κεντρικών Τραπεζών. Ενώ όλοι οι υπόλοιποι παραμένουμε θεατές, οι κερδοσκόποι έχουν την τιμητική τους. Συνέχεια ανάγνωσης