Κάτω η FIFA! Κάτω η FIFA!

Standard

του Ντέιβ Ζιρίν

Μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Έχει αποκληθεί «η μέρα που η FIFA έτρεμε χρόνια τώρα»: η μέρα κατά την οποία, δεκαετίες ολόκληρες χρηματισμών και κραυγαλέων καταχρήσεων που θα έκαναν και τον Καλιγούλα να κοκκινήσει, τελικά ξεσκέπασαν τον διεθνή ποδοσφαιρικό οργανισμό. Δεκατέσσερις άνθρωποι, μεταξύ των οποίων εννέα κορυφαία στελέχη της FIFA, συνελήφθησαν με κατηγορίες διαφθοράς που απαγγέλθηκαν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Οι επτά τέθηκαν σε προσωρινή κράτηση μετά από μια δραματική επιχείρηση της ελβετικής αστυνομίας σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο της Ζυρίχης. Όπως έγραφε ο αείμνηστος Ουρουγουανός συγγραφέας Εντουάρντο Γκαλεάνο πριν από δυο δεκαετίες, «Υπάρχουν ορατοί και αόρατοι δικτάτορες. Η δομή εξουσίας του παγκόσμιου ποδοσφαίρου είναι μοναρχική. Πρόκειται για το πλέον μυστικό βασίλειο του κόσμου».

Gustave Doré – Η παιδική ηλικία του Γαργαντούα

Ε, λοιπόν, το βασίλειο άνοιξε τις πύλες του, και κανείς δεν είναι σίγουρος τι θα ανακαλύψει όταν σπάσουν οι συμφωνίες σιωπής και αρχίσουν να τραγουδούν τα «βαθιά λαρύγγια». Σας το υπογράφω πως μια μέρα θα μνημονεύουμε τη σημερινή ως την αρχή του τέλους για τη FIFA,όπως την ξέρουμε. Και οι 209 εκπρόσωποι των κρατών-μελών της Ομοσπονδίας είχαν συγκεντρωθεί στη Ζυρίχη για το τακτικό τους συνέδριο, το οποίο αναμενόταν μια «βαρετή ιστορία» που απλώς θα επιβεβαίωνε την επανεκλογή του Προέδρου Ζεπ Μπλάτερ. Η λέξη «βαρετή» δεν βρίσκεται πια σε κανενός το μυαλό. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ρήξη είναι πιο απαιτητική σε πολιτικό σχεδιασμό, αλλά προτιμότερη από τη διαφαινόμενη συμφωνία

Standard

Διαπραγμάτευση, Συμφωνία, Ρήξη: οι όροι και οι προϋποθέσεις-2

του Πέτρου Σταύρου

 

1. Η αποτίμηση του διαστήματος από τις 20/2 έως σήμερα. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), δέκα μόλις μέρες μετά τις εκλογές και την άνοδο της νέας κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, προέβη στην εξαιρετικά επιθετική κίνηση να βγάλει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα εκτός της ομαλής χρηματοδότησης του ευρωσυστήματος, και να ξεκινήσει έτσι η στάγδην χρηματοδότηση του ELA.

Νανά Ησαΐα, «Στρογγυλιά γυαλιά με μπλε φακούς»

Νανά Ησαΐα, «Στρογγυλιά γυαλιά με μπλε φακούς»

Δεν υπήρχε κανένας σοβαρός οικονομικός λόγος που να δικαιολογούσε αυτή την επιθετική κίνηση. Ήταν μια καθαρά πολιτική κίνηση εναντίον της νέας κυβέρνησης, με στόχο τον εκβιασμό της μέσω της ρευστότητας. Επειδή, τη συγκεκριμένη στιγμή που μιλάμε, δεν έχει σημασία τι έγινε, τι δεν έγινε και τι θα μπορούσε να γίνει θα πω μόνο τούτο: Η διαπραγμάτευση, κατά τη γνώμη μου –και αυτό δεν έχει να κάνει με τις φιλότιμες προσπάθειες της διαπραγματευτικής ομάδας– έπρεπε να σταματήσει στις 20/2. Και έπρεπε να σταματήσει για δύο λόγους. Τον πρώτο τον είπα ήδη: είναι η εξαιρετικά επιθετική στάση της ΕΚΤ. Δεύτερον, διότι η διαπραγμάτευση ήταν, και είναι, μια διαδικασία που αφορά την τροποποίηση της δανειακής σύμβασης, και δεν μπορεί να έχει ως αντικείμενο τον ΦΠΑ των νησιών ή, πολύ περισσότερο, τα εργασιακά ή το ασφαλιστικό. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα πολιτικά όρια μιας συμφωνίας

Standard

Διαπραγμάτευση, Συμφωνία, Ρήξη: οι όροι και οι προϋποθέσεις

Ο πολιτικός επιστήμονας Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος και ο οικονομολόγος Πέτρος Σταύρου απαντάνε σε τρία ερωτήματα που τους έθεσαν τα «Ενθέματα»: α) Πώς αποτιμάτε το διάστημα από τη συμφωνία της 20/2 έως σήμερα; Έγιναν λάθος εκτιμήσεις από την ελληνική πλευρά, υπαναχώρησαν οι εταίροι, πού έχουμε φτάσει; β) Η συμφωνία: Τι πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να περιλαμβάνει μια συμφωνία για να την υπογράψει η κυβέρνηση; γ) Η ρήξη: Πώς ορίζετε μια ρήξη; Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και οι προοπτικές από μια τέτοια εξέλιξη;

Τα πολιτικά όρια μιας συμφωνίας

του Λουδοβίκου Κωτσονόπουλου 

Η συμφωνία του Φεβρουαρίου δεν έκανε κάτι περισσότερο από το να επικυρώσει τη θέληση των ενδιαφερόμενων πλευρών να εμπλακούν σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να αξιολογήσουμε, αυτή τη στιγμή, εάν έγιναν λάθη –και εάν ναι, τι είδους και πόσο κρίσιμα ήταν– από την ελληνική πλευρά στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας. Για τον απλό, αλλά σοβαρό, λόγο ότι δεν έχουμε μπροστά μας όλα τα δεδομένα. Μπορούμε, όμως, να προβούμε σε μια συνολικότερη αξιολόγηση για το πώς κινήθηκαν τα πράγματα.

Α: Γιώργος Βακαλό, «Άνθρωπος με σκοινί», π.1938

Α: Γιώργος Βακαλό, «Άνθρωπος με σκοινί», π.1938

Η συμφωνία του Φεβρουαρίου σηματοδότησε την επιστροφή της πολιτικής στο τραπέζι αναδεικνύοντας, έτσι, τις σαφείς διαιρέσεις που υπάρχουν ανάμεσα στους δανειστές: Ανάμεσα σε εκείνους που θα ήταν πρόθυμοι για μια πολιτική διευθέτηση του ζητήματος, και σε εκείνους που εμμένουν στην αναγκαιότητα ολοκλήρωσης του προγράμματος, πράγμα που σημαίνει περιορισμό των διαπραγματεύσεων σε τεχνικό επίπεδο και στο πλαίσιο που όριζε η πολιτική συμφωνία των προηγούμενων κυβερνήσεων. Η Αθήνα επέλεξε σωστά να δώσει το βάρος των συζητήσεων στους πρώτους, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τους δεύτερους, επιδιώκοντας την αλλαγή του πολιτικού πλαισίου των διαπραγματεύσεων, γεγονός που θα οδηγούσε στη συνακόλουθη προσαρμογή των τεχνικών συζητήσεων στο νέο πλαίσιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής;

Standard

Εκπαίδευση και τυποποίηση

του Χρήστου Χρυσανθόπουλου

Έχετε σκεφτεί ποτέ, πόσοι τόνοι χαρτιού ξοδεύονται για τις βεβαιώσεις από συνέδρια, επιμορφώσεις και προγράμματα; Πόσα Σαββατοκύριακα περάσατε κλεισμένοι σε μια αίθουσα, χωρίς να το θέλετε, επειδή οι οργανωτές δεν έδιναν τις βεβαιώσεις στην αρχή του προγράμματος για να μπορέσετε να φύγετε; Μπορεί ποτέ να μην τα έχετε σκεφτεί όλα αυτά· αλλά υπάρχουν χιλιάδες άλλοι, κυρίως εκπαιδευτικοί, που το πρώτο πράγμα που σκέφτονται είναι να αναπτύξουν το φάκελό τους με βεβαιώσεις. Δικαίως βέβαια, καθώς για το Υπουργείο Παιδείας και για τους μελλοντικούς εργοδότες όσο πιο πολλά, τόσο καλύτερα. Θα παρακολουθείς πολλά σεμινάρια, θα κάνεις πολλές ώρες μάθημα και θα έχεις πολλούς μαθητές· αλλά λίγο μισθό.

Έργο του Γιάννη Γαΐτη

Έργο του Γιάννη Γαΐτη

Οι εκπαιδευτικοί τα τελευταία χρόνια δέχτηκαν μια τεράστια επίθεση από τη μνημονιακή πολιτική και τα ΜΜΕ, με στόχο τη νομιμοποίηση των περικοπών των δαπανών για την εκπαίδευση και των αλλαγών στις εργασιακές τους σχέσεις. Για την ουσία της εκπαίδευσης, τίποτα! Συνολικά, η εκπαιδευτική κοινότητα αντιμετωπίστηκε σαν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που υπάρχουν στη χώρα. Οι εκπαιδευτικοί αντιδρούν, αλλά η «κοινή γνώμη» πιστεύει πως το κάνουν για να σώσουν το τομάρι (και τον μισθό τους). Εκείνοι, βέβαια, που τους κατηγόρησαν για συντεχνιακό αγώνα δεν έκαναν τίποτα άλλο, παρά ακούμπησαν αναπαυτικά στον καναπέ τους και συνέχισαν να στέλνουν τα παιδιά τους σε αυτούς τους εκπαιδευτικούς που κατηγορούσαν. Γιατί; Επειδή, κατά βάθος, θεωρούν πως το σχολείο δεν προσφέρει πολλά πέρα από τη φύλαξη των παιδιών τους τις ώρες που εργάζονται. Για την εκπαίδευση τους υπάρχει η παραπαιδεία. Φυσικά, υπάρχει και η διά βίου μάθηση με μη τυπικές δομές και προγράμματα που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά κονδύλια και το ένα μετά το άλλο κλείνουν με το άδειασμα του αντίστοιχου οικονομικού κωδικού. Οπότε ό,τι δεν μάθεις τώρα, θα το μάθεις στο μέλλον — φτάνει να πληρώσεις γι’ αυτό. Από την άλλη, πολλοί εκπαιδευτικοί έχουν ενσωματώσει αυτή τη λογική, καθώς εκπαιδεύτηκαν ήδη από το πανεπιστήμιο να ανταγωνίζονται για την ημερομηνία κτήσης πτυχίου, τον βαθμό τους, τις αμέτρητες άνευ ουσίας συμμετοχές σε προγράμματα, το κυνήγι βεβαιώσεων και πιστοποιήσεων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η απόρριψη της συλλογικής δράσης αφαιρεί από τους ανίσχυρους την ισχύ τους

Standard

Συνέντευξη του Στήβεν Ράιχερ στον Δημήτρη Σταράκη

Μιλάει για την Ακροδεξιά, τον αυταρχισμό, την ψυχολογία του πλήθους, τη δυναμική των ομάδων, τον νεοφιλελευθερισμό

Ο αυταρχισμός και η ακροδεξιά ιδεολογία συνεχίζουν να αυξάνουν την επιρροή τους στην Ευρώπη. Στη τελευταία μελέτη της φυλακής τονίζετε ότι «όταν οι ομάδες δεν έχουν την ισχύ να ασκήσουν επιλογή, τότε μια αυταρχική ιδεολογία που υπόσχεται να φέρει την τάξη φαντάζει πιο δελεαστική. Εν συντομία, είναι η κατάρρευση των ομάδων και η απουσία ισχύος που δημιουργούν τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να θριαμβεύσει η τυραννία» (το παράθεμα από τον συλλογικό τόμο των εκδόσεων «Πεδίο»). Τι έχει λοιπόν να μας προσφέρει η κοινωνική ψυχολογία, ως προς την κατανόηση του αυταρχικού και τυραννικού φαινομένου; Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα αποτελέσματα του πειράματος, λ.χ., προκειμένου να κατανοήσουμε την άνοδο της Χρυσής Αυγής;

Θα σταθώ σε δύο σημεία σχετικά με το όριο των ερμηνειών της κοινωνικής ψυχολογίας. Το πρώτο είναι η γενική τάση να «ψυχολογικοποιούμε» τα κοινωνικά συμβάντα, και ιδίως να «παθολογικοποιούμε» όσα δεν μας αρέσουν. Είναι ξεκάθαρο πως η Χρυσή Αυγή αποτελεί ένα φαινόμενο αποκρουστικό, οπότε είναι πολύ εύκολο να πούμε ότι όσοι την υποστηρίζουν έχουν κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα. Πιστεύω, ωστόσο, ότι ο μόνος τρόπος να ερμηνεύσουμε τέτοια φαινόμενα είναι να αντιληφθούμε τις αιτίες που φαίνονται να κινητοποιούν τους ανθρώπους, σεβόμενοι το ότι αυτοί δρουν με τρόπο που παράγει νόημα και έχει λογική. Η «παθολογικοποίησή» τους μπορεί να είναι ωφέλιμη για πολιτικούς ή προπαγανδιστικούς λόγους, αλλά δεν μας βοηθά να καταλάβουμε τι συμβαίνει.

Μια ερώτηση που μου κάνουν συχνά είναι: «Τι έχεις να πεις για τα συλλαλητήρια των ναζί στη Νυρεμβέργη;». Η απάντησή μου είναι πως πιστεύω πως οι άνθρωποι εκεί δρούσαν με εντελώς λογικό τρόπο. Μάλιστα, από ψυχολογικής πλευράς, η συμμετοχή στα συλλαλητήρια τους έκανε καλό, γιατί τους ενδυνάμωνε, τους έδινε μια αίσθηση κατανόησης του κόσμου. Το παθολογικό ήταν η τοξική ιδεολογία που τους κινητοποιούσε και η κοινωνική πρακτική που τη συνόδευε. Δεν λέω λοιπόν ότι δεν υπάρχει παθολογία σε αυτά τα φαινόμενα· υποστηρίζω ότι πρόκειται για κοινωνιο-παθολογία, και σίγουρα όχι για ψυχο-παθολογία. Καθόλου προβληματικοί λοιπόν σε επίπεδο ψυχικής υγείας, καθόλα προβληματικοί στο επίπεδο των ιδεών που τους κινητοποιούν και στις συνέπειες των πράξεών τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Στήβεν Ράιχερ και η ψυχολογία του πλήθους

Standard

Δημήτρης Σταράκης

Στην εποχή μας, ο κριτικός χαρακτήρας που θα έπρεπε να παραμένει άσβεστος στον πυρήνα των κοινωνικών επιστημών επιστρέφει, πάνω στην ολοένα αυξανόμενη ανισότητα που προκαλεί η τρέχουσα πραγματικότητα: Νεοφιλελεύθερες πολιτικές θεοποίησης του ανταγωνισμού και του «κέρδους με κάθε κόστος», γιγάντωση των ανισοτήτων, ρατσισμός απέναντι προς τους φτωχότερους, στιγματισμός συμπεριφορών ως «εγκληματικών» ή «ψυχοπαθολογικών», όταν δεν ακολουθούν τον κοινωνικό κανόνα και απειλούν το status quo.

4-reicher 1Ο καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του St. Andrews, Stephen Reicher βρέθηκε στην εκδήλωση διαλόγου μεταξύ Κοινωνικής Ψυχολογίας και Ιστορίας σχετικά με τη συλλογική μνήμη και την αναγέννηση των ακροδεξιών ιδεολογιών («Is fascism on the rise?», Πάντειο, 9.5.2015). Με σημαντικό ερευνητικό έργο πάνω στις σχέσεις των κοινωνικών ομάδων, υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι δομούν την προσωπικότητα τους μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο βρίσκονται και στη συνέχεια το διαμορφώνουν με τις δράσεις τους. Στο περίφημο πείραμα φυλακής, το οποίο προβλήθηκε από το BBC, διαπίστωσε μεταξύ άλλων ότι η ροπή προς αυταρχικές λύσεις (η πλήρης παρουσίαση του πειράματος, στο Όψεις της ηγεμονίας στις φιλελεύθερες κοινωνίες, επιμέλεια: Ξένια Χρυσοχόου, Τηλέμαχος Ιατρίδης, Πεδίο, Αθήνα 2013) ενισχύθηκε όταν καλλιεργήθηκε η πίστη ότι δεν λειτουργεί πια η δημοκρατική διαδικασία αντιμετώπισης των ζητημάτων που απασχολούν την ομάδα και όταν χάθηκε η συνοχή των μελών της. Το πείραμα διεξήχθη το 2001 και αποτελεί μια επιστημονικά σχεδιασμένη μελέτη πεδίου (μελέτη εκτός συνθηκών εργαστηρίου), τριάντα χρόνια μετά το πείραμα της φυλακής του Στάνφορντ, το οποίο επιμελήθηκε τότε (με αρκετά κενά στην επιστημονική και δεοντολογική διαδικασία) ο Φίλιπ Ζιμπάρντο. Ήταν η νέα απόπειρα να διερευνηθούν οι επιπτώσεις που είχε στα άτομα η ανισότητα των σχέσεων δύο ομάδων (φρουροί-κρατούμενοι), υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της ένταξής τους στις ομάδες αυτές.

Σημαντικά και τα συμπεράσματά του, τα οποία ασκούν βάσιμη κριτική στις κλασικές οπτικές της ψυχολογίας του πλήθους: Οι άνθρωποι δρουν συλλογικά, μας λέει ο Ράιχερ, επειδή μοιράζονται μία κοινή «κοινωνική ταυτότητα»: Προϊόν κοινωνικής κατασκευής, τους δίνει ένα κοινό όραμα, αποτυπώνει μια αίσθηση κοινής μοίρας, την οποία αισθάνονται ότι τους χαρακτηρίζει και επιχειρούν να την αλλάξουν, συγκρίνοντας την με την ομάδα που θεωρούν ευνοημένη. Άλλωστε, η συλλογική δράση, τη δύναμη της οποίας δαιμονοποιούν συχνά οι ισχυροί, είναι συχνά η μόνη δύναμη που μπορούν να αποκτήσουν οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται σε μειονεκτική κοινωνική θέση, προκειμένου να εδραιώσουν την κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα. 

Ο Δημήτρης Σταράκης είναι φοιτητής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Barcelona en Comú. Η πόλη ως ορίζοντας ριζοσπαστικής δημοκρατίας

Standard

της Μανουέλα Ζέχνερ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης 

Η Αντεά Κολάου είναι η καινούργια δήμαρχος της Βαρκελώνης, μετά τις δημοτικές εκλογές της προηγούμενης Κυριακής. Γυναίκα νέα, αγωνίστρια, βγαλμένη μέσα από τα κινήματα, η Κολάου ήταν επικεφαλής της πλατφόρμας των πολιτών Barcelona en Comú. H Μanuela Zechner (ερευνήτρια, πολιτικός επιστήμων και μεταφράστρια), στο άρθρο που δημοσιεύθηκε στo ROAR magazine (4.3.2015), μας εξηγεί τους τρόπους δράσης και παρέμβασης της συλλογικότητας Barcelona en Comú και τη σημασία της στην ανίχνευσης των δυνατοτήτων πραγμάτωσης της ριζοσπαστικής δημοκρατίας στο πεδίο της πόλης.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Πολλά είναι αυτά που μπορούμε να πούμε σχετικά με τη μεθοδολογία του Barcelona en Comú, καθώς η ριζοσπαστική δημοκρατική του προσέγγιση συνοδεύεται από μια σειρά  εργαλεία, τεχνικές, μηχανισμούς και δομές για την ενεργοποίηση τοπικών πολιτικών από τα κάτω. Ανάμεσα σε αυτά συναντάμε διάφορα επίπεδα συνελεύσεων (γειτονιάς, θεματικών τομέων, συντονισμού, υλικοτεχνικής υποστήριξης, μέσων μαζικής ενημέρωσης, επικοινωνίας, κλπ.) και διαδικτυακές πλατφόρμες (για την επικοινωνία, την ψηφοφορία, εργασίας). Το οργανόγραμμα της πρωτοβουλίας μοιάζει περισσότερο με πλυντήριο ρούχων ή επιταχυντή σωματιδίων παρά με το οργανόγραμμα μιας επίπεδης ή κάθετης ιεραρχίας. […]

H Ada Colau Ballano, νέα δήμαρχος Βαρκελώνης , συλλαμβάνεται κατά τη διάρκεια κατάληψης τράπεζας ως ένδειξη διαμαρτυρίας (2012)

Αν και ξεκίνησαν χωρίς έτοιμες συνταγές, αυτό δεν σημαίνει ότι η πρωτοβουλία δεν έχει εφεύρει τους δικούς της όρους, συνθήκες και πρακτικές. Το πιο ενθαρρυντικό παράδειγμα καινοτομίας είναι ο Κώδικας Πολιτικής Δεοντολογίας, ο οποίος συζητήθηκε, σχολιάστηκε και κυρώθηκε σε μια ανοικτή διαδικασία κατά τη διάρκεια ενός σαββατοκύριακου τον Οκτώβριο του 2014 — με περίπου 300 παρόντες και πολύ περισσότερους να συμμετέχουν και να σχολιάζουν διαδικτυακά σε απευθείας σύνδεση. Αυτός ο κώδικας δεοντολογίας περιγράφει τις βασικές δεσμεύσεις της πλατφόρμας όσον αφορά την εκπροσώπηση, τον έλεγχο, τη λογοδοσία, τη χρηματοδότηση, τη διαφάνεια, τον επαγγελματισμό και τη διαφθορά, και αφορά όλους όσους ασχολούνται με την πρωτοβουλία. Συνέχεια ανάγνωσης