Η οικονομική καταστροφή της Βαλτιμόρης. Βαλτιμόρη, αστυνομική βία και οικονομική δικαιοσύνη

Standard

του Rob Urie

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

 

Η οικονομική ιστορία συνδέει τις αμερικανικές πόλεις, εντάσσοντάς τις σε μια πολιτική και οικονομική ιεραρχία. Ουάσιγκτον-Βαλτιμόρη-Φιλαδέλφεια-Νέα Υόρκη ήταν η χερσαία οδός για τους μαύρους του Νότου που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τη δουλεία.

Ήταν επίσης μια από τις διαδρομές αναζήτησης βιομηχανικών θέσεων εργασίας μετά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι διαδοχικές πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 συντάραξαν τη βιομηχανική Αμερική. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι πολιτικές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας για την ανατίμηση του δολαρίου αποδεκάτισαν τη βιομηχανική οικονομία. Επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον υπογράφηκε η NAFTA (Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής), και η απορρύθμιση της Wall Street εξασφάλισε τα χρήματα που απαιτούνταν για τη χρηματοδότηση της μετεγκατάστασης μεγάλου τμήματος της βιομηχανικής βάσης των ΗΠΑ στο εξωτερικό. Καμία από τις παραπάνω πολιτικές δεν έλαβε υπ’ όψιν τους κατοίκους αυτών των πόλεων.Στη σύγχρονη Βαλτιμόρη, Φιλαδέλφεια, Ντιτρόιτ και Σικάγο υπάρχουν γειτονιές που αφέθηκαν στην τύχη τους μετά τις πολιτικές αποφάσεις που διέλυσαν τα οικονομικά τους θεμέλια. Όταν υπήρχαν θέσεις εργασίας, οι άνθρωποι δούλευαν. Όταν οι θέσεις εργασίας εξαφανίστηκαν, ο κόσμος είτε σταμάτησε να δουλεύει είτε βρέθηκε σε άλλες, χαμηλότερα αμειβόμενες δουλειές στον τομέα των υπηρεσιών. Η έκρηξη των στεγαστικών δανείων ανέβασε στα ύψη τις τιμές των σπιτιών στο κέντρο της πόλης, μέχρι που η φούσκα έσκασε. Αντί να εξαναγκαστεί η Wall Street να ξεκαθαρίσει το χάος, οι κάτοικοι της πόλης είδαν τις περιουσίες τους να περνάν στα χέρια των τραπεζιτών και μια οικονομία που παρέπεμπε στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης. […] 

Η δολοφονία του Φρέντυ   Γκρέυ 

Το ολωσδιόλου απίθανο σενάριο που διαδόθηκε από την αστυνομία της Βαλτιμόρης ότι ο Φρέντυ Γκρέυ έσπασε μόνος του την σπονδυλική του στήλη, ήταν ένα τεστ των αντιδράσεων του κόσμου. Πολιτική στρατηγική των αξιωματούχων είναι να προσπαθήσει να συσπειρώσει, υπέρ των δράσεων της αστυνομίας, αυτούς που είναι πρόθυμοι να δεχτούν οποιαδήποτε επίσημη εξήγηση, ανεξαρτήτως του πόσο απίθανη είναι, και να περιθωριοποιήσει τους διαδηλωτές. Το ότι ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού, τόσο λευκού όσο και έγχρωμου, θέλει να πιστεύει ότι η αστυνομία ενεργεί πάντοτε με καλή πίστη, απεικονίζει μια προκατάληψη που θα αμφισβητηθεί αποτελεσματικά μόνο μέσα από μια διαδικασία πολιτικής αποστασιοποίησης. Η προσπάθεια αυτή αποτελεί επιπρόσθετη προσβολή για τον δολοφονημένο Φρέντυ Γκρέυ και, ως εκ τούτου, το αστυνομικό τμήμα της Βαλτιμόρης πρέπει να λογοδοτήσει και γι’ αυτό. Ο Φρέντυ  Γκρέυ δολοφονήθηκε ενώ κρατούνταν από την αστυνομία. Οι τεχνοκρατικές εξηγήσεις χρησιμεύουν μόνο για να συγκαλύψουν αυτή τη βασική αλήθεια. […]

Η επίσημη ιστοριογραφία περιλαμβάνει «άγνωστες δυνάμεις» που προκαλούν αναταραχή στις αμερικανικές πόλεις, τη στιγμή που οι δυνάμεις αυτές είναι ολοφάνερες. Οι φυλακίσεις είναι φυλετικά στοχευμένες και προκαλούν μαζική εξαθλίωση, αποκλείοντας τον πληθυσμό από την ουσιαστική απασχόληση. Το φιάσκο των ενυπόθηκων δανείων της Wall Street έπληξε γειτονιές με συγκεκριμένη φυλετική σύνθεση  και ο τοπικός πλούτος μεταφέρθηκε στους τραπεζικούς λογαριασμούς των ήδη πλουσίων. Είναι παράδοξο το γεγονός ότι η δημόσια συζήτηση για  τις «λεηλασίες» στη Βαλτιμόρη έχει επικεντρωθεί στους εξαγριωμένους πολίτες χωρίς καμία σε βάθος συζήτηση για τους λόγους που είναι εξαγριωμένοι. Οι κατασχέσεις σπιτιών στη Βαλτιμόρη ακολούθησαν το ξεφούσκωμα της αγοράς κατοικίας γιατί η Wall Street έφτιαξε τα ληστρικά ενυπόθηκα δάνεια  στοχευμένα σε έγχρωμες γειτονιές. Αντί να κατηγορηθούν οι τραπεζίτες για δόλια και ληστρικά δάνεια, οι πολίτες της Βαλτιμόρης εξαναγκάστηκαν να υποστούν τις συνέπειες της τραπεζικής παρανομίας.

Η ανησυχία των αξιωματούχων για τις περιουσίες επισκίασε τη μέριμνα για τη ζωή του Φρέντι Γκρέυ και πολλών άλλων μαύρων, Λατίνος και φτωχών λευκών που δολοφονήθηκαν από την αστυνομία. Μια χλιαρή ανησυχία για την κοινωνική όψη του ζητήματος δεν μπορεί να κρύψει αυτές τις προτεραιότητες. Η συκοφάντηση των διαδηλωτών συνοδεύτηκε από μια πολιτική «αθώας περιστεράς», την άρνηση της ευθύνης για τους λόγους διαμαρτυρίας. Ωστόσο, όπως γίνεται φανερό από τα γεγονότα στη Βαλτιμόρη, οι αστυνομικές δολοφονίες απασχολούν την αμερικανική συνείδηση​​ μόνο όταν καίγονται κτίρια και αυτοκίνητα της αστυνομίας. Οι ισχυρισμοί ότι οι ειρηνικές διαμαρτυρίες είναι η μόνη θεμιτή μορφή διαμαρτυρίας έρχονται αντιμέτωποι με το βάρος της ιστορίας και την επίσημη υποκρισία. Η ψυχολογική πίεση μέσω ειρηνικών διαμαρτυριών προϋποθέτει μια συναίνεση που τα αποκλίνοντα ταξικά συμφέροντα καθιστούν απίθανη. […]

Η ανεπαρκής τοπική και εθνική ηγεσία

Μεγάλο μέρος των αντιδράσεων στα γεγονότα της Βαλτιμόρης υιοθετούν το ρητό του Τζέι Έντγκαρ Χούβερ ότι «η δικαιοσύνη είναι δευτερεύον ζήτημα μπροστά στο Νόμο και την Τάξη». Υπονοείται ότι εάν η Τάξη διατηρείται ακόμα και με συστηματική αδικία,  μπορούμε να κάνουμε στην άκρη τη δικαιοσύνη. Το εννοιολογικό πρόβλημα είναι ότι, όπως και με τη συκοφάντηση των διαδηλωτών ως «εγκληματιών» από τον πρόεδρο Ομπάμα και την Δήμαρχο της Βαλτιμόρης, πίσω από την πολιτική αστυνόμευσης κρύβονται ταξικά συμφέροντα. Βαριά οπλισμένοι αστυνομικοί θα μπορούσαν να εισβάλουν στα γραφεία της Wall Street και σε εταιρικές διευθυντικές σουίτες, κλωτσώντας τις πόρτες, περνώντας χειροπέδες σε όποιον βρουν μπροστά τους και ανοίγοντας πυρ σε εκείνους που δεν συμμορφώνονται· εξάλλου έτσι αιτιολογούν τη συμπεριφορά τους στη Βαλτιμόρη, το Ντιτρόιτ, το Σικάγο, τη Φιλαδέλφεια ή το Λος Άντζελες. Το ότι δεν το κάνουν είναι απόδειξη ότι ούτε ο νόμος ούτε η δικαιοσύνη βρίσκεται πίσω από τις αστυνομικές ενέργειες στις φτωχές κοινότητες.

Η οικονομική κρίση που πλήττει τις κοινότητες των έγχρωμων, στη Βαλτιμόρη και αλλού, δένει ευθέως με κυβερνητικές πολιτικές, όπως οι εμπορικές συμφωνίες που ωφελούν τους επιχειρηματίες και τις ανώτερες «επαγγελματικές» τάξεις των βιομηχάνων και των κατόχων κεφαλαίου. Η αδιαφορία για τις κοινωνικές συνέπειες των βιομηχανικών μετεγκαταστάσεων έχει δημιουργήσει οικονομικές νεκρές ζώνες σε μεγάλες πόλεις ήδη από το 1960. Τα ληστρικά ενυπόθηκα δάνεια της Wall Street αποδεκάτισαν τον πλούτο των μαύρων σε πόλεις όπως η Βαλτιμόρη — και μαζί μ’ αυτόν τη δυνατότητα τα γίνουν  επενδύσεις. Οι επικρίσεις της ελίτ ότι οι πολίτες με την εξέγερση καταστρέφουν τις μελλοντικές τους προοπτικές, συγκαλύπτει το γεγονός ότι οι οικονομικές δυνάμεις διατηρούν τον έλεγχο για δικό τους αποκλειστικά όφελος. Την τελευταία δεκαετία, η Wall Street έχει καταστρέψει περισσότερα αστικά τοπία από όσα θα μπορούσαν να καταστρέψουν οι εξεγέρσεις των πολιτών.

Η αμερικανική πολιτική οικονομία έχει δομηθεί με τέτοιο τόπο ώστε να διαιωνίζει τις υπάρχουσες ταξικές σχέσεις, με τα ρατσιστικά κατάλοιπα της ιστορίας ως συμπλήρωμα. Ο Μ.Λ. Κινγκ έθετε επί τάπητος το ζήτημα της οικονομικής δικαιοσύνης, γνωρίζοντας ότι αυτή αποτελεί προϋπόθεση για την κοινωνική δικαιοσύνη. Λίγο αργότερα δολοφονήθηκε. Το ενδιαφέρον για την «ιδιοκτησία», σε αντίθεση με την απώλεια ζωών από χέρια αστυνομικών, είναι σαφή ένδειξη για το ποιες είναι οι ανησυχίες των αξιωματούχων. Εκεί βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο: η οικονομική ανισότητα είναι η πιο επικίνδυνη διάσταση της κοινωνικής αδικίας που πρέπει να αντιμετωπίσουμε και, ταυτόχρονα, επίσης και η πιο απαραίτητη. Οι ΗΠΑ έχουν υπονομεύσει δημοκρατικά κινήματα και εισέβαλαν σε χώρες προκειμένου να εμποδίσουν την εφαρμογή του κατώτατου μισθού. Αλλά πώς είναι δυνατόν να ζήσει κανείς χωρίς ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο;

Rob Urie είναι καλλιτέχνης και πολιτικός οικονομολόγος.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο www.counterpunch.org, 1.5.2015. Εδώ μεταφράζονται αποσπάσματα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s