Στα «Ενθέματα» την Kυριακή 17 Μαΐου

Standard

Κείμενα των: Σίας Αναγνωστοπούλου, Στρατή Μπουρνάζου, Μαρίνας Πρεντουλή, Γιώργου Γιαννακόπουλου, Κώστα Γαβρόγλου, Μωυσή Ελισάφ, Λήδας Παπαστεφανάκη, Αποστόλη Φωτιάδη, Μαρίας Κομνηνού, Μενέλαου Γκίβαλου, Γεωργίας Βαλωμένου, Γιώργου Νικολαΐδη 

Τα ιερά λείψανα και ο χωρισμός κράτους-Εκκλησίας. Η Σία Αναγνωστοπούλου σχολιάζει με αφορμή την «λειψανολογία» των ημερών.

Georges Braque -  Still life with skull

Georges Braque –
Still life with skull

«Για την Αριστερά το ζήτημα χωρισμού κράτους-Εκκλησίας αποτελεί ένα από τα κορυφαία στοιχεία συγκρότησης της ταυτότητάς της. Ο χωρισμός δεν συνιστά, βέβαια, εχθρική πράξη απέναντι στην Εκκλησία, ούτε απέναντι στην ελληνικότητα των Ελλήνων. Καταρχάς, αποτελεί διάβημα προς την επανασυγκρότηση του δημόσιου χώρου, ένα διάβημα που έμεινε ημιτελές από τον 19ο αιώνα και ευνόησε τις πάσης φύσεως πελατειακές και αδιαφανείς σχέσεις. Δεύτερον, σε μια εποχή όπου η Αριστερά παλεύει να ορίσει και να κινητοποιήσει το συλλογικό, πολιτικό υποκείμενο αντίστασης απέναντι στις νεοφιλελεύθερες δυνάμεις, είναι εκ των πραγμάτων υποχρεωμένη, σεβόμενη τα θρησκευτικά αισθήματα των πολιτών και τους χώρους έκφρασής τους, να λειτουργήσει ως δύναμη διαπαιδαγώγησης και χειραφέτησης των πολιτών και όχι ως συν-εκφραστής, μαζί με την Εκκλησία, της θρησκευτικότητάς τους.» 

Φαντάσματα. Γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος: «Δυο φαντάσματα πλανώνται πάνω από την Ελλάδα, τον τελευταίο καιρό: το φάντασμα της «ταπεινωτικής παράδοσης» και το φάντασμα της «ηρωικής εξόδου». Δεν τα ονομάζω έτσι, στην προσπάθειά μου να βρω μια εύκολη αρχή για ένα δύσκολο θέμα. Αλλά επειδή θεωρώ ότι σχεδόν όλοι (κυβέρνηση, πολιτικά κόμματα, η «κοινή γνώμη»), αντιμετωπίζουν τα δύο παραπάνω ενδεχόμενα –σε όλες τις εκδοχές τους– σαν φαντάσματα. Αρνούνται, δηλαδή, να τα δουν συγκεκριμένα και –είτε τα λιβανίζουν είτε τα ξορκίζουν– τα αντικρίζουν από μακριά, πολύ μακριά· σαν ξωτικά. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ, η «κοινή γνώμη» παραμένουν ευλαβικά προσκολλημένες στη βαθιά επιθυμία του «έντιμου συμβιβασμού» — όσο και αν από τις 20 του Φλεβάρη μέχρι σήμερα οι προοπτικές του έχουν ψαλλιδιστεί απελπιστικά. Ιδού λοιπόν και ένα τρίτο φάντασμα — κι αυτό από μακριά κι αγαπημένοι, κι ας το ποθούμε.»

Αγγλικές εκλογές. 2 κείμενα

Η καθολική ήττα και το μέλλον των Εργατικών, της Μαρίνας Πρεντουλή. «Αποφεύγοντας τη μετωπική σύγκρουση στο θέμα της οικονομίας, ο Μίλιμπαντ άφησε να επικρατήσει η λανθασμένη αλλά συνάμα εύπεπτη λογική ότι η οικονομική κρίση ήταν αποτέλεσμα της πολιτικής των Εργατικών κυβερνήσεων. Όταν εδέησε να προτάξει μια άλλη λογική, ήταν πια αργά και κάθε επιχείρημα εκτός της κυρίαρχης αφήγησης φάνταζε αστείο: τον χλεύασαν όταν προσπάθησε να εξηγήσει ότι η Εργατική κυβέρνηση δεν είχε προβεί σε σπατάλες (στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, στο κράτος πρόνοιας και άλλα τέτοια «περιττά»), όπως και όταν προσπάθησε να εξηγήσει ότι δεν δημιούργησε το έλλειμμα την κρίση αλλά το ανάποδο.»

Let England Shake, του Γιώργου Γιαννακόπουλου. «Πώς προεικονίζεται η επόμενη μέρα; Η κυβέρνηση άρχισε ήδη μια ιστορικών διαστάσεων επίθεση σε ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Πρώτον, οι περικοπές κοινωνικών δαπανών που στοχεύουν φτωχούς και αναξιοπαθούντες επαληθεύουν την κυριαρχία του νεοφιλελεύθερου «κράτους-νυχτοφύλακα». Δεύτερον, η δρομολογημένη ψήφιση μιας Βρετανικής Χάρτας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναστέλλει την ισχύ της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ανοίγει τον δρόμο για την καταπάτηση κάθε ορίου ιδιωτικότητας και δημιουργεί τις συνθήκες για ένα «κράτος – (ψηφιακό) Λεβιάθαν» Τρίτον, οι πρόνοιες για τη δραστική μείωση των (ευρωπαϊκών και μη) μεταναστευτικών ροών συμβάλλουν στην ενίσχυση των τειχών που προστατεύουν ένα «κράτος-φρούριο»). Μοναδική απάντηση στο γκρίζο πολιτικό τοπίο, οι πολύμορφες πρακτικές αντίστασης και πολιτικής ανυπακοής. Η επιτυχία τους θα ορίσει τη δυνατότητα ανάδυσης νέων αριστερών πολιτικών υποκειμένων.» 

«Όχι Μπαλτά στην Παιδεία». Οι φωνασκίες μιας ένοχης αντιπολίτευσης. Ο Κώστας Γαβρόγλου για τις αντιδράσεις στο νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. «Το πολυνομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα αποπειράται να προχωρήσει σε ένα σύνολο ρυθμίσεων, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για μια πλατιά συζήτηση που θα οδηγήσει σε αλλαγές, οι οποίες θα αποτυπωθούν σε ένα νέο νόμο-πλαίσιο. Οι επιφυλάξεις που έχουμε αρκετοί για κάποια ζητήματα του νομοσχεδίου (όπως η συγκρότηση των πρυτανικών σχημάτων και η έλλειψη συζήτησης για μια ουσιαστική και όχι γραφειοκρατική συμμετοχή των φοιτητών) και για τα οποία το Υπουργείο συζητάει εναλλακτικές προτάσεις, δεν πρέπει, σε καμία περίπτωση, να καθυστερήσουν την ψήφιση του νομοσχεδίου. Η άμεση ψήφισή του αποτελεί πολιτική και εκπαιδευτική προτεραιότητα.» 

Εβραϊκές κοινότητες: ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Συζητούν ο Μωυσής Ελισάφ και η Λήδα Παπαστεφανάκη για το ομότιτλο διεθνές συνέδριο που διοργανώνουν στα Γιάννενα το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και η Ισραηλιτική Κοινότητα της πόλης. «Στο συνέδριο εξετάζονται πολλαπλές όψεις της παρουσίας των Εβραίων στον ελλαδικό χώρο. Εξετάζεται η κοινότητα της Θεσσαλονίκης, που αποτέλεσε το κέντρο του ισπανοφώνου σεφαραδίτικου εβραϊσμού, για την οποία έχουν γραφτεί πολλά σημαντικά έργα, αλλά δίνεται έμφαση και στην ιδιόμορφη ελληνόφωνη εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων. Δίνεται έμφαση στο φαινόμενο του αντισημιτισμού, στο Ολοκαύτωμα και στην καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων του ευρύτερου ελλαδικού χώρου, στα αίτια του ρατσισμού και του αντισημιτισμού, γίνεται αναφορά στη σχέση της ορθόδοξης Εκκλησίας και του αντισημιτισμού –θέμα πολύ σημαντικό, καθώς οι σχέσεις των δυο θρησκευτικών ομάδων, της πλειοψηφούσας και της μειονότητας, είναι καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη των εβραϊκών κοινοτήτων. Συζητιούνται οι οικονομικές παράμετροι, η επαγγελματική διαστρωμάτωση του εβραϊκού πληθυσμού και οι σχέσεις στην πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου συνυπήρχαν, με τις αντιπαραθέσεις τους, τρεις πληθυσμοί: οι ορθόδοξοι χριστιανοί, οι μουσουλμάνοι και οι Εβραίοι.»

Έμποροι των συνόρων και η πολιτική της «παθητικής στρατιωτικοποίησης». Συνέντευξη του Αποστόλη Φωτιάδη για το βιβλίο του «Έμποροι των συνόρων. Η νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική επιτήρησης». «Ένα ακόμα, πολύ σημαντικό θέμα, για μια κυβέρνηση της Αριστεράς, είναι να φύγει από το αφήγημα της λύσης και να πάει στο αφήγημα της διαχείρισης. Το μεταναστευτικό είναι ζήτημα το οποίο δεν λύνεται. Μετασχηματίζεται διαρκώς και επανέρχεται με καινούριες προκλήσεις. Το θέμα είναι να εξηγήσεις γιατί αποφάσισες να το διαχειριστείς έτσι (ότι δίνεις προτεραιότητα στην ανθρώπινη ζωή εις βάρος άλλων προτεραιοτήτων, που έχουν άλλοι για το ίδιο ζήτημα), ποια είναι τα επιχειρήματα σου, η τακτική (λ.χ. ότι η συντεταγμένη οργανωμένη λύση όσον αφορά τις πληθυσμιακές ροές, οι οποίες δεν θα σταματήσουν όσο και αν στρατιωτικοποιήσεις τα σύνορα, είναι προτιμότερη), οι στόχοι σου. Αυτό, δυστυχώς, σε αναγκάζει να δουλέψεις στο επίπεδο της επικοινωνίας, αλλά, καλώς ή κακώς, το μεταναστευτικό, το προσφυγικό και το ζήτημα της ασφάλειας μοχλεύονται πια τόσο πολύ και τόσο επιτηδευμένα, που αν δεν ελέγξεις το αφήγημα, ακόμα και ουσιαστικές πολιτικές παρεμβάσεις να κάνεις θα αποτύχεις.» 

Εικόνες της Κρίσης. Της Μαρίας Κομνηνού, με αφορμή το ομώνυμο αφιέρωμα που οργανώνεται από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, σε συνεργασία με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, το Ινστιτούτο Γκαίτε και το Γαλλικό Ινστιτούτο στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. «Το ερώτημα για τον ρόλο της Τέχνης στην εποχή της κρίσης τίθεται με ιδιαίτερη ενάργεια την περίοδο του Μεσοπολέμου, στις περίφημες διαμάχες μεταξύ των κορυφαίων εκπροσώπων της γερμανικής διανόησης (Μπλοχ εναντίον Λούκατς, Μπρεχτ εναντίον Λούκατς, Αντόρνο εναντίον Μπένγιαμιν). Σε αυτές τις αντιπαραθέσεις τέθηκαν τα βασικά διακυβεύματα, όπως η διαμάχη ανάμεσα στον μοντερνισμό και τον ρεαλισμό, ο χειραφετησιακός ή χειραγωγητικός ρόλος της τέχνης και των μέσων, και ειδικά του κινηματογράφου. Το ερώτημα κατά πόσον σε εποχές κρίσης ο ρεαλισμός αποτελούσε την πλέον κατάλληλη μορφή για την έκφραση των κοινωνικών διεργασιών απαντήθηκε με διαμετρικά αντίθετους τρόπους από τον Λούκατς που εξύμνησε τον Μπαλζάκ, τον Ντίκενς και τον Τολστόι, και τον Μπλοχ που θεώρησε ότι, ακριβώς για να αναπαρασταθούν οι κοινωνικές διεργασίες, οι νεωτερικές σχολές όπως ο εξπρεσιονισμός, ο σουρεαλισμός και το μοντάζ ήταν οι πλέον κατάλληλες.» 

Ο πολιτικός πόλεμος κατά της Ελλάδας του Μενέλαου Γκίβαλου. «Με θρησκευτική ευλάβεια ομνύουν οι ύπατοι θεσμικοί εκπρόσωποι της ευρωζώνης και της Ε.Ε. στην «αυτονομία» της ΕΚΤ, επικεφαλής της οποίας έχει τοποθετηθεί ο διαθέτων τα πιστοποιητικά «νεοφιλελεύθερης νομιμοφροσύνης» Μ. Ντράγκι, παλιότερα αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Goldman Sachs International (2002-2005) και εκτελεστικός διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπεζας (1984-1990). Ποιοι βρίσκονται πίσω από τον Μ. Ντράγκι και σε κλειστό κύκλο λαμβάνουν τις μείζονος σημασίας αποφάσεις; Παγκόσμιας ισχύος χρηματοπιστωτικοί όμιλοι και επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων η Black Rock (που διαχειρίζεται 4,6 τρισ. δολάρια σε ρευστό), η Capital Group, η Vangard κ.λπ.» 

Η «αρρώστια» των Πανελλαδικών. Γράφει η Γεωργία Βαλωμένου: «Η συζήτηση για τον τρόπο εισαγωγής είναι μεγάλη και κρατάει χρόνια. Απαντήσεις εύκολες δεν υπάρχουν. Από την ελεύθερη πρόσβαση έως το επιπλέον προπαρασκευαστικό έτος, ένα πλήθος συστημάτων έχουν υποστηρικτές και πολέμιους μεταξύ των εκπαιδευτικών. Υπάρχουν όμως μερικά πράγματα που μπορεί και πρέπει να γίνουν αμέσως εντός του υφιστάμενου συστήματος, που σε τελική ανάλυση είναι αδιάβλητο και αξιοκρατικό (αν και αναμφίβολα ταξικό). Γιατί από μια νεολαία αποχαυνωμένη από το διάβασμα, απούσα από το κοινωνικό γίγνεσθαι, ανίκανη να σκεφτεί κριτικά και να αντιδράσει, επωφελείται, εν τέλει, το κάθε σύστημα εξουσίας.» 

Τρεις ζωές χάθηκαν… Ο Γιωργος Νικολαϊδης με αφορμή την ιστορία μικρής Άννυς. «Ωστόσο, από τη σκοπιά μιας συντεταγμένης κοινωνίας της αλληλεγγύης το ερώτημα είναι αν είναι διαθέσιμη κάθε δυνατότητα φροντίδας (ή και επιτήρησης) που θα έκανε, έστω και κάποιους, να αλλάξουν ρότα και να σωθούν ζωές βιολογικά και ψυχικά. Γιατί, κακά τα ψέματα, στο συγκεκριμένο συμβάν χάθηκαν τρεις ζωές. Ετούτο καθόλου δεν σημαίνει οποιαδήποτε επιείκεια ή συμψηφισμό των ευθυνών ούτε συνιστά ελαφρυντικό: η εξίσωση των κοινωνικών ευθυνών με την ατομική ατιμωρησία αποτελεί αυθαίρετο λογικό άλμα. Ωστόσο, το κοινωνικό σύνολο απέτυχε να αποτρέψει κάποια μέλη του να ακολουθήσουν διαδρομές καταστροφής, και δικής τους και άλλων, κάποιους ίσως απέτυχε να τους προστατέψει από τον ίδιο τους τον εαυτό. Αντί λοιπόν να ζητάμε κρεμάλες, είναι προτιμότερο να σκεφτούμε πως πρέπει και στη χώρα μας να συγκροτηθεί ένα σύστημα κοινωνικών υπηρεσιών που θα αποτρέπει περιστατικά λιγότερο ή περισσότερο τραγικά στο μέλλον. Αλλιώς, αργά ή γρήγορα θα ζούμε εθισμένοι σε αυτά.»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s