Let England Shake*

Standard

Αγγλικές εκλογές-2

του Γιώργου Γιαννακόπουλου

Λονδίνο, 15.4.2015 

1. Το εκλογικό αποτέλεσμα, όσο αναπάντεχο και να φάνηκε εκ πρώτης όψεως, είναι επιστέγασμα μιας σειράς κοινωνικών, εθνοτικών και πολιτικών διεργασιών των τελευταίων ετών στη Μεγάλη Βρετανία. Επιγραμματικά: στοχευμένη λιτότητα, αδυναμία της Aριστεράς, άνοδος του εθνικισμού. Ας ξεκινήσουμε με ορισμένα πρόχειρα συμπεράσματα, με βάση την εκλογική αριθμητική. Πρώτον, παρά τις ισχυρές πιέσεις και τη φθορά, ο δικομματισμός επιβίωσε: τα δύο μεγάλα κόμματα πλησίασαν το 65%. Δεύτερον, ο σαφώς πιο αποδυναμωμένος τρίτος πόλος του κομματικού συστήματος μετακινήθηκε δεξιά, με την άνοδο του UKIP και την πτώση των Φιλελεύθερων Δημοκρατών. Τρίτον, η κατάρρευση των Εργατικών στη Σκωτία ανέδειξε τo Eθνικό Κόμμα Σκωτίας (SNP) στον δεύτερο μεγάλο νικητή των εκλογών. Τέλος, η μεγάλη εικόνα συμπληρώνεται με τον διπλασιασμό της δύναμης των Πράσινων.

Η κοινοβουλευτική αποτύπωση της λαϊκής βούλησης όμως δημιούργησε μια διαφορετική, πολύ λιγότερο αντιπροσωπευτική, εικόνα. Το απόλυτα πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα μεγέθυνε τα κέρδη του SNP έναντι των Εργατικών στη Σκωτία, αύξησε τη δύναμη των Συντηρητικών στην Αγγλία και αποδυνάμωσε πολύ την επιρροή UKIP και Πρασίνων.

2. Παρά την κυβερνητική αυτοδυναμία, το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται περισσότερο διαιρεμένο από ποτέ. Σχολιαστές χρησιμοποιούν τον όρο «βαλκανοποίηση», για να περιγράψουν τις υφιστάμενες πολιτικές-εθνοτικές διαιρέσεις: τη συντηρητική Αγγλία, την προοδευτική Σκωτία των εθνικιστών, την Ουαλία-προπύργιο των Εργατικών. Το νέο Κοινοβούλιο βρίσκεται στην ιστορικά παράδοξη θέση να φιλοξενεί έναν δυσανάλογα μεγάλο αριθμό βουλευτών του SNP. Συντηρητικοί βουλευτές ανακινούν το λεγόμενο «Αγγλικό Ζήτημα» («West Lothian Question»), διεκδικώντας την αποκλειστική ανάθεση του νομοθετικού έργου για την Αγγλία στους Άγγλους βουλευτές. Σκωτσέζοι και Ουαλοί πιέζουν για περισσότερες εξουσίες στα τοπικά κοινοβούλια.

3. Η συζήτηση για μια νέα συνταγματική διευθέτηση περνάει μέσα από τον προσδιορισμό της σχέσης Σκωτίας-Μεγάλης Βρετανίας, σχέση που συνδέεται με την εξίσου μεγάλη συζήτηση για τη θέση της δεύτερης στην ΕΕ, καθώς η προοπτική της εξόδου θα ανοίξει εκ νέου τον δρόμο ανεξαρτητοποίησης της Σκωτίας. Η κυβέρνηση των Συντηρητικών προτίθεται να επαναδιαπραγματευτεί τη σχέση της χώρας με τους θεσμούς της ΕΕ, ελπίζοντας να εξασφαλίσει τις εξαιρέσεις που θα της επιτρέψουν να ικανοποιήσει την ευρωσκεπτικιστική πτέρυγα, να εξουδετερώσει τις πιέσεις από τα δεξιά της και να κερδίσει το επικείμενο εντός/εκτός ΕΕ δημοψήφισμα (in/out referendum).

4. Το εθνικιστικό κίνημα στη Σκωτία, παρά τις διαφορετικές του αποχρώσεις, εκπέμπει ένα θετικό κοινωνικό μήνυμα. Η καμπάνια για το δημοψήφισμα δημιούργησε τις συνθήκες ενός προοδευτικού από τα κάτω κινήματος κατά της λιτότητας, διεμβολίζοντας την κοινωνική βάση των Εργατικών. Η δεσπόζουσα επιχειρηματολογία υπέρ της ανεξαρτησίας είχε μια δημοκρατική αφετηρία: η δημιουργία ανεξάρτητου κράτους θα επέτρεπε τον εναρμονισμό της λαϊκής βούλησης με τους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ωστόσο, ο λόγος υπέρ της σκωτσέζικης ανεξαρτησίας δεν κατάφερε να υπερβεί την έκδηλη αντίφαση που απέρρεε από την απόφαση για πρόσδεση στην αγγλική λίρα και, κατά συνέπεια, την απόλυτη εξάρτηση του ανεξάρτητου σκωτσέζικου κράτους από την πολιτική της αγγλικής κεντρικής τράπεζας.

5. Το Εργατικό Κόμμα τελεί σε πλήρη σύγχυση και ιδεολογικό αποπροσανατολισμό. Χωρίς να μπορεί ή να θέλει να ξεφύγει από τη νεοφιλελεύθερη κληρονομιά των νέων Εργατικών, η όποια αριστερή στροφή του Εντ Μίλιμπαντ έμεινε μετέωρη. Η έμφαση στην προστασία του εθνικού συστήματος υγείας και στη ρύθμιση της αγοράς εργασίας εξουδετερώθηκε από την κάθετη άρνηση συνεργασίας με το SNP σε κοινοβουλευτικό επίπεδο. Ο φιλοευρωπαϊκός του λόγος επέτεινε την διείσδυση του ακροδεξιού λαϊκισμού του UKIP σε παραδοσιακά στρώματα της εργατικής τάξης στον Αγγλικό Βορρά και την Ουαλία. Σ’ αυτό βοήθησε και η υιοθέτηση της δεξιάς αντιμεταναστευτικής ρητορείας. Η συζήτηση που έχει αρχίσει στους κόλπους του κόμματος για την ανάγκη «επιστροφής» στις αξίες του μπλερικού τρίτου δρόμου και της επανασύνδεσης με τις «φιλοδοξίες» και τα «ιδανικά» της μεσαίας τάξης δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας προς το παρόν.

6. Πώς προεικονίζεται η επόμενη μέρα; Η κυβέρνηση άρχισε ήδη μια ιστορικών διαστάσεων επίθεση σε ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Πρώτον, οι περικοπές κοινωνικών δαπανών που στοχεύουν φτωχούς και αναξιοπαθούντες επαληθεύουν την κυριαρχία του νεοφιλελεύθερου «κράτους-νυχτοφύλακα». Δεύτερον, η δρομολογημένη ψήφιση μιας Βρετανικής Χάρτας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναστέλλει την ισχύ της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ανοίγει τον δρόμο για την καταπάτηση κάθε ορίου ιδιωτικότητας και δημιουργεί τις συνθήκες για ένα «κράτος – (ψηφιακό) Λεβιάθαν». Τρίτον, οι πρόνοιες για τη δραστική μείωση των (ευρωπαϊκών και μη) μεταναστευτικών ροών συμβάλλουν στην ενίσχυση των τειχών που προστατεύουν ένα «κράτος-φρούριο». Μοναδική απάντηση στο γκρίζο πολιτικό τοπίο, οι πολύμορφες πρακτικές αντίστασης και πολιτικής ανυπακοής. Η επιτυχία τους θα ορίσει τη δυνατότητα ανάδυσης νέων αριστερών πολιτικών υποκειμένων.

* Τραγούδι της PJ Harvey

Ο Γιώργος Γιαννακόπουλος είναι ιστορικός

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s