Στα «Ενθέματα» αύριο Κυριακή 21 Ιουνίου

Standard

Κείμενα των: Κείμενα των: Μιχάλη Παναγιωτάκη, Κωστή Παπαϊωάννου, Νίκου Χατζηνικολάου, Έφης Κάννερ, Κατερίνας Σταυρούλα, Πολυμέρη Βόγλη, Στρατή Μπουρνάζου, Πηνελόπης Πετσίνη, Σάιμον Ρεν-Λιούις, Ρίκας Μπενβενίστε

Το κέλυφος του ευρωπαϊσμού. Το «ευρωπαϊκό ιδεώδες» όπως το εννοούν οι εν ελλάδι αυτοαποκαλούμενοι ευρωπαϊστές, από τον Μιχάλη Παναγιωτάκη. «Βλέπω τώρα αυτοαποκαλούμενους ευρωπαϊστές να έχουν απεκδυθεί κάθε στοιχείο της μυθικής μεν αλλά συμβολικής αυτής Ευρώπης, που οι άνθρωποι της γενιάς μου θεωρούσαμε αυτονόητο, πλην του κούφιου πλέον τίτλου- κελύφους του ευρωπαϊστή.

Remedios Varo - Eyes on the table

Remedios Varo – Eyes on the table

Είναι ένας ευρωπαϊσμός, βαθύ στοιχείο ταυτότητάς του οποίου έχει μείνει μόνο το ευρώ, ο οποίος αυτοαποκαλείται έτσι για να καταστρέψει καλύτερα, αφού το οικειοποιηθεί, το μέχρι τώρα υπονοούμενο αξιακό πλαίσιο του όρου. Αυτός ο ευρωπαϊσμός δεν ενστερνίζεται την ιδέα της δημοκρατίας· ίσα-ίσα όταν δεν μπορεί να την χαλιναγωγήσει μέσω των συστημικών ΜΜΕ κάθε είδους, καλεί για την κατάργηση της εκπεφρασμένης εκλογικής επιλογής ενός λαού. Θεωρεί την οικονομική τεχνοκρατία υπέρτερη της λαϊκής βούλησης, και ανέχεται, αν δεν χειροκροτεί, μια ευρωπαϊκή διοίκηση που γίνεται όλο και πιο ερμητική και στεγανή απέναντι στους ευρωπαϊκούς λαούς καθώς οχυρώνεται πίσω από αδιαφανή, ανεξέλεγκτα και μη εκλεγμένα γραφειοκρατικά ιερατεία».

Στο χρόνο Πάνο. Ο Κωστής Παπαϊωάννου γράφει για τον ένα χρόνο από τον θάνατο του Πάνο Οικονόμου (Contrabbando). «Και ενώ το εξόδιο Γεγονός είναι ανεπίστρεπτο, η πιθανότητα της συνάντησης καιροφυλακτεί διεκδικώντας μια post mortem ρεβάνς. Ή, όπως το έγραψε ο ίδιος:

— Παλεύεται το μηδέν;

Ένα

Άρθρωσα με έπαρση

Και μετά

ένα συν ένα

κάνουν

δύο

λες κι ήταν κεκτημένο από αιώνες

το συν

για να μας πάει παραπέρα…

Αυτές τις μέρες της συλλογικής επώδυνης αγωνίας, αναρωτιέμαι πώς θα σχολίαζε από μικροφώνου ετούτο το μακρύ καλοκαίρι των πιστωτών. Ίσως έτσι: «Ο ιατροδικαστής απεφάνθη: Το τραύμα στα όνειρα προήλθε από αμβλύ αντικείμενο».

Η μουσουλμανική οργή. Αναδρομή στον μουσουλμάνικο εξτρεμισμό και τις αιτίες του, από τον Νίκο Χατζηνικολάου. «Μήπως να κάνουμε την προσπάθεια να μπούμε νοητικά στη θέση ενός ιρακινού μουσουλμάνου, σιίτη ή σουνίτη, δεν έχει σημασία, δώδεκα χρόνια μετά την εισβολή των αγγλοαμερικανικών στρατευμάτων στην πατρίδα του; Να πούμε, για λίγα έστω λεπτά, «Ζε σουί Μωχάμετ»; Τι θα σκέφτεται μετά απ’ όσα έζησε; Πώς θα πρέπει να αισθάνονται όμως και πολλοί Μουσουλμάνοι που ζουν στην Ευρώπη και στην Αμερική; Αυτή είναι η πηγή της βίας: η καταπιεστική κυριαρχία των Δυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή εδώ κι έναν αιώνα, η επιβολή ηγεμόνων και κυβερνήσεων που είναι μαριονέτες στα χέρια τους, η καταλήστευση του φυσικού πλούτου των χωρών της περιοχής, οι βομβαρδισμοί, η βία, τα βασανιστήρια σε όσους αντιστέκονται».

Τουρκία: Αναγνώσεις των εκλογών μέσα από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, της Έφης Κάννερ. «Στο αποτέλεσμα των τελευταίων τουρκικών εκλογών αποτυπώνεται η αντίδραση στην πολιτική του ΑΚΡ: στον κρατικό αυταρχισμό, στα απανωτά οικονομικά σκάνδαλα, στην παρέμβαση του κράτους στην ιδιωτική ζωή των πολιτών, στις ανατριχιαστικές δηλώσεις στελεχών του κόμματος για τις γυναίκες. Αποτυπώνεται, δηλαδή, η ίδια αντίδραση που εκφράστηκε με την εξέγερση στο Γκεζί Παρκ και συγκλόνισε την Τουρκία πριν από δύο χρόνια. Παρενθετικά, αξίζει να αναφέρουμε ότι ενδεικτική της ευαισθησίας σημαντικού τμήματος της κοινής γνώμης σχετικά με τη θέση των γυναικών είναι όχι μόνο η προτεραιότητα της αναβάθμισής της στο πρόγραμμα του ΗDP, αλλά και σειρά προεκλογικών δηλώσεων του ζεύγους Ερντογάν, που καταδίκαζε τη βία κατά των γυναικών!»

The Migrants’ Files, 2: H Ευρώπη-Φρούριο κοστίζει ακριβά. Η Κατερίνα Σταυρούλα γράφει για το δεύτερο μέρος της δημοσιογραφικής έρευνας The Migrants’ Files και το οικονομικό κόστος των ευρωπαϊκών επιλογών στην αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών. «Η Ευρώπη έχει εμπεδώσει τα τελευταία χρόνια την εφαρμογή μιας πολιτικής που κλείνει τις πόρτες εισόδου σε πρόσφυγες και μετανάστες. Η πολιτική απόφαση της δημιουργίας μιας Ευρώπης-Φρούριο είναι πλέον μετρήσιμη: κόστος σε ζωές, κόστος σε χρήμα. Αν αναζητήσει όμως κανείς τις επίσημες μετρήσεις και εκτιμήσεις κρατών και οργανισμών σε σχέση με το κόστος της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση, θα δυσκολευτεί να βρει απαντήσεις. Η Ε.Ε. εφαρμόζει μεν πολιτικές, δυσκολεύεται όμως να λογοδοτήσει γι’ αυτές. Τα ποσά είναι ιλιγγιώδη. Από το 2000 μέχρι σήμερα 15,7 δισ. ευρώ έχουν πληρωθεί σε διακινητές για το πέρασμα των συνόρων. 1,6 δισ. έχουν χρηματοδοτήσει ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών επιτήρησης συνόρων. 11,3 δισ. έχουν δοθεί για απελάσεις μεταναστών. Πρόσφυγες και μετανάστες ξοδεύουν περίπου ένα δισ. ευρώ ετησίως για να έρθουν στην Ευρώπη. Αντίστοιχο είναι το κόστος που πληρώνουν οι ευρωπαίοι πολίτες για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών θωράκισης των τειχών της Ευρώπης». 

Ο χρόνος της κρίσης. Ο ιστορικός χρόνος σε περιόδους κρίσεων, από τον Πολυμέρη Βόγλη. «Σε αντίθεση με τον «πυκνό χρόνο» των πολιτικών κρίσεων, ο χρόνος της οικονομικής κρίσης, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, εξελίσσεται και βιώνεται πολύ διαφορετικά. Ας σκεφτούμε με ποιο τρόπο σημειώνεται ο χρόνος όλο αυτό το διάστημα. Ο χρόνος προσδιορίζεται από τα ορόσημα των διαπραγματεύσεων: το επόμενο Eurogroup, την επόμενη σύνοδο κορυφής, την επόμενη ημερομηνία αποπληρωμής των δόσεων προς το ΔΝΤ. Η αίσθηση οικονομικής ασφυξίας και η έλλειψη προοπτικής επιτείνονται από τα στενά χρονικά περιθώρια και τα διαδοχικά χρονικά ορόσημα που εξαντλούνται, μόνο για να τεθούν νέα που επίσης χρονικά είναι πολύ κοντά. Για αρκετό καιρό τώρα, ο χρονικός ορίζοντας μας εξαντλείται στις επόμενες εβδομάδες ή το πολύ στον επόμενο μήνα και αδυνατούμε να σκεφτούμε μακροπρόθεσμα, να σκεφτούμε το μέλλον . Ο χρόνος που δημιουργεί η οικονομική κρίση προσδιορίζεται από την κυριαρχία της βραχείας διάρκειας και είμαστε εγκλωβισμένοι σε ένα αγωνιώδες παρόν. Το μεν πρόσφατο παρελθόν έχει συλλήβδην απαξιωθεί καθώς η Μεταπολίτευση έχει γίνει συνώνυμο όλων των στρεβλώσεων και των παθογενειών της ελληνικής κοινωνίας, ενώ το μέλλον είναι αβέβαιο και γι’ αυτό είναι πηγή φόβου και ανησυχίας».

Ένα απαράδεκτο δημοσίευμα: Ο Στρατής Μπουρνάζος δημοσιοποιεί, αναγκαστικά, μια επιστολή του προς το «Unfollow», καθώς το περιοδικό αρνήθηκε να δημοσιεύσει. Σε αυτήν εξηγούσε γιατί θεωρεί το δημοσίευμα του Λευτέρη Χαραλαμπόπουλου «Οι κυβερνήσεις πέφτουνε, μα η μονταζιέρα μένει…» («Unfollow», τεύχος Ιουνίου), εντελώς ψευδές και εντελώς άδικο για τον Θοδωρή Μιχόπουλο, στον οποίο αναφέρεται. Και κατέληγε: «Η επανόρθωση είναι επιβεβλημένη. Θα ικανοποιούσε το αίσθημα δικαίου πολλών και θα τιμούσε, πάνω από όλα, το περιοδικό». 

Μνήμη και Λήθη: Η φωτογραφία και τα ίχνη της Ιστορίας. Η Πηνελόπη Πετσίνη παρουσιάζει μια σειρά από φωτογραφικά έργα με αναφορές σε γεγονότα της σύγχρονής ιστορίας. «Επιστρατεύοντας την έννοια της μνήμης, και ιδίως της συλλογικής μνήμης, οι φωτογράφοι αυτοί προσπαθούν να εντάξουν τα έργα τους σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, παρατηρώντας συνέχειες στην ιστορία αντί για καθαρές ρήξεις. Για παράδειγμα, η σειρά «Αυτοψίες» (εν εξελίξει) της Pasqua Vorgia, η οποία ανακαλύπτει δυσδιάκριτα ίχνη της πρόσφατης πολιτικής ιστορίας, σημάδια εγχαραγμένα στην αστική επιφάνεια και τα αντιπαραβάλλει με αφηγήσεις και καταγραφές: Τα Δεκεμβριανά του 1944, η φωτιά στην τράπεζα Μαρφίν τον Μάιο του 2010, οι διαδηλώσεις το Φεβρουάριο του 2013, η επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα, η δολοφονία του Παύλου Φύσσα απ’τη Χρυσή Αυγή. Επίσημες και ανεπίσημες ιστορίες δημιουργούν ένα πλέγμα σε μια προσπάθεια να διαμορφώσουν μια αφήγηση βασισμένη στα τραύματα της ελληνικής συλλογικής μνήμης: Η τσιμεντένια μπάλα από τη γωνία Τζαβέλλα και Μεσολογγίου όπου δολοφονήθηκε ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος τον Δεκέμβριο του 2008, αντιπαραβάλεται με την κατάθεση του τότε αυτόπτη μάρτυρα Νίκου Ρωμανού όπως παρουσιάστηκε στο indymedia».

Αυτό που συγκαλύπτει η ευρωζώνη για την Ελλάδα. Ο Σαϊμον ΡενΛιουις αναλύει τους λόγους που στήθηκαν τα προγράμματα βοήθειας της ελλάδας και το τωρινό αδιέξοδο. «Οι λόγοι για τους οποίους οι ευρωπαϊκές αρχές ήταν τόσο γενναιόδωρες απέναντι στους πιστωτές της Ελλάδας είναι μάλλον ξεκάθαροι: ανησυχούσαν μήπως η κρίση χρέους μεταδοθεί σε άλλες χώρες. Το κλειδί εδώ είναι πως τόσο οι ευρωπαϊκές αρχές όσο και το ΔΝΤ έκαναν λάθος. Επρόκειτο για ένα τεράστιο λάθος αυτών που σχεδίασαν την πολιτική: «σπατάλησαν» τεράστια χρηματικά ποσά για να αποτρέψουν κάτι που τελικά συνέβη. Οι πολιτικοί και τα ΜΜΕ επαναλαμβάνουν αενάως ότι τα χρήματα πήγαν στη διάσωση της Ελλάδας και όχι των πιστωτών της. Το ότι διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις δέχτηκαν, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, να συμμετάσχουν σε αυτή την απάτη, είναι πραγματικά αξιοθρήνητο, παρότι μπορεί να απαντούσαν ότι δεν τους δόθηκε άλλη επιλογή. Αν το επίσημο αφήγημα είναι πως δώσαμε όλα αυτά τα χρήματα στους Έλληνες κι αυτοί χρειάζονται κι άλλα, τότε πρέπει να τους επιβάλουμε πολύ σκληρούς όρους και περισσότερη λιτότητα για να δικαιολογήσουμε την επιπλέον «γενναιοδωρία» μας. Και, έστω κι αν είναι μάταιο, θα ζητήσω από όσους βλέπουν στην Ελλάδα απλώς ένα αχάριστο έθνος, να καταλάβουν ότι τους κοροϊδεύουν μπροστά στα μάτια τους».

Λαϊκή απογευματινή; Ο Στρατής Μπουρνάζος σχολιάζει τη συγκέντρωση της Πέμπτης στο Σύνταγμα: «Όλα τα φαιδρά, αυτοί που χοροπήδαγαν φωνάζοντας «Ευρώπη! Ευρώπη!» ή τα κακά αγγλικά, πάνε χέρι χέρι με τη μαζικότητα και λαϊκότητα (τη δεξιά λαϊκότητα) της συγκέντρωσης. Η «πλέμπα», με την οποία μάλλον παθαίνουν αλλεργία οι εμπνευστές της συγκέντρωσης, ήταν εκεί — κι αυτό έκανε τη διαφορά. Κάποιοι από τους «Αγανακτισμένους» του 2011 ίσως ήταν την Πέμπτη (όπως και την Τετάρτη) στο Σύνταγμα. Το «κατεβαίνω στην πλατεία» μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από το «μένω Ευρώπη». Ας το σκεφτούμε».

Μαρκ Μπλοκ (6.7.1886-16.6.1944). Η Ρίκα Μπενβενίστε γράφει για τον ιστορικό και μαχητή της ελευθερίας Μαρκ Μπλοκ, σινιδρυτή των Annales. «Στις 16 Ιουνίου του 1944, δέκα ημέρες μετά την Απόβαση στη Νορμανδία, δέκα εβδομάδες πριν από την απελευθέρωση του Παρισιού, τριάντα αντιστασιακοί, κρατούμενοι στη Λυών, οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα. Ανάμεσά τους ο πενηνταοκτάχρονος καθηγητής Μαρκ Μπλοκ. Ωστόσο, σκοπός του παρόντος σημειώματος δεν είναι να μνημονεύσει τον μεγάλο ιστορικό, αλλά τον ενεργό διανοούμενο, τον στοχαστή-μαχητή. Παράλληλα με την πανεπιστημιακή του καριέρα στο Στρασβούργο και στο Παρίσι, παράλληλα με την οικογενειακή του ζωή, ο Μαρκ Μπλοκ έζησε, με όλη τη σημασία της λέξης, δηλαδή ποτέ ως απλός παρατηρητής, τις ιστορικές προκλήσεις της εποχής του και αποκρίθηκε σε αυτές. Όποιος μελετά τη ζωή και το έργο του Μ. Μπλοκ αντιλαμβάνεται ότι και αυτός αγαπούσε τη ζωή: τη μελέτη, τη συγγραφή, τους φοιτητές του, τους συνεργάτες του, την οικογένειά του, την ύπαιθρο, τη Γαλλία, την Ευρώπη, την ελευθερία. Ήταν μαχητής και είχε ζητήσει το μνήμα του να γράφει: dilexit veritatem».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s