Τρεις κρυφές αλήθειες για την ολοφάνερη ελληνική τραγωδία

Standard

ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ-3

της Σάσκια Σάσσεν

Εναπόκειται σε σένα, αγαπητέ αναγνώστη, να αποφασίσεις αν αυτές οι τρεις αλήθειες σε οδηγούν να ψηφίσεις Ναι ή Όχι στη Λιτότητα — γιατί δεν πρόκειται για Όχι στην Ευρώπη, αλλά Όχι στη Λιτότητα.

0SASΙ. Στις 28 Ιανουαρίου 2015, τρεις μέρες μετά τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές, ο Μαρκ Κάρνεϊ, επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Αγγλίας, δήλωσε: «Η Ευρωζώνη έχει πέσει σε μια παγίδα χρέους και πρέπει να χαλαρώσει τις αυστηρές πολιτικές περικοπών». Ο Κάρνεϊ ξεκαθάρισε επίσης ότι, κατά τη γνώμη του, η αποτυχία ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης σε συνδυασμό με τις υπερβολικές περιοριστικές δημοσιονομικές πολιτικές θα οδηγούσαν τις χώρες του κοινού νομίσματος ακόμα βαθύτερα στην παγίδα χρέους.

Αν αναφέρω εδώ τα λόγια του Κάρνεϊ είναι, πρώτον, για να επισημάνω αυτά που είπε και, δευτερευόντως, για να τονίσω ότι τα λόγια του δεν αναπαρήχθησαν ευρέως στον Τύπο, ούτε τότε ούτε αργότερα.

Επίσης, τη μέρα της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ η Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής του ΔΝΤ, είπε «θα εργαστούμε μαζί με την Ελλάδα». Ποτέ δεν επανέλαβε αυτή τη σύντομη, σαφή και καταφατική απόφανση, που εξέφραζε τη διάθεσή της να βοηθήσει, χωρίς προειδοποιήσεις και περιορισμούς. Αυτές τις θέσεις κατέρριψε και συνέθλιψε ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Β. Σόιμπλε, ο οποίος μια από εκείνες τις μέρες προέβη στην ευρέως προβεβλημένη δήλωση ότι «τα συμβόλαια είναι συμβόλαια, και δεν ακυρώνονται».

ΙΙ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 το ΔΝΤ αναγνώρισε ότι τα «προγράμματα προσαρμογής» που άρχισε να εφαρμόζει στις αρχές της δεκαετίας του 1980, στοχεύοντας στην ανάπτυξη των φτωχών χωρών, δεν λειτουργούσαν. Αντίθετα, είχαν ως αποτέλεσμα οι κυβερνήσεις 46 χωρών να συσσωρεύουν ολοένα και μεγαλύτερα χρέη, και να πληρώνουν ολοένα και περισσότερους τόκους. Προκειμένου να αποπληρώνουν τους τόκους (και μόνον αυτούς, ούτε καν τα κεφάλαια των χρεών τους!) αυτές οι χώρες αναγκάζονταν να περικόπτουν τις αναπτυξιακές τους δαπάνες: για δρόμους, υγεία, παιδεία κ.λπ. Πλήρωναν πολλά περισσότερα για τόκους παρά για αυτούς τους τρεις κρίσιμους αναπτυξιακούς τομείς. Με δυο λόγια, αυτές οι χώρες γίνονταν ολοένα και φτωχότερες και λιγότερο ανεπτυγμένες.

Αυτή η φτωχοποίηση, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 με τα «προγράμματα προσαρμογής» του ΔΝΤ, ήταν σχεδόν αόρατη για τους γραφειοκράτες της Ουάσινγκτον και των μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Το μόνο που έβλεπαν ήταν ότι αυτές οι χώρες πλήρωναν πειθήνια τους τόκους των χρεών τους — κάτι το οποίο ήταν κατά γενική ομολογία χειρότερο από το να πλήρωναν και τα κεφάλαια, αλλά πάντως συμπεριφέρονταν όπως έπρεπε, και αυτό έφτανε για να ικανοποιήσει τους γραφειοκράτες. Αποστολή εξετελέσθη.

Παρ’ όλα αυτά, το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα κάποια στιγμή αναγκάστηκαν να αναγνωρίσουν ότι οι 46 αυτές χώρες είχαν συσσωρεύσει χρέη που δεν θα ήταν δυνατόν να αποπληρώσουν, και ότι η ανάπτυξη δεν ήρθε ποτέ –τα μόνα που αναπτύχθηκαν ήταν η ένδεια των πολιτών και η παρακμή των βασικών υποδομών και υπηρεσιών. Έτσι, το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα δημιούργησαν το Πρόγραμμα για τις Υπερχρεωμένες Φτωχές Χώρες (HIPC) για να βοηθήσουν αυτές τις χώρες να εστιάσουν στην ανάπτυξη για να μειώσουν τα χρέη τους σε λογικά επίπεδα. Συνεπώς, ναι κ. Σόιμπλε, τα συμβόλαια μπορούν να ακυρωθούν όταν μια πολιτική αποδεικνύεται βαθύτατα αντιπαραγωγική.

ΙΙΙ. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα λιτότητας μοιάζει πολύ με τα προγράμματα προσαρμογής του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας τη δεκαετία του 1980 για τον Παγκόσμιο Νότο. Είναι εντελώς ξεκάθαρο ότι η λιτότητα δεν λειτουργεί. Ολοένα και περισσότερες χώρες της Ε.Ε. πέφτουν σε στασιμότητα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, που είναι αναμφίβολα η σοβαρότερη απ’ όλες, η λιτότητα ήταν καταστροφική. Το ΑΕΠ της χώρας έχει συρρικνωθεί πάνω από 20% η ανεργία έχει εκτοξευθεί, οι υγειονομικές υπηρεσίες έχουν καταρρεύσει, μικρές επιχειρήσεις που άλλοτε ανθούσαν έχουν πια χρεοκοπήσει, οι αυτοκτονίες έχουν αυξηθεί απότομα πάνω από τον συνήθη μέσο όρο.

Ποια είναι η βοήθεια που οι Βρυξέλλες προσφέρουν αν ο Τσίπρας αποδεχτεί τους όρους των πιστωτών; 7,2 δις. ευρώ –τα οποία (τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, 1η Ιουλίου) δεν θα κάλυπταν καν τις αποπληρωμές του χρέους της Ελλάδας μέχρι το τέλος Αυγούστου– και ρευστότητα για δύο μόνο μήνες.

Εννέα στα δέκα ευρώ που οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης και το ΔΝΤ δάνεισαν στην ελληνική κυβέρνηση από το 2010 έχουν πάει στις τράπεζες και σε άλλους πιστωτές, και όχι στην Ελλάδα για να τη βοηθήσουν να ανακάμψει. Και σήμερα η τρόικα ζητά ακόμα περισσότερα: ολόκληρη η επιπλέον χρηματοδότηση θα πάει στην αποπληρωμή των χρεών της, που ανέρχονται στο 175% του ΑΕΠ. Και ακόμα περισσότερα: την επιβολή πολιτικών λιτότητας — των ίδιων πολιτικών που συρρίκνωσαν την ελληνική οικονομία πάνω από 20%.

Δεν είναι μόνο ακαδημαϊκοί όπως η υπογράφουσα που βλέπουν έτσι τα πράγματα. Σύμφωνα με τον Μάρτιν Σάντμπου των Financial Times (29.6.2015), η συνέχιση της λιτότητας αντίκειται στα συμφέροντα των ίδιων των δανειστών, καθώς απαιτεί επιπλέον περικοπές που θα επιφέρουν άμεσα επιπλέον συρρίκνωση της οικονομίας κατά 5%, και αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά 9% και μεσοπρόθεσμα συρρίκνωση της οικονομίας κατά 12,5%, και αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά 22,5%. Η λιτότητα δεν αποτελεί λύση, ούτε καν από τη σκοπιά του κ. Σόιμπλε.

Συμπέρασμα; Ουδέν σχόλιον.

Η Saskia Sassen διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Columbia (www.saskiasassen.com). Τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο αντλούνται από το βιβλίο της «Expulsions (2014· στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις εκδ. Μεταίχμιο) και τους «Financial Times».

One thought on “Τρεις κρυφές αλήθειες για την ολοφάνερη ελληνική τραγωδία

  1. Παράθεμα: To Read - dpasia | Pearltrees

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s