Καλάμια

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

του Kωνσταντίνου  Χατζηνικολάου

Τα καλοκαίρια κόβαμε καλάμια.

Πηγαίναμε με τον ξάδερφό μου στις χορταριασμένες ράγες του τραίνου και σπάγαμε τα καλάμια με τα χέρια. Δεν νομίζω πως είχαμε σουγιά ή μαχαίρι. Έπειτα κρυβόμασταν στην πυλωτή της πολυκατοικίας και φτιάχναμε κάτι αυτοσχέδιες καλύβες. Κλέβαμε σεντόνια από τη γιαγιά, τα στηρίζαμε στα καλάμια και καθόμασταν από κάτω, αμίλητοι, μέχρι να σκάσουμε απ’ τη ζέστη.

Αυτά συνέβαιναν το ’84, το ’85, το ’86 – εκεί γύρω.

Δεν ξέρω για πόσα συναπτά χρόνια μας κράτησαν η γιαγιά και ο παππούς στο διαμέρισμά τους στο Λουτράκι, εκείνα τα μυθικά δεκαήμερα του Αυγούστου –αν ήταν δεκαήμερα, αν ήταν Αύγουστος, αν ήταν μυθικά–, πάντως θυμάμαι την αδημονία μου, που, αν και ήταν σβηστή το χειμώνα, καθώς τέλειωνε η άνοιξη, ξυπνούσε και μεγάλωνε, για να γίνει ανυπόφορη μόλις έκλεινε το σχολείο.

Θυμάμαι θα πει και λίγο πως δεν θυμάμαι. Οπότε, επειδή μάλλον δεν πολυθυμάμαι, κάθομαι και προσπαθώ ν’ ανακαλέσω τη σκηνή με τα καλάμια, μέχρι πραγματικά να θυμηθώ ή να επινοήσω αυτό που υποτίθεται πως θυμάμαι.

Felix Vallotton,

Felix Vallotton, «Σπίτια και καλαμιές»

Δεν μπορώ όμως να θυμηθώ, έτσι κάθομαι και ονειροπολώ τους ίδιους τους ανθρώπους, στις πιο λαμπερές στιγμές τους, το καλοκαίρι, τον ξάδερφό μου, τη γιαγιά μου και τον παππού μου, αυτόν τον καλοσυνάτο άνθρωπο που ήταν γλυκός και διάφανος σαν άγιος, παρόλο που η οικογένεια τον έψεγε, με τρυφερότητα βέβαια, για ένα άλλο χαρακτηριστικό του: τη μνημειώδη τσιγκουνιά του. Δεν έτρωγε ποτέ έξω, δεν έπαιρνε ποτέ ταξί, κατέγραφε και το παραμικρό έξοδο σ’ ένα τεφτέρι, και νομίζω πως, εκτός από τ’ όνομά του, πήρα κι εγώ κάτι από τη τσιγκουνιά του, αλλά δυστυχώς τίποτα από την καλοσύνη του. Συνέχεια ανάγνωσης

Η τετρόικα

Standard

OI ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Οι νέες καταστάσεις φέρνουν και νέες λέξεις. Στα προηγούμενα μνημόνια, την εποπτεία την ασκούσαν εκπρόσωποι τριών θεσμών (ΕΕ, ΔΝΤ και ΕΚΤ), που συναπάρτιζαν την τρόικα, όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται στη διεθνή πολιτική ορολογία η ομάδα τριών ατόμων που ασκούν από κοινού κάποια εξουσία ή διαχειρίζονται μιαν υπόθεση. Όπως είχαμε γράψει σε παλιότερο άρθρο, η λέξη είναι παλαιό δάνειο από τα ρώσικα, δηλαδή το είχαμε δανειστεί (στις λογοτεχνικές μεταφράσεις) με την αρχική του σημασία, που είναι ένα αμάξι (ή έλκηθρο) που το σέρνουν τρία άλογα. Τρόικα είναι και το τριάρι στα ρώσικα (π.χ. στα χαρτιά).

Ivan Aivazovsky - Troika in the steppe

Ιβάν Αϊβζόφσκι, «Τρόικα στην στέπα»

Η τρόικα έγινε λέξη δυσοίωνη και ακούστηκε πολύ τα προηγούμενα χρόνια, καμιά φορά (κακώς) με άκλιτη τη γενική (της τρόικα) ενώ φτιάχτηκε και το παράγωγο «τροϊκανός». Από τότε που ανέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ την κυβέρνηση, η νέα ελληνική ηγεσία επέμενε να μην χρησιμοποιείται ο φορτισμένος αυτός όρος, κι έτσι γινόταν λόγος για τρεις θεσμούς, ή γενικά «τους θεσμούς», ενώ οι επικριτές της κυβέρνησης είχαν προλάβει να φτιάξουν τον ειρωνικό όρο «θεσμόικα».

Όμως, η νέα δανειακή σύμβαση, αν συναφθεί, θα συναφθεί ύστερα από αίτηση στον ESM, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, πράγμα που σημαίνει ότι τώρα πια οι θεσμοί είναι τέσσερις, αφού στην προηγούμενη τριάδα τώρα προστίθεται και τέταρτος οργανισμός. Οπότε, παρόλο που ο μέγιστος Βαμβακούλας είχε συλλάβει την έννοια της τριμελούς επιτροπής με πέντε-έξι άτομα, θα πρέπει να βρεθεί ένας άλλος όρος αντί για την τρόικα, για να ονομαστεί αυτή η νέα, τετραμελής πλέον, ομάδα ελεγκτών. Συνέχεια ανάγνωσης

Μετά το 39% «Ναι» στο δημοψήφισμα

Standard

του Νίκου Χατζηνικολάου

Υπάρχει ένα νέο δεδομένο στην πολιτική μας ζωή. Πρόκειται για τη βαθμιαία ιδεολογικοπολιτική συγχώνευση τριών κομμάτων της Αντιπολίτευσης (της Νέας Δημοκρατίας, του ΠΑΣΟΚ και του νεόφερτου Ποταμιού). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εν μέρει απευθύνονται σε διαφορετικές πελατείες. Γι’ αυτό και είναι απαραίτητος ο καταμερισμός εργασίας ανάμεσά τους. Η γενική τάση δεν παύει όμως να είναι αυτή της άρσης των χαρακτηριστικών που τα διαφοροποιούσαν ακόμη πρόσφατα.

Η χρήση του όρου «η Αντιπολίτευση», ως ενιαίου υποκειμένου, είναι πλέον απαραίτητη για κάθε πολιτική ανάλυση.

Η εβδομάδα που κύλησε ανάμεσα στην προκήρυξη του Δημοψηφίσματος και στην ανακοίνωση του αποτελέσματος ήταν αποκαλυπτική. Στη διάρκειά της φάνηκε η κοινή πλατφόρμα στην οποία στηρίζονταν τα τρία κόμματα, σε σύμπνοια με τους δανειστές. Έτσι και ο όρος «Τρόικα εσωτερικού» έγινε πιο ξεκάθαρος στα μάτια του κόσμου. Έγιναν πράγματα που κανείς δεν φανταζόταν ότι θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν και τα οποία δεν μπορούν να ξεχαστούν. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο σουλτάνος των ελιγμών και το επικίνδυνο παιχνίδι του

Standard

της Λίιλα Τζάσιντο

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι στα πρωτοσέλιδα που διακήρυσσαν την αλλαγή σκηνικού με την καθυστερημένη είσοδο της Τουρκίας στον πόλεμο κατά του  Ισλαμικού Κράτους (ISIS), όταν Κούρδοι ακτιβιστές προειδοποίησαν στο twitter για το αντίθετο. Το hashtag #TurkeyIsAttackingKurdsNotISIS (η Τουρκία χτυπάει τους Κούρδους, όχι το ISIS) εμφανίστηκε πριν από το ξημέρωμα του Σαββάτου, 25 Ιουλίου, λίγες ώρες μετά τον βομβαρδισμό των θέσεων του ΡΚΚ στο βόρειο Ιράκ από τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα.

Σκίτσο του Latuff

Σκίτσο του Latuff

Έτσι, αν η Παρασκευή 24 Ιουλίου άρχισε με μια δραματική αλλαγή στην περιοχή –η Τουρκία ανέλαβε απευθείας δράση ενάντια στο ISIS– τελείωσε με ένα γνώριμο σφυροκόπημα ενός παλιού εχθρού, εναντίον του οποίου η Άγκυρα έχει εμμονή από δεκαετίες. Ένα σφυροκόπημα  που φανερώνει την τουρκική ακαμψία σχετικά με το Κουρδικό Ζήτημα, ανεξαρτήτως από το αν στην εξουσία βρίσκεται ένας δικτάτορας στρατιωτικός, ένας κεμαλικός ή ένας ισλαμιστής. Δυστυχώς, αυτό συνέβη παρά την κατάπαυση του πυρός μεταξύ της Τουρκίας και του ΡΚΚ, που ίσχυε από τον Μάρτιο του 2013. Υπήρχαν ακόμα ελπίδες για μια σημαντική ειρηνευτική συμφωνία. Τώρα όλα αυτά τα όνειρα για ειρήνευση πνίγηκαν μέσα σε μια τούρκικη λεκάνη.

Κηρύσσοντας τον μονομερή τερματισμό της εκεχειρίας αυτή την εβδομάδα, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι «δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει την [ειρηνευτική] διαδικασία με εκείνους που βάζουν στο στόχαστρο στην εθνική μας ενότητα και την αδελφοσύνη», αναφερόμενος στο εκτός νόμου ΡΚΚ. Συνέχεια ανάγνωσης

Μ. Βρετανία: Πώς ένας σοσιαλιστής μπορεί να αλλάξει το πολιτικό τοπίο

Standard

της Μαρίνας Πρεντουλή

Προκειμένου να καταλάβει κανείς τη σημασία της υποψηφιότητας του Τζέρεμυ Κόρμπυν για τη βρετανική πολιτική σκηνή,  πρέπει να ανατρέξει στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν οι Εργατικοί σημείωσαν τη μεγαλύτερη μεταστροφή προς τα αριστερά, με ηγέτη τον Μάικλ Φουτ   και αρχηγό της αριστερής πτέρυγας του κόμματος τον Τόνυ Μπεν. Ήταν, ταυτόχρονα, η περίοδος που το κόμμα βίωσε τις μεγαλύτερες εκλογικές ήττες και η Θάτσερ, παντοδύναμη, εγκαθίδρυσε τον νεοφιλελευθερισμό ως  κυρίαρχη πολιτική λογική που ακόμα και σήμερα μαστίζει όχι μόνο τη Βρετανία αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη. [1]

Τις συνέπειες της τότε αριστερής στροφής των Εργατικών υπαινίσσονται πολλά δημοσιεύματα, όταν, λ.χ., αναφέρουν ότι μια εκλογή Κόρμπυν στην ηγεσία των Εργατικών θα οδηγούσε σε αποχώρηση των μεγαλοδωρητών του κόμματος ή και σε πιθανή διάσπαση (Andrew Sparrow, The Guardian, 24.7.2015). Μια ανάλογη διάσπαση των Εργατικών το 1981 οδήγησε στη δημιουργία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDP) που αργότερα ενώθηκε με τους Φιλελεύθερους, δημιουργώντας το 1988 τους σημερινούς Φιλελεύθερους-Δημοκράτες. Οι αναφορές δεν είναι τυχαίες: αποτελούν οργανικό κομμάτι μιας αντίληψης που έχει ηγεμονεύσει στο Εργατικό Κόμμα, σύμφωνα με την οποία οι πιο ριζοσπαστικές/σοσιαλιστικές προγραμματικές δηλώσεις δεν οδηγούν σε εκλογικές νίκες και η ανάδειξη Εργατικής κυβέρνησης είναι πιο σημαντική από το πρόγραμμά της.

Αυτή η αντίληψη αρνείται να αναγνωρίσει την κινηματική δράση από τα κάτω ως αναγκαίο φορέα μετασχηματισμού της κοινωνίας προς μια πιο δίκαιη, συμμετοχική και ριζοσπαστική δημοκρατία. Η λογική της πάση θυσία εκλογικής νίκης καθοδηγούσε τους Εργατικούς το 1997, όταν ο Μπλερ ήρθε στην εξουσία με ένα πρόγραμμα στα όρια του νεοφιλελευθερισμού. Με την ίδια λογική, ο Τ. Μπλερ επέστρεψε στις οθόνες μας πριν λίγες μέρες για να μας ανακοινώσει, πάντα ως ηγετική φυσιογνωμία των Εργατικών, ότι όσων η καρδιά είναι με τον Κόρμπυν, θα πρέπει να κάνουν μεταμόσχευση (!). Συνέχεια ανάγνωσης

Ανθρωπιστική διαχείριση ενός κοινωνιοπαθούς Μνημονίου;

Standard

Τα τρία ερωτήματα του Αλέξη Τσίπρα-2

του Μιχάλη Παναγιωτάκη

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στην Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ, τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, έθεσε τρία ερωτήματα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, τη συμφωνία, το Plan B και την πορεία της κυβέρνηση. Εκτιμώντας ότι τα ερωτήματα αυτά υπερβαίνουν τα όρια της συζήτησης στη Π.Γ. και μπορούν να αποτελέσουν βάση για μια ουσιαστική κουβέντα αποτίμησης και μελλοντικού σχεδιασμού, ζητήσαμε από δύο καλούς φίλους των «Ενθεμάτων», τον Μιχάλη Παναγιωτάκη και τον Κωστή Χατζημιχάλη να πουν τις σκέψεις τους, με αφετηρία αυτά. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους. Τα τρία ερωτήματα, όπως τα δημοσίευσε η «Αυγή» (28.7.2015):

  1. Έκανε η κυβέρνηση όλα όσα μπορούσαν να γίνουν, ή όχι; Υπάρχουν πράγματα που παρέλειψε ή απέφυγε να κάνει, και ποια είναι αυτά; Τι δεν χειρίστηκε με τον σωστό τρόπο;
  2. Υπήρξε κάποιο ρεαλιστικό και βιώσιμο εναλλακτικό σχέδιο που δεν υιοθετήθηκε; Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα αυτή η εναλλακτική βιώσιμη λύση;
  3. Τι πρέπει να κάνει σήμερα η Αριστερά; Να εγκαταλείψει την κυβέρνηση στους εκπροσώπους του χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος; Ή να δώσει την μάχη στις συνθήκες οι οποίες έχουν διαμορφωθεί;

Σημ.: Και τα δύο κείμενα γράφτηκαν πριν από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, την Πέμπτη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

1. Στο τέλος πια, και με δεδομένη την πορεία και την έλλειψη προετοιμασίας του ΣΥΡΙΖΑ για τη σύγκρουση αυτή, θα πρέπει να συμφωνήσω πως στο υπαρκτό πλαίσιο της διαπραγμάτευσης η κυβέρνηση έκανε όσα μπορούσαν να γίνουν. Δεν αμφισβητώ την ειλικρίνεια των προθέσεων όλων των εμπλεκομένων. Δεν υπάρχει, άλλωστε, τίποτα λιγότερο πολιτικά γόνιμο από τη δίκη προθέσεων σαν υποκατάστατο της πολιτικής ανάλυσης.

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Γενικότερα μιλώντας όμως, όχι, δεν έκαναν η κυβέρνηση ούτε το κόμμα, όλα όσα μπορούσαν να γίνουν. Η προετοιμασία για «όσα θα μπορούσαν να γίνουν» δεν θα ήταν δυνατόν να αρχίσει τον Γενάρη και δεν μπορούσε να γίνει στη βάση μιας αφελούς «φιλοευρωπαϊκής» ανάλυσης που κυριαρχούσε, διαπραγματευτικά και προεκλογικά. Δεν είχε υπάρξει καμία προετοιμασία του λαού, ούτε καν νύξη, (προεκλογικά ή μετεκλογικά) για το ενδεχόμενο νέας μνημονιακής κατάληξης (πιθανόν γιατί κανένας δεν ήθελε ούτε να τη φανταστεί), και συνεπώς ούτε η επιχειρηματολογία για μια «τρομακτική» εναλλακτική λύση θα μπορούσε να αποδαιμονοποιηθεί εγκαίρως. Δεν υπήρξε κανένα σχέδιο που να κινητοποιούσε τις κοινωνικές δυνάμεις που δήλωσαν τη διαθεσιμότητά τους μέσα από το 61% του δημοψηφίσματος, ούτε σχέδιο ενίσχυσης των αλληλέγγυων και παράλληλων κοινωνικών δομών που αναδύθηκαν από την κρίση.

Δεν υπάρχει προεκλογική υπόσχεση σχετικά με τα Μνημόνια που να μην έχει αθετήσει η κυβέρνηση, και δεν έχει κάνει καμία απολύτως αυτοκριτική για την τεράστια ψαλίδα μεταξύ προεκλογικού λόγου και πολιτικής πράξης. Μετά τα Μνημόνια δεν υπήρξε η παραμικρή ανάλυση του τι σημαίνει η υπογραφείσα συμφωνία παράδοσης για την κοινωνία και την δημοκρατία, ενώ έχουν περισσέψει οι διαχειριστικοί βολονταρισμοί για τα «αντίμετρα» που θα σώσουν δήθεν την κατάσταση — παρά την επιβληθείσα επιτροπεία επιπέδου προτεκτοράτου. Φοβάμαι μήπως η εκτίμηση της καινούριας κατάστασης ξεκινά πάλι από τις θρυλούμενες καλές προθέσεις των εταίρων… Συνέχεια ανάγνωσης

Τι μπορεί να κάνει μια αριστερή κυβέρνηση εντός Μνημονίου;

Standard

Τα τρία ερωτήματα του Αλέξη Τσίπρα-1

του Κωστή Χατζημιχάλη 

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στην Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ, τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, έθεσε τρία ερωτήματα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, τη συμφωνία, το Plan B και την πορεία της κυβέρνηση. Εκτιμώντας ότι τα ερωτήματα αυτά υπερβαίνουν τα όρια της συζήτησης στη Π.Γ. και μπορούν να αποτελέσουν βάση για μια ουσιαστική κουβέντα αποτίμησης και μελλοντικού σχεδιασμού, ζητήσαμε από δύο καλούς φίλους των «Ενθεμάτων», τον Μιχάλη Παναγιωτάκη και τον Κωστή Χατζημιχάλη να πουν τις σκέψεις τους, με αφετηρία αυτά. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους. Τα τρία ερωτήματα, όπως τα δημοσίευσε η «Αυγή» (28.7.2015):

  1. Έκανε η κυβέρνηση όλα όσα μπορούσαν να γίνουν, ή όχι; Υπάρχουν πράγματα που παρέλειψε ή απέφυγε να κάνει, και ποια είναι αυτά; Τι δεν χειρίστηκε με τον σωστό τρόπο;
  2. Υπήρξε κάποιο ρεαλιστικό και βιώσιμο εναλλακτικό σχέδιο που δεν υιοθετήθηκε; Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα αυτή η εναλλακτική βιώσιμη λύση;
  3. Τι πρέπει να κάνει σήμερα η Αριστερά; Να εγκαταλείψει την κυβέρνηση στους εκπροσώπους του χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος; Ή να δώσει την μάχη στις συνθήκες οι οποίες έχουν διαμορφωθεί;

Σημ.: Και τα δύο κείμενα γράφτηκαν πριν από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, την Πέμπτη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Ανταποκρίνομαι στο αίτημα των φίλων και συντρόφων των «Ενθεμάτων» να καταθέσω σκέψεις με αφορμή την εισήγηση/ερωτήματα Τσίπρα προς την ΠΓ του κόμματος. Σπεύδω να καταθέσω την αμηχανία μου για το αν έχω δικαίωμα να το κάνω ως μη μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ανταποκρίνομαι με τη σκέψη σ’ αυτούς τους συντρόφους που έχουν αντιμετωπίσει πολλαπλάσιες δυσκολίες.

1-2: Στα δυο πρώτα ερωτήματα, τα οποία αναφέρονται στη διαπραγμάτευση και στην τελική κατάληξη με το τρίτο Μνημόνιο, δεν μπορώ να απαντήσω με επιχειρήματα επειδή απευθύνονται σε στελέχη του κόμματος που γνωρίζουν περισσότερα από μένα. Πολιτικά, όμως, όλοι και όλες γνωρίζουμε τι έγινε: οι Ευρωπαίοι αγνόησαν προκλητικά τους κανόνες της δημοκρατίας. Αυτό δεν έδινε πολλά περιθώρια ελιγμών και εναλλακτικών ,ενώ εμείς πήγαμε θεωρώντας ότι τα δίκαια αιτήματά μας και τα καλά τεκμηριωμένα επιχειρήματα θα τους έπειθαν. Δεν ήταν όμως επιστημονικό συνέδριο· ήταν διεθνής αντιπαράθεση, και εκείνοι είχαν τη δύναμη να αλλάζουν κάθε τόσο τους κανόνες του παιχνιδιού. Συνέχεια ανάγνωσης