Οι άγγελοι πρόσφυγες (1914, 1922 και 2015)

Standard

Περπατώντας το τελευταίο διάστημα στο λιμάνι της Μυτιλήνης, στην προκυμαία, στον Δημοτικό Κήπο νιώθεις την ιστορία να επαναλαμβάνεται. Η αχλή του χρόνου όχι μόνο δεν έφυγε αλλά επιχρωματίστηκε. Χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν από δω, με τα όνειρά τους σε τορβάδες τότε, σε σακίδια σήμερα. Οι παράγκες έγιναν σκηνές, το συσσίτιο σάντουιτς, οι ξύλινες βάρκες φουσκωτά. Και τότε, 1914 και 1922, και σήμερα, μένουν κάτω από τα δέντρα του Κήπου, απλώνουν κουβέρτες, στήνουν πρόχειρα καταλύματα, κάνουν τις χρειώδεις ανάγκες τους. Κατά τα δημοσιεύματα της εποχής ήταν εμπόδιο «εις την κυκλοφορίαν των αμαξών και των περιπατητών, και ποίον μόλυσμα εις τον καθαρόν αέρα του Κήπου». Σε πρόσφατη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Λέσβου υπήρξε διαμαρτυρία ότι «δεν μπορούμε να πιούμε τον καφέ μας εκεί».

Μυτιλήνη, Σεπτέμβριος 1922, πρόσφυγες στο λιμάνι

Μυτιλήνη, Σεπτέμβριος 1922, πρόσφυγες στο λιμάνι

Ο Ντόρος Ντορής ήταν δάσκαλος και δημοσιογράφος, από τους βασικούς συντελεστές της Λεσβιακής Άνοιξης. Ήταν εκδότης της πρώτης εφημερίδας Ο Μυτιληνιός που κυκλοφόρησε στη Λέσβο το 1909. Ασπάστηκε τις σοσιαλιστικές ιδέες· ίσως γι’ αυτό κατηγορήθηκε για απροσάρμοστη συμπεριφορά ως δάσκαλος, δικάστηκε, αθωώθηκε και έφυγε από το νησί. Στα χρονογραφήματα και γενικότερα στα δημοσιεύματά του καταθέτει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του. Πολλά από αυτά είχαν κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1916 δημοσιεύει, στην εφημερίδα Σάλπιγξ, το χρονογράφημα «Οι άγγελοι». Σ’ αυτό καταγράφει και σχολιάζει την προσφυγική εικόνα της πόλης, την οποία ζήσαμε και εμείς, οι νέοι Μυτιληνιοί, τούτο το καλοκαίρι.

Αριστείδης Καλάργαλης

Οι άγγελοι

του Ντόρου Ντορή

Οι άγγελοι αγρυπνούν αγρυπνούν επί του ύπνου των ανθρώπων!…

Μεσάνυχτα…

Στο δρόμο του Κήπου, έξω από το Γυμνάσιο, τα αυτοσχέδια μαγαζάκια των προσφύγων, ανακάτωμα από κάσες μεγάλες και μικρές, χαλασμένες, μισοσπασμένες, ετοιμόρροπες, από καρεγλιά χωρίς σχήμα, από πανέρια και κόφες φανταστικά κουβαριασμένες, από τσουβάλια που σχηματίζουν στέγες στραβές και τρύπιες και παράξενες και τοίχους και χωρίσματα και παραπετάσματα κουρελιασμένα με αρχιτεκτονική ζητιάνικη, θαμπά, σκοτεινά, σιωπηλά σαν τάφοι, θλιβερά σαν συντρίμματα κάποιου παλιού μεγαλείου, κι ανάμεσα σ’ αυτά κι επάνω σ’ αυτά κορμιά ξαπλωμένα ακίνητα, βυθισμένα σε ύπνο βαθύ ύστερ’ απ’ τη γιγάντια κούραση της ημέρας, κορμιά συντριμμένα από τους κόπους και δαρμένα απ’ όλες τις δυστυχίες, κορμιά σιωπηλά σαν λείψανα, έτοιμα να βρικολακιάσουν περίφοβα στην πρώτη πνοή ζωής που θα πέρναγε απάνωθέ τους, για να ταράξει την ήσυχη γαλήνη της δειλιασμένης ψυχής των.

…Οι άγγελοι αγρυπνούν επί του ύπνου των ανθρώπων…

Μέσα στον Κήπο, κοντά στη θύρα που ανοίγει στη θάλασσα, ένα κουβάριασμα από ανθρώπινα κορμάκια, πεσμένα στο χώμα, μπρούμυτα, ανάσκελα, πλαγιαστά, απανωτά, σ’ ένα λίθινον ύπνο, μέσα στο θαμπό του μεσονυχτιού σκοτάδι, και στη μέση η μάνα ανακαθιστή, καμπουριασμένη, ακουμπιστά στον τοίχο, κουκουλωμένη σα φάντασμα, κουρνιάζοντας ακίνητη και φυλάγοντας τα παιδιά της, ω! φυλάγοντας ανακαθιστή, κουκουλωμένη, σ’ έναν λίθινον ύπνο, σαν άγαλμα της λύπης, μέσα στο θαμπό τού μεσονυχτιού σκοτάδι.

…Οι άγγελοι αγρυπνούν…

Κι όταν τ’ ανθρώπινα αυτά κορμιά τα συντριμμένα από τους κόπους και δαρμένα απ’ όλες τις δυστυχίες ξυπνήσουν, θα ’χουν πρωί πρωί τη ψυχή κουρασμένη, σφιγμένη από ένα βουβό πόνο και μια βαριομάρα απέραντη. Η χρυσή ελπιδοδότρα αυγούλα, δε θα ξυπνήσει τα πλάσματα αυτά για να τα χαρίσει στα χείλη τους το χαμόγελο και το αναγάλιασμα στην καρδιά τους. Θα σηκωθούν όπως κοιμήθηκαν, απόκληροι της κοινωνίας, νόθοι της ζωής, οι παραριχμένοι, οι απελπισμένοι.

Και τα όνειρά τους θαμπά, σκοτεινά, χωρίς παλάτια χρυσά κι ουρανούς γαλάζιους. Και τα όνειρά τους όλα το ψωμάκι, το ξερό ψωμάκι μόνο, που θα το ’βρουν όπως μπορέσουν, με του κορμιού τους το τσάκισμα στη δουλειά, με του εγώ των την ταπείνωση στο ζητιάνεμα, κι ίσως –ποιος ξέρει;– με της ψυχής των το θανάτωμα στην αγκαλιά της ατιμίας.

Οι άγγελοι αγρυπνούν επί του ύπνου των ανθρώπων.

Ω! αν αγρυπνούσαν και επί της ζωής των απηλπισμένων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s