Ένας Σεπτέμβρης που δεν είναι Γενάρης ούτε Δεκέμβρης

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Το εκλογικό αποτέλεσμα της περασμένης Κυριακής μπορεί να συζητηθεί με πολλούς τρόπους. Θα το κάνω, εδώ, με δύο, εντελώς βασικούς. Πρώτον, ως προς τις άμεσες συνέπειές του, και πρωτίστως όσον αφορά αυτό για το οποίο γίνονται οι εκλογές: τον σχηματισμό κυβέρνησης. Δεύτερον, σε σχέση με τις διαδικασίες που πυροδοτεί, τα ρήγματα που ανοίγει, τους συσχετισμούς που παγιώνει ή ανατρέπει.

Ο Σεπτέμβρης του Γιάννη Τσαρούχη

Ο Σεπτέμβρης του Γιάννη Τσαρούχη

1. Το πρώτο επίπεδο μοιάζει λιγότερο συναρπαστικό, αλλά είναι το βασικό, κι από αυτό πρέπει να ξεκινήσουμε. Εδώ, έχουμε ασφαλώς μια πολύ μεγάλη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και των ΑΝΕΛ. Ο πρώτος κατάφερε εν μέσω κατακλυσμού (Μνημόνιο, διάσπαση, αποχώρηση μελών, απογοήτευση) να διατηρήσει σταθερά τα ποσοστά του, ενώ οι δεύτεροι, σε πείσμα όλων των προγνωστικών, μπήκαν στη Βουλή. Ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ πετυχαίνει μείζονα πολιτικά κέρδη: η νίκη είναι ολοκάθαρη, η διαφορά από Ν.Δ. μεγάλη, επικρατεί συντριπτικά στον χώρο αριστερά του Κέντρου, και έχει εξ αριστερών κοινοβουλευτική αντιπολίτευση μόνο το ΚΚΕ. Και, βέβαια, το ποσοστό του τού επιτρέπει (με το δεδομένο εκλογικό σύστημα) να συνεχίσει τη «βολική» συγκυβέρνηση με τους ΑΝΕΛ, χωρίς να πασχίσει για άλλες πιο δύσκολες και ταραχώδεις συνθέσεις (με ΠΑΣΟΚ ή/και Ποτάμι, οικουμενική, μεγάλο συνασπισμό κλπ.). Βολική, σίγουρα, αλλά διόλου ανώδυνη αυτή η συνέχιση: ακόμα και όσοι εξακολουθούν να θεωρούν τη συγκυβέρνηση με τους ΑΝΕΛ το μη χοίρον, αντιλαμβάνονται τις αλλαγές που δημιουργεί στην πολιτική και τη φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ η παγίωση αυτής της συμπόρευσης.

2. Προχωράω στο δεύτερο επίπεδο, τα αίτια και τις προοπτικές. Οι λόγοι της επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολλοί, και έχουν επισημανθεί: η σαφής υπεροχή Τσίπρα έναντι του Μεϊμαράκη, η απήχησή του στις μάζες, το ότι εφτά μήνες, όσο πυκνοί κι αν είναι, δεν αρκούν για να αλλάξει η εκλογική συμπεριφορά, η διάθεση των ψηφοφόρων να δώσουν μια δεύτερη (και ίσως τελευταία) ευκαιρία, η γενικευμένη πεποίθηση ότι η τελική έκβαση δεν ήταν αποτέλεσμα «προδοσίας» ή ανικανότητας, αλλά ήττας έπειτα από σκληρή μάχη· και, τέλος, η απουσία εναλλακτικής.

Η απουσία εναλλακτικής ήταν τριπλή: εναλλακτικής για διακυβέρνηση (η Ν.Δ. έδειξε τα όριά της), εναλλακτικής αριστερής δύναμης (αποτυχία της ΛΑΕ, σε συνδυασμό με τη χρόνια καθήλωση του ΚΚΕ), εναλλακτικής συμμάχων, κομμάτων με δυναμική, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. Η επιτυχία Λεβέντη επιβεβαιώνει, αν και με έκκεντρο τρόπο, την παραπάνω σκέψη.

Ο συνδυασμός του υποτονικού κλίματος, της έλλειψης ενθουσιασμού και της αποσυσπείρωσης στις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ με τον εκλογικό θρίαμβο μοιάζει γρίφος, αν δεν λάβουμε υπόψη αυτή την τριπλή απουσία. Μ’ αυτή την έννοια, βασικός όρος της επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η αποτυχία των αντιπάλων του να αποτελέσουν αντίπαλο δέος. Μια αποτυχία, κατά τη γνώμη μου, που έχει δομικές διαστάσεις και δεν μπορεί να λυθεί απλώς με αλλαγή αρχηγού στη Ν.Δ., συγχωνεύσεις ΠΑΣΟΚ-Ποταμιού και απλές οδοντόκρεμες.

Μια τελευταία παρατήρηση για τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι ψήφοι δεν είναι σακιά με πατάτες, άψυχα νούμερα· αντιπροσωπεύουν ανθρώπους, επιλογές και δυναμικές, κι έτσι το 36,34% του ΣΥΡΙΖΑ τον Γενάρη και το 35,46% τον Σεπτέμβρη διαφέρουν πολύ. Όχι ποσοτικά (1% σχεδόν σε ποσοστό και 320.000 σε ψήφους — το δεύτερο, βέβαια, σαφώς πιο σημαντικό), αλλά ποιοτικά. Το 36% του Γενάρη αντλούσε τη δύναμή του από το μέλλον, την προσδοκία, την ελπίδα που ερχόταν· το 35% του Σεπτέμβρη έρχεται από το παρελθόν, τη δυναμική και ελπίδα του Γενάρη που αντέχει ακόμα, με άδηλο το μέλλον. Γι’ αυτό ο Σεπτέμβρης δεν ήταν ένας δεύτερος Γενάρης.

Αν το ένα μεγάλο ζήτημα, για τον κόσμο της Αριστεράς τουλάχιστον, είναι η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ, το δεύτερο είναι η αποτυχία της ΛΑΕ. Και εδώ, οι λόγοι είναι πολλοί, από τη μεγάλη πόλωση για το ποιος θα είναι πρώτος  μέχρι  τον μπαμπούλα της δραχμής και της Εξόδου (τον οποίο η ΛΑΕ διασκέδασε ή και διακωμώδησε, αλλά δεν κατάφερε να αντικρούσει, με τα σποτάκια), και την οξύτατη επίθεσή της στον ΣΥΡΙΖΑ (εξαιρετικά προβληματική και ως τακτική όταν πριν ένα μήνα ήσουν προβεβλημένο στέλεχος του κόμματος και όταν απευθύνεσαι προνομιακά στους γεναριάτικους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ). Θα ξεχωρίσω όμως τρεις λόγους, αυτούς που θεωρώ βαθύτερους και γενικότερης εμβέλειας για όλη την Αριστερά και κάθε ριζοσπαστικό εγχείρημα:

α) Η αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ να καταργήσει το Μνημόνιο προσλαμβάνεται από τη μεγάλη μάζα της ελληνικής κοινωνίας ως αποτυχία κάθε πολιτικής δύναμης να το κάνει. Με άλλα λόγια, αφού ο Τσίπρας δεν τα κατάφερε, γιατί να τα καταφέρει ο Λαφαζάνης και η Ζωή; Και αν η απάντηση ήταν ότι η ΛΑΕ θα το κατόρθωνε βγάζοντας την Ελλάδα εκτός ευρωζώνης, αυτό μάλλον επιδείνωνε τα πράγματα, με όρους μαζικής απεύθυνσης… Με λίγα λόγια, η υπογραφή του τρίτου Μνημονίου σημαίνει, για την ελληνική κοινωνία, αποδοχή της ΤΙΝΑ.

β) Ένα κόμμα διαμαρτυρίας-καταγγελίας έχει πλαφόν, κι αυτό, ακόμα κι αν δεν είναι το 3%, είναι μονοψήφιο· ας δούμε το ΚΚΕ, αλλά και τον ΣΥΡΙΖΑ προ του 2012. Και είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι ο καταλύτης για την εκτόξευση του ΣΥΡΙΖΑ, το 2012, ήταν η ρητή αναφορά του Τσίπρα σε κυβέρνηση της Αριστεράς — άσχετα αν τότε φάνταζε όνειρο θερινής νυκτός.

γ) Παρακολουθώντας κεντρικές τοποθετήσεις της ΛΑΕ είχες συχνά την αίσθηση ότι ο χρόνος είχε γυρίσει στον Δεκέμβρη του 2014 και η βελόνα είχε κολλήσει εκεί. Όταν, ας πούμε, διάβαζες ότι η ΛΑΕ θα αγωνιστεί για «τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, να ακυρώσει τη λιτότητα σε μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές δαπάνες, να σταματήσει το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας» κ.ο.κ. είχες την αίσθηση ενός déjà vu. Σα να μην πέρασε μια μέρα, σαν να μην άλλαξε τίποτα. Μόνο που είχαν έρθει τα πάνω κάτω, μαζί και η χλαπάτσα του τρίτου Μνημονίου. Ο Σεπτέμβρης, λοιπόν, δεν ήταν ούτε Δεκέμβρης.

Θα συνεχίσουμε στα επόμενα φύλλα. Γιατί όλα αυτά, ξεπερνούν τον ΣΥΡΙΖΑ και τη ΛΑΕ, και μας πάνε στην καρδιά του τρόπου που κάνουμε πολιτική, που σκεφτόμαστε την Αριστερά, τα κινήματα και το μέλλον. Καλό φθινόπωρο!

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Ένας Σεπτέμβρης που δεν είναι Γενάρης ούτε Δεκέμβρης

  1. Πίνγκμπακ: Ένας Σεπτέμβρης που δεν είναι Γενάρης ούτε Δεκέμβρης. Του Στρατή Μπουρνάζου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s