Ζουν ανάμεσά μας

Standard

της Δέσποινας Παρασκευά-Βελουδογιάννη

Πολλές και πολλοί θεώρησαν πως μετά την ανάληψη της πολιτικής ευθύνης για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα σεβαστό μέρος των ψηφοφόρων της Χρυσής Αυγής (Χ.Α.) θα απέσυρε την εμπιστοσύνη του από ένα κόμμα που, κατά δήλωση του αρχηγού του, βαρύνεται με τουλάχιστον μία ανθρωποκτονία. Ωστόσο, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά: δεδομένης της αποχής, οι απώλειες στον απόλυτο αριθμό ψήφων της Χ.A. είναι σαφώς μικρότερες κατ’ αναλογία προς τα άλλα κόμματα, γεγονός το οποίο οδήγησε στη (μικρή) αύξηση του ποσοστού της. Φαίνεται λοιπόν ότι οι ψηφοφόροι της Χ.A. γνωρίζουν εδώ και καιρό τι κόμμα ψηφίζουν –συγκεκριμένα το γνωρίζουν τουλάχιστον εδώ και δύο εκλογικές αναμετρήσεις– και μάλλον, στην καλύτερη περίπτωση, δεν έχουν πρόβλημα μ’ αυτό.

Φωτο: Nikos Libertas/SOOC

Προεκλογική ομιλία του Νίκου Μιχαλολιάκου στον Πειραιά Φωτο: Nikos Libertas/SOOC

Πράγματι, η επαναλαμβανόμενη απόδοση έμπρακτης εμπιστοσύνης στο (νεο)ναζιστικό κόμμα, ειδικά σε μια τόσο πυκνή ιστορικά περίοδο, εγγράφει ήδη χαρακτηριστικά πολιτικοϊδεολογικής πρόσδεσης των ψηφοφόρων του με αυτό. Πιστεύω ότι δεν είναι παρακινδυνευμένο να εκτιμήσουμε πως ένα ποσοστό του εκλογικού σώματος βρίσκεται ήδη σε διαδικασία εκφασισμού, και άρα ότι τείνει να διαμορφώνεται ως κοινωνικοπολιτικό υποκείμενο– κάτι που βεβαίως δεν αποτυπώνει έναν κλειδωμένο συσχετισμό, αποτελεί όμως κρίσιμο πολιτικό δεδομένο σήμερα. Στην εκτίμηση αυτή συντείνει και το γεγονός ότι τα παραδοσιακά «κάστρα» της Χ.Α., με ήδη έντονη ιστορική και ιδεολογική αναφορά στον αντικομμουνισμό και το εμφυλιοπολεμικό κράτος, όπως η Λακωνία, έδωσαν για άλλη μία φορά στην οργάνωση σχεδόν το διπλάσιο ποσοστό από τον πανελλαδικό μέσο όρο της.

Την ίδια στιγμή, το γεγονός ότι όλο το προηγούμενο διάστημα η Χ.Α., εν μέσω της δίκης, υιοθέτησε ένα πιο «ήπιο» προφίλ υπεύθυνης δύναμης, διεκδικώντας να αποτελέσει ακραίο μεν, αλλά κανονικοποιημένο, πυρηνικό τμήμα της δεξιάς πτέρυγας, όπως φαίνεται από τις δηλώσεις Μιχαλολιάκου σχετικά με το ευρώ ως μονόδρομο σήμερα (ακόμα και τη δολοφονική δράση της επιδίωξε να εντάξει σε αυτό το συνεχές, αναδεικνύοντας ότι δολοφονίες έκαναν και άλλα, καθ’ όλα «κατοχυρωμένα» δεξιά κόμματα, όπως ανέφερε ο Μιχαλολιάκος στην πολυσυζητημένη δήλωσή του), δεν φαίνεται να επηρέασε την πρόσληψή της ως αντιμνημονιακής δύναμης εκ μέρους των ψηφοφόρων: η Χ.Α. αποτέλεσε τη δεύτερη επιλογή, μετά τον ΣΥΡΙΖΑ, για τους ψηφοφόρους που θέλησαν να αποδοκιμάσουν τη νέα συμφωνία (ο ΣΥΡΙΖΑ λαμβάνει 21% αυτών των ψηφοφόρων, η Χ.Α. 18,2%, η Λαϊκή Ενότητα 15,6% και το ΚΚΕ  15,2%).

Από τη μία, λοιπόν, η Χ.Α. συνεχίζει να αποτελεί έκφανση των μετασχηματισμών που παρήγαγε η πολιτική κρίση, καταφέρνοντας να διατηρεί τα ποσοστά της, καθώς οι λόγοι για τους οποίους τα απέκτησε δεν έχουν εκλείψει. Από την άλλη όμως, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι το συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα μοιάζει να προμηνύει σήμερα μια ασταθή, έστω, πολιτική ισορροπία. Έτσι, στον βαθμό που η Χ.Α. εδραιώνεται στην τρίτη θέση, τείνει ταυτόχρονα να καθίσταται δυνάμει τμήμα αυτής της διαφαινόμενης πολιτικής σταθερότητας.

Σε αυτές τις εκλογές, κοινός τόπος ήταν ότι η επόμενη μέρα θα είναι ακόμα πιο σημαντική· και αυτή η ορθή ανάγνωση δεν μπορεί να μην περιλαμβάνει και τη Χ.Α. Το υψηλό ποσοστό των ανέργων που προτίμησαν τη Χ.Α. είναι ενδεικτικό μιας διαφαινόμενης τάσης: όσο η υψηλή ανεργία παγιώνεται, και ταυτόχρονα γίνεται μακροχρόνια για την πλειονότητα των ανέργων, τόσο εξωθούνται στο κοινωνικό περιθώριο χιλιάδες άνθρωποι· κι αν ένα τμήμα τους συμβάλλει στην υπόθεση της αντίστασης, ένα άλλο αποκτά αντιπολιτικά χαρακτηριστικά, απορρίπτοντας συλλήβδην την έννοια και την πρακτική της (συλλογικής) πολιτικής και διοχετεύοντας την οργή και την απογοήτευση σε επαναλαμβανόμενες αντιδραστικές πρακτικές.

Και, εδώ, επιβεβαιώνεται ότι η κρίση λειτουργεί καταλυτικά στη γιγάντωση του φασισμού, καθώς αυτός τρέφεται σήμερα από την κοινωνική περιθωριοποίηση που δημιουργούν οι ταξικές πολιτικές «εξόδου» από την κρίση και από το γεγονός ότι ο λαός είναι, αν όχι μακριά από τη δυνατότητα άσκησης πολιτικής, πάντως σε θέση να επιλέξει μονάχα συγκεκριμένες πολιτικές, γιατί «δεν μπορεί να γίνει αλλιώς». Με αυτή την έννοια, η λογική του πολιτικού ή εκλογικού «ταβανιού» της Χ.Α. είναι λανθασμένη, ακριβώς γιατί δεν λαμβάνει υπόψη της τις δυναμικές που ενδέχεται να προκύψουν υπό κοινωνικές συνθήκες οι οποίες, όπως φαίνεται, θα συνεχίσουν να είναι ασταθείς και ολοένα και δυσχερέστερες για τα λαϊκά στρώματα. Αν, δε, αυτές οι δυναμικές συναντήσουν το φασιστικό ιδεολογικό ρεύμα που πλέον φαίνεται να παίρνει σχήμα, τότε εγείρεται άμεσο πολιτικό ζήτημα. Και αν στην πολιτική δεν μπορούμε να πορευόμαστε με υποθέσεις, επιβάλλεται ωστόσο να πορευόμαστε με εκτιμήσεις και να προετοιμαζόμαστε από χτες για την επόμενη μέρα.

Η Δέσποινα Παρασκευά-Βελουδογιάννη είναι φιλόλογος και πολιτική επιστήμονας.

*Τα στατιστικά στοιχεία αντλούνται από το: Metron Analysis, Alco, GPO-OPINION IPSOS, Marc, MRB, «Αποτελέσματα κοινού exit poll» (www.metronanalysis.gr)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s