Γιατί η Σουηδία απέχει ακόμα πολύ από το εξάωρο

Standard

 

Νέα από τη Σουηδία: Από το οχτάωρο στο εξάωρο;

της Μάντυ Σάβατζ

Μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Στοκχόλμη, 1.10.2015. Λίγο πριν το μεσημέρι δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από γνωστό δημοσιογράφο βρετανικού καναλιού ο οποίος με ρώτησε εάν θα μπορούσα να τον βοηθήσω με το θέμα που ο παραγωγός του περιέγραφε ως «η εξάωρη εργασία στην Σουηδία». Πρόσθεσε ότι «είχε εντοπίσει το θέμα στην Sydney Morning Herald».

Sigrid Hjertén - Κόκκινη κουρτίνα

Sigrid Hjertén – Κόκκινη κουρτίνα

Αρνήθηκα ευγενικά. Συνήθως μου αρέσει να μοιράζομαι τις γνώσεις μου για τη Σουηδία και τις εμπειρίες μου από τη ζωή μου εδώ, όταν μου απευθύνονται από διεθνή μέσα ενημέρωσης. Αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ήμουν σε θέση να βοηθήσω. Απλούστατα, η ιδέα ότι υπάρχει μαζική θεσμοθέτηση του μειωμένου ωραρίου εργασίας στην καινούρια μου πατρίδα δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια.

Μπορεί να είναι αλήθεια ότι οι Σουηδοί εργάζονται λιγότερες ώρες από τους περισσότερους Ευρωπαίους και σέβονται την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Αλλά μεταξύ των 100 πάνω-κάτω επαφών που έχω δημιουργήσει στη Στοκχόλμη τους τελευταίους 13 μήνες, κανείς τους δεν εργάζεται για λογαριασμό εργοδότη που παρέχει τέτοιο μειωμένο ωράριο. Από αλλοδαπούς εργαζόμενους μέχρι Σουηδούς που εργάζονται σε σχολεία, οργανισμούς μέσων ενημέρωσης ή στις μεγάλες σκανδιναβικές εταιρίες, δεν γνωρίζω κανέναν που να γυρνάει στο σπίτι του πριν το απογευματινό coffee break. Συνέχεια ανάγνωσης

Το σουηδικό πείραμα

Standard

Νέα από τη Σουηδία: Από το οχτάωρο στο εξάωρο;

του Ντέιβιντ Κράουτς

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ένας σουηδικός οίκος ευγηρίας φαντάζει, μάλλον, απρόσμενο περιβάλλον για ένα πείραμα σχετικά με το μέλλον της εργασίας. Ωστόσο, μια μικρή ομάδα νοσηλευτών και νοσηλευτριών ηλικιωμένων στη Σουηδία έχει κάνει ριζικές αλλαγές στην καθημερινότητά της, σε μια προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της.

Πίνακας της Sigrid Hjertén

Πίνακας της Sigrid Hjertén

Τον Φεβρουάριο οι νοσηλευτές και οι νοσηλεύτριες άρχισαν να δουλεύουν εξάωρο αντί για οκτάωρο με τον ίδιο μισθό. Είναι η πρώτη ελεγχόμενη δοκιμή μείωσης του χρόνου εργασίας, καθώς η δεξιά πολιτική μετατόπιση στη Σουηδία, μια δεκαετία πριν, είχε ακυρώσει προηγούμενες προσπάθειες διερεύνησης εναλλακτικών λύσεων για τον χρόνο εργασίας.

«Ήμουν εξαντλημένη όλη την ώρα, γύρναγα σπίτι από τη δουλειά και έπεφτα κατευθείαν στον καναπέ», λέει η Λιζ-Λότε Πέτερσον, σαράντα ενός χρονών, βοηθός νοσοκόμα στον οίκο ευγηρίας Svartedalens στο Γκέτεμποργκ. «Αλλά τώρα πλέον όχι. Είμαι πολύ πιο ακμαία. Έχω πολύ περισσότερη ενέργεια στη δουλειά μου, αλλά και στην οικογενειακή μου ζωή». Συνέχεια ανάγνωσης

Κάπιταλ κοντρόλς, ένα ασυμμόρφωτο δάνειο

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου 

Με το σημερινό άρθρο η στήλη συμπληρώνει εφτά χρόνια ζωής: όλον αυτό τον καιρό, την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα δημοσιεύουμε ένα λεξιλογικό άρθρο, που συνήθως αναφέρεται σε μια ή περισσότερες λέξεις που ακούστηκαν πολύ τον μήνα που πέρασε.

Marinus van Reymerswaele - The Money Changers

Marinus van Reymerswaele – The Money Changers (1548)

Σήμερα θα ασχοληθούμε με έναν όρο που αποτελείται από δυο λέξεις, που ακούγεται πάρα πολύ τους τελευταίους μήνες, έναν όρο που μπήκε ορμητικά –και όχι για καλό– στη ζωή μας και επηρεάζει όχι λίγο την καθημερινότητά μας αλλά που δεν θα τον βρείτε σε κανένα λεξικό της ελληνικής γλώσσας, και τούτο για τον απλό λόγο ότι πρόκειται για όρο της αγγλικής γλώσσας που μπήκε στα ελληνικά ατελώνιστος, εννοώ ως αμεταγλώττιστο, ασυμμόρφωτο δάνειο.

Θα το καταλάβατε, εννοώ τα «κάπιταλ κοντρόλς», που προτιμώ να τα γράφω με ελληνικά, αφού ελληνικό κείμενο γράφω, και δεν τα προφέρω όπως οι Αμερικανοί ή οι Άγγλοι, ώστε να τα γράψω capital controls — αλλά αναγνωρίζω πως σχεδόν όλοι γράφουν τον όρο με λατινικά. Συνέχεια ανάγνωσης

Tελικά, τo 6,99% της Χρυσής Αυγής είναι πολύ ή λίγο;

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Το ποσοστό που έλαβε η Χρυσή Αυγή στην τελευταία αναμέτρηση ήταν αναλογικά το υψηλότερο που έλαβε ποτέ σε βουλευτικές εκλογές. Οριακά ξεπερνά τα εκρηκτικά ποσοστά που έλαβε η οργάνωση στις διπλές εκλογές του 2012 (6,97% και 6,92%). Σε αντίθεση με τις εκλογές του 2012 που η Χ.Α. κατετάγη 6η και 5η, αυτή τη φορά, σε συνέχεια των ευρωεκλογών και των βουλευτικών εκλογών του Γενάρη του 2015, φαίνεται να καπαρώνει την τρίτη θέση που δυνητικά της δίνει τη δυνατότητα εντολής σχηματισμού κυβέρνησης εφόσον κάτι τέτοιο στο μέλλον προκύψει.

Φωτογραφία του Μενέλαου Μυρίλλα/ SOOC

Φωτογραφία του Μενέλαου Μυρίλλα/ SOOC

Η εικόνα λοιπόν είναι ανησυχητική: ένα κόμμα που καταστατικά εχθρεύεται το δημοκρατικό πολίτευμα φαίνεται, μέσα στο σκηνικό της πολιτικής ρευστότητας της Ελλάδας, να κρατά την εκλογική του δύναμη στο 7% του ελληνικού λαού, η επιρροή του έχει πλέον γεωγραφικά επεκταθεί σε όλη τη χώρα, έχει ενισχυθεί στη νησιωτική χώρα λόγω του προσφυγικού, ενώ τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ψήφου μαρτυρούν πολιτική εδραίωση.[1] Τίποτε φυσικά δεν είναι μόνιμο –κυρίως στην Ελλάδα το 2015– ωστόσο μπορούμε πλέον να πούμε πως η Χ.Α. έγινε πλέον ένα «κανονικό» κόμμα. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ότι αυτή η πορεία συνεχίζεται τη στιγμή που η Χ.Α. διώκεται ενώπιον της ελληνικής δικαιοσύνης ως εγκληματική οργάνωση η οποία, κατά την πρόσφατη ομολογία του αρχηγού της, φέρει την «πολιτική ευθύνη» της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα. Συνέχεια ανάγνωσης

Αντάρτισσα Ηλέκτρα: Νίτσα (Ελένη) Παπαγιαννάκη

Standard

της Ελένης Τζιρτζιλάκη 

Στις 12 του Σεπτέμβρη το απόγευμα, μια ομάδα γυναίκες, άνδρες και δυο παιδιά (14 συνολικά) κατευθυνθήκαμε από το χωριό Καλλικράτης των Σφακίων, που βρίσκεται σε ένα οροπέδιο με δένδρα και αιγοπρόβατα, προς την τοποθεσία Σιδεροπορτί, στο βουνό. Εκεί που στις 18 Απρίλη 1949, στις 3.30 το απόγευμα σκοτώθηκε σε συμπλοκή η αντάρτισσα Νίτσα (Ελένη) Παπαγιαννάκη, με το αντάρτικο όνομα Ηλέκτρα, μαζί με την Αθηνά Χανταπάκη και τους αντάρτες Γιώργο Μανουσέλη (ομαδάρχη από τον Καλλικράτη), Αντρέα Κουρκουμελή, Σωτήρη Ψαράκη, Γιώργη Χρήστου, Βασίλη Βλάση (Λυκούργο). Ο Γιώργος Μιαούλης σώθηκε, αλλά σκοτώθηκε αργότερα.

Η αντάρτισσα Ηλέκτρα (Νίτσα Παπαγιαννάκη) (Η φωτογραφία από το βιβλίο του Νίκου και της Αργυρώς Κοκοβλή, «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε. Αντίσταση Εμφύλιος Προσφυγιά», Πολύτυπο 2002

Η αντάρτισσα Ηλέκτρα (Νίτσα
Παπαγιαννάκη) (Η φωτογραφία από το
βιβλίο του Νίκου και της Αργυρώς
Κοκοβλή, «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε.
Αντίσταση Εμφύλιος Προσφυγιά»,
Πολύτυπο 2002

Στο άγριο τοπίο, ανάμεσα στ’ αγκάθια και τις αιχμηρές πέτρες, είχαν ξεφυτρώσει αγριολούλουδα. Η επί-σκεψη στο βουνό, αν και η Νίτσα-Ελένη Παπαγιαννάκη ήταν αδελφή της μητέρας μου κι έχω το όνομά της, ανήκει στη συλλογική μνήμη της αδύνατης Επανάστασης που ήταν ο Εμφύλιος.

Η τοποθεσία βρίσκεται κοντά στον απόκρημνο δρόμο που οδηγεί από το Καψοδάσος και τον Πατσιανό στον Καλλικράτη. Σχεδόν παράλληλα ξεδιπλώνεται το φαράγγι του Καλλικράτη. Το πιθανότερο είναι ότι η αντάρτικη ομάδα επέλεξε την τοποθεσία, γιατί ήταν κοντά στο χωριό, όπου θα μπορούσε να συντηρηθεί. Βρισκόμαστε στο 1949, με τις μεγάλες απώλειες ανταρτών και στην Κρήτη, μετά τη μάχη στο φαράγγι της Σαμαριάς τον Ιούνιο του 1948· στη συνέχεια, για να τους αποκλείσουν και να τους αποδυναμώσουν, είχαν κηρύξει απαγορευμένη ζώνη την ορεινή περιοχή του νομού Χανίων, ενώ υπήρχαν και χωριά εκκενώθηκαν τελείως.

Στην τοποθεσία μας οδήγησε φίλος που ζει στον Καλλικράτη, βασισμένος στις μαρτυρίες των χωριανών. Συνέχεια ανάγνωσης

Η κρυφή γοητεία των δημοσκοπήσεων

Standard

του Γιάννη Κωνσταντινίδη

Προφανώς, αυτή δεν είναι η καταλληλότερη χρονική στιγμή για τη συστηματική παράθεση επιχειρημάτων υπέρ της αξίας της διεξαγωγής ερευνών κοινής γνώμης πριν ή μετά από μια εκλογική αναμέτρηση. Πολιτικοί, μίντια και πολίτες καταφέρονται εναντίον του εργαλείου και, κυρίως, των διαχειριστών του τεχνικού αυτού εργαλείου, ισχυριζόμενοι ότι έπεσαν θύματα απάτης ή, στην καλύτερη περίπτωση, ανεπάρκειας των δημοσκοπικών εταιρειών να εκτιμήσουν ορθώς τις εκλογικές τάσεις που καταγράφηκαν τελικά στην κάλπη της 20ής Σεπτεμβρίου. Οι αδυναμίες των δημοσκοπικών εκτιμήσεων της τελευταίας περιόδου είναι αυταπόδεικτες, παρότι θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν αφορούν το σύνολο των ανθρώπων που λειτουργούν στον χώρο και συνεπώς δε θα πρέπει να αδικούνται από μια ισοπεδωτική κρίση για τους πάντες· και αξίζει να ανιχνευτούν και δημοσίως, καθότι οι συνέπειές τους διαθλώνται στη δημόσια σφαίρα. Ωστόσο, προτού ανιχνεύσουμε τα τεχνικά σημεία, πρέπει, πρώτα, να στηλιτεύσουμε την υποκρισία που κρύβεται πίσω από τις κραυγές πολιτικών κομμάτων, δημοσιογράφων και ψηφοφόρων εναντίον των δημοσκοπήσεων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η νέα Μεγάλη Μετανάστευση (Völkerwanderungen): Ουγγαρία και Γερμανία, Ευρώπη και Ευρασία

Standard

του Κρις Χανν

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

Τις τελευταίες εβδομάδες του Αυγούστου και τις πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη τις πέρασα στην Ουγγαρία, κοντά στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Σερβία. Ποτέ άλλοτε ένα ερευνητικό ταξίδι ρουτίνας δεν με είχε εκσφενδονίσει κατευθείαν στην καρδιά των θεμάτων που κυριαρχούσαν καθημερινά στα πρωτοσέλιδα, ούτε στην Ουγγαρία ούτε πουθενά αλλού. Πώς μπορεί άραγε να φωτίσει τη σύγχρονη «κρίση του μεταναστευτικού» η κοινωνική ανθρωπολογία;

Εισαγωγή

Μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό Κέλετι, 3.9.2015. Φωτογραφία: Κρις Χανν

Μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό Κέλετι, 3.9.2015. Φωτογραφία: Κρις Χανν

Ένα ερευνητικό ταξίδι, τέλη του καλοκαιριού, στο Τάζλαρ, ένα χωριό στη νότια Ουγγαρία, το οποίο γνωρίζω εδώ και σαράντα χρόνια (ο πληθυσμός του είναι γύρω στους 1.750 κατοίκους και ολοένα μειώνεται), είναι συνήθως ένας τρόπος να ξανασυναντήσει κανείς φίλους και να μάθει τα τοπικά νέα και ιστορίες με φόντο τις εθνικές εξελίξεις. Το 2015, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Όσα συζητούσαν οι χωρικοί κι οι γείτονές τους στην κωμόπολη-αγορά του Κισκούνχαλας (με πληθυσμό περίπου 30.000 που μειώνεται σταδιακά) αντανακλούσε όχι μόνο τα πρωτοσέλιδα των ουγγρικών εφημερίδων, αλλά τα πρωτοσέλιδα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι αυτό που παίρνει διάφορες ετικέτες, ως κρίση των «μεταναστών» ή των «προσφύγων» ή των «αιτούντων άσυλο». Στην Ουγγαρία, όπως και αλλού, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί κάποιος μπορεί να υπονοεί μια πολιτική θέση. Κατά τη διάρκεια αυτών των καλοκαιρινών εβδομάδων, τούτη η μικρή χώρα (με πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων που βαίνει μειούμενος) έγινε το επίκεντρο των αγωνιών που ενδημούν σε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη. Η κρίση οδήγησε σε αμοιβαίες κατηγορίες μεταξύ κρατών και ανέδειξε γυμνά βαθύτερα προβλήματα διακυβέρνησης και πολιτικής οικονομίας. Πριν αναλύσουμε και στοχαστούμε αυτά τα ευρύτερα ζητήματα, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με τις τοπικές λεπτομέρειες, στις οποίες οι ανθρωπολόγοι νιώθουμε, τυπικά, πιο άνετα. Για να τοποθετήσω σε πλαίσιο την εθνογραφική μου προσέγγιση στο Τάζλαρ και στο Κισκούνχαλας, είναι αναγκαίο πρώτα να περιγράψω το ξεχωριστό προφίλ που καλλιέργησε η Ουγγαρία από το 2010, όταν ο Βίκτορ Όρμπαν εξελέγη για δεύτερη φορά πρωθυπουργός. Συνέχεια ανάγνωσης

Η απαλλαγή

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Stanley Spencer -

Stanley Spencer – «Ο εν Κανά γάμος: o γαμπρός και η νύφη»

Έχει εξηγηθεί νομίζω επαρκώς γιατί το δικαίωμα απαλλαγής από τα θρησκευτικά δεν μπορεί να προϋποθέτει τη δήλωση του γονέα ότι το παιδί του «δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος», όπως προβλέπει η εγκύκλιος Λοβέρδου. Αρκεί  ο γονιός να δηλώσει την απαλλαγή για λόγους συνείδησης, χωρίς  να απαιτείται η (αντισυνταγματική) δήλωση θρησκεύματος.

Αν συμφωνούμε σ’ αυτό, προχωράω σε ένα δεύτερο σημείο, λιγότερο προφανές. Η διαδικασία της απαλλαγής είναι, αυτή καθαυτή, προβληματική. Πρώτον, επειδή κάποιοι δεν θα τη χρησιμοποιήσουν, αναλογιζόμενοι τις ενδεχόμενες συνέπειες για το παιδί τους — ας το σκεφτούμε σε μια μικρή κοινωνίας. Δεύτερον, και ακόμα σημαντικότερο, γιατί μεταθέτει την ευθύνη στον γονιό. Το κράτος, δηλαδή, σαν να παραδέχεται ότι προσφέρει ένα μάθημα που ταιριάζει στο κατηχητικό παρά στο (ουδετερόθρησκο) σχολείο· και αντί να το αλλάξει, κάνοντάς έγκυρο και κατάλληλο για όλους, πετάει το μπαλάκι σε μαθητές, γονείς και κηδεμόνες: Αν δεν το θέλετε, μπορείτε να απαλλαγείτε!

Το αντίστοιχο θα ήταν, λ.χ., ένα «εθνικόφρον» μάθημα αγωγής του πολίτη, με το Υπουργείο να λέει στους (δημοκράτες) γονείς: Αν δεν σας αρέσει, μπορείτε να απαλλαγείτε! Ή να γίνει εγχειρίδιο το Λεξικό των Γιούντιν-Ρόζενταλ, με το Υπουργείο να λέει στους διαφωνούντες: Με μια δήλωση μπορείτε να απαλλαγείτε! Συνέχεια ανάγνωσης

Ως πότε ακόμα;

Standard

Η Αριστερά απέναντι στον σφιχτό εναγκαλισμό Κράτους-Εκκλησίας 

του Κωνσταντίνου Τσιτσελίκη

ΛΕΖΑΝΤΑ: Έργο του Στέλιου Φαϊτάκη

ΛΕΖΑΝΤΑ: Έργο του Στέλιου Φαϊτάκη

Η πρόσφατη συζήτηση για την απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία έφερε μάλλον αναπάντεχα στο προσκήνιο ένα ζήτημα το οποίο αποτελεί προγραμματική αξίωση της Αριστεράς εδώ και δεκαετίες: την κατοχύρωση των διακριτών ρόλων μεταξύ Πολιτείας και Εκκλησίας. Και, στην πράξη, την αξίωση για την κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας για όλους χωρίς προνομιακή μεταχείριση της πλειονότητας, την αυτονόμηση των θρησκευτικών κοινοτήτων από το κράτος με συνέπεια την ουδετερότητα του τελευταίου, όπου βέβαια χρειάζεται, απέναντι στο θρησκευτικό φαινόμενο. Πολλές θεσμικές λύσεις μπορούν να υλοποιήσουν μια τέτοια πορεία εκκοσμίκευσης. Κάποια δειλά βήματα έχουν γίνει αλλά παραμένουν εντελώς ανεπαρκή, όπως η άρση του βέτο του τοπικού μητροπολίτη για τις άδειες ανέγερσης ευκτήριου οίκου ή ναού άλλου δόγματος ή θρησκείας, καθώς και η δυνατότητα καύσης νεκρών, η οποία όμως δεν έχει καν έχει εφαρμοστεί. Συνέχεια ανάγνωσης