Στα «Ενθέματα» αύριο Kυριακή 6 Δεκεμβρίου

Standard

Κείμενα των: Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου, Αιμιλίας Σαλβάνου,  Λόη Λαμπριανίδη, Μανώλη Πρατσινάκη, Μαρίν Τουρσί, Στηβ Πηρς, Παναγιώτη Νούτσου, Νίκου Σαραντάκου, Κέιτ Αρόνοφ,  Σινέμ Αντάρ

Lucian Freud - Κορίτσι με μαύρο παλτό (1947)

Lucian Freud – Κορίτσι με μαύρο παλτό (1947)

Πώς το Εθνικό Μέτωπο κατάφερε να διαδώσει τις ιδέες του; Της Μαρίν Τουρσί. Στις σημερινές περιφερειακές εκλογές της Γαλλίας, το Εθνικό Μέτωπο υπάρχει φόβος να σαρώσει. Πού οφείλονται οι επιτυχίες του Εθνικού Μετώπου και της Μαρίν Λεπέν; Δημοσιεύσουμε σήμερα το άρθρο (μικρή μελέτη ουσιαστικά· στην πλήρη του μορφή, 5.000 λέξεις, δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική «Αυγή» και το μπλογκ των «Ενθεμάτων») της Μαρίν Τουρσί, από το Μediapart (μετάφραση και σημειώσεις: Πάνος Αγγελόπουλος). Η Μ. Τουρσί εξετάζει πώς το Εθνικό Μέτωπο έστησε τα τελευταία χρόνια το δίκτυό του (σε τοπικό επίπεδο, στα συνδικάτα, σε συλλόγους, σε μικρομεσαίους, στον δρόμο, στο διαδίκτυο), τον ρόλο των μήντια, και την «καταξίωση» της Μαρίν Λεπέν μετά την 13/11: «Μετά τις επιθέσεις, ήταν η μόνη Γαλλίδα πολιτικός που συμμετείχε στο ειδικό αφιέρωμα των Times, αναλύοντας τα γεγονότα, πλάι σε 19 διεθνείς προσωπικότητες. Ενάμιση χρόνο πριν τις προεδρικές εκλογές, το Ε.Μ. μπορεί να μην είναι το «πρώτο κόμμα της Γαλλίας», αλλά έχει σίγουρα κατακτήσει κεντρική θέση στη διαμόρφωση των πολιτικών εξελίξεων. Δεν επωφελείται μόνο από τον φόβο μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, αλλά αξιοποιεί τα μάλα έναν μηχανισμό που έθεσε σε λειτουργία όλα αυτά τα χρόνια και του επιτρέπει να διαδώσει ευρύτατα τις ιδέες του. «Σήμερα κερδίσαμε τη μάχη των ιδεών, σε πολλά ζητήματα», δήλωσε περιχαρής η Μαριόν Μαρεσάλ Λεπέν στο κανάλι RTL, στις 13 Νοεμβρίου.

Οι ιδέες του Ε.Μ. διαχέονται πια σε όλη την επικράτεια: δεν διαδίδονται μόνο από τον στενό περίγυρο της Άκρας Δεξιάς και κάποιους «παραστρατημένους» της Δεξιάς· δεν κυοφορούνται μόνο στα παραδοσιακά εδάφη του Ε.Μ. (Νότια και Ανατολική Γαλλία)· ενισχύονται πια σε σώματα ψηφοφόρων που ήταν παραδοσιακά αδιαπέραστα γι’ αυτές, όπως οι γυναίκες και τα άτομα εβραϊκής θρησκείας. Η βάση του Ε.Μ. έχει διευρυνθεί. Το κόμμα που μέχρι χθες στελεχωνόταν από προεστούς και απευθυνόταν σε μια λαϊκή βάση, έχει ανοίξει τις πόρτες του σε κομματικά στελέχη από τα λαϊκά στρώματα και κατακτά προοδευτικά ψηφοφόρους από τον χώρο των μεσαίων και ανώτερων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων»(μετάφραση-σημειώσεις: Πάνος Αγγελόπουλος).

Ένας είναι ο εχθρός; O Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος γράφει για το τοπίο όπως διαμορφώνεται μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι: «Κάθε πολιτική σύγκρουση οργανώνεται γύρω από διλήμματα, και τελικά γύρω από μια κεντρική αντίθεση· για να αφορά όμως τους πολλούς, χρειάζεται να είναι και συγκεκριμένη. Στην παράδοση της Αριστεράς, “ο βασικός εχθρός βρίσκεται στην ίδια μας τη χώρα” (Λίμπκνεχτ), άρα επιδίωξη είναι “η ήττα της δικής μας αστικής τάξης” (Λένιν): ξεχνώντας το, η κοινοβουλευτική γαλλική Αριστερά γίνεται αριστερή πτέρυγα του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού· απολυτοποιώντας το, η εκδοχή της που αντιστέκεται παραμένει μειοψηφική, γιατί μοιάζει υπερβολικά αφηρημένη μπροστά στο φόβο που προξενεί μετά τις 13/11 μια ξεχασμένη βαλίτσα σε κάποιο πεζοδρόμιο του Παρισιού. Στην πραγματικότητα, η προβληματική ιεράρχηση των αντιπάλων και το αδιέξοδο των “ιδεολογικών” απαντήσεων στον ΙSIS αφορούν κατεξοχήν τη γαλλική κυβέρνηση. Το πρόταγμα “να υπερασπιστούμε τον γαλλικό και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό”, η κατανόηση δηλαδή του προβλήματος ως σύγκρουση πολιτισμών, έξω από τα πολιτικά του συμφραζόμενα (το χάος στη Μ. Ανατολή μετά τη στρατιωτική απάντηση στην 11η Σεπτεμβρίου, ο ενδοϊσλαμικός και ο συριακός εμφύλιος), μοιάζει ο μύθος που λείπει για να ξαναποκτήσει νόημα η πολιτική και η καθημερινή ζωή, τόσο της Γαλλίας, όσο και «μιας Δύσης που τελειώνει μπροστά στα μάτια μας»: αυτή είναι η διατύπωση του Μισέλ Ουελμπέκ στο αντιμουσουλμανικό μυθιστόρημά του Υποταγή. Χωρίς αυτό τον πολεμικό μύθο-αντίδοτο στην «παρακμή της Δύσης», που διεκτραγωδεί ο Ουελμπέκ ως νέος Σπένγκλερ –έναν μύθο που προσφέρει ήδη η Μαρίν Λεπέν με αδιαμφισβήτητη επιτυχία–, η επιστροφή των ανθρώπων στην (αστική) πολιτική μοιάζει σήμερα αδύνατη. Η δημοσκοπική εκτόξευση του Ολάντ μιλά από μόνη της». 

Οι μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση και το «εθνικό σπορ» του διασυρμού. Μια ιστορική αναδρομή στις προσπάθειες εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και τις αντιδράσεις που προκάλεσαν, από την Αιμιλία Σαλβάνου. «Παρά τις διαφορές από εποχή σε εποχή, παρά ακόμη τις διαφορετικές μορφές που έπαιρναν οι αντιδράσεις (διαδηλώσεις, δικαστικές διώξεις, καμπάνιες κ.ο.κ.), η πρακτική να ανασύρεται η εθνικοφροσύνη από το χρονοντούλαπο της ιστορίας προκειμένου να κατασκευαστούν εξιλαστήρια θύματα και να διασυρθούν τα πρόσωπα που επιχειρούσαν αλλαγές δεν είναι, δυστυχώς, καινούργια. Έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική κοινωνία και σχετίζεται με τον φόβο μπροστά σε οποιαδήποτε μεταβολή μπορεί να θεωρηθεί ότι θέτει σε αμφισβήτηση τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ταυτότητας: τη γλώσσα, το έθνος, την θρησκεία. Ωστόσο, η ακαμψία αυτή μόνο ένδειξη εθνικής υπερηφάνειας δεν είναι […].

Ιστορίες του παρελθόντος; Όχι δα! Είδαμε την ιστορία με τον Ν. Φίλη, η συνέχεια στις οθόνες σας με τον Α. Λιάκο, που ανέλαβε πρόεδρος της Επιτροπής Διαλόγου για την Παιδεία. Οι κατασκευασμένες φράσεις που του αποδίδονται (ότι δήθεν αποκάλεσε τους μακεδονομάχους τζιχαντιστές) ή χαρακτηρισμοί όπως «εθνομηδενιστής», δεν είναι εμπνεύσεις της στιγμής, αλλά αντλούν από αυτή τη βαριά κληρονομιά. Είναι ένας ακόμα λόγος να εναντιωθούμε, με κάθε τρόπο, σε αυτό τη ζοφερή απόπειρα, που σήμερα θέτει στο στόχαστρό της τον Α. Λιάκο».

Μπορεί και πρέπει η συνθήκη Σένγκεν να ανασταλεί λόγω της Ελλάδας; Ο Στηβ Πηρς αναλύει τους νομικούς και πολιτικούς λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να ανασταλεί η ισχύς της Συνθήκης Σένγκεν. «Πρώτα απ’ όλα, σύμφωνα με το άρθρο των Financial Times, άλλα κράτη-μέλη είναι ενοχλημένα επειδή η Ελλάδα δεν έκανε δεκτή την υποστήριξη της Frontex, επειδή υστερεί στην καταγραφή των αιτούντων άσυλο και επειδή δεν ζήτησε ανθρωπιστική συνδρομή για να τους βοηθήσει. Ενώ η παράλειψη να ζητήσει στήριξη από την Frontex αναφέρεται στη νομοθεσία της Ε.Ε. για τους συνοριακούς ελέγχους, τα άλλα θέματα όχι. Κι αυτό για έναν πολύ καλό λόγο: επειδή η παράλειψη ελέγχου του αριθμού των προσφύγων στα εξωτερικά σύνορα δεν αποτελεί παραβίαση των κανόνων του Σένγκεν. […] Έτσι, είναι πραγματικά ο ίδιος ο κανόνας διέλευσης των συνόρων ο οποίος είναι επίμαχος, δεν είναι η αποτυχία της Ελλάδας να τον εφαρμόσει. Υπάρχει ένα πολιτικό πρόβλημα με τον κανόνα στην πράξη, είτε γιατί (από την οπτική γωνία της μιας πλευράς) δεν είναι ικανός πλέον να κρατά έξω από την Ευρώπη ικανό αριθμό ανθρώπων, ή (από την οπτική γωνία της άλλης πλευράς), είναι πολύ δύσκολο για τους πραγματικούς πρόσφυγες να φτάσουν στο έδαφος της ΕΕ, χωρίς τον κίνδυνο να πνιγούν ή χωρίς την καταβολή χρημάτων στους διακινητές. Αλλά και για την διαπίστωση ότι υπάρχουν «σοβαρές ελλείψεις» στον ελληνικό έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, το θέμα είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει αποτύχει σε οποιαδήποτε υποχρέωση να σταματήσει τους αιτούντες άσυλο που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα – πολύ απλά επειδή δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση. Ακριβώς το αντίθετο». (μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης).

Η νέα εξερχόμενη μετανάστευση από την Ελλάδα. Το προφίλ του Έλληνα μετανάστη στα χρόνια της κρίσης, από τους Λόη Λαμπριανίδη και Μανώλη Πρατσινάκη. «Όπως έχει ήδη επισημανθεί, οι περισσότεροι από τους νέους μετανάστες είναι άτομα με υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, το 75% είναι πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εκ των οποίων το ένα τρίτο αφορά είτε άτομα με μεταπτυχιακές σπουδές είτε απόφοιτους ιατρικών σχολών και του Πολυτεχνείου. Όπως φαίνεται και στον Πίνακα, μέσα στα τελευταία 50 χρόνια έχουμε την πλήρη αντιστροφή του εκπαιδευτικού προφίλ των εξερχόμενων μεταναστών από την Ελλάδα. Ενώ μέχρι το 1980 η μετανάστευση αφορούσε κυρίως ανειδίκευτους εργάτες, από το 1990 και μετά εντείνεται η μετανάστευση των πτυχιούχων, οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα κατά τη δεκαετία του 2000, τάση που συνεχίζεται και κατά τη περίοδο της κρίσης. Η αλλαγή αυτή σαφέστατα σχετίζεται με τη θεαματική άνοδο του εκπαιδευτικού επιπέδου στην Ελλάδα, το οποίο πλέον βρίσκεται περίπου στο ευρωπαϊκό μέσο όρο για τις νεότερες γενιές, αλλά και τη ζήτηση στην αγορά εργασίας των ευρωπαϊκών μεταβιομηχανικών οικονομιών προς στις οποίες κατευθύνονται κατά βάση οι μετανάστες».

Εξακολουθεί να διαθέτει κανονιστική ισχύ η «πολιτική η­θι­κή»; Γράφει ο Παναγιώτης Νούτσος: «Τι μπορεί να σημαίνει η «πολιτική ηθική» στο πλαίσιο, τουλάχιστον, μιας «τοπικής κοι­νωνίας»; Όλες οι συνιστώσες αυτού του ερωτήματος είναι επίδικες: «πολι­τι­κή», «ηθική», «πολιτική ηθική», «τοπική κοι­νωνία». Παρά τη θαυμαστή και από πολλές φορές έξαρση που γνώρισε η τελευταία και συνεχίζει να γνωρίζει η «το­πική κοινωνία» δεν υπονοεί σαφή πράγματα. Το ίδιο ισχύει, ίσως και πε­ρισ­­σότερο, για τη συζυγία «ηθικής» και «πολιτικής». Ίσως η αφετηρία για μιαν απάντηση στο ερώτημα που έθεσα να βρί­σκε­ται στον τρόπο με τον οποίο γειώνονται, σε συγκεκριμένο τρόπο και χρόνο, κα­θορι­σμέ­νες εργασιακές συμπεριφορές. Έτσι λέγεται αβίαστα: «είναι για­τρός», «είναι δασκάλα», «είναι αρχιτεκτό­νισσα», «είναι πανεπιστημιακός» (για να αποκρύπτεται η ακριβής θέση στην ακαδημαϊκή ιεραρχία). Πώς όμως συ­γκροτείται η επαγγελματοποίηση της πολιτικής; Τι ακριβώς συμβαίνει με τη δραστηριότητα των τοπικών στελεχών σε κυβερνητικά κόμματα; Πρόκειται για τους κρατικοδίαιτους επαγγελματίες της πολιτικής, την κο­ρυφή των οποίων, τους βουλευτές, καθαγίασε πριν από λίγα χρόνια η συνταγματική ανα­θε­ώρηση με το «ασυμβίβαστο» επαγγελματικής δραστηριότητας και βουλευ­τι­κής ιδιότητας».

Λεξιλογώντας για την κρίση. Ο Νίκος Σαραντάκος στην καθιερωμένη του στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». «Πριν από καμιά δεκαριά χρόνια, «προ κρίσης» όπως λέμε σήμερα, αν έλεγες «κρίση» χωρίς να το προσδιορίζεις, το μυαλό του συνομιλητή σου θα πήγαινε συνήθως στη νευρική κρίση· τώρα, χωριό που φαίνεται κολαούζο δεν θέλει, η σκέτη κρίση είναι οικονομική. Και αυτό, πανευρωπαϊκά, μια και η λέξη κρίσις πέρασε στα λατινικά ως crisis και από εκεί σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες, αλλά κυρίως με τη σημασία της επιδείνωσης μιας ασθένειας. Στις ευρωπαϊκές ακριβώς γλώσσες η λέξη μεταφέρθηκε και έξω από τον ιατρικό τομέα για να χαρακτηρίσει την κορύφωση μιας δύσκολης κατάστασης (για παράδειγμα, στα αγγλικά η σημασία αυτή καταγράφεται από το 1627, αναφορικά με την όξυνση στις σχέσεις Κοινοβουλίου και βασιλιά) και έτσι επέστρεψε και στα ελληνικά, σαν ένα είδος σημασιολογικού αντιδανείου, για να μας παιδεύει».

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο: το επείγον και το σημαντικό. Σκέψεις και προβληματισμοί του Μανώλη Πατηνιώτη για το μέλλον του Ε.Α.Π. «Νομίζω ότι το σωστό ερώτημα για να ξεκινήσουμε είναι: γιατί σπουδάζουν οι άνθρωποι στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο; Γιατί κάθε χρόνο συνωστίζονται στη θύρα της κληρωτίδας 40.000 άνθρωποι; Τι περιμένουν από τις σπουδές τους; Τι τους συμβαίνει στη διάρκεια των σπουδών τους και τι είδους εμπειρίες σηματοδοτεί η αποφοίτησή τους; Θα υποστηρίξω ότι οι άνθρωποι που αποφασίζουν να σπουδάσουν στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο επιθυμούν να επανεπινοήσουν τον εαυτό τους. Επιθυμούν να επαναπροσδιορίσουν με ουσιαστικό τρόπο τη σχέση τους με το κοινωνικό, το επαγγελματικό και το οικογενειακό τους περιβάλλον. Ας μην ακουστεί υπερβολικό: ακόμα και με την έμφυλη ταυτότητά τους. Πρέπει να το δει κανείς, να το ζήσει, για να το κατανοήσει. Η επιδίωξη της μεταμόρφωσης και του επαναπροσδιορισμού είναι σύμφυτη με την εμπειρία των σπουδών στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο για την πλειονότητα των φοιτητών και των φοιτητριών του – και αυτό σε πολλές περιπτώσεις περιλαμβάνει και την ενσυνείδητη αναθεώρηση των στερεοτυπικών συμπεριφορών του φύλου τους.»

Ο πόλεμος ενάντια στην κλιματική αλλαγή. Γράφει η Κεϊτ Αρόνοφ για την 21η ετήσια Διάσκεψη για το κλίμα (COP21) που διεξάγεται στο Παρίσι: «Για να είμαστε σαφείς, η αδράνεια για το κλίμα παραμένει πάνω στο τραπέζι ως επιλογή σταθερά, στο Παρίσι και αλλού. Όμως, ορισμένα είδη δράσης είναι εξίσου τρομακτικά. Βέβαια, οι δύο επιλογές δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες. Αν μια διεθνής συμφωνία δεν μετριάσει την υπερθέρμανση του πλανήτη, οι στρατιωτικές δυνάμεις ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις της με τη βία. Και τι γίνεται με το άλλο μονοπάτι — αυτό που θα έριχνε το βάρος για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σε εκείνους που ευθύνονται δυσανάλογα, που θα κρατούσε τα ορυκτά καύσιμα στη γη, που θα προστάτευε εκείνους που θα πληγούν περισσότερο από την κλιματική αλλαγή; Η ευθύνη ανήκει στα κινήματα – όπως εκείνα που σταμάτησαν τον αγωγό Keystone XL, τις εξορύξεις της Shell στην Αρκτική, που αρνούνται τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και τις εξορύξεις σε όλο τον κόσμο. Τραγωδίες όπως αυτή στο Παρίσι έχουν παραλύσει ξανά τα κινήματα — θυμηθείτε πώς η 11η Σεπτέμβρη διέλυσε το «αντιπαγκοσμιοποιητικό» κίνημα της δεκαετίας του 1990. Ας μην αφήσουμε τις επιθέσεις στο Παρίσι και την στρατιωτικοποίηση που φέρνουν να κατακερματίσουν τα λαϊκά κινήματα». (Μετάφραση: Χάρης Κωνσταντάτος).

WEB ONLY: «“Νέα Τουρκία”: Προς ένα αυταρχικό και θρησκευτικό αστυνομικό κράτος». Η κοινωνιολόγος Σινέμ Αντάρ γράφει με αφετηρία τη δολοφονία του προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου του Ντιγιαρμπακίρ, και μαχητή των δικαιωμάτων, Tahir Elçi: «Σε αυτό το άρθρο υποστηρίζω ότι η «Νέα Τουρκία», που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Ερντογάν στους πολίτες υπερβαίνει σαφώς το ιδεολογικό πεδίο. Περιλαμβάνει μια πλήρη αναδιοργάνωση του μηχανισμού ασφαλείας του κράτους, με σκοπό την εμπέδωση ενός αυταρχικού και θρησκευτικού αστυνομικού κράτους, υπό τον απόλυτο έλεγχο της κυβέρνησης και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν» (μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s