Πολιτικός και κοινωνικός χρόνος

Standard

του Νίκου Χατζηνικολάου

Η εικόνα δεν έχει αλλάξει. Στη Φορμίωνος, από το ξεκίνημά της στο Βρυσάκι μέχρι την Υμηττού, και πιο πάνω, μέχρι τη Φιλολάου, σχεδόν τα μισά μαγαζιά έχουν βάλει λουκέτο. Ελάχιστα άλλαξαν χέρια από την αρχή της κρίσης. Τους τελευταίους μήνες ένας παπουτσής μεταφέρθηκε λίγο πιο πάνω, ενώ ένα ζαχαροπλαστείο έκλεισε και στη θέση του ανοίγει ένας που πουλάει απορρυπαντικά. Ίδια εικόνα στα κλειστά μαγαζιά: μερικοί λογαριασμοί πεταμένοι κάτω απ’ την πόρτα, στα βρώμικα τζάμια κολλημένες αφίσες και οι γνωστές αγγελίες με το ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ σε κίτρινο φόντο. Για το ίδιο κύκλωμα, που δουλεύει κυρίως με Πακιστανούς, ψάχνoυν προσεχτικά στους κάδους απορριμμάτων για μεταλλικά αντικείμενα, ενώ άλλοι, μερικοί με σκούρο δέρμα αλλά οι περισσότεροι λευκοί, κυρίως ηλικιωμένοι, ψάχνουν για κάτι φαγώσιμο.

«Δεύτερη διακυβέρνηση της Αριστεράς», θα πει ο άλλος. «Ένα χρόνο είσαστε στην εξουσία. Τί κάνατε;»

8 -xatzinikolaoyΗ κυβέρνηση που ορκίστηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2015 είναι αντικείμενο οξύτατης κριτικής. Τι φυσικότερο; Έχω την εντύπωση παρόλα αυτά ότι με την κυβέρνηση Τσίπρα συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Μετά το 1974, μόνο στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου θυμάμαι να συνέβη κάτι ανάλογο. Τόση παραπληροφόρηση. Τόση μισαλλοδοξία. Παράλληλα, ούτε η κυβέρνηση ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ εξηγούν επαρκώς στον κόσμο πού βρισκόμαστε και ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να μπορέσει να αλλάξει η εικόνα στο επίπεδο της καθημερινότητας. Με αποτέλεσμα οι άλλοι να αλωνίζουν. Υπάρχει ένα κενό πληροφόρησης. Δεν χρειάζεται προπαγάνδα αλλά ενημέρωση.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης πιέζουν ασφυκτικά, αρνούμενα να παραχωρήσουν στην κυβέρνηση μιαν υποτυπώδη περίοδο χάριτος, μια πίστωση χρόνου, λες και δεν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στον χρόνο των πολιτικών αποφάσεων και στις κοινωνικές τους επιπτώσεις.

«Κυβερνάτε», σου λέει, «από τον Γενάρη. Και πού είναι τα αποτελέσματα; Στην ανεργία, στη λειτουργία των νοσοκομείων, στην παιδεία; Καμία απολύτως διαφορά δεν είναι ορατή, σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση. Μάλλον χειρότερα είμαστε από πριν και φταίτε εσείς και η πολιτική σας».

Αυτή η συγχώνευση των δύο διαφορετικών μορφών χρόνου εντυπωσιάζει γιατί γίνεται για πρώτη φορά. Δείχνει, ανάμεσα σε άλλα, τον βαθμό που τα ΜΜΕ ελέγχονται από τις πολιτικά συντηρητικές δυνάμεις, αλλά και πόσο η αντιπολίτευση δεν είναι διατεθειμένη να δώσει στην κυβέρνηση την ανοχή που αυτονόητα διεκδικούσε για τον εαυτό της.

Μήπως πρέπει να θυμηθούμε τί έγινε μέσα στο 2015; Ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, που ορκίστηκε στις 27 Ιανουαρίου άρχισε να διαπραγματεύεται με τους εταίρους στις Βρυξέλλες 16 μέρες αργότερα; Ότι υπό τους εκβιαστικούς όρους που έθεταν μερικοί από τους εκπροσώπους των δανειστών, αποφάσισε να προσφύγει σε Δημοψήφισμα στις 5 Ιουλίου για να ζητήσει τη στήριξη του ελληνικού λαού ; Ότι 43 (σαράντα τρεις) βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ψήφισαν «όχι» ή «παρών» στη Βουλή στις 14 Αυγούστου όταν ζητήθηκε η έγκριση της συμφωνίας των Βρυξελλών της 13ης Ιουλίου; Ότι οι διαφωνούντες συγκρότησαν κόμμα το οποίο ήταν το τρίτο μεγαλύτερο της ελληνικής Βουλής; Ότι κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παραιτηθεί; Ότι προκηρύχτηκαν εκλογές για τις 20 Σεπτεμβρίου και ότι η νέα κυβέρνηση που προέκυψε ορκίστηκε στις 23 του μηνός; Ότι πολλοί ανέλαβαν νέα χαρτοφυλάκια και έπρεπε να ενημερωθούν; Ότι από τότε έχουν περάσει μόλις 2½ μήνες; Και ότι καθ’ όλο αυτό το διάστημα, ιδιαίτερα από τον Ιούνιο μέχρι σήμερα, τα ιδιωτικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, δίνουν μια λυσσαλέα μάχη κατά της κυβέρνησης διαβάλλοντας τα στελέχη της, μηδενίζοντας το έργο της και καταγγέλλοντας τις προθέσεις της;

Μήπως πρέπει να ανατρέξουμε στο μακρινό παρελθόν του 2012-2014 για να δούμε με ποιόν τρόπο μετριόταν ο χρόνος τότε; Από τις 20 Ιουνίου 2012 μέχρι τις 21 Ιουνίου 2013 που κυβερνούσε η Νέα Δημοκρατία με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ, οι δείκτες στην ανεργία ανέβαιναν όλο και ψηλότερα. Η κοινωνία είχε ακινητοποιηθεί σε δραματικά επίπεδα και χωρίς προοπτική. Ποιες ήταν τότε οι απαιτήσεις των ΜΜΕ που σήμερα ασκούν δριμεία κριτική στην κυβέρνηση ότι καθυστερεί και δεν έχει έργο; Είχαν την ίδια αίσθηση του χρόνου; Είπε κανείς τον Γενάρη ή τον Μάρτιο του 2013 «έχουν περάσει επτά ή εννέα μήνες από τότε που αναλάβατε, και δεν έχει αλλάξει τίποτα στη ζωή μας προς το καλύτερο;»

Η κυβέρνηση της Αριστεράς, σε αντιδιαστολή προς τις προηγούμενες κυβερνήσεις, διαπραγματεύεται τους όρους εφαρμογής πολλών επί μέρους σημείων της Συμφωνίας προσπαθώντας να βρει λύσεις προς το καλύτερο. Αυτό δεν είναι μόνο θετικό. Έχει και αρνητικές επιπτώσεις ως προς τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Η απεγνωσμένη αναζήτηση ισοδύναμων μέτρων, που μερικοί ειρωνεύονται, σηματοδοτεί την αγωνιώδη προσπάθεια να μοιραστούν καλύτερα τα ποσά που πρέπει, πράγματι, να εξοικονομηθούν σε πολλούς τομείς των κρατικών δαπανών. Οι καθυστερήσεις, ακόμα και σ’ αυτό το επίπεδο είναι αναπόφευκτες, τουλάχιστον για εκείνους που θέλουν ο επιμερισμός των συνεπειών των μέτρων να είναι από κοινωνική άποψη όσο το δυνατόν πιο δίκαιος.

Αφού επιτευχθεί συμφωνία και τα νομοσχέδια φθάσουν στη Βουλή, εγκριθούν και γίνουν νόμος του κράτους, ξεκινάει μια νέα πορεία διαφορετικού τύπου. Η ίδια η υφή του χρόνου αλλάζει. Ελάχιστες από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που ψηφίστηκαν μπορούν να γίνουν άμεσα αισθητές στην κοινωνία. Η πρόσφατη συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής για την επιστημονική έρευνα και την καινοτομία έδειξε για άλλη μια φορά πόσο σημαντικές είναι οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται. Κι εκεί όμως οι ρυθμοί δεν είναι δυνατό να επιταχυνθούν πέρα από ένα σημείο. Η δανειοδότηση των επιχειρήσεων από τις τράπεζες μετά την ανακεφαλαιοποίησή τους και η επανεκκίνηση της αγοράς, ακόμα κι αν τα πράγματα κυλήσουν κανονικά, χωρίς πρόσθετες καθυστερήσεις, έχουν τους δικούς τους ρυθμούς που είναι διαφορετικοί από εκείνους της πολιτικής.

Από την οικονομική, κοινωνική, πολιτική και ηθική κρίση που διανύουμε θα βγούμε μόνον αν η προσπάθεια συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα και με το ίδιο πάθος. Η προσπάθεια, τόσο από εκείνους που κυβερνούν όσο κι απ’ εκείνους που τους στηρίζουν, θέλει όμως αντοχή κι εκείνη πάλι εξανεμίζεται αν δεν είναι κανείς πεισμένος ότι πρέπει ν’ αντέξει. Η απόσταση ανάμεσα στον πολιτικό και στον κοινωνικό χρόνο είναι μεγάλη. Τόση που μπορεί να φθείρει δραματικά την κυβέρνηση. Πέρα από την εντατικοποίηση της παρέμβασης στο επίπεδο της ανθρωπιστικής κρίσης και την απαρχή υλοποίησης των λιγότερο χρονοβόρων μέτρων του «παράλληλου προγράμματος», μοναδική διέξοδος είναι η αντικειμενική, συνεχής και αναλυτική ενημέρωση. Ακούγεται υπερβολικό αλλά στην παρούσα φάση η ενημέρωση είναι εξίσου σημαντική με το έργο που συντελείται. Μόνον εκείνη μπορεί να δώσει μιαν απάντηση στην αβεβαιότητα και στην αγωνία. Οι δημοσιογράφοι στον τύπο, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση που έχουν συνείδηση της κρισιμότητας των καιρών κάνουν ό,τι μπορούν. Αλλά αυτό που κάνουν ποτέ δεν είναι αρκετό. Κυρίως γιατί απ’ την άλλη υπάρχουν εκείνοι που κάνουν το παν για να παραποιήσουν και να παραπληροφορήσουν. Εκείνοι που δεν θέλουν η κυβέρνηση να πετύχει. Σε κανένα τομέα. Ούτε καν σε θέματα που αφορούν άμεσα το δημόσιο συμφέρον, όπως είναι το ασφαλιστικό, όπου η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να βγάλει τα κάστανα απ’ τη φωτιά και να πληρώσει το πολιτικό κόστος. Γιατί, αν περάσει και τα τελευταία δύσκολα εμπόδια, ξέρουν ότι θα σταθεροποιηθεί. Κι αυτό, κυρίως, δεν θέλουν: «Ή θα συγκροτήσετε οικουμενική κυβέρνηση, θα αποδυναμωθείτε και θα μπούμε πάλι στο παιχνίδι ως υπεύθυνες πολιτικές δυνάμεις ή θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα στη διάθεσή μας για να σας ανατρέψουμε!»

Ο Νίκος Χατζηνικολάου είναι ιστορικός της τέχνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s