Στα χριστουγεννιάτικα «Ενθέματα» αύριο 25 Δεκεμβρίου

Standard

 

Kείμενα των: Στρατή Μπουρνάζου, Κώστα Σπαθαράκη, Γιώργου Καλαμπόκα, Αριστείδη Καλάργαλη, Τάκη Κόντου, Παντελή Κυπριανού, Σωτήρη Κοσκολέτου, Φάνη Παπαγεωργίου, Ιάσονα Ρουσόπουλου, Σπύρου Γεωργάτου, Βασίλη Κρεμμυδά,

Kαρλ Λάρσον "Χριστουγεννιάτικο πρωϊνό" (1894)

Kαρλ Λάρσον «Χριστουγεννιάτικο πρωϊνό» (1894)

Αντίποδες: ένας κόμβος βιβλίων, ιδεών, ανθρώπων. Συνέντευξη. O Kώστας Σπαθαράκης μιλάει για τους «Αντίποδες», τον καινούργιο και διαλεχτό εκδοτικό οίκο που κλείνει έναν χρόνο ζωής: «Η λογική μας δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα του εκδότη που περιδιαβαίνει στον κήπο της λογοτεχνίας, κορφολογώντας και διαλέγοντας τα ωραιότερα άνθη, προκειμένου να τα εκδώσει. Είναι πιο ενεργητική η εμπλοκή που έχουμε και η εμπλοκή που ζητάμε από τους συγγραφείς μας. Θέλουμε να λειτουργούμε και ως παραγγελιοδότες, να ζητήσεις από τον άλλο αυτό που θέλεις. Δεν έχουμε σήμερα αυτές τις διευρυμένες πνευματικές παρέες, τις λογοτεχνικές συντροφιές του παρελθόντος. Σε αυτό το αδιαμόρφωτο πεδίο οι άνθρωποι ψάχνουν σημεία προσανατολισμού και κυρίως κόμβους επικοινωνίας. Εμείς εξαρχής φιλοδοξήσαμε να λειτουργήσουμε ως ένας τέτοιος κόμβος. Θέλουμε οι Αντίποδες να είναι σημείο συνάντησης προσώπων ή ρευμάτων που προέρχονται από διαφορετικούς χώρους και διαφορετικές κατευθύνσεις. […] Προφανώς είναι σημαντικό να έχουμε, σε μια κατάσταση καταθλιπτική και πιεστική, καταφύγια ή σημεία παρηγοριάς. Είναι όμως λίγο περίεργο όταν το κάνεις εσύ αυτό, όταν έχεις μια σχεδόν ιδιοτελή χαρά από αυτό. Γιατί αυτή δηλητηριάζεται ή έχει κάτι μάταιο, αφού το να αντλείς αισθητική απόλαυση από την λογοτεχνία ή από ένα εξώφυλλο –που ασφαλώς αντλείς–, τη στιγμή που δίπλα σου πνίγονται άνθρωποι έχει, κατά βάθος, κάτι το ανήθικο. Ή, για να το πω αλλιώς, είναι σίγουρα προβληματικό το να έχεις συνεχώς το νου σου στα βιβλία, στις διορθώσεις, στα εξώφυλλα, στα οπισθόφυλλα, στην επιμέλεια ενός κειμένου, ενώ γύρω σου ανοίγονται ρήγματα και χάσματα και τα πράγματα δυσκολεύουν για πολλούς. Υπάρχει εδώ ένα εστέτ στοιχείο, το οποίο δεν μας εκφράζει και δεν είναι η λογική μας. Ισχύει ότι υπό οποιεσδήποτε συνθήκες πρέπει να συνεχίσεις να κάνεις σωστά τη δουλειά σου, όταν όμως επίκειται το ναυάγιο, είναι λίγο άχαρο να κάνεις σαν την μπάντα του «Τιτανικού» που παίζει βαλσάκια μέχρι την τελευταία στιγμή».

«Για τον Μαρξ»: η γενέθλια «στιγμή» του Αλτουσέρ. Συνέντευξη με τον Γιώργο Καλαμπόκα, από τις εκδόσεις Εκτός Γραμμής. Ο Γιώργος Καλαμπόκας, μιλάει για την έκδοση του «Για τον Μαρξ» (μόλις κυκλοφόρησε σε νέα μετάφραση Τάσου Μπέτζελου, πρόλογο Ετιέν Μπαλιμπάρ, επίμετρο Παναγιώτη Σωτήρη) και συνολικότερα την έκδοση στα ελληνικά των σημαντικότερων έργων του Αλτουσέρ από τις εκδόσεις «Εκτός Γραμμής»: «Ο πρώτος λόγος είναι ταυτόχρονα πολιτικός και θεωρητικός. Θεωρούμε το έργο του Αλτουσέρ ένα εκ των σημείων αναφοράς για μια ριζική, επαναστατική, ανανέωση του μαρξισμού. Ο δεύτερος λόγος της «επιστροφής» μας στον Αλτουσέρ είναι, τρόπον τινά, “εκδοτικός”: τα έργα του Αλτουσέρ λείπουν από την ελληνική μαρξιστική όσο και ευρύτερα, φιλοσοφική και θεωρητική, γραμματεία. “Λείπουν” γιατί, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, η μεγάλη πλειοψηφία τους –μπορώ να πω τα κυριότερα από αυτά– είτε μεταφράστηκαν κάποια στιγμή στο παρελθόν αλλά έχουν εξαντληθεί από καιρό, είτε –κι αυτό αφορά επίσης πολύ σημαντικά έργα, με τεράστια διεθνή απήχηση– δεν εκδόθηκαν ποτέ στα ελληνικά. Ο τρίτος λόγος, τέλος, είναι «αναγνωστικός»: θέλουμε να παρουσιάσουμε στο ελληνικό κοινό τον Αλτουσέρ σε νέες, σύγχρονες, μεταφράσεις, που θα αποδίδουν το ιδιαίτερο ύφος που τον κατέτασσε σε έναν από τους σπουδαιότερους μαρξιστές θεωρητικούς και ταυτόχρονα σε έναν από τους σημαντικότερους “γραφιάδες” του καιρού του».

Είναι συνετός, είναι αστυνομικοοόςς! Για τη δίκη των Δελτάδων που είχαν εισβάλει στο «Δίκτυο» του Στρατή Μπουρνάζου: ««Eίναι κεφάτη, γυρίζει απ’ του Βερόπουλου!» Θα θυμάστε, οι παλιότεροι, εκείνη τη διαφήμιση της δεκαετίας του 1980 που έκανε θραύση. «Είναι συνετός, είναι α-στυ-νο-μι-κοοoόςς», σιγοτραγούδησαν την Τρίτη οι δικαστές του Τριμελούς Εφετείου. Όχι, δεν αστειεύομαι, ακριβώς. Γιατί μπορεί μεν οι δικαστές να μην τραγούδησαν ωστόσο τα περί «σύνεσης» δεν είναι προϊόν φαντασίας. Τα είπε η εισαγγελέας, που τόνισε ότι ο μέσος συνετός αστυνομικός δεν προβαίνει σε αξιόποινες πράξεις, και άρα δεν είναι δυνατόν οι κατηγορούμενοι να διέπραξαν εκείνα για τα οποία κατηγορούνται! […]Κι αν όλα θα μπορούσα να τα ανεχτώ (τα γελάκια των Δελτάδων, τον κατηγορούμενο αστυνομικό που απολογούμενους μίλησε για τα δυο άκρα, τους αναρχικούς και τους “εθνικιστές” (!), τον ακροδεξιό συνήγορο, το μπλαζέ ύφος των δικαστών) υπήρχε κάτι που με ξεπερνούσε: το δίκιο να κραυγάζει, να βοά, και να μην μπορείς να το βρεις, πουθενά· ένα αίσθημα απελπιστικό. Γιατί την εικόνα με τα χέρια της Μυρτώς κατακόκκινα, να τρέχουν αίμα, από την τζαμόπορτα που έριξαν πάνω της, εντελώς εγκληματικά και διόλου συνετά, οι Δελτάδες, δεν μπορώ, ακόμα κι αν θα ήθελα, να την ξεχάσω. Με κυνηγάει». 

Χριστουγεννιάτικοι σκεπτικισμοί. Ο Αριστείδης Καλάργαλης μας παρουσιάζει τα «Χριστούγεννα», ένα χρονογράφημα του Τάκη Κόντου με διαχρονικό περιεχόμενό. «Κουράγιο, που τόχεις, όμως, Κύριε, να θέλεις, σώνει και καλά, να κατεβείς και φέτος, με τέτοια κρίση! Ή μήπως ακόμα δεν έφθασε ως τα θεϊκά αυτιά σου το κατρακύλισμα της λίρας και το τρέκλισμα της δραχμής; Ή μήπως και συ θ’ ανασκουμπωθείς να βοηθήσεις στο νταγιάντισμα του εθνικού μας νομίσματος, μαζί με τον Πατέρα — όχι τον δικό σου– της Φυλής, Κύριε; Και πού θα κατασταλάξεις πάλι; Στη Βηθλεέμ; […]Μια ξερή φάτνη θα σου μείνει, αν βρεθεί κι αυτή με την έλλειψη στέγης και με το πλήθος των ζωντανών. Οι μάγοι δεν είναι σίγουρο πως φέτος θα ’ρθούνε. Η κρίση, βλέπεις, Κύριε, και τα ταξίδια είναι πολυξόδιαστα, κι οι καιροί στενοί κι οι διατυπώσεις των διαβατηρίων ατέλειωτες. Κι έπειτα πώς να ’ρθουν; Αστέρες δε θα βρεθούν να τους οδηγήσουν, γιατί –το ξέρεις βέβαια– από καιρό δουλεύουν στον ομιλούντα κινηματογράφο. Μα κι αν οι Μάγοι έρθουν «εξ Ανατολών» θα ’ναι φτωχοί και μίζεροι. Πάνε πια τα παλιά μπερεκέτια. Και να μη λογαριάζεις καθόλου για τα παραδοσιακά κανίσκια — «χρυσόν και λίβανον και σμύρναν».

Το δύσκολο αντάμωμα του ΣΥΡΙΖΑ με τη λαϊκή του βάση. Ο Παντελής Κυπριανός αναλύει τους λόγους της αναιμικής αντιπροσώπευσης των λαϊκών στρωμάτων στον ΣΥΡΙΖΑ και τις συνέπειες της. «Οι συνέπειες της μη συνάντησης του κόμματος με τη λαϊκή εκλογική του βάση και τη μη μεταξύ τους ώσμωση είναι πολλές και ορατές. Καταρχάς ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν μπορεί να οικοδομήσει κομματικό κράτος, όπως του προσάπτουν κομματικοί του ανταγωνιστές, αντίθετα κινδυνεύει να συν-ενεργήσει σ’ ένα κράτος ελεγχόμενο εν πολλοίς από «φίλους» των προηγούμενων κυβερνήσεων. Κατά δεύτερον, δυσκολεύεται να αφουγκραστεί τον παλμό των λαϊκών στρωμάτων και να το μετουσιώσει σε ανάλογες πολιτικές και πρακτικές. Έτσι και το ενδεχόμενο ευκολότερης αποκοπής του από αυτά και περιχαράκωσης σε πολιτικές επεξεργασμένες σε στενούς κύκλους φίλων από τα παλιά. Με δύο λόγια, η σκιά του παρελθόντος αποδεικνύεται όλο και πιο βαριά σε βαθμό που κρύβει τις ρηξικέλευθες αλλαγές που έγιναν εν τω μεταξύ και χάρη στις οποίες αναδιατάχθηκε εδώ και λίγα χρόνια το πολιτικό σκηνικό».

Μεταξύ ζωής και θανάτου. Η εξουσία του χρέους και οι βιοπολιτικές όψεις της ελάφρυνσής του, των Σωτήρη Κοσκολέτου, Φάνη Παπαγεωργίου και Ιάσονα Ρουσόπουλου. «Στα δικά μας, το μακρύ καλοκαίρι του 2015, η εξουσία του χρέους βιώθηκε από την πληττόμενη πλειοψηφία του ελληνικού λαού ως μια κατάσταση μεταξύ ασφυξίας και χρεοκοπίας, σχεδόν μεταξύ ζωής και θανάτου, θυμίζοντας την Αντιγόνη ευρισκόμενη ενώπιον ενός τάφου που επιτρέπει ναι μεν την ύπαρξη της ζωής, μιας ζωής όμως απογυμνωμένης από δικαιώματα και προοπτικές, αλλά και από πιθανές εναλλακτικές, οι οποίες παραμένουν παγιδευμένες σε ένα καθεστώς μη ύπαρξης (Butler, 2000). Απέναντι σε ένα καταθλιπτικό παρόν και σε ένα δυστοπικό μέλλον διατήρησης της εξουσίας του χρέους και της λιτότητας, η δυσκολία διατύπωσης εναλλακτικών και η άρνηση της ύπαρξής τους, οφείλει να μετασχηματιστεί σε «λύση», που να μπορεί να γίνει νοητή, γνωστή και μεταδόσιμη διαμέσου του λόγου, διαρρηγνύοντας την εξουσιαστική σχέση μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη. Άλλωστε, τελικά έχουμε ανάγκη από μια επανανοηματοδότηση της ζωής, από μια αφήγηση που δεν θα βρίσκεται ήδη από την αρχή παγιδευμένη στις βιοπολιτικές και θανατοπολιτικές όψεις της λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών».

Ο ενιαίος χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας. Προτάσεις του Σπύρου Γεωργάτου για το ζήτημα. «Προφανώς, ο κύριος συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα ΑΕΙ και τα ΕΚ είναι η έρευνα. Οφείλουμε λοιπόν καταρχήν να θεσπίσουμε κανόνες που ευοδώνουν και καθιστούν βιώσιμη τη συνεργατική και προγραμματική έρευνα, όπως κάνει, παραδείγματος χάρη, ο γερμανικός οργανισμός ερευνητικής χρηματοδότησης (DFG). Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να οικοδομηθεί πρώτα ο αντίστοιχος ενιαίος οργανισμός ερευνητικής χρηματοδότησης –που δεν υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα. Δεύτερον, υπό συνθήκες κρίσης εμφανίζονται τεράστια ελλείμματα διδακτικού προσωπικού στα ΑΕΙ. Από την άλλη πλευρά, σε αρκετά ΕΚ οι ερευνητικές ομάδες που ενεργοποιούνται εκεί δεν συνιστούν μια κρίσιμη μάζα. Πρέπει λοιπόν να θεσμοθετηθεί με πολύ συγκεκριμένο τρόπο η διπλή ιδιότητα (joint appointment) με καθαρούς κανόνες αξιολογικής επιλογής — και πάντως όχι με τη μέθοδο της απλής ένταξης όπως γίνεται πρακτικά μέχρι σήμερα. Περαιτέρω, στη βάση ενός συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου, μπορεί να προβλέπεται η δυνατότητα συγκρότησης εικονικών ινστιτούτων (virtual institutes) που περιλαμβάνουν θεματικά συγγενείς ομάδες σε ΑΕΙ και ΕΚ, ανεξάρτητα από γεωγραφική περιοχή».

Β. Τρομοκρατία και τρομοκράτηση. Το δεύτερο μέρος της σειράς «Πέρασαν εβδομήντα χρόνια», του ιστορικού Βασίλη Κρεμμυδά. «Σημαδιακός χρόνος λοιπόν το 1945 γιατί τα καινούργια πράγματα έπρεπε να πάνε στη θέση τους και οι καινούργιοι ρόλοι έπρεπε να αρχίσουν να μοιράζονται. Θα έρχονταν οι εκλογές και το Δημοψήφισμα για την επάνοδο του βασιλιά· Γεώργιος Β΄. Δεν το πολυευχαριστήθηκε: Την 1η Απριλίου 1947, μέσα στο πρωινό, άρχισαν οι καμπάνες των εκκλησιών να χτυπούν πένθιμα· πρωτόγνωρο πράγμα· σειρήνες είχαμε συνηθίσει να ακούμε! τι έγινε, τι έγινε; πέθανε ο βασιλιάς! η πιτσιρικαρία γέλαγε, το είχαμε πάρει για πρωταπριλιάτικο ψέμα. Η συγκρότηση παλαιών κομμάτων, η ίδρυση νέων, οι εκλογικές και κυβερνητικές συμμαχίες και συνεργασίες και η δράση, οργάνωση και, ενδεχομένως ένταξη των συμμοριών κυριάρχησαν τα επόμενα χρόνια. Τα παιδάκια της επαρχίας αυτά τα τελευταία ζούσαν από κοντά τη βία. Οι Γερμανοί είχαν φύγει, αλλά τα όπλα και ο ήχος των πυροβολισμών δεν είχαν πάψει — οι «Χίτες» παντού: σκότωναν, κατέστρεφαν, λεηλατούσαν».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s