Ο πολύπαθος Άγιος Βασίλης

Standard

του Κλωντ Λεβύ-Στρως 

μετάφραση: Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος

Ο εορτασμός των Χριστουγέννων του 1951 στη Γαλλία σημαδεύτηκε από μια διαμάχη που εισήγαγε μια οξύτητα ανοίκεια για τη συνήθη χαρούμενη ατμόσφαιρα των ημερών. Ήδη αρκετούς μήνες πριν, οι εκκλησιαστικές αρχές, διά στόματος ορισμένων κληρικών, είχαν εκφράσει την αποδοκιμασία τους για την ολοένα και μεγαλύτερη σημασία που απέδιδαν στη φιγούρα του Άγιου Βασίλη οικογένειες και καταστηματάρχες. Οι ίδιοι κληρικοί κατήγγειλαν μιαν ανησυχητική «παγανοποίηση» της Γιορτής της Γέννησης, εξαιτίας της οποίας το δημόσιο πνεύμα ξέφευγε από το αμιγώς χριστιανικό νόημα του εορτασμού, χάριν ενός μύθου χωρίς θρησκευτική αξία. Η διαμάχη κορυφώθηκε στις 24 Δεκεμβρίου, με αφορμή μια εκδήλωση στην οποία ο ανταποκριτής της εφημερίδας France-Soir θα αναφέρονταν με τους εξής όρους:

«ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΑ ΑΝΑΔΟΧΑ ΠΑΙΔΙΑ[1]

Ο ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΗΚΕ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΒΟΛΟ ΤΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΤΗΣ ΝΤΙΖΟΝ

Ο Άγιος Βασίλης απαγχονίστηκε χτες το απόγευμα στις πύλες του καθεδρικού ναού της Ντιζόν και κάηκε δημοσίως στον περίβολο. Η θεαματική αυτή εκτέλεση πραγματοποιήθηκε παρουσία πολλών εκατοντάδων ανάδοχων παιδιών, αποφασίστηκε δε με τη συμφωνία του κλήρου, ο οποίος και είχε καταδικάσει τον Άγιο Βασίλη ως σφετεριστή και αιρετικό».

Πάμπλο Πικάσο - Άγιος Βασίλης

Πάμπλο Πικάσο – Άγιος Βασίλης

Την ίδια μέρα, το βασανιστήριο του Άγιου Βασίλη έφτανε στην κορυφή της επικαιρότητας: Δεν θα υπάρξει εφημερίδα που να μη σχολιάσει το συμβάν, ενώ πολλές –όπως η France-Soir— θα του αφιερώσουν ως και το κύριο άρθρο τους. Σε γενικές γραμμές, η συμπεριφορά του ιερατείου της Ντιζόν θα αποδοκιμαστεί. Τα περισσότερα άρθρα είναι γραμμένα σε έναν τόνο πολύ διακριτικού συναισθηματισμού: είναι τόσο ωραίο να πιστεύουμε στον Άγιο Βασίλη, δεν βλάπτει κανέναν, τα παιδιά αντλούν μεγάλη ευχαρίστηση από αυτόν και μαζεύουν ενθύμια για την ενηλικίωσή τους κ.ο.κ. Οι αντιδράσεις, πάντως, είναι τόσο ομόθυμες, που κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα η κοινή γνώμη παίρνει διαζύγιο από την Εκκλησία. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα πρωτοχρονιάτικα «Ενθέματα» αύριο 1 Ιανουαρίου

Standard

Kείμενα των: Κλωντ Λεβύ-Στρως, Θανάση Καλαφάτη, Τζόελ ΜακΑϊβερ, Ζύγκμουντ Μπάουμαν, Νίκου Σαραντάκου, Δημήτρη Χριστόπουλου, Παναγώτη Νούτσου

Konstantin Somov – Old and New Year. Cover-Table Calendar (1904)

Ο πολύπαθος Άγιος Βασίλης. Κείμενο του μεγάλου ανθρωπολόγου Κλωντ Λεβύ-Στρως για τον μύθο του Άγιου Βασίλη και τους συμβολισμούς του. «Καταρχάς, λοιπόν, ο Άγιος Βασίλης αποτελεί έκφραση ενός διαφορετικού στάτους, για τα παιδιά αφενός, για τους εφήβους και τους ενήλικες αφετέρου. Υπό το πρίσμα αυτό, συνδέεται με ένα ευρύ σύνολο πίστεων και πρακτικών που οι εθνολόγοι έχουν μελετήσει στις περισσότερες κοινωνίες. Στην πραγματικότητα, λίγες είναι οι ομάδες ανθρώπων όπου τα παιδιά (καμιά φορά δε και οι γυναίκες) δεν αποκλείονται από την κοινωνία των ανδρών εξαιτίας της άγνοιας ορισμένων μυστηρίων ή της πίστης –μιας προσεκτικά διατηρημένης πίστης– σε κάποια ψευδαίσθηση, την οποία οι ενήλικες επιφυλάσσονται να αποκαλύψουν σε κάποια κατάλληλη στιγμή. Καμιά φορά, οι τελετουργίες αυτές μοιάζουν εντυπωσιακά με αυτές που εξετάζουμε εν προκειμένω. Πώς να μην εντυπωσιάζεται κανείς, για παράδειγμα, με την αναλογία που υπάρχει ανάμεσα στον Άγιο Βασίλη και τους katchina των Ινδιάνων νοτιοδυτικά των Ηνωμένων Πολιτειών;» (μετάφραση: Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος)

Στη Λευκάδα του 1952. Το ποιητικό απόγευμα για τον Σικελιανό και η… γίδα του Δημάρχου, του Θανάση Καλαφάτη. «Στις 4 Ιανουαρίου 1952 πραγματοποιείται στην αίθουσα του κινηματοθεάτρου «Πάνθεον», «ποιητικό απόγευμα» από ομάδα Λευκαδίων φοιτητών, αφιερωμένο στον Άγγελο Σικελιανό (εφ. Λευκάς, 10.1.1952). Η πραγματοποίηση του φιλολογικού απογεύματος δεν ήταν εύκολο εγχείρημα στις αρχές της μετεμφυλιακής περιόδου, καθώς η τοπική Ασφάλεια δημιουργούσε συνεχώς εμπόδια. Τα προγράμματα της εκδήλωσης των φοιτητών που τοποθετήθηκαν στον τοίχο του Αγίου Σπυρίδωνα, στην κεντρική πλατεία της πόλης, εξαφανίζονταν αμέσως. Οι φοιτητές όμως επέμεναν και τοποθετούσαν νέα ταμπλό, τα οποία όμως είχα αμέσως την ίδια τύχη με τα προηγούμενα. Σ’ αυτές τις συνθήκες μια αντιπροσωπεία φοιτητών επισκέφτηκε τον τότε δήμαρχο Δ. Γιαννουλάτο και ζήτησε την αρωγή του. Ο τελευταίος τους είπε να αναγράψουν στο πρόγραμμα ότι οι εκδηλώσεις τελούν «υπό την αιγίδα του». Έτσι, σε μια διαμαρτυρία που ακολούθησε τη νέα προσπάθεια της τοπικής Ασφάλειας, να εξαφανίσει νέο πρόγραμμα, ο Σπύρος Ασδραχάς επεσήμανε ότι οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Δημάρχου, για να λάβει, από το εντεταλμένο αστυνομικό όργανο την απάντηση: «Δεν ξέρω καμιά γίδα του Δημάρχου!» — όπως η καλή μνήμη του μεγάλου ιστορικού και διανοητή διασώζει». Συνέχεια ανάγνωσης