Στα πρωτοχρονιάτικα «Ενθέματα» αύριο 1 Ιανουαρίου

Standard

Kείμενα των: Κλωντ Λεβύ-Στρως, Θανάση Καλαφάτη, Τζόελ ΜακΑϊβερ, Ζύγκμουντ Μπάουμαν, Νίκου Σαραντάκου, Δημήτρη Χριστόπουλου, Παναγώτη Νούτσου

Konstantin Somov – Old and New Year. Cover-Table Calendar (1904)

Ο πολύπαθος Άγιος Βασίλης. Κείμενο του μεγάλου ανθρωπολόγου Κλωντ Λεβύ-Στρως για τον μύθο του Άγιου Βασίλη και τους συμβολισμούς του. «Καταρχάς, λοιπόν, ο Άγιος Βασίλης αποτελεί έκφραση ενός διαφορετικού στάτους, για τα παιδιά αφενός, για τους εφήβους και τους ενήλικες αφετέρου. Υπό το πρίσμα αυτό, συνδέεται με ένα ευρύ σύνολο πίστεων και πρακτικών που οι εθνολόγοι έχουν μελετήσει στις περισσότερες κοινωνίες. Στην πραγματικότητα, λίγες είναι οι ομάδες ανθρώπων όπου τα παιδιά (καμιά φορά δε και οι γυναίκες) δεν αποκλείονται από την κοινωνία των ανδρών εξαιτίας της άγνοιας ορισμένων μυστηρίων ή της πίστης –μιας προσεκτικά διατηρημένης πίστης– σε κάποια ψευδαίσθηση, την οποία οι ενήλικες επιφυλάσσονται να αποκαλύψουν σε κάποια κατάλληλη στιγμή. Καμιά φορά, οι τελετουργίες αυτές μοιάζουν εντυπωσιακά με αυτές που εξετάζουμε εν προκειμένω. Πώς να μην εντυπωσιάζεται κανείς, για παράδειγμα, με την αναλογία που υπάρχει ανάμεσα στον Άγιο Βασίλη και τους katchina των Ινδιάνων νοτιοδυτικά των Ηνωμένων Πολιτειών;» (μετάφραση: Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος)

Στη Λευκάδα του 1952. Το ποιητικό απόγευμα για τον Σικελιανό και η… γίδα του Δημάρχου, του Θανάση Καλαφάτη. «Στις 4 Ιανουαρίου 1952 πραγματοποιείται στην αίθουσα του κινηματοθεάτρου «Πάνθεον», «ποιητικό απόγευμα» από ομάδα Λευκαδίων φοιτητών, αφιερωμένο στον Άγγελο Σικελιανό (εφ. Λευκάς, 10.1.1952). Η πραγματοποίηση του φιλολογικού απογεύματος δεν ήταν εύκολο εγχείρημα στις αρχές της μετεμφυλιακής περιόδου, καθώς η τοπική Ασφάλεια δημιουργούσε συνεχώς εμπόδια. Τα προγράμματα της εκδήλωσης των φοιτητών που τοποθετήθηκαν στον τοίχο του Αγίου Σπυρίδωνα, στην κεντρική πλατεία της πόλης, εξαφανίζονταν αμέσως. Οι φοιτητές όμως επέμεναν και τοποθετούσαν νέα ταμπλό, τα οποία όμως είχα αμέσως την ίδια τύχη με τα προηγούμενα. Σ’ αυτές τις συνθήκες μια αντιπροσωπεία φοιτητών επισκέφτηκε τον τότε δήμαρχο Δ. Γιαννουλάτο και ζήτησε την αρωγή του. Ο τελευταίος τους είπε να αναγράψουν στο πρόγραμμα ότι οι εκδηλώσεις τελούν «υπό την αιγίδα του». Έτσι, σε μια διαμαρτυρία που ακολούθησε τη νέα προσπάθεια της τοπικής Ασφάλειας, να εξαφανίσει νέο πρόγραμμα, ο Σπύρος Ασδραχάς επεσήμανε ότι οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Δημάρχου, για να λάβει, από το εντεταλμένο αστυνομικό όργανο την απάντηση: «Δεν ξέρω καμιά γίδα του Δημάρχου!» — όπως η καλή μνήμη του μεγάλου ιστορικού και διανοητή διασώζει».

.

Ian «Lemmy» Kilmister (1945-2015). Για τον θρύλο της ροκ που πέθανε στις 28 Δεκεμβρίου (μετάφραση-επιμέλεια: Δημήτρης Ιωάννου)

«Born to lose, live to win» του Τζόελ ΜακΑϊβερ. «Το παίξιμό του στο μπάσο ήταν μοναδικό, έτσι όπως συνδύαζε τη βαριά παραμόρφωση και τα ακόρντα παράγοντας έναν ήχο που περισσότερο θύμιζε ρυθμική κιθάρα. Ο γκαζωμένος από την αμφεταμίνη ρυθμός των τραγουδιών των Motörhead στη δεκαετία του ’70 έκανε την μπάντα –παρ’ όλες τις αλλαγές στη σύνθεσή της– να ξεχωρίζει από τον πιο αργό χέβι μέταλ ήχο της εποχής, και επηρέασε πολλούς νεώτερους όπως οι Metallica. Παρά την ωμότητα της μουσικής του, οι μελωδίες του Λέμμυ χρωστούσαν πολλά στους κλασικούς του ροκ’ν’ρολ της δεκαετίας του ’50 όπως ο Λιτλ Ρίτσαρντ, κι αυτό έκανε τον ήχο των Motörhead αναγνωρίσιμο και δημοφιλή. Πράγματι, ο Λέμμυ πάντα επέμενε ότι οι Motörhead ήταν μια καθαρή ροκ’ν’ρολ μπάντα, τη στιγμή που, γύρω του, κριτικοί και οπαδοί, του έλεγαν ότι παίζει χέβι μέταλ».

O Λέμμυ με τα δικά του λόγια. «* Αν δεν έκανες τίποτα στη ζωή σου που να μην σου κάνει καλό, τότε έζησες μια πολύ βαρετή ζωή. Τι να κάνουμε; Όλα τα απολαυστικά πράγματα στη ζωή είναι επικίνδυνα. Το έχεις προσέξει; Θα ήθελα να είχα στα χέρια μου τον μπάσταρδο που είχε αυτή την ιδέα *Όσο προχωράς μέσα από την πλούσια ταπισερί της ζωής, συνειδητοποιείς ότι ο περισσότερος κόσμος δεν αξίζει ούτε για να σου γυαλίζει τα παπούτσια. Είναι λυπηρό, αλλά είναι αλήθεια. Ένας καλός φίλος είναι κάποιος που θα σε έκρυβε αν ήσουν καταζητούμενος για φόνο. Πόσους τέτοιους φίλους έχεις;»

.

Κολυμπώντας στην ανασφάλεια και αναζητώντας άγκυρα. Ο κοινωνιολόγος Ζύγκμουντ Μπάουμαν περιγράφει πως οι κυβερνήσεις εκμεταλλεύονται το συναίσθημα ανασφάλειας των πληθυσμών, συσκοτίζοντας τις αιτίες της και χρησιμοποιώντας την τρομοκρατία και τους μετανάστες στο παιχνίδι της «ασφαλειοποίησης». «Η ευρέως διαδεδομένη αίσθηση υπαρξιακής ανασφάλειας είναι μια σκληρή πραγματικότητα: μια πραγματική πληγή της κοινωνίας μας που υπερηφανεύεται, μέσα από τα χείλη των πολιτικών αρχηγών της, για την σταδιακή απελευθέρωση των αγορών εργασίας και την «ελαστικοποίηση» της εργασίας — με τελικό αποτέλεσμα την αυξανόμενη ευθραυστότητα των κοινωνικών θέσεων και την αστάθεια των κοινωνικά αναγνωρισμένων ταυτοτήτων, καθώς και την ασταμάτητη επέκταση του πρεκαριάτου (μιας νέας τάξης, η οποία, σύμφωνα με τον ορισμό του ο Guy Standing, είναι αναγκασμένη να κινηθεί μέσα σε κινούμενη άμμο). Σε αντίθεση με πολλές απόψεις, αυτή η ανασφάλεια δεν είναι απλώς ένα κατασκεύασμα των πολιτικών που επιδιώκουν εκλογικά οφέλη ή προσπάθεια εκμετάλλευσης του πανικού από τα μέσα ενημέρωσης. Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι η υπάρχουσα και πραγματική ανασφάλεια, ενσωματωμένη στην υπαρξιακή κατάσταση ενός συνεχώς διευρυνόμενου τμήματος του πληθυσμού, είναι ευπρόσδεκτο νερό στον μύλο των πολιτικών. Βρισκόμαστε στη διαδικασία μετατροπής της σε μείζον –ίσως ακόμη και κυρίαρχο– ζήτημα βάσει του οποίου διαμορφώνεται η διακυβέρνηση σήμερα». (μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης) 

Μια περιήγηση στις Λέξεις του 2015. Ο Νίκος Σαραντάκος στην μόνιμη στήλη του «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» κάνει μια ανασκόπηση των λέξεων που σημάδεψαν το 2015. «Οι επισκέπτες του ιστολογίου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», που έχει τον ίδιο τίτλο με τη στήλη μας, και τους κάλεσα να διαλέξουν τη Λέξη του 2015, έδωσαν στη φράση «πρώτη φορά αριστερά» τη δεύτερη θέση, προτιμώντας για την πρώτη θέση έναν άλλο όρο, που κυριάρχησε στο δεύτερο μισό του 2015, τα κάπιταλ κοντρόλς, τους περιορισμούς δηλαδή στην κίνηση κεφαλαίων, που επιβλήθηκαν ακριβώς στα μισά του χρόνου και έφεραν μαζί τους, τον πρώτο καιρό, τις ουρές στα ΑΤΜ (που οι περισσότεροι τα προφέρουν αγγλοπρεπώς, έι-τι-εμ, τα ΆΤιΜα). Αξιοσημείωτο είναι ότι, ενώ πρόκειται για «θεσμική» λέξη, ο αντίστοιχος ελληνικός όρος (κεφαλαιακοί έλεγχοι) ελάχιστα ακούστηκε· όλος ο κόσμος χρησιμοποιεί το ασυμμόρφωτο δάνειο — που, επιμένω, αν το γράφουμε πρέπει να το γράφουμε με ελληνικά στοιχεία».

Μπορούν οι ιεράρχες να λένε ό,τι θέλουν; Με αφορμή τις μισαλλόδοξες δηλώσεις ιεραρχών εναντίον των ομοφυλόφιλών, ο Δημήτρης Χριστόπουλος πραγματεύεται τα όρια του λόγου της εκκλησίας. «Επομένως, το κρίσιμο θέμα δεν αφορά μόνο το ύφος ή περιεχόμενο των δηλώσεων των ιεραρχών μας. Αφορά τη δημόσια εξουσία που εξ αντικειμένου ασκεί ένας δημόσιος λειτουργός-ιεράρχης, ανεξάρτητά του εάν παρεκτρέπεται ή όχι. Όποιοι αποδοκιμάζουν τους ομοφοβικούς ιεράρχες μας και τους ανακαλούν στην τάξη πρέπει να σκεφτούν ότι το πρόβλημα, στον πυρήνα του, είναι αυτή ακριβώς η «τάξη» που θέλει μια Εκκλησία υπό την πατερναλιστική εποπτεία ενός κράτους, το οποίο, σε αντάλλαγμα, της έχει εκχωρήσει μείζον τμήμα των δικών του αρμοδιοτήτων. Το πρόβλημα είναι ακριβώς το ότι η Εκκλησία στην Ελλάδα είναι κράτος. Η λύση λοιπόν δεν είναι –παρότι θα ήταν σημαντικό– να μάθουν οι ιεράρχες να μιλούν καλύτερα, να πάψουν να εχθρεύονται την ομοφυλοφιλία ή να μη μιλούν για όσα εμείς πιστεύουμε ότι δεν τους πέφτει λόγος. Αν η Εκκλησία της Ελλάδος θέλει να μιλάει για όλους και για όλα, όπως αυτή επιθυμεί, μέσα στο πλαίσιο της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας της έκφρασης και των περιορισμών της, τότε απλώς πρέπει να πάψει να είναι κράτος, αναλαμβάνοντας τον διακριτό ρόλο που της αρμόζει σε ένα πολίτευμα που στηρίζεται στη διάκριση των εξουσιών. Αυτό είναι το επίδικο».

Αλίευε και μη ερεύνα. Γράφει ο Παναγιώτης Νούτσος για τη ακαδημαϊκή έρευνα: «Ας υποθέσουμε ότι ως «έρευνα» ορίζεται η «οποιαδήποτε συστηματική και δημιουργική εργασία που αναλαμβάνεται με σκοπό την επαύξηση του αποθέματος της γνώσης, συμπεριλαμβανομένης της γνώσης του ανθρώπου, του πολιτισμού και της κοινωνίας». Και αν πρόκειται για ορισμό του «ενωσιακού δικαίου», μπορούμε να μεταβούμε τυχαία σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διαπιστώσουμε πώς η παλαιότερη, αποδιδόμενη ως χριστιανική εντολή: «Πίστευε και μη ερεύνα» έχει μετατραπεί σε: «Αλίευε και μη ερεύνα». Δηλαδή αν έχεις καλή «ψαριά» σε «προγράμματα» δεν χρειάζεται και να «ερευνάς»… Ή, από το ΕΣΠΑ των Βρυξελλών στο γειτονικό τους Spa, χωρίς αυτό να ενισχύει όσους και όσες εργάζονται με «μπλοκάκια» ως «επιστημονικοί συνεργάτες» και φορολογούνται ως «ελεύθεροι επαγγελματίες». Eννοώ έως ότου δεν θα έχουν ανακληθεί τα προγράμματα όπως τα γνωρίζαμε…»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s