Γ. Ο φόβος

Standard

Πέρασαν εβδομήντα χρόνια

του Βασίλη Κρεμμυδά

Από αγράμματους δασκάλους πώς να μάθεις γράμματα και από βίαιους –και καταδότες– καθηγητές τι καλό να θυμάσαι και να πάρεις. Το πνεύμα ήταν θεολογικό. Και στη βαθμολογία: ο καλύτερος μαθητής βαθμολογούνταν με 17 στο είκοσι· υπήρχε και θεωρία: το 20 είναι για το θεό! το 18 είναι για τον καθηγητή! και για το μαθητή ήταν από κει και κάτω.

Eπέμβαση της αστυνομίας σε διαδήλωση για το κυπριακό (14-12-1954) Πηγή: AΣΚΙ

Eπέμβαση της αστυνομίας σε διαδήλωση για το κυπριακό (14-12-1954)
Πηγή: AΣΚΙ

Φτάσαμε λοιπόν στη δεκαετία του 1950, ο Εμφύλιος η θερμή του φάση, έχει τελειώσει –η ψυχρή θα καθυστερήσει να τελειώσει– και το παιδάκι που λέγαμε, δεκαπεντάχρονο πια, πασχίζει να μάθει γράμματα· τούρχονται, συχνά-πυκνά, κάποια ευτράπελα στη σκέψη του που εξηγούν γιατί δεν ήταν δυνατό να μάθει γράμματα. Το κτίριο του Γυμνασίου (οκτατάξιο το λέγανε και το λένε, εξατάξιο ήταν, απλώς έμπαινες στην Τρίτη τάξη και έβγαινες από την Ογδόη) δεν επαρκούσε για όλους τους μαθητές και κάποιες τάξεις –συνήθως οι μικρές– έκαναν μάθημα σε άλλο κτίριο· σε κάτι αποθήκες δηλαδή, όπου όμως στα υπόγειά τους εκτρέφονταν γουρούνια! Μια φορά λοιπόν, που κάποιος είχε αφήσει την πόρτα του υπογείου ανοιχτή, τα γουρούνια ήρθαν στην τάξη να ακούσουν το μάθημα! Και μεις οι μαθητές, πρόθυμοι πάντοτε σε κάτι τέτοια, σηκωθήκαμε όλοι να διώξουμε τα γουρούνια από την τάξη· και διώχνοντας και διώχνοντας, τα πήγαμε ως το κοντινό χωριό – και, ώσπου να γυρίσουμε, η σχολική μέρα είχε τελειώσει. Γουρουνογράμματα δηλαδή, γουρουνοσχολείο. Συνέχεια ανάγνωσης

27 Ιανουαρίου, ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος

Standard

του Νίκου Φίλη

Η 27η Ιανουαρίου καθιερώθηκε διεθνώς ως Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, με ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών το 2005, εξήντα χρόνια μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Είχε προηγηθεί, το 2002, ανάλογη απόφαση των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, με πρωτοβουλία των υπουργών Παιδείας.

Σκίτσο της τότε 14χρονης Helga Weissova, επιζήσασας του Ολοκαυτώματος. Κοιτώνας κοριτσιών

Σκίτσο της τότε 14χρονης Helga Weissova, επιζήσασας του Ολοκαυτώματος. Κοιτώνας κοριτσιών

Η ημερομηνία είναι συμβολική. Στις 27η Ιανουαρίου 1945 ο σοβιετικός στρατός έφθασε στο Άουσβιτς. Οι ελευθερωτές αντίκρισαν μονάχα 7-8.000, οι οποίοι ανέλπιστα είχαν επιζήσει, ενώ λίγες μέρες νωρίτερα το στρατόπεδο είχε εκκενωθεί από 58.000 κρατούμενους που σε μια πορεία θανάτου οδηγήθηκαν σε άλλα στρατόπεδα στο εσωτερικό της Γερμανίας. Την 27η Ιανουαρίου μνημονεύεται, λοιπόν, η απελευθέρωση του τόπου καταναγκαστικής εργασίας και εξόντωσης όπου συντελέστηκε η δολοφονία σχεδόν 1.000.000 Εβραίων, αλλά και κομμουνιστών άλλων αντιφρονούντων, Τσιγγάνων, αιχμαλώτων πολέμου και ομοφυλοφίλων. Στο Άουσβιτς ΙΙ-Μπίρκεναου λειτούργησαν τεράστιοι θάλαμοι αερίων και κρεματόρια στα οποία, από το 1942 και μετά, εξοντώθηκαν Εβραίοι από όλη την κατεχόμενη Ευρώπη και ανάμεσά τους, από την άνοιξη του 1943, οι Εβραίοι της Ελλάδας. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι μαύρες τρύπες της Τουρκικής Δημοκρατίας

Standard

Επίσκεψη στην Τουρκία

 του Δημήτρη Χριστοπούλου

Από τις από 20 έως τις 24 Ιανουαρίου, μια αντιπροσωπεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επισκέφθηκε την Τουρκία, με στόχο την καταγραφή της κατάστασης των δικαιωμάτων στη χώρα μετά το σταμάτημα των διαπραγματεύσεων με τους Κούρδους και τα τρομοκρατικά χτυπήματα. Η αποστολή επισκέφθηκε το Ντιγιαρμπακίρ και την Άγκυρα και πραγματοποίησε συναντήσεις με μη κυβερνητικούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους, δημοσιογράφους, ακτιβιστές και ακαδημαϊκούς. Ζητήσαμε από τον Δημήτρη Χριστόπουλο, αντιπρόεδρο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (FIDH), που μετείχε στην αντιπροσωπεία, να μας συνοψίσει, σε ένα κείμενο, τις σκέψεις του από την επίσκεψη αυτή. Το κείμενο θα δημοσιευτεί και στα τουρκικά.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Παιδιά στο Σιλόπι φωτο Ilyas Akengin-AFP

Παιδιά στο Σιλόπι φωτο Ilyas Akengin-AFP

«Βοηθήστε μας να θάψουμε τους νεκρούς μας». Στις 21 Ιανουαρίου, δώδεκα άνθρωποι συναντιούνται με την αντιπροσωπεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μέσα στην αίθουσα του Δικηγορικού Συλλόγου του Ντιγιαρμπακίρ. Οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν σαν τους άλλους συνομιλητές της διεθνούς αποστολής. Δεν ήταν ούτε πολιτικοί ούτε ακτιβιστές των δικαιωμάτων. Στο πρόσωπό τους έβλεπες μόνο την οδύνη. Το πένθος. Πενθούσαν τα παιδιά τους, που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης κυκλοφορίας στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Παλεύουν, μέρες τώρα, να τα βρούνε για να τα θάψουν. Αυτό μόνο θέλουν. Αλλά δεν μπορούν. Οι τουρκικές αρχές δεν τους αφήνουν να δουν τους νεκρούς τους και να τους τιμήσουν. Και αυτοί περιμένουν. Συνέχεια ανάγνωσης

Δοκίμιο περί της επιούσιας υγείας και της θεραπείας από πάσα νόσο (αποσπάσματα)

Standard

Θανάσης Τζαβάρας (1933-2016): διανοούμενος, ανατρεπτικός και αναγεννησιακός-2

του Θανάση Τζαβάρα

Rene Magritte - Three nudes in an interior

Rene Magritte – Three nudes in an interior

α) Όταν ήμασταν νεαροί προαλειφόμενοι ασκληπιάδες, μεταξύ των άλλων ασκήσεων πνεύματος αλλά και ως εισόδιο ιεροτελεστία, καλούμασταν να γράψουμε εκθέσεις ιδεών που κατά κανόνα αποτελούντο από προμασημένες συνταγές καλλιέπειας και ευπρέπειας. Συνέπεσε, λοιπόν, σε μια από αυτές τις ασκήσεις να μας τεθεί ως θέμα το εξής: «άλλων ιατρός, αυτός έλκεσιν βρύων», δηλαδή «κάνει το γιατρό σε άλλους, ενώ ο ίδιος είναι γεμάτος πυώδεις πληγές» [απόσπασμα του Ευριπίδη (1086)]. Η πρώιμη ιατροκεντρική μας υπεροψία, μας επέτρεπε να αναπτύσσουμε με στόμφο την άποψη ότι ο θεράπων πρέπει να είναι καθ’ όλα υγιής και θεραπευμένος από πάσα νόσον και πάσαν μαλακίαν. Βεβαίως, η βεβαιότητά μας δεν συμπεριλάμβανε, ούτε άλλωστε μετά από τις περίπλοκες σπουδές μας θα συμπεριλάβει, πληροφορίες για την ψυχολογία, την κοινωνιολογία και την κοινωνική ανθρωπολογία της υγείας. Αν, λοιπόν, ήμασταν ελαφρώς μορφωμένοι, θα ξέραμε ότι διάσπαρτα καθ’ όλη την υφήλιο υπάρχουν τα φαινόμενα του σαμανισμού. Για μερικές από αυτές τις σχολές σαμανισμού για να είσαι ιερέας-μάγος-γιατρός θα πρέπει να έχεις θεραπευτεί από μία νόσο ή καλύτερα να πάσχεις πάντα από κάποια νόσο, για να μπορείς να είσαι καλός σαμάν (shaman). Συνέχεια ανάγνωσης

Αποχαιρετώντας τον Θανάση Τζαβάρα

Standard

Θανάσης Τζαβάρας (1933-2016): διανοούμενος, ανατρεπτικός και αναγεννησιακός-1

του Θανάση Καράβατου

4-tzavarasΛίγες μόνο σκόρπιες σκέψεις μπορώ να παραθέσω αυτές τις πρώτες ώρες της οδύνης για τον χαμό του Θανάση Τζαβάρα. Σκέψεις που βγαίνουν μέσα από την σαραντάχρονη συμπόρευσή μας στην κοινωνία και την επιστήμη, μέσα από την αδελφική φιλία που μας έδεσε ακατάλυτα.

  • Γνωριστήκαμε στο Παρίσι, μα η φιλία μας μέστωσε στη Θεσσαλονίκη, εκεί όπου, στα πρώτα χρόνια της επανόδου του από τη Γαλλία, μοίρασε αφειδώλευτα τη γνώση και το ήθος του στην ψυχιατρική και την ψυχολογία του ΑΠΘ, το μεστό και γλαφυρό του μάθημα, την αυστηρότητα των επιχειρημάτων και, συνάμα, το χιούμορ του με το οποίο έντυνε την αψάδα των θέσεων που υπερασπιζόταν με θέρμη. Να, όπως εκείνο το ευφυολόγημά του για την «ψυχανάλυση στη χώρα του υπαρκτού φροϋδισμού», την ψυχανάλυση στις ΗΠΑ. Κι όπως όταν, με θλίψη, παρατηρούσε τη σταδιακή μετατροπή του γιατρού σε βιαστικό τεχνοκράτη που παραμελεί την κλινική, που δεν μιλά και προ παντός δεν ακούει, αθροίζοντας απλώς εργαστηριακά ευρήματα, τότε αυτός τόνιζε, με πικρό χιούμορ, πως η ψυχιατρική είναι η «τελευταία» κλινική ιατρική ειδικότητα, επειδή (μπορεί να) σέβεται τον βασικό πυρήνα της ιατρικής, τη σχέση του γιατρού με τον άρρωστο. Ναι, η ψυχιατρική οφείλει να καρπωθεί όσα θετικά προσφέρουν οι νέες γνώσεις και τεχνολογίες, αλλά ας μην την απορροφήσει ο άκαμπτος τεχνοκρατισμός. Ήταν κι ο βασικός λόγος για τον οποίο αντιταχθήκαμε κι οι δυο στον στενό κορσέ των «ταξινομικών εγχειριδίων» που μετατρέπονται σε «συγγράμματα ψυχιατρικής», όπως οι διαδοχικές εκδόσεις των DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders).

Συνέχεια ανάγνωσης

Aυτοί που επέζησαν και αυτοί που χάθηκαν

Standard

«Ο καιρός έχει ωριμάσει για μια νέα ιστορία της εξόντωσης των Εβραίων της Ελλάδας»

 

Η Ρίκα Μπενβενίστε μιλάει για το βιβλίο της «Αυτοί που επέζησαν» και την ιστορία των Ελλήνων Εβραίων.

3 rikaΣυναρπαστικό, καινοτόμο και σπουδαίο» χαρακτηρίζει η Έφη Αβδελά (περ. Χρόνος, τχ. 22, Φεβρουάριος 2015) το βιβλίο της ιστορικού Ρίκας Μπενβενίστε Αυτοί που επέζησαν. Αντίσταση, Εκτόπιση, Επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη δεκαετία του 1940 (εκδ. Πόλις). Και συνεχίζει: «Πρόκειται για ένα βιβλίο που εικονογραφεί με τον πιο παραδειγματικό τρόπο ότι η ιστορία είναι ποιητική και ερμηνεία, ότι οι ιστορικοί αντλούμε από τα αρχεία, και κάθε είδους άλλα υλικά, πρώτη ύλη που τη μετατρέπουμε σε ιστορία επειδή και εφόσον της θέτουμε ιστορικά ερωτήματα, δηλαδή επειδή και εφόσον έχουμε επιλέξει τις μεθοδολογικές και θεωρητικές μας συντεταγμένες». Το βιβλίο, μέσα από τη μελέτη των ιστοριών Εβραίων της Θεσσαλονίκης που διασώθηκαν, προσεγγίζει αυτούς που χάθηκαν: σε σύνολο 50.000, πάνω από 46.00 εκτοπίστηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα, όπου σε ποσοστό 96% δολοφονήθηκαν. Με αφορμή την ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης (Παν. Αθηνών) μίλησε με τη συγγραφέα Ρίκα Μπενβενίστε (διδάσκει στο Παν. Θεσσαλίας)

«Αυτοί που επέζησαν» επιγράφεται το βιβλίο (ίσως και μια «λοξή» αναφορά στον τίτλο του Πρίμο Λέβι, Αυτοί που βούλιαξαν κι αυτοί που σώθηκαν;). Έχουμε έτσι ένα «παράδοξο»: μελετώντας αυτούς που επέζησαν (που είναι σαφώς οι λιγότεροι, η εξαίρεση), προσεγγίζεις αυτούς που δεν επέζησαν (τους περισσότερους) και τον χαμό τους. Μίλησε μας γι’ αυτό.

Προέρχομαι από δύο οικογένειες που τα περισσότερα μέλη τους εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν, λίγοι μόνο επέζησαν. Γνωρίζω ότι στο Ολοκαύτωμα δεν υπάρχει ούτε «ευτυχές τέλος» ούτε «success story». Το βάρος αυτής της επίγνωσης μεταφέρει και ο Πρίμο Λέβι στο τελευταίο βιβλίο του, στο οποίο με νηφαλιότητα και ορθοκρισία επαναθέτει μείζονα επιστημολογικά και ηθικά ζητήματα. Δανείζομαι από τον Λέβι την επιθυμία της διαρκούς υπενθύμισης ότι υπήρξαν οι άλλοι που δεν επέζησαν και ότι ο δρόμος προς τη μία ή την άλλη όχθη ήταν κάποτε αναπόδραστος, άλλοτε μαχητός και άλλοτε τυχαίος. Μιλώ για αυτούς που επέζησαν σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούσε ο θάνατος, μιλώ και για τη δύσκολη επιστροφή τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Χωρίς καμιά ισορροπία

Standard

Το κατέβασμα της παράστασης στο Εθνικό

 του Στρατή Μπουρνάζου

Η Μαντάμ Αναστασί, του Αντρέ Γκιγ. Γελοιογραφία για την  λογοκρισία

Η Μαντάμ Αναστασί, του Αντρέ Γκιγ. Γελοιογραφία για την λογοκρισία

Στα μέσα Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον συνέδριο, με θέμα τη λογοκρισία στη Ελλάδα, το πρώτο στη χώρα μας. Οι οργανωτές τόνιζαν τη σημασία και την επικαιρότητά του, αμφιβάλλω όμως αν φαντάζονταν ότι σαράντα μέρες μετά το ζήτημα θα εισέβαλλε τόσο ορμητικά στο προσκήνιο. Γιατί η απόφαση της Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης του Εθνικού Θεάτρου να σταματήσει την παράσταση Η ισορροπία του Nash, σε σκηνοθεσία Πηγής Δημητρακοπούλου, αποτελεί κλασική περίπτωση λογοκρισίας, άμεσης, σαφούς, καθαρής. Δεν πρόκειται για αυτολογοκρισία· την αυτολογοκρισία, αν υπάρχει, μπορούμε να την ανιχνεύσουμε στη σιωπή ή τον λόγο των συντελεστών.

Πριν προχωρήσω στην απόφαση, που αποτελεί βέβαια το μείζον ζήτημα, θα σταθώ λίγο στις προηγούμενες μέρες. Μερικές παρατηρήσεις.

α) Στη δημόσια διαμαρτυρία, τον τόνο έδωσε μια εντελώς οπισθοδρομική αντίληψη περί τέχνης και ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης. Και, επίσης, πρωτόγονη. Γιατί, τι άλλο είναι η άποψη ότι αν σε μια παράσταση χρησιμοποιούνται κομμάτια μιας μαρτυρίας του Σ. Ξηρού, αυτό σημαίνει υιοθέτηση των απόψεών του και απολογία της τρομοκρατίας; Ας σκεφτούμε σε τι παραλογισμούς οδηγούμαστε αν την εφαρμόσουμε εν γένει για έργα καταδίκων, δολοφόνων κ.ο.κ. Σημειώνω, επίσης, χωρίς σχόλιο, την προέκταση της παραπάνω άποψης ότι πίσω από την παράσταση βρισκόταν η κυβέρνηση, η οποία επιθυμεί διακαώς να αποφυλακίσει τον Ξηρό, και μηχανεύεται χίλιους δυο τρόπους (ένας εκ των οποίων και η παράσταση). Παρότι προσωπικά βρίσκω προβληματικό τον όρο «ακραίο κέντρο», εδώ έχουμε, νομίζω, μια περίπτωση που ταιριάζει γάντι — καθώς τον τόνο στις διαμαρτυρίες δεν έδωσαν οι Χρυσαυγίτες. Συνέχεια ανάγνωσης

Η άυλη αξία του Πειραιά

Standard

Γιατί η COSCO θέλει όλο τον Πειραιά κι όχι μόνο τα κοντέινερ

 του Κωστή Χατζημιχάλη

Τι ακριβώς πούλησε το ΤΑΙΠΕΔ και η ελληνική κυβέρνηση στην COSCO με το σκανδαλωδώς χαμηλό ποσό των 280,5 εκατ. ευρώ άμεσα και 90 εκατ. σε πέντε χρόνια; Ξέρουμε ότι η πώληση ήταν δέσμευση των προηγούμενων κυβερνήσεων· αλλά τελικά με ποιον τρόπο υπολογίστηκαν αυτά τα 370,5 εκατ.; «Αυτό που βλέπεις σε ένα λιμάνι», υποστηρίζει ο Τόνι Τεραγκόσα, πρόεδρος του λιμανιού της Βαλένθια στην Ισπανία, «είναι μόνο το 10% αυτού που το κάνει ισχυρό και φημισμένο. Το άλλο 90% είναι η κρυφή, άυλη αξία του». Η φήμη και τα περισσότερα άυλα χαρακτηριστικά που δίνουν αξία στον Πειραιά είναι γνωστά. Αξίζει όμως να θυμηθούμε σύντομα τα σημαντικότερα, για να καταλάβουμε γιατί θέλουν οι Κινέζοι όλο τον Πειραιά αφού έχουν ήδη τα κοντέινερ στα οποία ειδικεύονται και γιατί έδωσαν «κάτι παραπάνω» για να αποκτήσουν και την άυλη αξία του.

1. Το πρώτο είναι η γεωστρατηγική θέση η οποία συγκροτείται από τρία επιμέρους στοιχεία: α) εγγύτητα στη Διώρυγα του Σουέζ και μικρή απόκλιση από τους διεθνείς θαλάσσιους δρόμους που εξυπηρετούν το εμπόριο Κίνας–Ευρώπης, β) φυσική προφύλαξη και μεγάλο βάθος που επιτρέπει προσέγγιση μεγάλων πλοίων τρίτης γενιάς, χωρίς κόστη εκβάθυνσης, παλίρροιας και πάγων και γ) παρουσία στη ζώνη ευρώ και Σένγκεν που διασφαλίζει χρηματοπιστωτική σταθερότητα και περιορίζει τη τελωνειακή γραφειοκρατία ώστε, μετά τον έλεγχο στο Πειραιά, τα κοντέινερ να κυκλοφορούν ελεύθερα στην ΕΕ. Η εγκατάσταση της COSCO στον Πειραιά το 2009 ήταν στρατηγική επιλογή της κινεζικής κυβέρνησης και προηγήθηκε χρονικά, όπως και οι επενδύσεις σε άλλα λιμάνια το διάστημα 1990-2008, της αναγγελίας του φιλόδοξου σχεδίου για τον «Θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού» που έγινε το 2013. Ο λόγος είναι προφανής: πρώτα κατοχυρώνεις την παρουσία σου σε γεωστρατηγικές θέσεις, όπως τα λιμάνια, αποκλείοντας ανταγωνιστές, και μετά ανακοινώνεις το παγκόσμιο σχέδιο που τα συνδέει περιορίζοντας έτσι «παράλογες» απαιτήσεις από τις χώρες εγκατάστασης. Συνέχεια ανάγνωσης

Δανία: Η «κατάσχεση των υπαρχόντων» των προσφύγων

Standard

Ο νόμος, οι πραγματικότητες, οι αντιδράσεις

του Δημήτρη Τσέκερη

Την περασμένη Τρίτη, με μεγάλη πλειοψηφία, το κοινοβούλιο της Δανίας ψήφισε τον νόμο L87, ο οποίος εισάγει μια σειρά περιοριστικά μέτρα για τους αιτούντες άσυλο στη χώρα. Πιο γνωστό, η κατάσχεση των τιμαλφών των προσφύγων που αιτούνται άσυλο, εφόσον η αξία τους υπερβαίνει τις 10.000 κορώνες (1.200 ευρώ). Το μέτρο δέχτηκε σοβαρή κριτική, εντός και εκτός Δανίας, και συγκρίνεται ευθέως με τις πρακτικές των ναζί, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συγκεκριμένα την κατάσχεση των υπαρχόντων των Εβραίων.

«Πρόσφυγες στη Δανία». Σκίτσο του Vasco Gargalo (πηγή: www.cartoonmovement.com)

«Πρόσφυγες στη Δανία». Σκίτσο του Vasco Gargalo (πηγή: http://www.cartoonmovement.com)

Πριν προχωρήσουμε, ας θυμίσω ότι η κυβέρνηση της Δανίας που προέκυψε από τις εκλογές του Ιουνίου του 2015 σχηματίστηκε από το τρίτο σε δύναμη –δεξιό– κόμμα (Venstre) του τωρινού πρωθυπουργού Λαρς Λούκε Ράσμουσεν, με τη στήριξη του Κόμματος των Δανών (DPP), ενός ξενοφοβικού και ακροδεξιού κόμματος, το οποίο και έχει επιβάλει πλήρως την ατζέντα του, καθώς τα ποσοστά του ανεβαίνουν συνεχώς, στις διαδοχικές εκλογικές μάχες. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο όμως ψηφίστηκε ακόμα και από τους Σοσιαλδημοκράτες (με τρεις απώλειες), οι οποίοι όλο και περισσότερο παρασύρονται (;) σε ένα ακροδεξιό και ξενοφοβικό κρεσέντο, όπως φάνηκε και στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Οι μόνοι που εναντιώθηκαν σε κοινοβουλευτικό επίπεδο ήταν η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία (Enhedslisten) και τα μικρότερα πρώην σοσιαλιστικά –και νυν νεοφιλελεύθερα κόμματα– όπως το SF, Radikale Venstre και Alternativet, που όμως έχουν περιορισμένη κοινοβουλευτική δύναμη. Η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία θεωρεί, όπως δήλωσε, τους περιορισμούς στην οικογενειακή επανένωση ως απαράδεκτο μέτρο κατά των προσφύγων, οι οποίοι βάσει νόμου δικαιούνται πλήρη δικαιώματα στην ασφάλεια των συγγενών τους. Όπως υποστηρίζει και το Δανέζικο Ινστιτούτο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις» και νομικό προηγούμενο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι αυτό το μέρος του νομοσχεδίου δεν είναι σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο Κυριακή 31Ιανουαρίου

Standard

Κείμενα των: Δημήτρη Τσέκερη, Κωστή Χατζημιχάλη, Ρίκας Μπενβενίστε, Θανάση Καράβατου, Θανάση Τζαβάρα, Δημήτρη Χριστόπουλου, Στρατή Μπουρνάζου, Νίκου Φίλη, Βασίλη Κρεμμυδά

Jean Metzinger - Ο ισθμός της Κορίνθου (1928)

Jean Metzinger – Ο ισθμός της Κορίνθου (1928)

Δανία: Η «κατάσχεση των υπαρχόντων» των προσφύγων. O Δημήτρης Τσέκερης σκιαγραφεί το πλαίσιο που πάρθηκε η απόφαση της δανέζικης κυβέρνησης και την σχολιάζει. «Ο βασικός πυλώνας και η λογική του συγκεκριμένου νομοσχεδίου δεν έγκειται αμιγώς στο οικονομικό του σκέλος και την κατάσχεση των υπαρχόντων των προσφύγων (άλλωστε, αυτό θα αποφέρει ψίχουλα από ταμειακής άποψης), αλλά στο να εντυπωθεί σε όλους τους ενδιαφερόμενους πως η Δανία δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι επιλογή για να κάνει κάποιος αίτηση ασύλου. Ένα δεύτερο στοιχείο, που αποτελεί πυρήνα του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, είναι η μη δυνατότητα επανένωσης οικογενειών για έως και τρία χρόνια (προηγουμένως ήταν έως ένα χρόνο). Όπως καταλαβαίνουμε, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες σε πολλές περιπτώσεις ταξιδεύουν χώρια, έχοντας ως αποτέλεσμα να μένουν χώρια γυναίκες και παιδιά για μεγάλες περιόδους σε εμπόλεμες ζώνες, με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό ».

Η άυλη αξία του Πειραιά. Γιατί η COSCO θέλει όλο τον Πειραιά κι όχι μόνο τα κοντέινερ. Του Κωστή Χατζημιχάλη. «Το πέμπτο χαρακτηριστικό της άυλης αξίας και βασικό κίνητρο για τους Κινέζους αποτελεί το γεγονός ότι ο Πειραιάς, εκτός από δυναμικό μεταφορικό κέντρο για εμπορευματοκιβώτια, αποτελεί και λιμάνι πολλαπλών χρήσεων/χρηστών με δραστηριότητες που εκτείνονται τόσο στις εμπορικές όσο και στις επιβατικές μεταφορές. Είναι το μεγαλύτερο λιμάνι ακτοπλοΐας στην Ευρώπη με ετήσια κίνηση άνω των 15,5εκατ. Επιβατών, ενώ παράλληλα αποτελεί σημαντικό λιμάνι κρουαζιέρας (port of call & homeport) απ’ όπου διακινούνται ετησίως πάνω από 2εκ. επιβάτες, με προβλέψεις για διπλασιασμό της κίνησης. Στην ευρύτερη ζώνη λειτουργεί η σημαντικότερη συγκέντρωση ναυπηγοεπισκευαστικών επιχειρήσεων της χώρας με ειδικευμένο προσωπικό. Αν προστεθεί και το real estate, οι πολλαπλές χρήσεις αυξάνονται. Αυτή η διαφοροποίηση και η ποικιλία προϊόντων, εξειδικευμένων και επικεντρωμένων σε συγκεκριμένες αγορές, επιτρέπει στο λιμενικό σύστημα να είναι πιο ευέλικτο και προσαρμόσιμο, τόσο στις αλλαγές της ζήτησης όσο και στις μεταβολές του εξωτερικού περιβάλλοντος. Ενδεχόμενη ύφεση σε ένα τομέα δραστηριότητας, μπορεί να αντισταθμιστεί από τη σταθερότητα ή την ανάπτυξη μιας άλλης δραστηριότητας. Έτσι, η υφιστάμενη ευέλικτη εξειδίκευση του Πειραιά, επιτρέπει μεγαλύτερη διαφοροποίηση στη παραγωγή του λιμενικού προϊόντος και άρα τη μεγαλύτερη διασπορά του κινδύνου και των εσόδων του λιμένα για τη διατήρηση της κερδοφορίας βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα». Συνέχεια ανάγνωσης

Ιστορικός Συμβιβασμός τότε και τώρα

Standard

του Γιάννη Μπαλαμπανίδη

Ο Ενρίκο Μπερλίνγκουερ μιλάει σε εργάτες της FIAT, δεκαετία του 1980 (Πηγή: ΑΣΚΙ)

Ο Ενρίκο Μπερλίνγκουερ μιλάει σε εργάτες της FIAT, δεκαετία του 1980 (Πηγή: ΑΣΚΙ)

Λίγες ημέρες πριν τις πρόσφατες ισπανικές εκλογές, ο επικεφαλής του Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας αφιέρωνε μια σειρά άρθρων στη μεγαλύτερη εφημερίδα της χώρας για να εξηγήσει ότι η Ισπανία έχει ανάγκη από έναν «νέο Ιστορικό Συμβιβασμό» («Un nuevo compromiso histórico», El Pais, 9.12.2015). Ο τριανταεφτάχρονος πολιτικός υποστήριζε, σε αυτά, ότι χρειάζεται μια νέα δημοκρατική μετάβαση («Transición»), τριάντα εφτά χρόνια μετά την ισπανική Μεταπολίτευση. To Podemos, κόμμα που γενέθλια πράξη του ήταν το κίνημα των πλατειών της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης, αυτοσυστήθηκε έτσι ως ο φορέας μεταβίβασης στην κεντρική πολιτική των αιτημάτων που το κίνημα ανέδειξε: διεύρυνση της δημοκρατικής συμμετοχής, απο-πολιτικοποιημένη δικαιοσύνη, αγώνας κατά της διαφθοράς και της κακής διακυβέρνησης, επέκταση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δικαιωμάτων. Η προώθηση της ατζέντας αυτής, διευκρίνιζε, θα γίνει με μέτωπο απέναντι στις ελίτ, ωστόσο μέσα από ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο κατά τι μεγαλύτερός του Αλέξης Τσίπρας, ηγέτης του κόμματος-«οδηγού» για την ευρισκόμενη σε άνθηση ευρωπαϊκή ριζοσπαστική Αριστερά, μιλώντας ενώπιον της κομματικής νεολαίας, απέρριπτε τη στρατηγική της εφόδου και τους «αγώνες της μιας στιγμής». Υπερασπιζόμενος τη στροφή του περασμένου καλοκαιριού, αντέτασσε, στις «κενές θεωρητικολογίες του εγχώριου αριστερισμού», την ανάγκη πολιτικών συμμαχιών διότι, όπως εξηγούσε, «τα ιστορικά άλματα χρειάζονται ιστορικούς συμβιβασμούς». Συνέχεια ανάγνωσης

Παράξενο κύμα

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Έχοντας σαν σημείο αναφοράς τον Γκοντάρ, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, που έφυγε από τη ζωή πριν δύο εβδομάδες, κατάφερε να φέρει στον ελληνικό κινηματογράφο –και μιλάω για τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, την περίοδο που χιλιόμετρα φιλμ είχαν επιβαρυνθεί από μια αόριστη πολιτικολογία– έναν αέρα εκλεπτυσμένης ελαφράδας, ο οποίος συνέχισε να είναι καλοδεχούμενος, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν ακόμη τα κινηματογραφικά πράγματα ήταν κάπως άτσαλα, και γι’ αυτό ίσως άκρως ενδιαφέροντα, δηλαδή λίγο πριν τις ταινίες του Γιάνναρη, πολύ πριν το παράξενο ελληνικό σινεμά, πολύ προτού πεθάνει ακόμη και αυτό, το παράξενο ελληνικό κύμα.

Σκηνή από την ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου "Τα Χρώματα Της Ίριδος" (1975)

Σκηνή από την ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Τα Χρώματα Της Ίριδος» (1975)

Ο Παναγιωτόπουλος δεν είχε ποτέ την πολιτική οξύτητα του Γκοντάρ, ήταν περισσότερο ένας στρογγυλεμένος Γκοντάρ (αρκεί να δει κανείς τα πλάνα του, με την εμφανή τους «στρογγυλάδα») και, επειδή δεν κατάφερε ν’ ακολουθήσει με απόλυτη επιτυχία το πρόγραμμα «Αστός εναντίον αστών», κατέληξε να μας δώσει κάτι που είχαμε πραγματικά ανάγκη, κάτι που μας λείπει ακόμη και σήμερα, τώρα που οι πλέον απολίτικες ταινίες χαρακτηρίζονται ως πολιτικές αλληγορίες, και οι ακριβές παραγωγές θεωρούνται κατορθώματα τεχνικής αρτιότητας (αν και ομολογώ πως, έπειτα από τόσα χρόνια, ακόμα δεν έχω καταλάβει τι σημαίνει «τεχνική αρτιότητα»). Συνέχεια ανάγνωσης

Μνημοσύνη Άννας Συνοδινού

Standard

Μια αγνοημένη προσφορά της, μεσούσης της Χούντας

του Άλκη Ρήγου

Η Άννα Συνοδινού ως "Ελένη" στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, σε παράσταση του Εθνικού στην Επίδαυρο

Η Άννα Συνοδινού ως «Ελένη» στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, σε παράσταση του Εθνικού στην Επίδαυρο

Στα διάφορα που γράφτηκαν στη μνήμη της μεγάλης τραγωδού, ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συμμετοχή της στα πολιτικά δρώμενα — όπου βέβαια ως πολιτικά δρώμενα θεωρούνται μόνο εκείνα της συμμετοχής στα βουλευτικά έδρανα άντε και εκείνα της συμμετοχής της ως δημοτικής συμβούλου, αυτά άλλωστε και μόνο καταγράφει και το Google — έτσι φυσικό είναι να λησμονήθηκαν άλλες πράξεις της , βαθύτερης πολιτικής στάσης και δημοκρατικού ήθους . Που αξίζει να θυμίσουμε και να θυμηθούμε γιατί όπως έγραφε και η ίδια «η λήθη σημαίνει θάνατο (γι’ αυτό) και διάλεξα τη Μνημοσύνη που τον καταργεί»!

Για την Μνημοσύνη της λοιπόν ας θυμίσουμε , ότι με την κήρυξη του δικτατορικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου, η Άννα Συνοδινού διέλυσε την «Ελληνική Σκηνή» που είχε ιδρύσει το 1965 και έμεινε πέντε χρόνια σε καλλιτεχνική σιωπή, ακολουθώντας την γενικότερη ενιαία στάση σιωπής όλου του κόσμου της δημιουργίας.

Μια στάση που άλλαξε με την άρση της προληπτικής λογοκρισίας , όπου από την φάση της «σιωπής» ο κόσμος της πολιτιστικής δημιουργίας σε όλα τα πεδία, εμφανίστηκε και πάλι δυναμικά και ενιαία στην αγορά, με την κλασσική έννοια της λέξης. Συνέχεια ανάγνωσης

Τουρκία: οι «Πανεπιστημιακοί για την ειρήνη» και οι εχθροί του κράτους

Standard

του Φράνσις Ο’ Κόνορ και του Σεμίχ Τσελικ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Πανεπιστημιακοί και φοιτητές σε διαμαρτυρία, έξω από το Πανεπιστήμιο Kocaeli. Πηγή: ODA TV-ROAR

Πανεπιστημιακοί και φοιτητές σε διαμαρτυρία, έξω από το Πανεπιστήμιο Kocaeli. Πηγή: ODA TV-ROAR

«Είμαι εντάξει με τα πάντα εκτός από τη φυλακή», λέει ένας πρόσφατα διορισμένος επίκουρος καθηγητής σε ένα από τα πιο γνωστά πανεπιστήμια της χώρας στην Άγκυρα. «Όλα έγιναν τόσο γρήγορα. Υπογράψαμε τη δήλωση, την επόμενη ημέρα ο Πρόεδρος Ερντογάν μας καταδίκασε χρησιμοποιώντας τους χειρότερους χαρακτηρισμούς και αμέσως μετά άρχισαν οι ανακρίσεις».

Η προσωπική αγωνία του απέναντι στην πρόσφατη καταστολή των πανεπιστημιακών στην Τουρκία είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα του κλίματος ανάμεσα σε εκατοντάδες νέους επιστήμονες που έχουν γίνει μέρος του κινήματος «Πανεπιστημιακοί για την Ειρήνη» με την υπογραφή τους σε μια δήλωση.

Κουρδικές περιοχές υπό πολιορκία

Από τον Αύγουστο του περασμένου έτους, η τουρκική κυβέρνηση έχει επιβάλει κατά καιρούς στρατιωτική απαγόρευση της κυκλοφορίας σε μια σειρά από κουρδικές πόλεις στο πλαίσιο της εκστρατείας της εναντίον των νεαρών μαχητών του YDG-H[i], το οποίο συνδέεται με το ΡΚΚ. Ωστόσο οι απαγορεύσεις κλιμακώθηκαν δραματικά από τα μέσα Δεκεμβρίου, όταν ένας αριθμός πόλεων – με πιο σημαντικές την συνοικία Σουρ του Ντιγιαρμπακίρ, και τις Σίζρε, Σιλβάν, Σιρνάκ και Σιλόπι – τέθηκαν υπό στρατιωτική πολιορκία. Συνέχεια ανάγνωσης

Πύρρειο Έτος

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-3

του Λουδοβίκου Κωτσονόπουλου

Φωτογραφία: European Press Photo Agency

Φωτογραφία: European Press Photo Agency

Δυο εκλογικές αναμετρήσεις, ένα δημοψήφισμα, ένα λεόντειο σύμφωνο με τους δανειστές και μία διάσπαση. Πρόκειται για ένα έτος που μάλλον θα το μνημονεύουμε στις κουβέντες μας τις επόμενες δεκαετίες – και ελπίζω όχι όπως το «κεντρώο διάλειμμα» του Πλαστήρα της περιόδου 1950-1951. Υπάρχουν, ασφαλώς, πολλοί τρόποι για να αξιολογηθεί ο βίος και η πολιτεία αυτής της κυβέρνησης. Ο πιο δημοφιλής εξ αυτών, ιδιαίτερα ανάμεσα στους απογοητευμένους και αποχωρήσαντες του καλοκαιριού, είναι η σύγκριση των πεπραγμένων της με τις θέσεις που είχε διακηρύξει κατά καιρούς το κόμμα. Το αποτέλεσμα εδώ είναι προφανώς εκ προοιμίου αρνητικό. Ένας δεύτερος τρόπος είναι να αξιολογήσει κανείς το αν ο ΣΥΡΙΖΑ ανταποκρίθηκε σε όλες αυτές τις προσδοκίες για αλλαγή του τρόπου με τον οποίο γίνεται η πολιτική. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να κριθεί εύκολα μέσα σε ένα χρόνο, πολύ περισσότερο τώρα που τα δείγματα γραφής είναι ανάμεικτα και μοιάζει αμφίβολο τι θα επικρατήσει στο τέλος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ανήλθε στην εξουσία επειδή προσέφερε δύο προεκλογικές απαντήσεις στο αδιέξοδο της πολιτικής κρίσης με το οποίο βρίσκονταν, και εξακολουθεί να βρίσκεται, αντιμέτωπη η χώρα. Η πρώτη απάντηση συνδεόταν με το τέλος της λιτότητας. Η δεύτερη είχε να κάνει με την εκρίζωση της διαφθοράς που συνδεόταν άμεσα με τη μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος. Στη βάση αυτών των δύο στοιχείων θα προσπαθήσω να ιχνηλατήσω την πορεία του κυβερνητικού σχήματος τον τελευταίο χρόνο. Συνέχεια ανάγνωσης

Η μάχη των δικαιωμάτων

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-2

της Κλειώς Παπαπαντολέων

Δεν πρωτοτυπώ, ασφαλώς, λέγοντας πόσο πυκνός είναι ο πολιτικός χρόνος των τελευταίων ετών· ωστόσο, έχει σημασία, νομίζω, να δούμε πώς οι διαρκείς παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις, που παράγονται εντός αυτού του πολύ πυκνού χρόνου, έχουν δημιουργήσει μια νέα κανονικότητα: την κανονικότητα της διαρκούς κρίσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να δει κανείς και τον ένα χρόνο συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και τη μετεξέλιξη αυτής της εν πρώτοις αφύσικης συνεργασίας σε μια νέα πολιτική κανονικότητα. Θα διατυπώσω λίγες σκέψεις, εστιαζόμενη στον τομέα του μεταναστευτικού και των δικαιωμάτων, για τον οποίο έχω καλύτερη γνώση και άμεση εμπλοκή.

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου

Σε μια αντίστοιχη συζήτηση που είχαν οργανώσει τα «Ενθέματα» τον Οκτώβριο του 2015, είχα επισημάνει ως εξαιρετικά σημαντική την αλλαγή παραδείγματος που έφερε ο ΣΥΡΙΖΑ στο μεταναστευτικό. Εξαιρετικά σημαντική πολιτικά, ιδεολογικά, ουσιαστικά. Το παράδειγμα του μεταναστευτικού δείχνει ότι ο αριστερός λόγος μπορεί να γίνει ηγεμονικός ακόμα και σε ζητήματα που συνιστούν δύσβατες ή μη προνομιακές περιοχές για την Αριστερά. Αυτό όμως το καλό παράδειγμα σήμερα βρίσκεται σε διακινδύνευση, αφενός με την αιφνίδια αναγωγή πράξεων αλληλεγγύης σε ενέργειες ποινικού ενδιαφέροντος, αναγωγή που μετατρέπει σε κακουργήματα εμβληματικές κοινωνικές πρακτικές και αφετέρου με την επανεκκίνηση των διαδικασιών μαζικής διοικητικής κράτησης αλλοδαπών. Συνέχεια ανάγνωσης

Ζαλισμένοι από τη σταθερο-στασιμότητα

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-1

 του Κωστή Καρπόζηλου 

Η «Συριζοσκουφίτσα» πάει στις Βρυξέλλες. Σκίτσο του Thibaut Soulcié, 26.1.2015

Η «Συριζοσκουφίτσα» πάει στις Βρυξέλλες. Σκίτσο του Thibaut Soulcié, 26.1.2015

Το να διαβάζει κανείς όσα έχει γράψει στο παρελθόν είναι πολύ συχνά αμήχανο. Είναι όμως ένας καλός τρόπος για να αναλογιστεί τη μετασχηματιστική δύναμη του χρόνου. Παρατήρησα ότι πολλοί στις πυκνές μας συζητήσεις για τα όσα συνέβησαν το 2015 ξεκινούμε από αυτή τη διαπίστωση: το πόσο μακρινά φαντάζουν όσα σκεφτόμασταν τέτοιες μέρες πριν μόλις δώδεκα μήνες. Στο πνεύμα αυτό, έψαξα ένα κείμενο που είχα γράψει, στον «Χρόνο», τις παραμονές των εκλογών του Ιανουαρίου για να μετρήσω την απόσταση. Ο τίτλος του ήταν «το 1%» και ξεκινούσε με την περίφημη παραβολή του μεσοπολεμικού κομμουνιστή συνδικαλιστή για την οικονομική κρίση που «είναι ένα μεγάλο παλούκι» και το ερώτημα σε τίνος –των καπνεμπόρων ή των καπνεργατών– τον πισινό θα κατέληγε. Κάπως έτσι προσπαθούσα τότε να περιγράψω το ζήτημα που θα καθόριζε «την επιτυχία ή την αποτυχία του πειράματος της κυβέρνησης της Αριστεράς»: ποιος θα επωμιστεί τα βάρη της ύφεσης; Συνέχεια ανάγνωσης

H Δίκη της Ιστορίας

Standard

Αντιρατσιστική νομοθεσία: από την αναγκαιότητα στην καφκική διολίσθηση

του Μάνου Αυγερίδη και του Στρατή Μπουρνάζου

Τις επόμενες μέρες, ίσως και μέσα στην εβδομάδα ολοκληρώνεται μια από τις πιο ιδιόρρυθμες αλλά και σημαντικές δίκες των τελευταίων χρόνων: η δίκη του ιστορικού Χάιντς Ρίχτερ, για το βιβλίο του Η μάχη της Κρήτης, με βάση το άρθρο 2 του αντιρατσιστικού νόμου. Ιδιόρρυθμη, γιατί εξελίχθηκε σε μια μεγάλη δίκη της Ιστορίας, καθώς από το δικαστήριο παρήλασαν γνωστοί ιστορικοί και εν γένει κοινωνικοί επιστήμονες, στους οποίους η έδρα και η πολιτική αγωγή έθετε ζητήματα ιστορίας, γεγονότων και αξιολογικών κρίσεων επί των γραφομένων. Σημαντική, επειδή, εκτός του ότι είναι η πρώτη δίκη που γίνεται με τον αντιρατσιστικό νόμο του 2014, πλήττει ευθέως την ελευθερία της έκφρασης και της έρευνας.

***

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Το φθινόπωρο του 2014 δεκάδες ιστορικοί, ερευνητές και κοινωνικοί επιστήμονες δημοσίευσαν μια έκκληση για την απόσυρση του άρθρου 2 του υπό ψήφιση τότε, αντιρατσιστικού νομοσχεδίου, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην ποινικοποίηση της άποψης –ιδιαίτερα όσον αφορά γεγονότα του παρελθόντος– και επισημαίνοντας τον κίνδυνο μια τέτοια ρύθμιση να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά απέναντι σε όποιον και όποια παρεκκλίνει από κυρίαρχες διατυπώσεις και αφηγήσεις. Έλεγαν, μάλλον προσεκτικά, καθώς οι υπογραφές αντιπροσώπευαν ένα ευρύ φάσμα: «Το άρθρο 2 προβλέπει την τιμωρία όποιου “με πρόθεση […], επιδοκιμάζει, ευτελίζει ή κακόβουλα αρνείται τη σοβαρότητα εγκλημάτων γενοκτονιών, εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, του Ολοκαυτώματος και εγκλημάτων του ναζισμού. Εκφράζουμε τη ρητή αντίθεσή μας με μια τέτοια διάταξη. […] Η στάση μας δεν πηγάζει βέβαια από οποιαδήποτε ανοχή στους “αρνητές” απεχθών εγκλημάτων, ούτε από την άρνηση τιμωρίας εγκληματικών πράξεων, αλλά από την πεποίθηση, ότι, όπως έχει αποδείξει και η διεθνής εμπειρία, τέτοιες διατάξεις οδηγούν σε επικίνδυνες ατραπούς: πλήττουν καίρια το δημοκρατικό και αναφαίρετο δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου, ενώ ταυτόχρονα δεν είναι διόλου αποτελεσματικές. […] O χαρακτηρισμός και η προσέγγιση μαζικών εγκλημάτων ως γενοκτονιών, εθνοκαθάρσεων ή σφαγών πρέπει να είναι αντικείμενο επιστημονικού και νηφάλιου δημόσιου διαλόγου και όχι νομοθετικής ρύθμισης και ποινικής τιμωρίας με κίνδυνο να φιμώνεται κάθε αντίθετη στην κυρίαρχη άποψη, ακόμα και αυτή η ιστορική έρευνα και διδασκαλία». Συνέχεια ανάγνωσης

Με τους μέσα ή με τους έξω;

Standard

Ο «Διάλογος για την Παιδεία» και οι αντιδράσεις

του Μάνου Αυγερίδη 

Από τα τέλη Δεκεμβρίου, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, έχει ξεκινήσει ο «Εθνικός Διάλογος για την Παιδεία» ο οποίος, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα καταλήξει σε έναν νέο νόμο που θα αφορά όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος. Όσον αφορά τα πανεπιστήμια, ειδικότερα, η κατάργηση του «Νόμου Διαμαντοπούλου» υπήρξε βασικό αίτημα μεγάλου μέρους της εκπαιδευτικής κοινότητας και του φοιτητικού κινήματος, αλλά και κεντρική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ, από τότε που αυτός ψηφίστηκε –με μεγάλη πλειοψηφία, παρά τις εξίσου μεγάλες αντιδράσεις– τον Αύγουστο του 2011.

Τζόρτζιο ντε Κίρκο, «Δύο μάσκες», 1926

Τζόρτζιο ντε Κίρκο, «Δύο μάσκες», 1926

Η παρούσα μεταρρύθμιση επιχειρείται να πραγματοποιηθεί σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία. Από τη μια μεριά τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα βρίσκονται σε οριακό σημείο μετά τις απανωτές περικοπές των τελευταίων χρόνων και αν συνεχίζουν να λειτουργούν το οφείλουν σε πολύ μεγάλο βαθμό στους ανθρώπους τους. Δάσκαλοι και σύλλογοι γονέων φροντίζουν, όπως μπορούν, τόσο για τα βασικά όπως η κάλυψη των κενών όσο και για πολλά απ’ όσα (βασικά επίσης) συγκροτούν το σχολείο ως κοινότητα: τις εκδηλώσεις και τις γιορτές, τις εκδρομές και τις εκπαιδευτικές επισκέψεις, τις βιβλιοθήκες, τις σχολικές ή μετα-σχολικές δραστηριότητες και δράσεις. Καθηγητές και φοιτητές παρέχουν στα πανεπιστήμια χαρτικά και πληρώνουν ρεφενέ για να φιλοξενήσουν έναν άνθρωπο που προσκαλούν να μιλήσει από άλλη πόλη ή από το εξωτερικό – περιθώρια για κάλυψη τέτοιου κόστους ελάχιστα υπάρχουν πια, αν συνυπολογίσει κανείς και την εκμηδένιση των αποθεματικών των ιδρυμάτων στην οποία συνέβαλε και η παρούσα κυβέρνηση. Όσο για την έρευνα, το θέμα είναι μεγάλο και, όπως και τα υπόλοιπα, δεν μπορεί να αναλυθεί σε μια παράγραφο. Το σύνθημα, ωστόσο, της εποχής, που όλους τους ερευνητές ενώνει, είναι ένα: «Περιμένοντας το ΕΣΠΑ». Συνέχεια ανάγνωσης

Περί πιστοποιήσεων ο λόγος

Standard

της Μυρτώς Μπολώτα 

Πλάτανος, Λέσβος. Φωτογραφία του Νίκου Μαλιάκου.

Πλάτανος, Λέσβος. Φωτογραφία του Νίκου Μαλιάκου.

Δεν θα ξεκινήσω απαριθμώντας τα προβλήματα. Μας πιέζουν όλους. Θα ξεκινήσω από τις χιλιάδες γυναίκες και άντρες που τα τελευταία χρόνια αποφάσισαν να βγουν μπροστά, συγκροτώντας τελικά ένα πολύμορφο και ζωηρό κίνημα αλληλεγγύης. Ενεπλάκησαν εν σώματι, διέθεσαν και εξακολουθούν να διαθέτουν το απόθεμα της ψυχής και του κουράγιου τους, δημιουργώντας μια καινοφανή και σπουδαία κοινωνική δυναμική. Και κυρίως μορφοποίησαν την ελπίδα ότι ενεργοποιούμενοι, οργανωνόμενοι, συμμετέχοντας, εφευρίσκοντας, παρεμβαίνοντας θα μπορέσουμε να αλλάξουμε την τροχιά στην οποία έχει μπει αυτή η μικρή γωνιά της Γης.

Πετύχαμε όμως και κάτι ακόμα, εξίσου σπουδαίο: με την ενεργό παρουσία μας να ανακόψουμε την επέλαση του εκφασισμού, είτε ως κοινωνικού αυτοματισμού είτε ως πολιτικής εκφοράς. Η έμπρακτη έκφραση της αλληλεγγύης από χιλιάδες πολίτες συνέβαλε στην υπαρκτή και υπάρχουσα ριζοσπαστικοποίηση σημαντικού τμήματος της ελληνικής κοινωνίας. Συνέχεια ανάγνωσης