Μια σπάνια στάση ζωής αριστερού αγωνιστή

Standard

Στέφανος Στεφάνου (1926-2016)

Ένας από τους πολλούς της ελληνικής Αριστεράς, ένας και μοναδικός

«Ένας απ’ τους πολλούς της ελληνικής Αριστεράς», τιτλοφόρησε ο Στέφανος Στεφάνου την αυτοβιογραφική του μαρτυρία, που κυκλοφόρησε, με επιμέλεια της Χριστίνας Αλεξοπούλου τον Δεκέμβριο του 2013, από τις εκδόσεις Θεμέλιο. «Ένας από τους πολλούς, αλλά και ένας και μοναδικός», όπως επισημαίνει στον επίλογό της η Χρ. Αλεξοπούλου. Ήταν ένας πολύ ξεχωριστός αγωνιστής και –αυτοδίδακτος και σπουδαίος μαζί– λόγιος της Αριστεράς, αυτός ο ένας και μοναδικός, ο δικός μας Στέφανος: η πολιτική του ορθοκρισία, η ευκρίνεια και ευρύτητα της σκέψης του, το αφηγηματικό ταλέντο, η ζωτικότητα και η αγάπη του για τους άλλους, ιδίως τους νέους, τον έκαναν να ξεχωρίζει. Έτσι, αυτό το «ένας από τους πολλούς» πρέπει να θεωρηθεί όχι κυριολεξία, αλλά τεκμήριο του ήθους του, ενός ήθους συλλογικότητας και σεμνότητας. Από τις εκδόσεις Θεμέλιο, κυκλοφορεί, όπως είπαμε η αυτοβιογραφική του μαρτυρία, ενώ από το ίδιο εκδοτικό οίκο θα επανακυκλοφορήσει, σε λίγα αντίτυπα, τις επόμενες μέρες το βιβλίο της γυναίκας του, υντρόφου ολόκληρης της ζωής τού Στέφανου, Παγώνας Στεφάνου (το γένος Παπατσαρούχα) Των Αφανών. Δύο τετράδια, δύο δεκαετίες. Αξίζει να τα αναζητήσετε και τα δύο.

Στρ. Μπ.

 

Μια σπάνια στάση ζωής αριστερού αγωνιστή

 του Γεράσιμου Νοταρά

Στέφανε, έφυγες από τον κόσμο τούτο όρθιος όπως όρθιος διάβηκες όλη σου τη ζωή. Έφυγες πλήρης ημερών, την πρώτη του έτους της χρονιάς του ενενηκοστού έτους της ηλικίας σου.

Τα χρόνια που διάβηκες ήταν γεμάτα ιδανικά και αγώνες αλλά και αγάπη και κατανόηση για τον πλησίον. Ιδανικά και αγώνες που υπηρέτησες με παραδειγματική προσήλωση και συνέπεια, αλλά χωρίς φανατισμό και δογματισμούς. Με ανοιχτό πάντα μυαλό, ώστε να αξιολογεί και να ζυγίζει, στην κάθε συγκυρία, αν οι πράξεις συμβαδίζουν με τους στόχους και τα οράματα στα οποία πίστευες και για την υπηρέτηση των οποίων θυσίασες σχεδόν ένα τέταρτο αιώνος σε φυλακές και εξορίες.

Άνθρωπος της δράσης και όχι των λόγων, παιδόπουλο μόλις δεκαπέντε χρονών, στρατεύτηκες κατά την Κατοχή στον αγώνα ενάντια στο κατακτητή. Πρώτη σου χρέωση, σου ανατέθηκε στο Σουφλί, να έχεις το ραδιόφωνο της οργάνωσης, να παρακολουθείς τις ελληνικές εκπομπές των ξένων σταθμών και να συντάσσεις το δελτίο ειδήσεων που θα μοιραζόταν στη περιοχή. Δείγμα της εκτίμησης που έτρεφαν για σένα οι σύντροφοί σου, παρά το νεαρό της ηλικίας σου.

Εντάχθηκες στην ΟΚΝΕ και στην ΕΠΟΝ και ακολούθησαν τα χρόνια της φυλακής και της εξορίας. Με το τέλος των εμφυλιοπολεμικών διώξεων, στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ελεύθερος πια, θα σου δοθεί η ευκαιρία να βάλεις σε πράξη τα μεγάλα πολιτικά σου ταλέντα και τις χωρίς όρια δεξιότητές σου να συνομιλείς, να κατανοείς και να συμπορεύεσαι με τους νέους.

Θα κολυμπήσεις κυριολεκτικά στο ανερχόμενο αριστερό λαϊκό κίνημα της εποχής και θα στρατευτείς, όπως πάντα, με όλες σου τις δυνάμεις στην ανάπτυξή του. Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, θα δουλέψεις για τη νεολαία του κόμματος και στη συνέχεια για τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, ιδιαίτερα στη Β. Ελλάδα. Η πρώτη αυτή «πολιτική άνοιξη», μετά το 1936 και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του Μεταξά, θα διακοπεί βίαια το 1967 από το χουντικό πραξικόπημα και θα ξεκινήσουν για σένα νέες διώξεις: Γυάρος, Λέρος, ενώ την ίδια περίοδο θα χρειαστεί να συγκρουστείς με τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας του ΚΚΕ, πράγμα που θα αποτελέσει για σένα καθοριστικό σημείο καμπής για την κομματική σου ένταξη.

Με τη μεταπολίτευση, ανένταχτος πλέον της Αριστεράς, ξεκινάς μία πορεία αναζητήσεων, μέσα από τις οποίες θα διασταυρωθούν για πρώτη φορά και οι δρόμοι μας. Οι 400, οι 75, αργότερα η Συμμαχία, στη συνέχεια η προσπάθεια συσπείρωσης των ανένταχτων… Μια διαδικασία που πιστεύω ότι, αν όχι στο πρακτικό επίπεδο, τουλάχιστον στο ιδεολογικοπολιτικό σταμάτησε μόνο προχτές. Είχες πάντως την ικανοποίηση, τον τελευταίο χρόνο της ζωής σου, να ζήσεις το «πρώτη φορά Αριστερά», που όλοι ελπίζουν ότι αποτελεί ένα πρώτο σημάδι ότι οι αγώνες δεν πάνε τελικά ποτέ χαμένοι.

Μέχρι προχτές επίσης δεν σταμάτησες με τα βιβλία σου, με τα γραπτά σου, με τις δημόσιες τοποθετήσεις σου, με τις καθημερινές συζητήσεις και συναναστροφές σου να προωθείς την ιδέα μιας Αριστεράς απαλλαγμένης από τον μικροκομματισμό, τις νομενκλατούρες και τον συγκεντρωτισμό. Μιας Αριστεράς δημοκρατικής, συμμετοχικής που προωθεί τον σοσιαλισμό χωρίς επίθετα.

Τις ιδέες αυτές προσπάθησες επίσης να τις καταστήσεις υποθήκες για το μέλλον μέσα από την συνεργασία και τη βοήθεια που προσέφερες στην ΕΜΙΑΝ και στα ΑΣΚΙ, ώστε οι εμπειρίες ζωής και αγώνων της αριστεράς να καταστούν κτήμα των μελλοντικών γενεών.

Ως συνεπή εργάτη του πνεύματος δεν σε διέκοψε από την επαγγελματική σου δραστηριότητα παρά μόνο προχθές ο θάνατος. Πρύτανης των επιμελητών έκδοσης εργάστηκες με αξιοθαύμαστη δημιουργικότητα κυριολεκτικά μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής σου, αλλά πράγμα πολύ πιο σημαντικό αποτελούσες για όλους τους εργαζόμενους της μονάδας ένα πρότυπο επαγγελματισμού και ένα σταθερό σημείο αναφοράς για όλους τους συναδέλφους.

Στέφανε, σε ότι με αφορά θεωρώ ότι αποτέλεσε ένα μοναδικό προνόμιο ότι, για σαράντα συναπτά έτη, στην αρχή στις εκδόσεις Παπαζήση και αμέσως μετά στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας, είχα τη δυνατότητα να βρίσκομαι σε καθημερινή επαφή μαζί σου και όχι μόνο για τα επαγγελματικά μας θέματα.

Στέφανε, όσα έζησες και έπραξες στα ενενήντα χρόνια της ζωής σου και ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο τα έζησες και τα έπραξες αποτελούν μία σπάνια στάση ζωής αριστερού αγωνιστή.

Πιστεύω ότι για τους δικούς σου ανθρώπους, την Κατερίνα, τον Γιώργο, τη Ρηνιώ και όλους όσους σε έζησαν και σε γνώρισαν η στάση αυτή ζωής θα αποτελεί πρότυπο.

Στέφανε θα μας λείψεις, αλλά θα σε θυμόμαστε.

Ο Γεράσιμος Νοταράς είναι κοινωνιολόγος, διευθυντής του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας. Το κείμενο είναι ο επικήδειος που εκφώνησε στην κηδεία του Στ. Στεφάνου, στις 4.1.2016.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s