Ο θάνατος του Ντέιβιντ Μπόουι ήταν ένα αριστούργημα επιστημονικής φαντασίας

Standard

Ντέιβιντ Μπόουι: Ο άνθρωπος που έπεσε στη Γη

του Μπράιαν Μέρτσαντ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ο Ντέβιντ Μπόουι δεν πεθαίνει απλώς. Μετατρέπει τον θάνατό του σε θέαμα που αναγκάζει τους πάντες να στοχαστούν πάνω στο τέλος.

«Blackstar»

«Blackstar»

Εντάξει, ο Μπόουι έχει φύγει εδώ και μερικές μέρες, οι επικήδειοι και τα αφιερώματα ανακυκλώθηκαν στις προσωπικές μας πληροφοριακές ροές, και είναι ίσως πια η ώρα να επιστρέψουμε στην ανυπόφορη πραγματικότητα του Τραμπ, του ISIS και των πολιτοφυλακών του Όρεγκον. Αλλά ξύπνησα έχοντας στο νου μου τον Δούκα, για δεύτερη μέρα στη σειρά, ίσως επειδή η ίδια του η ύπαρξη ήταν ένα αντίδοτο σε αυτού του είδους την ανυπόφορη μουντάδα. Ή ίσως επειδή ο ίδιος του ο θάνατος αποδείχθηκε μία από τις καλύτερες παραστάσεις του.

Από την πρώτη του επιτυχία, Space Oddity, ως την τομή του Ziggy Stardust και την τελευταία πράξη του ως Lazarus στο τελευταίο του άλμπουμ Blackstar, o Μπόουι δεν επιτελούσε απλώς την προσωπική του εκδοχή επιστημονικής φαντασίας, τη ζούσε κανονικά. Μέχρι το τέλος.

Κυκλοφόρησε το βίντεο για το Lazarus ως συνοδευτικό κομμάτι στο έπος επιστημονικής φαντασίας Blackstar, στο οποίο ζει σ’ έναν κόσμο νεκρών αστροναυτών, τρομακτικών μεταλλαγμένων και κεριών που καίνε αιώνια, μαζί με το άλμπουμ, τρεις μέρες πριν πεθάνει. Απεικονίζει έναν άντρα, που ενσαρκώνει ο Μπόουι, που αιωρείται πάνω απ’ το νεκροκρέβατό του.

Καθώς κανείς παρακολουθεί το Blackstar, είναι πλέον αδύνατο να σκεφτεί ότι εκείνο το διαμαντοστολισμένο κρανίο του αστροναύτη –το αναπόφευκτο τέλος του Major Tom, ίσως– ανήκει σε οποιονδήποτε άλλον εκτός του Μπόουι.

Δεν το χωράει ο νους πως ο Μπόουι γνώριζε ότι εκατομμύρια άνθρωποι θα τον έβλεπαν να αιωρείται πάνω από το νεκροκρέβατό του στο νοσοκομείο, τη στιγμή που αυτός θα ήταν όντως ξαπλωμένος στο δικό του. Πως το τελευταίο σήμα που έδωσε ήταν αυτό το απαστράπτον αστρο-κρανίο στο YouTube. Ακόμα και τη στιγμή του ίδιου του θανάτου του, χρησιμοποιούσε τη γλώσσα της επιστημονικής φαντασίας για να μας παρακινήσει να στοχαστούμε πάνω στον δικό μας. Ταιριαστό τέλος για έναν άνθρωπο που έχτισε όλη του τη σταδιοδρομία χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο για να τινάξει τα μυαλά μας με οτιδήποτε από την πολιτική του φύλου ως την τεχνολογία του διαδικτύου. Για να μετατρέψει την ποπ μουσική σε ένα όχημα με το οποίο θα σκεφτούμε το μέλλον και θα του γνέψουμε καταφατικά.

Πλήθος σχολιαστών αντέδρασαν στην είδηση του θανάτου εκθειάζοντας, για παράδειγμα, την ανδρόγυνη εικόνα του και τη σεξουαλικά περιπετειώδη παρουσία του στη σκηνή, επισημαίνοντας πως άνοιξε την πόρτα της αποδοχής των διαφόρων queer ταυτοτήτων. «Ο Μπόουι χρησιμοποίησε την αντισυμβατική, κραυγαλέα έμφυλη παρουσία του για να υπονομεύσει όσα συσχέτιζε η «κοινή γνώμη» με την ετεροκανονική αρρενωπότητα», σημείωσε η Κριστίνα Καουτερούτσι στο Slate. «Ο αναντίρρητα ερωτικός ροκ-σταρ που αναστάτωνε γυναίκες και άντρες, ομο- και ετεροφυλόφιλους, άνοιξε δρόμους για το κοινό του προς εξερεύνηση εσωτερικών πολλαπλοτήτων παρουσίας, ζωτικότητας και επιθυμίας».

Όπως πολλοί επισήμαναν, ο όρος «blackstar» («μαυραστέρι») χρησιμοποιείται για τις καρκινικές βλάβες. Οπότε ο Μπόουι μετασχημάτισε τον παράγοντα του ίδιου του χαμού του στο τελευταίο του έπος επιστημονικής φαντασίας. Φυσικά χρησιμοποίησε αυτή τη γλώσσα μια τελευταία φορά για να μας προσφέρει ένα όραμα θανάτου που είναι, αναμενόμενα, υπέρμετρα φιλόδοξο και αυτοαναφορικό.

Αυτός «ο τελευταίος δίσκος ήταν ένα προσεκτικά ενορχηστρωμένο αντίο προς τους φίλους του», όπως επιβεβαίωσε ο παραγωγός του Μπόουι. Τα τραγούδια (και το θεατρικό έργο που τα συνοδεύει) αφορούν εκδήλως τον θάνατο, και έχουν γραφτεί για ένα κοινό που ο ίδιος ήξερε καλά πως θα συντονιζόταν με το που θα μάθαινε τα νέα. Ο πρώτος στίχος του Lazarus είναι «Κοίταξε ψηλά, είμαι στον παράδεισο».

Οπότε, αντί να φανταζόμαστε έναν τσακισμένο γέρο άνθρωπο, ακούμε τα λόγια του, τον βλέπουμε να αιωρείται επιτελώντας το τελευταίο του καλλιτεχνικό όραμα. Τον συνοδεύουμε.

Στο Blackstar, διαβάζουμε γι’ αυτά τα συσπώμενα, άβολα νεαρά κορμιά που είναι η επόμενη γενιά απροσάρμοστων, να λυγίζουν κάτω απ’ το βάρος της ίδιας τους της αποξένωσης, και να βρίσκουν τη σωτηρία σ’ ένα βιβλίο με τον τίτλο Blackstar. Σ’ αυτό το βιβλίο περιέχεται πιθανότατα το μέλλον, και η τελική πρόβλεψη του Μπόουι είναι ότι κάποιος (ή όλοι μας) θα βρεθεί να το διαβάσει: 

Something happened on the day he died

Spirit rose a metre and stepped aside

Somebody else took his place, and bravely cried

I’m a blackstar, I’m a blackstar

 

(Κάτι συνέβη τη μέρα του θανάτου του

Το πνεύμα του υψώθηκε ένα μέτρο και παραμέρισε

Κάποιος άλλος πήρε τη θέση του, και γενναία φώναξε

Είμαι ένα μαυραστέρι, είμαι ένα μαυραστέρι)

Ο Brian Merchant είναι senior editor του «Μοtherboard». Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Μοtherboard», στις 13.1.2016

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s