Η μάχη των δικαιωμάτων

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-2

της Κλειώς Παπαπαντολέων

Δεν πρωτοτυπώ, ασφαλώς, λέγοντας πόσο πυκνός είναι ο πολιτικός χρόνος των τελευταίων ετών· ωστόσο, έχει σημασία, νομίζω, να δούμε πώς οι διαρκείς παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις, που παράγονται εντός αυτού του πολύ πυκνού χρόνου, έχουν δημιουργήσει μια νέα κανονικότητα: την κανονικότητα της διαρκούς κρίσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να δει κανείς και τον ένα χρόνο συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και τη μετεξέλιξη αυτής της εν πρώτοις αφύσικης συνεργασίας σε μια νέα πολιτική κανονικότητα. Θα διατυπώσω λίγες σκέψεις, εστιαζόμενη στον τομέα του μεταναστευτικού και των δικαιωμάτων, για τον οποίο έχω καλύτερη γνώση και άμεση εμπλοκή.

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου

Σε μια αντίστοιχη συζήτηση που είχαν οργανώσει τα «Ενθέματα» τον Οκτώβριο του 2015, είχα επισημάνει ως εξαιρετικά σημαντική την αλλαγή παραδείγματος που έφερε ο ΣΥΡΙΖΑ στο μεταναστευτικό. Εξαιρετικά σημαντική πολιτικά, ιδεολογικά, ουσιαστικά. Το παράδειγμα του μεταναστευτικού δείχνει ότι ο αριστερός λόγος μπορεί να γίνει ηγεμονικός ακόμα και σε ζητήματα που συνιστούν δύσβατες ή μη προνομιακές περιοχές για την Αριστερά. Αυτό όμως το καλό παράδειγμα σήμερα βρίσκεται σε διακινδύνευση, αφενός με την αιφνίδια αναγωγή πράξεων αλληλεγγύης σε ενέργειες ποινικού ενδιαφέροντος, αναγωγή που μετατρέπει σε κακουργήματα εμβληματικές κοινωνικές πρακτικές και αφετέρου με την επανεκκίνηση των διαδικασιών μαζικής διοικητικής κράτησης αλλοδαπών.

Θα επιμείνω ιδιαίτερα στο ζήτημα της κράτησης. Φαίνεται αδιανόητο να πρέπει να επισημάνει κανείς σε αυτή την κυβέρνηση ότι η κράτηση σε τέτοιους απαράδεκτους χώρους συνιστά απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. Εάν, συνεπώς, η κυβέρνηση δεν αλλάξει τάχιστα πολιτική στο μεταναστευτικό, θα καταλήξει να το διαχειρίζεται με τον ίδιο αναποτελεσματικό και προβληματικό τρόπο με τον οποίο το διαχειρίστηκαν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Και, το χειρότερο, θα έχει προσχωρήσει στη λογική τους, αποδεικνύοντας ότι ο μόνος τρόπος να διαχειριστεί κανείς το μεταναστευτικό είναι να πετάξει τα δικαιώματα από το παράθυρο. Ως εκ τούτου, η προσέγγιση πρέπει να αλλάξει άρδην, μιας και η Ελλάδα έχει μεταναστευτική ροή σταθερά από το 1990 και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει στο εγγύς μέλλον. Η μετάβαση από την καταστολή στην ένταξη είναι ο μόνος ρεαλιστικός δρόμος, ο μόνος που διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή, ο μόνος ανεκτός δημοσιονομικά, ο μόνος δημοκρατικός. Και η κυβέρνηση οφείλει να επεξεργαστεί τους τρόπους με τους οποίους θα γίνει πράξη αυτή η μετάβαση.

Στον ένα χρόνο διακυβέρνησης έχουν υπάρξει τρεις σταθμοί που έδειξαν ότι η κυβέρνηση μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα στο χώρο των δικαιωμάτων αλλά δεν το αντιλαμβάνεται: αναφέρομαι στο νόμο Παρασκευόπουλου για τις φυλακές, στο νόμο για την ιθαγένεια και στην ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης: και τα τρία αυτά ζητήματα, ζητήματα-ταμπού για την ελληνική κοινωνία, δείχνουν ότι μπορούν να γίνουν τομές ακόμα και σε αυτήν την ιστορική περίοδο οξείας κρίσης. Ή, ίσως, ιδίως σήμερα. Διότι όσο κι αν παραδοσιακά υπερεκτιμώνταν οι αντιδράσεις των πιο συντηρητικών κοινωνικών σχηματισμών και πολιτικών δομών, σήμερα πολύ περισσότερο υπάρχει περιθώριο: οι άνθρωποι έχουν πιο σπουδαίες μάχες να δώσουν (και δεν τις δίνουν) αντί να βγαίνουν στους δρόμους για το θρήσκευμα στην ταυτότητά τους. Άλλωστε η κρίση ενισχύει μεν φοβίες και συντηρητικά αντακλαστικά, και ταυτόχρονα ρευστοποιεί ταυτότητες και στερεότυπα.

Τα τρία αυτά παραδείγματα έδειξαν και κάτι άλλο. Ότι όταν οι αναγκαίες θεσμικές τομές αποδεικνύονται σαφείς και καλοδουλεμένες, όταν γίνονται με τρόπο συντεταγμένο και αποφασιστικό, τότε υπάρχουν πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις να τις στηρίξουν. Σε μια περίοδο που ο ΣΥΡΙΖΑ ως κομματικός σχηματισμός βυθιζόταν σε κρίση και εσωστρέφεια, άρα προφανώς αδυνατούσε να παίξει τον ρόλο του ιμάντα άσκησης πίεσης στην κυβέρνηση, τον ρόλο αυτόν ανέλαβαν μεμονωμένα στελέχη και βουλευτές και κυρίως άλλες δομές: οργανώσεις, πρωτοβουλίες, κινήσεις, συλλογικότητες αλλά και θεσμικά ακόμα όργανα ή Ανεξάρτητες Αρχές πίεσαν με τον τρόπο τους για την υλοποίηση αυτών των καίριων αλλαγών. Από τα παραπάνω, προκύπτει ένα σχεδόν προφανές συμπέρασμα. Ακόμα και σε αυτή τη δυσμενή συγκυρία, είναι σχεδόν μονόδρομος για την διατήρηση κάποιων ταυτοτικών χαρακτηριστικών του μείζονος εταίρου της κυβέρνησης οι θεσμικές τομές στο πεδίο των δικαιωμάτων. Παραδείγματα: η δημοκρατική τομή στην αστυνομία με εμβληματικό δείγμα τη λειτουργία πραγματικά ανεξάρτητου μηχανισμού διερεύνησης καταγγελιών για αυθαιρεσία. Οι διακριτοί ρόλοι κράτους και εκκλησίας. Η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης σε μια χώρα που οι λογοκριτικοί μηχανισμοί έχουν πολλαπλασιαστεί. Αλλά και η μάχη για τις αρχές του κράτους δικαίου απέναντι σε μια διαρκή λογική ενοχοποίησης. Όπως παλιότερα όποιος δεν ήταν με τον τρομονόμο ήταν τους τρομοκράτες, έτσι σήμερα όποιος δεν προσχωρεί στη λογική της χρήσης παράνομων αποδεικτικών μέσων είναι με τους φοροφυγάδες. Και, διαχρονικά, όποιος δεν είναι με τους ιστορικούς μύθους είναι με τους εθνοπροδότες.

Η κυβέρνηση δεν έχει μόνο να δώσει μάχες στο οικονομικό πεδίο. Εξίσου σημαντικές είναι οι μάχες για την ανόρθωση και τον εκδημοκρατισμό των θεσμών, η ανάγκη για αναχώματα απέναντι στα απλοϊκά και λαϊκίστικα σχήματα, που παράγονται και αναπαράγονται στον δημόσιο λόγο, εντός και εκτός ΣΥΡΙΖΑ, εντός και εκτός κυβέρνησης, με περισσή βλακώδη υστερία.

Η Κλειώ Παπαπαντολέων είναι δικηγόρος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s