Γιατί η Τουρκία δεν είναι «ασφαλής» ή «ασφαλής τρίτη» χώρα

Standard

WEB ONLY

H PRO ASYL είναι μια από τις σημαντικότερες οργανώσεις με δράση υπέρ των μεταναστών στη Γερμανία. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της στις 29.1 (στα γερμανικά) και στις 30.1 (στα αγγλικά). Παρότι οι εξελίξεις τρέχουν, το κείμενο διατηρεί την αξία του, καθώς εξηγεί γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρηθεί «ασφαλής» ή «ασφαλής τρίτη» χώρα.

της οργάνωσης PRO ASYL

μετάσφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Σύρος πρόσφυγας σε προσφυγικό καταυλισμό στην Τουρκία. Φωτό: Mustafa Ozer/AFP/Getty Images

29.1.2016. Η PRO ASYL αντιτίθεται κατηγορηματικά στα σχέδια της ολλανδικής και πιθανά και της γερμανικής κυβέρνησης να επιστρέφονται αιτούντες άσυλο από την Ελλάδα στην Τουρκία με επιβατικά πλοία. «Η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα. Αν ληφθούν τέτοιες ενέργειες, τα δικαιώματα των προσφύγων θα έχουν ουσιαστικά ανασταλεί», λέει ο Γκίντερ Μπούρκχαρτ, γενικός διευθυντής της PRO ASYL. Η Τουρκία θα μετατρεπόταν σε «προσφυγικό στρατόπεδο της Ευρώπης, και τα ανθρώπινα δικαιώματα των προσφύγων δεν θα ήταν πλέον εν ισχύι. Η Ε.Ε. διαστρεβλώνει την πραγματικότητα για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της. Μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε τη συλλογική απόσυρση της Ευρώπης από την προστασία προσφύγων».

Οι σχεδιαζόμενες επαναπροωθήσεις προσφύγων από την Ελλάδα στην Τουρκία θα παραβίαζαν την ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία. Η σοβαρότητα της κατάστασης στην Τουρκία υποβαθμίζεται, μαζί με τις κτηνώδεις συνέπειες για όσους αναζητούν προστασία. Το ανθρώπινο δικαίωμα του ασύλου θα είχε ουσιαστικά ανασταλεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Ίδιο αίμα

Standard

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Δυο πράγματα θυμάμαι από τις τελευταίες μέρες. Το πρώτο γνωστό. Αναφέρομαι στο κατέβασμα της θεατρικής παράστασης Ισορροπία του Nash, με τα επίμαχα αποσπάσματα από το βιβλίο του Σάββα Ξηρού, σε σκηνοθεσία της Πηγής Δημητρακοπούλου, στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου,που ήταν κατέβασμα και ανέβασμα μαζί, την ύστατη ώρα, και τη λογοκρισία να μας κοιτάζει με ικανοποίηση.

Ρενέ Μαγκρίτ, «Η φωνή του αίματος», 1948

Την ίδια εβδομάδα, επισκέφτηκα το αρχείο της ΕΡΤ και έπεσα πάνω –όχι εντελώς τυχαία– σε μια βιντεοκασέτα που περιείχε μια συρραφή από τα χτυπήματα της 17 Νοέμβρη, κι ανάμεσα τους την πιο κομβική επίθεση της οργάνωσης, την απόπειρα δολοφονίας του τότε Υπουργού Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά  και το θάνατο του εικοσάχρονου Θάνου Αξαρλιάν, με την κάμερα να σαρώνει φωτογραφίες, όπως δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες της εποχής, με αποτέλεσμα να σκεφτώ, για μια ακόμη φορά, τη λογοκρισία, αλλά και την τέχνη, που είναι ένα πεδίο ελευθερίας (για να παραφράσω τη Σούζαν Σόνταγκ) και έχει τη δύναμη να εισχωρεί οπουδήποτε, επειδή κάθε κίνησή της είναι επούλωση και μαζί άνοιγμα της πληγής, και μετά ξανά επούλωση (όπως ακριβώς συνέβη με τη θεατρική παράσταση: ανέβασμα, κατέβασμα, ανέβασμα). Συνέχεια ανάγνωσης

Σου αγόρασα ένα ραμπάμπ από τη Μααλούα

Standard

της Νίκης Τρουλλινού

Άποψη της Μααλούα

Άποψη της Μααλούα

Δεν είναι της στιγμής να αφηγηθώ πώς άρχισε ο έρωτας με τη Μέση Ανατολή, την Τουρκία και την Κύπρο. Μόνο πως κάθε φορά σε τούτες τις χώρες ανέπνεα μ’ έναν διαφορετικό τρόπο, εκείνον της Ιστορίας που είναι παρούσα παντού γύρω μου. Το παλίμψηστο κτηρίων, μνημείων, ανθρώπων, διαφορετικών θρησκειών και δογμάτων, οι γλώσσες (ας πούμε αυτό που δεν ξέρουν στη Δύση: στον Λίβανο και τη Συρία μπορούσες να συνεννοηθείς στα γαλλικά) με εκείνη την «απτή γοητεία» των ημερολογίων και ποιημάτων του Σεφέρη και του Καβάφη, και τις ψαλμωδίες στα αραβικά, ψαλμωδίες σε ορθόδοξες εκκλησιές, που τις αναγνώριζες στο βάθος του χρόνου, εκείνου των παιδικών χρόνων, και τον άλλο της μακραίωνης παρουσίας των Ελλήνων, των Γιουνάν στα μέρη της Μέσης Ανατολής. Στη συριακή έρημο, βόρεια της Δαμασκού, βρίσκονται δυο σημαντικά μοναστήρια: στη Μααλούα (αλλάζει χέρια συχνά, από τους σαλαφιστές στο στρατό του Σαντάμ, με σημαντικές φθορές εντός της εκκλησιάς) και η Σεντνάγια. Συνέχεια ανάγνωσης

Μια απόφαση επικίνδυνη και μυωπική

Standard

Οι πρόσφυγες «υπό την αιγίδα» του ΝΑΤΟ-3

 της Ορελί Ποντιέ

Περισσότεροι από 300 άνθρωποι, άντρες, γυναίκες και παιδιά,έχουν πνιγεί στο Αιγαίο στην απελπισμένη τους προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη — κι αυτό μονάχα φέτος. Στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή του ΝΑΤΟστην «επιτήρηση τηςπαράνομης διέλευσης» είναι επικίνδυνα μυωπική. Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους, αναζητώντας ασφάλεια και προστασία, ανεξάρτητα από τα εμπόδια που θα ορθώνουν στον δρόμο τους η Ε.Ε. και τώρα οι ηγέτες του ΝΑΤΟ. Πόσοι θάνατοι θα χρειαστούν, μέχρις ότου η Ευρώπη, η Τουρκία και οι υπόλοιποι εστιάσουν τη δράση τους στην παροχή ανθρωπιστικής λύσης και όχι στα μέτρα αποτροπής, που ολοφάνερα αποτυγχάνουν;

Η Aurelie Ponthieu είναι σύμβουλος για τη μετανάστευση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στην ιστοσελίδα των ΓΧΣ.

Συμβολή και προβλήματα του DiEM 25

Standard

Το DiEM25 και η δημοκρατία στην Ευρώπη. Συνηγορίες και κριτικές-3

του Τόμας Φάτσι 

Μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ας εξετάσουμε το κεντρικό επιχείρημα των φεντεραλιστών που είναι υπέρ μιας προοδευτικής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (στους οποίους συμπεριλαμβάνω το DiEM25): την ανάγκη για ένα σημαντικά ενδυναμωμένο, «κυρίαρχο» Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), και την ιδέα ότι η μόνη βιώσιμη εναλλακτική στην τρέχουσα «διακυβερνητικοποίηση» της Ε.Ε. είναι η «κοινοβουλευτοποίησή» της. Πρώτον, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το πέρασμα σε μια υπερεθνική ευρωπαϊκή δημοκρατία σημαίνει –στην καλύτερη περίπτωση– ότι τη διαχείριση όλων των μεγάλων οικονομικών, δημοσιονομικών (και νομισματικών;) πολιτικών αποφάσεων που αφορούν την Ε.Ε. και την ΟΝΕ θα αναλάμβανε μια δημοκρατικά νομιμοποιημένη (μέσω του ΕΚ) «Ευρωπαϊκή κυβέρνηση». Αυτό θα άφηνε πολύ μικρό περιθώριο για «διανομή εξουσιών» με τα εθνικά κοινοβούλια σε αυτά τουλάχιστον τα κεντρικά ζητήματα. Έχοντας αυτά κατά νου, πρέπει να αναρωτηθούμε: είναι οι Ευρωπαίοι πολίτες έτοιμοι να αποδεχτούν μια τέτοιου είδους νομιμοποίηση για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο;

Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι αυτές οι πολιτικές αποφάσεις είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό εκτός του ελέγχου των κρατών μελών, και ότι μια «Ευρωπαϊκή κυβέρνηση» λειτουργεί ήδη – οπότε το ζητούμενο είναι ο «εκδημοκρατισμός» της. Παρότι αληθής, αυτός ο ισχυρισμός συνιστά κατά τη γνώμη μου ταυτόχρονα μια ανεπαρκή απάντηση. Είναι πολύ εύκολο να πει κανείς ότι ένα υπερ-εθνικό σύστημα λήψης αποφάσεων με επίκεντρο το Ευρωκοινοβούλιο θα ήταν περισσότερο νομιμοποιημένο από το τωρινό σύστημα τεχνοκρατικής διακυβέρνησης, μπορεί όμως να πει και ότι θα ήταν αρκετά νομιμοποιημένο ώστε να διασφαλίζει πως οι Ευρωπαίοι πολίτες θα αποδέχονταν τις κατά πλειοψηφία λαμβανόμενες αποφάσεις του με τον ίδιο τρόπο που αποδέχονται σήμερα (σε μεγάλο βαθμό) τις κατά πλειοψηφία λαμβανόμενες αποφάσεις των εθνικών κοινοβουλίων; Ας υποθέσουμε ότι το επιθυμητό σύστημα ήταν ήδη εγκατεστημένο: δεδομένης της τωρινής σύνθεσης του ΕΚ (με τους συντηρητικούς στη σχετική πλειοψηφία και μια μειοψηφία σοσιαλδημοκρατών που μοιράζονται πολλές από τις ιδεολογικές παραδοχές των πρώτων), δεν θα ήταν εύλογο να υποθέσουμε ότι το ΕΚ θα είχε «δημοκρατικά» επιβάλει στην Ελλάδα (και την Ισπανία, την Πορτογαλία, κ.λπ.) λίγο-πολύ τις ίδιες πολιτικές λιτότητας που επέβαλε και η τρόικα; Θα αρκούσε αυτό το γεγονός για να κάνει τις εν λόγω πολιτικές περισσότερο αποδεκτές στα μάτια των Ελλήνων, των Ισπανών, των Πορτογάλων; Δυσκολεύομαι πολύ να το πιστέψω. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Σβεν Γκίγκολντ και ο Γιάνης Βαρουφάκης αλληλογραφούν για το DiEM25

Standard

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Από την επιστολή του Σβεν Γκίγκολντ

Αγαπητέ Γιάνη […]

1. Οι δηλώσεις σου περί αμφισβήτησης της δημοκρατικής νομιμότητας των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, αρνoύνται να δεχτούν ότι τελικά όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα είναι δημοκρατικά υπόλογα. Οι υπουργοί Οικονομικών που έχουν απαιτήσει προγράμματα λιτότητας ήταν υπόλογοι στα εθνικά τους κοινοβούλια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είχε δυστυχώς κανένα άμεσο έλεγχο επί των προγραμμάτων αυτών, αλλά θα μπορούσε να ελέγξει τη συμμετοχή του Συμβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή της ΕΚΤ.

Το γεγονός ότι αυτό συνέβη σε πολύ μικρό βαθμό δεν ήταν κυρίως αποτέλεσμα της έλλειψης εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά λόγω της απροθυμίας της πλειοψηφίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να τις χρησιμοποιήσει. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα πολιτικά κόμματα των προγραμμάτων λιτότητας κέρδισαν στις δύο τελευταίες ευρωεκλογές και έχουν την πλειοψηφία. Προφανώς οι κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες δεν είναι επαρκείς για να αποκτήσεις πλήρη δημοκρατική νομιμότητα. Η Ευρώπη πάσχει από έλλειψη νομικών δυνατοτήτων ελέγχου του κατά πόσον οι πολιτικές της σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα. Η Ευρώπη πάσχει από έλλειψη διαφάνειας, ιδίως στο Συμβούλιο και το Eurogroup. Η Ευρώπη υποφέρει από την υπερβολική επιρροή των ισχυρών επιχειρηματικών λόμπι που επηρεάζουν τις πολιτικές της, μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμικών οργάνων. Η Ευρώπη πάσχει από την έλλειψη άμεσης συμμετοχής των πολιτών της. Η δημοκρατία στην Ευρώπη πρέπει να βελτιωθεί, αλλά η Ευρώπη δεν είναι αντιδημοκρατική. Οι ισχυροί περιορισμοί της δημοκρατίας πρέπει να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν σε όλα τα επίπεδα χάραξης πολιτικής – σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2. Οι δηλώσεις σου σχετικά με την γραφειοκρατία των Βρυξελλών είναι ανάρμοστες και λαϊκίστικες. Δεν είναι οι «γραφειοκράτες» αυτοί που αποφασίζουν στις Βρυξέλλες. Οι βασικές αποφάσεις λαμβάνονται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι χειρότερες αποφάσεις του Eurogroup δεν ελήφθησαν από τους γραφειοκράτες, αλλά από τους υπουργούς Οικονομικών που δεν ήταν υπόλογοι στο ευρωπαϊκό κοινό συμφέρον, αλλά στα εθνικά κοινοβούλια και τους πολίτες των χώρων τους. Στις περιπτώσεις που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι υπηρεσίες της ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν σημαντικά περιθώρια ελιγμών, ενεργούν υπό τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Για το γεγονός ότι ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο προσπάθησαν αποφασιστικά να αλλάξουν πορεία, δεν πρέπει να κατηγορηθούν οι «γραφειοκράτες», αλλά τα συμφέροντα και οι πεποιθήσεις της πλειοψηφίας σε αυτούς τους οργανισμούς. Επίσης, είναι αλήθεια ότι εμείς, ως Ευρωπαίοι, αποτύχαμε να πείσουμε την πλειοψηφία της κοινωνίας των πολιτών να σταθεί ενάντια στις πολιτικές λιτότητας πέρα από τα σύνορα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μια έκκληση για δημοκρατική αφύπνιση

Standard

Το DiEM25 και η δημοκρατία στην Ευρώπη. Συνηγορίες και κριτικές-1

 των Μάρκο Μπασκέτα και Σάντρο Μεζάντρα

Τα ελληνικά μέσα, κοινωνικά και δημοσιογραφικά,  κάλυψαν την «πρεμιέρα» του κινήματος DiEM25 (Democracy In Europe Movement), στο Βερολίνο, αυτή την εβδομάδα, εστιάζοντας, εν πολλοίς, στην προσωπικότητα του ιδρυτή του, Γιάνη Βαρουφάκη ή στο επεισόδιο με τον ανταποκριτή του MEGA Παντελή Βαλασόπουλο. Ωστόσο η ίδρυση του DiEM25 αποτελεί γεγονός που προξένησε πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον, στους κόλπους της Αριστεράς και των κινημάτων, υπερβαίνοντας τη συμπάθεια ή αντιπάθεια για τον «σταρ» Γ. Βαρουφάκη. Σε μια προσπάθεια πρώτης καταγραφής αντιδράσεων δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το κείμενο των Marco Bascetta, Sandro Mezzadra (www.euronomade.info, 11.2.2016), από τις επιστολές που αντάλλαξαν ο γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Sven Giegold και ο Γιάνης Βαρουφάκης (www.sven-giegold.de, 6.2.2016) και, τέλος, από την κριτική του συγγραφέα, ακτιβιστή και κινηματογραφιστή Thomas Fazi (www.socialeurope.eu, 9.2.2016).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Μια έκκληση για δημοκρατική αφύπνιση

(Μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης)

Ο πυρήνας της πρωτοβουλίας του είναι προς την κατεύθυνση μιας εκ νέου πολιτικοποίησης του ευρωπαϊκού χώρου και των θεσμών, ως αντίδοτο στις τάσεις κατακερματισμού, απομόνωσης και ανταγωνισμού.

Varoufakis rides again. Σκίτσο του Oliver Schopf. (Der Standard, 10.2.2016)

Varoufakis rides again. Σκίτσο του Oliver Schopf.
(Der Standard, 10.2.2016)

Με λίγα λόγια, ως αντίδοτο στη διολίσθηση προς μια επανάληψη της δεκαετίας του ’30 με «μεταμοντέρνο» σενάριο, έναν κίνδυνο για τον οποίο έχει συχνά προειδοποιήσει. Μόνο η περισσότερο ή λιγότερο φανατική ακροδεξιά μπορεί να επωφεληθεί από την συζήτηση περιορισμένη στα πλαίσια του έθνους, όπως και οι εκλογικές τάσεις στην Ευρώπη συνεχώς αποδεικνύουν. Συνέχεια ανάγνωσης

Τζέρεμι Κόρμπιν: Οι πρώτες 150 μέρες μιας «νέας» πολιτικής με «παλιές» ρίζες

Standard

της Μαρίνας Πρεντουλή

Κατηγορήθηκε από τα βρετανικά μίντια ως «τρομοκράτης», «αντισημίτης», «ανίκανος», «γραφικός», «επικίνδυνος» – και πολλά ακόμα. Απ’ όλες τις κατηγορίες, η μόνη που μοιάζει να ευσταθεί, είναι ότι όταν νιώθει κουρασμένος δεν ενδιαφέρεται για το γαστρονομικό πρωτόκολλο και τρώει κρύα φασόλια, κατευθείαν από την κονσέρβα!

O Κόρμπιν στο στρατόπεδο προσφύγων στο Καλαί

O Κόρμπιν στο στρατόπεδο προσφύγων στο Καλαί

Με τέτοιου είδους δημοσιεύματα και με προβλέψεις για το βραχυπρόθεσμο της θητείας του, πέρασαν πάνω από 150 μέρες με τον Κόρμπιν στα ηνία των Εργατικών. Οι επιθέσεις από τους Συντηρητικούς αναμενόμενες, οι επιθέσεις από τη δεξιά πτέρυγα του κόμματός του ακόμα σφοδρότερες και πιο δύσκολα διαχειρίσιμες. Την ίδια στιγμή, για πολλούς από τους χιλιάδες υποστηρικτές του, ο Κόρμπιν αντιπροσωπεύει την γέννηση μια «νέας» πολιτικής και ενός νέου κόμματος: είναι το «κόμμα-κίνημα», που ξεπερνάει τα στενά κομματικά όρια, ενώνεται με καμπάνιες και κινήματα έξω από αυτό, διαμορφώνει μια κοινωνία ενεργών πολιτών.

Στην πραγματικότητα το «νέο», αν και αποτελεί τον πιο αγαπημένο και χρησιμοποιημένο όρο τόσο στο πολιτικό όσο και στο καταναλωτικό μάρκετινγκ, δεν είναι ποτέ αποκομμένο από το «παλιό» ούτε αποτέλεσμα παρθενογένεσης. Αυτό που φαντάζει «νέο» για τους Εργατικούς, ίσως και άλλους σοσιαλδημοκράτες, είναι η επιστροφή σε μια σοσιαλιστική ηθική παράδοση και πολιτική κατεύθυνση, με τη συμμετοχή της μέχρι πρότινος απαξιωμένης βάσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Το πρόβλημα είναι πολιτικό

Standard

Οι πρόσφυγες «υπό την αιγίδα» του ΝΑΤΟ-2

του Ντάνιελ Τρίλινγκ

Αντί να στέλνουμε πολεμικά πλοία, ένας άλλος τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τη λαθραία διακίνηση ανθρώπων είναι να ανοίξουμε μια δίοδο ασύλου στην Ε.Ε. Κάτι τέτοιο δεν είναι, καταρχάς, τόσο περίπλοκο:

Σκίτσο του Γιάννη Καλαϊτζή. Πήγή www.efsyn.gr

Σκίτσο του Γιάννη Καλαϊτζή. Πήγή http://www.efsyn.gr

1. Ας πούμε στους ανθρώπους ότι μπορούν να έρθουν και να ζητήσουν άσυλο στα χερσαία σύνορα της Τουρκίας με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία.

2. Ας δημιουργήσουμε ένα σωστό πανευρωπαϊκό σύστημα υποδοχής των αιτούντων άσυλο που προστατεύει να τους ευάλωτους και να προωθεί την ένταξη, όχι το στοίβαγμα και την αποθήκευση των ανθρώπων.

3. Ας πούμε στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. είτε να αναλάβουν το μερίδιο της μετεγκατάστασης προσφύγων που τους αναλογεί, είτε να πληρώσουν, στηρίζοντας τις άλλες χώρες που θα τους φιλοξενήσουν.

4. Ας αναγνωρίσουμε ότι δεν υπάρχει κάποια (οριστική) «λύση» στην προσφυγική κρίση για όσο διάστημα υπάρχουν πρόσφυγες — ωστόσο, υπάρχουν τρόποι διαχείρισής της.

5. Επίσης, ας δεχτούμε ότι το να κρατάμε τους ανθρώπους μακριά από τα σύνορα της Ε.Ε. δεν αποτελεί λύση· κάτι τέτοιο, αντίθετα, αναγκάζει άλλες, πιο φτωχές χώρες να ασχοληθούν με το θέμα. Συνέχεια ανάγνωσης

«Ρωτούσε για την ποιότητα…»: Τα κανάλια και η δημοκρατία

Standard

 «Pωτούσε για την ποιότητα των μαντηλιών
και τι κοστίζουν με φωνή πνιγμένη,
σχεδόν σβησμένη απ’ την επιθυμία.
Κι ανάλογα ήλθαν οι απαντήσεις,
αφηρημένες, με φωνή χαμηλωμένη,
με υπολανθάνουσα συναίνεσι»

Κ.Π. Καβάφης, «Ρωτούσε για την ποιότητα»

 

του Στρατή Μπουρνάζου

Ρενέ Μαγκρίτ, "Πανικός τον Μεσαίωνα", 1927

Ρενέ Μαγκρίτ, «Πανικός τον Μεσαίωνα», 1927

Έπειτα από χρόνια, ο μελετητής της ελληνικής κοινωνίας θα διαθέτει, νομίζω, ένα παραστατικό παράδειγμα που συνοψίζει το φαινόμενο της «διαπλοκής» και γενικότερα του ελληνικού καπιταλισμού του 21ου αιώνα (αυτού που αποκλήθηκε «δύσμορφος», «στρεβλός» κλπ. – αλλά δεν είναι εδώ ο χώρος γι’ αυτή τη συζήτηση): τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια. Αρκεί να θυμηθούμε μερικά βασικά τους γνωρίσματα, από τα «θαλασσοδάνεια» και τους φόρους που δεν αποδίδουν μέχρι την εξοργιστική πολιτική μονομέρειά τους, το χαμηλής ποιότητας προϊόν που παράγουν και προβάλλουν, την καταπάτηση της δεοντολογίας, τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, τη χρήση τους από τους ολιγάρχες ιδιοκτήτες ως μέσον πολιτικής πίεσης και άλλα πολλά.

Με αυτά τα δεδομένα, ένας αριστερός, αλλά και γενικότερα δημοκρατικός πολίτης, έχει, καταρχήν, κάθε λόγο να υποστηρίξει τις προσπάθειες της κυβέρνησης (και κάθε κυβέρνησης) να παρέμβει σε αυτή την κατάσταση, ρυθμίζοντας το τηλεοπτικό τοπίο. Γιατί η κατάσταση αυτή έχει βλάψει και βλάπτει σοβαρά τη δημοκρατία και τον πλουραλισμό, διαπαιδαγωγεί με αρνητικό τρόπο τους πολίτες, διαχέει ρατσιστικά στερεότυπα κ.ο.κ. Και το ότι έχουμε εθιστεί σε αυτή, δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι ανεκτή.

Από εκεί και πέρα, αφού συμφωνήσουμε σε μερικά βασικά (όπως το απαράδεκτο της κατάστασης, το ότι αποτελεί αρμοδιότητα αλλά και υποχρέωση του κράτους να παρέμβει, τις τεράστιες ευθύνες ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.), αρχίζει η ουσιαστική κουβέντα: τι πρέπει να γίνει (πέρα από ευχολόγια τύπου σχολικών εκθέσεων, όπως «η πολιτεία οφείλει να πατάξει την ανομία» κλπ. κλπ.). Πριν προχωρήσω, σημειώνω απλώς ότι το ζήτημα «ενημέρωση-δεοντολογία-ελευθερία της έκφρασης-δημόσιος έλεγχος-ιδιωτική ή κυβερνητική χειραγώγηση» είναι από τα πιο σύνθετα και δύσκολα, αλλά και ουσιαστικά σε μια δημοκρατία. Πατάμε, εδώ, σε μια κινούμενη άμμο: αν από τη μια έχουμε τα συμφέροντα της διαπλοκής που αντιστέκονται στη λογοδοσία και τον έλεγχο (αυτό είναι απλό να το διακρίνουμε και δύσκολο να το αντιμετωπίσουμε) από την άλλη έχουμε πιο σύνθετα ζητήματα, όπως πώς επιτυγχάνεται ο δημόσιος (αλλά όχι κυβερνητικός) έλεγχος και η λογοδοσία, πώς συνδυάζεται δεοντολογία και ελεύθερη έκφραση, πώς η δεοντολογία δεν πρέπει να οδηγεί σε ηθικοδιδακτισμό κ.ο.κ.

Μετά από αυτά τα γενικά, προχωράω στο συγκεκριμένο, την τροπολογία της κυβέρνησης, που ψηφίστηκε την Πέμπτη. Και επικεντρώνομαι σε ένα βασικό ερώτημα, που έχει τεθεί: Γιατί τέσσερα κανάλια; Bασικό επιχείρημα που διατυπώθηκε υπέρ του αριθμού αυτού είναι ότι με βάση τη «διαφημιστική πίτα» τόσα μόνο κανάλια μπορούν να είναι «υγιή». Πέραν μιας σειράς άλλων προβλημάτων (γιατί τρία και όχι πέντε;) η λογική αυτή, αν τη μεταφέρουμε σε άλλους χώρους (λ.χ. εφημερίδες ή θέατρα, χωρίς να παραγνωρίζv τις διαφορές) μας δείχνει πόσο προβληματική είναι η λέξη «βιωσιμότητα». Και, το πιο ριζικό, για μένα, ερώτημα, : «Εάν όντως θέλουμε να ξεφύγουμε από τη σημερινή εκδοχή κακής ψυχαγωγίας και χειραγωγημένης ενημέρωσης, το πρώτο πράγμα που πρέπει να μας απασχολήσει δεν είναι ο αριθμός των αδειών αλλά η ποιότητα των καναλιών. Το να έχουμε 4 ή 14 παραλλαγές του MEGA και του ΣΚΑΪ μας κάνει εξίσου ανενημέρωτες-ους» (το απόσπασμα από το άρθρο του Παναγιώτη Σωτήρη, «Τηλεοπτικές άδειες: το ανακάτεμα της τράπουλας δεν είναι ρήξη με τη διαπλοκή», από το ηλεκτρονικό Unfollow. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ριζοσπαστικότητα του έρωτα

Standard

 συνέντευξη του Σρέκο Χόρβατ

μετάφραση: Κατερίνα Δροσοπούλου

update: Όπως μας επισήμανε ο Αντώνης Γαλανόπουλος (και το ευχαριστούμε πολύ), η συνέντευξη είχε ήδη μεταφραστεί στα ελληνικά και δημσοιευτεί στο μπλογκ «Κοίτα τον ουρανό. Στοχασμοί για την επανάσταση της εποχής μας» στις  24.7.2015, σε μετάφραση Σταματίνας Τσιμοπούλου.

 

Μιλάει για τον έρωτα, τη μοναξιά, και την επανάσταση, το «Τελευταίο Ταγκό στο Παρίσι» και έναν πίνακα του Σίλε

Τα «Ενθέματα», εορτάζοντας τη σημερινή ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου δημοσιεύουν μια συνέντευξη του Κροάτη φιλοσόφου Srećko Horvat για το βιβλίο του The Radicality of Love (εκδ. John Wiley & Sons, 2015). Τη συνέντευξη πήρε ο Creston Davis, διευθυντής του Global Center for Advanced Studies, και δημοσιεύθηκε στο «ηλεκτρονικό περιοδικό ριζοσπαστικής φαντασίας» ROAR (roarmag.org), στις 10.7.2015.

Κρέστον Ντέιβις: Η πρώτη μου ερώτηση είναι μάλλον απλή: Γιατί ένα βιβλίο για τον έρωτα;

Σρέκο Χόρβατ: Πετούσα για Λονδίνο τις προάλλες και καθώς ξεφύλλιζα το περιοδικό της British Airways, High Life, έπεσα πάνω σε μια περίεργη διαφήμιση με τον τίτλο «Μέχρι να με χωρίσει ο θάνατος». Ο τίτλος από μόνος του ήταν πολύ παράξενος. Και άρχισα να το διαβάζω. Έλεγε: «Οι “σόλο γάμοι” (solo weddings) προσφέρουν στις γυναίκες μια ιδανική γαμήλια μέρα, χωρίς την ταλαιπωρία ενός αληθινού γάμου». Ένα ταξιδιωτικό γραφείο στο Κιότο προσφέρει ένα διήμερο πακέτο που επιτρέπει στις γυναίκες να διαλέξουν νυφικό, να κάνουν νυφικό μακιγιάζ και χτένισμα και βγάλουν νυφικές φωτογραφίες σε έναν παραδοσιακό γιαπωνέζικο κήπο. Φυσικά, το πρώτο πράγμα που αναρωτήθηκα ήταν: Γιατί κάποια να θέλει ένα σόλο γάμο; Κι όμως, ταιριάζει απόλυτα με την ναρκισσιστική μας κουλτούρα,  όπου η εικόνα του εαυτού μας είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε.

Γιατί διάλεξα ως θέμα τον έρωτα; Γιατί, μέσα σε αυτή τη σύγχρονη πανδημία των «selfies», οι άνθρωποι έχουν χάσει την ικανότητά τους να βλέπουν ένα άλλο πρόσωπο, να σχετίζονται με έναν άλλο άνθρωπο – αλλά και το ανάποδο, να σχετίζονται με τον εαυτό τους μέσα από έναν άλλον άνθρωπο. Γιατί ένα βιβλίο για τον έρωτα; Γιατί αυτό που λείπει σήμερα είναι ο έρωτας, όχι το σεξ. Οι άνθρωποι φοβούνται όλο και περισσότερο να ερωτευτούν. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που εκτός από φαινόμενα σαν τους solo γάμους του Κιότο, προσθέσαμε πρόσφατα και μια νέα λέξη στο λεξιλόγιό μας: masturdating. Συνέχεια ανάγνωσης

«Εμφύλια Πάθη»: Μια (όχι τόσο) νέα αφήγηση για τη δεκαετία του 1940

Standard

Για το βιβλίο των Στ. Καλύβα-Ν. Μαραντζίδη

του Πολυμέρη Βόγλη

Άμαχοι στην ύπαιθρο, 1947 (Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, από τον τόμο του Μ. Κατσίγερα «Ελλάδας 20ός αιώνας» εκδ. Ποταμός)

Άμαχοι στην ύπαιθρο, 1947 (Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, από τον τόμο του Μ. Κατσίγερα «Ελλάδας 20ός αιώνας» εκδ. Ποταμός)

O Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος, που για δεκαετίες αποτελούσε θέμα-ταμπού, βρίσκεται, εδώ και αρκετά χρόνια στο επίκεντρο της επιστημονικής αλλά και της ευρύτερης δημόσιας συζήτησης. Καμπή σε αυτήν τη στροφή στη μελέτη του Εμφυλίου αποτέλεσε το 1999, όταν διοργανώθηκαν μια σειρά συνέδρια με αφορμή τα πενήντα χρόνια από τη λήξη του Εμφυλίου. Αυτή η στροφή συνδυάστηκε με μια ιστοριογραφική διαμάχη που διεξήχθη και στη δημόσια σφαίρα με αποτέλεσμα την ανανέωση του γενικότερου ενδιαφέροντος για την επίμαχη δεκαετία. Όλα αυτά τα χρόνια εκδόθηκαν μια σειρά νέες μελέτες, έγινε ένα πλήθος συνεδρίων, ανοίχθηκαν νέα πεδία έρευνας και συζήτησης και πολλοί νέοι ερευνητές στράφηκαν στη μελέτη του Εμφυλίου. Όλα αυτά είναι αναμφίβολα καταρχήν θετικά, καθώς, εξαιτίας τους, σήμερα, τόσο ο Εμφύλιος όσο και γενικότερα η δεκαετία του 1940 αποτελούν μια από τις περισσότερο μελετημένες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Ένα ερώτημα, ωστόσο, που τίθεται είναι κατά πόσον ανανεώθηκε η οπτική μέσα από την οποία μελετάται η νέα περίοδος ή –για να το θέσω διαφορετικά– εάν τέθηκαν νέα και διαφορετικά ερωτήματα.

Θα σταθώ, στο άρθρο αυτό, σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε τους τελευταίους μήνες, και όχι μόνο έχει σημειώσει μεγάλη εκδοτική επιτυχία, αλλά και συμπυκνώνει μια οπτική που βρέθηκε στο επίκεντρο της διαμάχης: τα Εμφύλια Πάθη. 23 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Εμφύλιο των Στάθη Καλύβα και Νίκου Μαραντζίδη (εκδ. Μεταίχμιο). Συνέχεια ανάγνωσης