Μια έκκληση για δημοκρατική αφύπνιση

Standard

Το DiEM25 και η δημοκρατία στην Ευρώπη. Συνηγορίες και κριτικές-1

 των Μάρκο Μπασκέτα και Σάντρο Μεζάντρα

Τα ελληνικά μέσα, κοινωνικά και δημοσιογραφικά,  κάλυψαν την «πρεμιέρα» του κινήματος DiEM25 (Democracy In Europe Movement), στο Βερολίνο, αυτή την εβδομάδα, εστιάζοντας, εν πολλοίς, στην προσωπικότητα του ιδρυτή του, Γιάνη Βαρουφάκη ή στο επεισόδιο με τον ανταποκριτή του MEGA Παντελή Βαλασόπουλο. Ωστόσο η ίδρυση του DiEM25 αποτελεί γεγονός που προξένησε πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον, στους κόλπους της Αριστεράς και των κινημάτων, υπερβαίνοντας τη συμπάθεια ή αντιπάθεια για τον «σταρ» Γ. Βαρουφάκη. Σε μια προσπάθεια πρώτης καταγραφής αντιδράσεων δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το κείμενο των Marco Bascetta, Sandro Mezzadra (www.euronomade.info, 11.2.2016), από τις επιστολές που αντάλλαξαν ο γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Sven Giegold και ο Γιάνης Βαρουφάκης (www.sven-giegold.de, 6.2.2016) και, τέλος, από την κριτική του συγγραφέα, ακτιβιστή και κινηματογραφιστή Thomas Fazi (www.socialeurope.eu, 9.2.2016).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Μια έκκληση για δημοκρατική αφύπνιση

(Μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης)

Ο πυρήνας της πρωτοβουλίας του είναι προς την κατεύθυνση μιας εκ νέου πολιτικοποίησης του ευρωπαϊκού χώρου και των θεσμών, ως αντίδοτο στις τάσεις κατακερματισμού, απομόνωσης και ανταγωνισμού.

Varoufakis rides again. Σκίτσο του Oliver Schopf. (Der Standard, 10.2.2016)

Varoufakis rides again. Σκίτσο του Oliver Schopf.
(Der Standard, 10.2.2016)

Με λίγα λόγια, ως αντίδοτο στη διολίσθηση προς μια επανάληψη της δεκαετίας του ’30 με «μεταμοντέρνο» σενάριο, έναν κίνδυνο για τον οποίο έχει συχνά προειδοποιήσει. Μόνο η περισσότερο ή λιγότερο φανατική ακροδεξιά μπορεί να επωφεληθεί από την συζήτηση περιορισμένη στα πλαίσια του έθνους, όπως και οι εκλογικές τάσεις στην Ευρώπη συνεχώς αποδεικνύουν.

Η ημέρα της παρουσίασης του DiEM στη Volksbühne χωρίστηκε σε μεγάλες θεματικές συζητήσεις, όπως ένα πάνελ στο οποίο συμμετείχαν ακτιβιστές και διανοούμενοι, εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης, συνδικαλιστές και εκπρόσωποι πρωτοπόρων δημοτικών κινήσεων, όπως της Βαρκελώνης. Κανείς δεν εκπροσωπούσε οργανώσεις ή ομάδες, αλλά όλοι προέρχονταν από μια πληθώρα συλλογικών εμπειριών. Η συζήτηση προκλήθηκε από την ανάγκη «γνωστικής χαρτογράφησης» της ευρωπαϊκής κρίσης και στη συνέχεια επικεντρώθηκε σε μια πιο συγκεκριμένη ανάλυση της οικονομικής κατάστασης και ποιος θα είναι ο ρόλος του DiEM τους προσεχείς μήνες. Η ημέρα έκλεισε με την παρουσίαση του Μανιφέστου, σε μια αίθουσα γεμάτη από εκατοντάδες ανθρώπους, με οθόνες που είχαν στηθεί εξωτερικά για εκείνους που δεν μπόρεσαν να μπουν μέσα.

Ο πυρήνας της πρωτοβουλίας του είναι προς την κατεύθυνση μιας εκ νέου πολιτικοποίησης του ευρωπαϊκού χώρου και των θεσμών, ως αντίδοτο στις τάσεις κατακερματισμού, απομόνωσης και ανταγωνισμού.

Με λίγα λόγια, ως αντίδοτο στη διολίσθηση προς μια επανάληψη της δεκαετίας του 1930 με «μεταμοντέρνο» σενάριο, έναν κίνδυνο για τον οποίο έχει συχνά προειδοποιήσει. Μόνο η περισσότερο ή λιγότερο φανατική ακροδεξιά μπορεί να επωφεληθεί από την συζήτηση περιορισμένη στα πλαίσια του έθνους, όπως και οι εκλογικές τάσεις στην Ευρώπη συνεχώς αποδεικνύουν.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο Βαρουφάκης υιοθέτησε ένα αξιοσημείωτο «μετα-ιδεολογικό» ύφος, σχεδόν από την απέναντι πλευρά του Φιλελεύθερου Ωκεανού. Δεν αποσιώπησε την στράτευση του στην Αριστερά, αλλά απευθύνθηκε προς «όλους τους δημοκράτες, φιλελεύθερους, οικολόγους και ριζοσπάστες», δεδομένου ότι το ζήτημα στον πυρήνα της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, επέμεινε ο Βαρουφάκης, είναι η δραματική έλλειψη δημοκρατίας, με τον πλήρη αποκλεισμό των πολιτών – του Δήμου– από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Με αυτά κατά νου, η εμπειρία του 2015 στην Ευρώπη είναι διαφωτιστική, τόσο για τη σύγκρουση ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την τρόικα των πιστωτών όσο και για την λεγόμενη «μεταναστευτική κρίση» και τις επιπτώσεις της στις σχέσεις μεταξύ των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης: την εμβάθυνση της ρήξης μεταξύ Ανατολής και Δύσης, εκτός από αυτής μεταξύ Βορρά και Νότου και των όλο και πιο εμφανών ρωγμών στη Συνθήκη Σένγκεν.

Σε ό, τι αφορά την κίνηση των προσφύγων και μεταναστών προς την Ευρώπη, ο Βαρουφάκης εξέφρασε για άλλη μια φορά πολύ ξεκάθαρες θέσεις: «Υπολογισμοί κόστους-οφέλους δεν μπορεί να γίνουν» στο πρόσωπο αυτών που εγκαταλείπουν τον πόλεμο και τη φτώχεια και η Ευρώπη δεν μπορεί να ξεφύγει από το καθήκον της να συμφιλιωθεί με τη δική της ιστορία. Μια ιστορία που, μέσα από την αποικιοκρατία, άλλαξε αμετάκλητα την παγκόσμια ισορροπία.

Η φιλοδοξίες που χαρακτηρίζουν το σχέδιο Diem δεν είναι καθόλου μικρές. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για μια απλή έκκληση για την υπεράσπιση των δημοκρατικών μορφών και διαδικασιών. Αντίθετα, είναι το κοινωνικό περιεχόμενο της διαδικασίας που τεκμηριώνει πολιτικά την ευρωπαϊκή δημοκρατία για την οποία μιλάμε. Για το σκοπό αυτό, η Αριστερά όπως την ξέρουμε, ακόμα περισσότερο μετά τις πολλαπλές ήττες που υπέστη τα τελευταία χρόνια, δεν έχει αρκετή δύναμη. Ριζοσπαστικές πολιτικές καινοτομίες είναι απαραίτητες, ικανές να οικοδομήσουν μια δημοκρατία που δεν υπάρχει σε ευρωπαϊκή κλίμακα και στερείται νομιμοποίησης και περιεχομένου σε επίπεδο χωρών.

Από αυτή την άποψη, ο Βαρουφάκης τόνισε την κρίσιμη σημασία –στο πλαίσιο μιας διαδικασίας χαρακτηριζόμενης ως «συστατικής»– μιας δράσης ανεξάρτητης από τα κινήματα και τους κοινωνικούς αγώνες. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι η παραμονή του στο Βερολίνο ξεκίνησε την Κυριακή με ομιλία του στη συνέλευση του Blockupy, του συνασπισμού που οργάνωσε την πολιορκία του Eurotower, της έδρας της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη, στις 18 Μαρτίου.

Ένα κίνημα για τη δημοκρατία στην Ευρώπη εξακολουθεί να έχει πολλά εμπόδια στο δρόμο του, παρόλο που είναι αρκετά επείγον. Και είναι αναπόφευκτο ότι αυτό το εμβρυϊκό κίνημα αποτυπώνει τον ακόμα γενικό και αόριστο χαρακτήρα της ίδιας απαίτησης για δημοκρατία σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Αυτό βέβαια αντικατοπτρίζει την τρέχουσα κατάσταση του σχεδίου DiEM. Ωστόσο, ο πλούτος της συζήτησης που άνοιξε στο Βερολίνο, η ετερογένεια των συμμετεχόντων και των γλωσσών, η ένταση και ακόμη και ο ενθουσιασμός που την χαρακτήρισε, φανερώνει ξεκάθαρα το άνοιγμα πραγματικά νέων πολιτικών δυνατοτήτων. Στους επόμενους μήνες, θα δούμε πόσο αποτελεσματικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s