Η δική μας στιγμή είναι τώρα!

Standard

Nuit Debout,  σε όλη τη Γαλλία

του Φρεντερίκ Λορντόν

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Πού βρισκόμαστε; Έχουμε χάσει τον λογαριασμό των επαρχιακών πόλεων στις οποίες υπάρχει  μια  Nuit Debout. Και το ευρωπαϊκό λιβάδι παίρνει επίσης φωτιά, από τη Βαρκελώνη ως τη Μαδρίτη, τη Σαραγόσα, την Μούρθια, τις Βρυξέλλες, τη Λιέγη και το Βερολίνο. Η κατάληψη της Place de la République πραγματοποίησε στις 9 Απριλίου κατάληψη στον σταθμό του παρισινού μετρό Στάλινγκραντ. Οι δράσεις ξεπετάγονται  ξαφνικά, αυθόρμητα όλη την ώρα. Υπάρχει ένα ραδιόφωνο, το Radio Debout, η Debout TV, και τα Cartoons Debout. Τα πάντα τώρα είναι Debout – ξαγρυπνούν.

Αν μιλούσαμε δέκα ημέρες πριν, θα έπρεπε να μιλήσουμε υποθετικά, και θα λέγαμε «Θα μπορούσαμε ίσως να κάνουμε κάτι εδώ». Νομίζω ότι τώρα μπορούμε να εγκαταλείψουμε τις υποθέσεις. Κάνουμε κάτι. Τελικά, κάτι συμβαίνει.

Nuit debout, Παρίσι, Απρίλιος 2016

Nuit debout, Παρίσι, Απρίλιος 2016

Κάτι – αλλά τι; Αν κανείς δεν καθοδηγεί ένα κίνημα, πώς μπορεί να πάρει κάποια κατεύθυνση; Πώς μπορεί ένα κίνημα χωρίς ηγετική ομάδα να αποφασίσει να ακολουθήσει τον ένα ή τον άλλο δρόμο; Σε κάθε περίπτωση, είναι βέβαιο ότι θα πρέπει να βρει μια κατεύθυνση. Ένα κίνημα που δεν θέτει το ίδιο πολιτικούς στόχους, θα ξεφουσκώσει γρήγορα. Είτε επειδή θα εξαντληθεί στη χαρά της συνύπαρξης, είτε επειδή θα θαφτεί και πάλι κάτω από το εκλογικό παιχνίδι. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο Κυριακή 17 Απριλίου

Standard

Κείμενα των: Φρεντερίκ Λορντόν, Ντέιβιντ Γκρέιμπερ, Αντώνη Λιάκου, Στρατή Μπουρνάζου, Στρ. Μπουλαλάκη

 

Nuit Debout, σε όλη τη Γαλλία. Δύο κείμενα για το κίνημα που συγκλονίζει την Γαλλία.

Victor Brauner- Κορίτσι που χορεύει (1934)

Victor Brauner- Κορίτσι που χορεύει (1934)

Η δική μας στιγμή είναι τώρα! Του Φρεντερίκ Λορντόν. «Στον κόσμο της Ελ Κομρί οι μισθωτοί ζουν με τον φόβο και παραμένουν σε κατάσταση φόβου. Υπάρχουν πολύ λόγοι για αυτό. Ζουν κάτω από την κυρίαρχη βούληση του αφεντικού, ο οποίος έχει κάθε εξουσία πάνω τους, καθώς ελέγχει τις βασικές συνθήκες της ίδιας της υλικής τους επιβίωσης. Πρέπει λοιπόν να ξεκινήσουμε από αυτή την κοινή εμπειρία. Πρώτον, να πούμε τα πράγματα με το όνομα τους: η μισθωτή εργασία είναι μια κοινωνική σχέση εκβιασμού, που δεν προσφέρει άλλες επιλογές εκτός από την υποταγή ή την διακινδύνευση. Το να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους –ενάντια σε όλα τα ιδεολογικά περικαλύμματα του νεοφιλελευθερισμού– είναι ίσως το πρώτο βήμα στο να βρούμε τη δύναμη να απελευθερωθούμε από αυτά». (μετάφραση Γιάννης Χατζηδημητράκης)

Nuit debout vs Panama Papers, του Nτεϊβιντ Γκρεϊμπερ. «Αυτό ακριβώς συμβαίνει στη Γαλλία. Οι οργανωτές της πρώτης διαδήλωσης κατά του νέου εργατικού νόμου είχαν κατά νου μια διαμαρτυρία μιας μέρας. Όμως, σχεδόν αμέσως τα πράγματα ξέφυγαν από τον έλεγχό τους. Υπήρξε ένα μαζικό ξέσπασμα δημοκρατικής φαντασίας. Βιβλιοθήκες, πάρκα, εκπαιδευτικά κέντρα, κουζίνες, στούντιο ξεπετάχτηκαν. Χιλιάδες πολίτες έπαιρναν μέρος στις γενικές συνελεύσεις και άρχισαν ενθουσιασμένοι να υιοθετούν και εν συνεχεία να δημιουργούν την δική τους ιδιότυπη εκδοχή αυτής της νέας παγκόσμιας γλώσσας άμεσης δημοκρατίας. Εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι ακολούθησαν και συνέβαλαν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Την ώρα που βετεράνοι ακτιβιστές από όλον τον κόσμο –εμού συμπεριλαμβανομένου– έσπευδαν στο Παρίσι για να προσφέρουν την εμπειρία και τις γνώσεις τους, διαμορφώνονταν νέα, πιο προχωρημένα αιτήματα (διαγραφή χρέους, εισόδημα πολιτών) που ως τότε είχαν τελείως αποκλειστεί από τον «σοβαρό» πολιτικό διάλογο». (μετάφραση Mαίρη Ζαμπετάκη) Συνέχεια ανάγνωσης

Βιβλία και ρακές στο εντευκτήριον, το Σάββατο, για λίγες ώρες

Standard

Για λίγες μόνο ώρες το Σάββατο!

Βιβλία & ρακές στο εντευκτήριον των «Ενθεμάτων»
Το Σάββατο 16 Απριλίου, 2.00-8.00 μ.μ.

Π. Πικάσο, "Ο Πωλ σχεδιάζει"

Π. Πικάσο, «Ο Πωλ σχεδιάζει»

Επειδή περίσσεψαν κάμποσοι καλοί τίτλοι από το παζάρι των «Ενθεμάτων» (και επίσης μια νταμιζάνα τσικουδιά) είπαμε το Σάββατο να ανοίξουμε το μαγαζί από τις 2 έως τις 8. Πέρα από την τσικουδιά (και τον καφέ Σάντος), θα βρείτε:

Εκλεκτούς τίτλους  5-7 ευρώ (ενδεικτικά: * Άπαντα Γληνού επιμ. Φίλιππος Ηλιού τόμος 2 Κ.Θ. * Αιμ. Χουρμούζιος, Ο Παλαμάς και η εποχή του, τόμος 1 *Κ.Θ. Δημαράς Σύμμικτα Δ, τόμος 2 * συλλογικός τόμος για τη μεταπολίτευση εκδ. Θεμέλιο) σε άριστη κατάσταση στο 20% της ονομαστικής τους τιμής) 5-7 ευρώ)

Σειρές 30 ευρώ η καθεμία (*Ιστορία πολιτισμού της Unesco, 12 τόμοι δερματόδετοι, *Ιστορία του ελληνικού έθνους του Παπαρρηγόπουλου έκδοση του Ελευθερουδάκη του 1925 6 τόμοι δερματόδετοι)

Ό,τι πάρετε από όλο το υπόλοιπο στοκ των βιβλίων σε τιμές μέχρι και 4 ευρώ (1, 2, 3 ή 4 ευρώ). Λογοτεχνία ελληνική και ξένη, ιστορία, κοινωνικές επιστήμες, μαρτυρίες πολιτικά

Λευκώματα (τέχνης, φωτογραφικά, ιστορικά) 2-4 ευρώ

Όλα τα τεύχη των περιοδικών 0,5 ή 1 ευρώ (Διαβάζω, Νέα Εστία, Ιστορικά της «Ελευθεροτυπίας», Ουτοπία)

Ξενόγλωσσα 1-2 ευρώ

Σε αγορές από 9 ευρώ και πάνω, διαλέγετε ένα βιβλίο δωρεάν

Οργάνωση:

Ηνωμένοι Βιβλιοσκώληκες Αθηνών-Πειραιώς
Ενοικιαστές του Μουκατά βιλαετίου Εξαρχείων
Ο έξαρχος Παναγρίου Τάφου και εξαρχιώτες της διασποράς
Σύλλογος Βιβλιόφιλων Αθηνών
Σύνδεσμος Πλατανόφυλων Ιστορικού Κέντρου «Το πλατανοκούμαρο»
Χρυσοπράσινα φύλλα ριγμένα στο πέλαγος
Ο υποπρόξενος Βαλτετσίου και Μπενάκη
Ο Πωλών τοις Μετρητοίς και ο Πωλών επί Πιστώσει
Ο Κόκκινος Τράγος
Τα Κόκκινα Δάνεια
Μπλε και Πράσινοι Κόκκοι (με διπλό αμμωνιαζόλ)
Ο υποπρόξενος των Δυτικών Ινδιών
Ένωση Φυρομιανών Αττικής «Το  Ούτι»

Τα Panama Papers αποκαλύπτουν τον κρυμμένο πλούτο των υπερ-πλουσίων του κόσμου

Standard

του Τσακ Κόλλινς

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Α. Μοντιλιάνι «Καθιστός άνδρας με μπαστούνι» (1918). Ο πίνακας είχε χαθεί και, μέσω των Panama Papers, εντοπίστηκε στη Γενεύη

Α. Μοντιλιάνι «Καθιστός άνδρας με μπαστούνι» (1918). Ο πίνακας είχε χαθεί και, μέσω των Panama Papers, εντοπίστηκε στη Γενεύη

Καθώς ο παγκόσμιος πλούτος συγκεντρώνεται σε λιγότερα χέρια, οι πλούσιοι του κόσμου μεταφέρουν τρισεκατομμύρια σε υπεράκτια καταφύγια για να αποφύγουν τη φορολόγηση, τη λογοδοσία και τη δημοσιότητα.

Τα μόλις δημοσιευθέντα Panama Papers –τα οποία βρίθουν γαργαλιστικών λεπτομερειών γύρω από τις ύποπτες συμφωνίες πολιτικών ηγετών από όλο τον κόσμο, αλλά και εγκληματιών εμπόρων ναρκωτικών και δουλεμπόρων- λογικά θα δώσουν γερή ώθηση στις (κυρίως αμερικανικές προς το παρόν) εκστρατείες καταστολής αυτών των παγκόσμιας εμβέλειας εχέμυθων πρακτικών και των χωρών που τις διαφυλλάσσουν. […]

Ο Γκάμπριελ Ζούκμαν, συγγραφέας του βιβλίου The Hidden Wealth of Nations: The Scourge of Tax Havens και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, εκτιμά ότι ατομικά περιουσιακά στοιχεία αξίας 7,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων βρίσκονται «κρυμμένα» σε φορολογικούς παραδείσους – ποσό που εκπροσωπεί το 8% του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού πλούτου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ζούκμαν, Αμερικανοί πολίτες έχουν τουλάχιστον 1,2 τρις δολάρια σε υπεράκτιες εταιρείες, προκαλώντας απώλειες 200 δισ.  δολαρίων φορολογικών εσόδων το χρόνο σε παγκόσμια κλίμακα. Επιπλέον, οι αμερικανικές πολυεθνικές πληρώνουν για φόρους παγκοσμίως 130 δις δολάρια λιγότερα από αυτά που τους αναλογούν, εκμεταλλευόμενες πρακτικές εταιρικής φοροαποφυγής. Συνέχεια ανάγνωσης

 Τα Panama Papers είναι μόνον η αρχή

Standard

του Γρεγκ Γκράντιν

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Έρικ Γκροφ, "Τιμή στον Μαρκ Λομπάρντι"

Έρικ Γκροφ, «Τιμή στον Μαρκ Λομπάρντι»

Αχ και να ήταν σήμερα ζωντανός ο Μαρκ Λομπάρντι! Δύο σημαντικές ειδήσεις έσκασαν την περασμένη εβδομάδα –η μία, από το Bloomberg, αφορούσε έναν ακροδεξιό Κολομβιανό χάκερ ο οποίος, σε συνεργασία με έναν πολιτικό «σύμβουλο» με βάση το Μαϊάμι, εργαζόταν για να επηρεάζει τα εκλογικά αποτελέσματα σε όλη τη Λατινική Αμερική υπέρ συντηρητικών υποψηφίων. Η δεύτερη αφορά μια ετήσιας διάρκειας έρευνα της γερμανικής εφημερίδας Süddeutsche Zeitung και της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) στα διάσημα πια Panama Papers, τα 2,6 τερα-μπάιτ εγγράφων που διέρρευσαν από την εταιρεία νομικών συμβούλων Mossack Fonseca για να αποκαλύψουν τον σκοτεινό ιστό των υπεράκτιων χρηματοοικονομικών συναλλαγών.

Ως καλλιτέχνης, ο Λομπάρντι (σ.τ.μ.: 1951-2000) έγινε διάσημος για τις προσπάθειές του να βρει τρόπους αναπαράστασης οικονομικών σκανδάλων και συνωμοσιών. Ρίξτε μια ματιά στα έργα του, π.χ. στο goo.gl/UjHNa7 και φανταστείτε τι θα είχε κάνει, είτε με τον χάκερ και τη μυστική ομάδα προγραμματιστών που είχε υπό τις οδηγίες του για την εκτέλεση ηλεκτρονικών «βρώμικων πολέμων», είτε με τις πληροφορίες που αποκάλυψαν τα Panama Papers. O Λομπάρντι ήταν ενεργός κατά τις δεκαετίες 1980 και 1990, και το έργο του εστίαζε στην προσπάθεια της σύνθεσης πληροφοριών που μαζεύονταν από τη διερεύνηση σκανδάλων όπως της BBCI, της Lincoln Savings, του Charles Keating, της υπόθεσης Ιράν-Κόντρα κτλ. Κοιτώντας προς τα πίσω, μπορούμε να δούμε σε αυτά τα εγκλήματα τη γένεση αυτού που τώρα αποκαλούμε νεοφιλελευθερισμό – μια παγκόσμια πολιτική οικονομία που βασίζεται στην απορυθμισμένη χρηματοπιστωτική αγορά και απόσπαση πόρων και συντηρείται από το έγκλημα και τη διαφθορά. Συνέχεια ανάγνωσης

H ανθεκτικότητα του Συντάγματος

Standard

Με αφετηρία το βιβλίο των Ξενοφώντα Κοντιάδη και Αλκμήνης Φωτιάδου

του Κωνσταντίνου Τσουκαλά

Ποια είναι η ιστορική σχέση που συνδέει τα κράτη δικαίου, τις θεμελιακές αξίες και την οικονομική συγκυρία; Πώς προσεγγίζεται η «ικανότητα» των συνταγματικών τάξεων να συμβάλλουν στην άρση η άμβλυνση των κρίσεων; Ποια είναι τα κριτήρια βάσει των οποίων είναι δυνατόν να αξιολογείται η κανονιστική «ποιότητα» και η επιτυχημένη προσαρμογή των κρατών δικαίου στην πραγματικότητα;

Με τους ίδιους ή παραπλήσιους όρους, τα ερωτήματα αυτά είναι διιστορικά. Αλλά έχουν ιδιαίτερη σημασία σήμερα, σε εποχές κρίσης, όταν η πραγματικότητα προσλαμβάνεται με τη μορφή μιας έρπουσας «κατάστασης ανάγκης». Κατ’ ανάγκην, στα πλαίσια αυτά, επιτελούνται ριζικοί μετασχηματισμοί στην πρόσληψη του δέοντος αλλά και του επιτρεπτού. Διότι, όπως έλεγε ο Τζιουζέπε Τομάρι ντι Λαμπεντούζα στον Γατόπαρδο, «αν θέλουμε να παραμένουν τα πράγματα ως έχουν, όλα πρέπει να αλλάξουν».

Ρενέ Μαγκρίτ, «Το διπλό μυστικό», 1925

Ρενέ Μαγκρίτ, «Το διπλό μυστικό», 1925

Ωστόσο, το ερώτημα τι «θέλουμε» να παραμείνει σταθερό και τι «πρέπει» να αλλάξει είναι, προφανώς, ανοικτό. Όσο και αν η «σταθερότητα» και η «αντοχή» των εννόμων τάξεων στον χρόνο και η αντίστασή τους στην πάντα ελλοχεύουσα ιστορική πανουργία τείνουν συχνά να νοούνται ως ύπατοι πολιτειακοί αυτοσκοποί, οι όροι της αυτογνωσίας και της αναπαραγωγής τους αλλάζουν συνεχώς. Τόσο οι «τυπικές» αναθεωρήσεις του συνταγματικού «γράμματος» όσο και οι άτυπες διασταλτικές ή συσταλτικές ερμηνείες των συνταγματικών κανόνων εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο. Αυτή ακριβώς είναι η πολυεπίπεδη προβληματική που αναπτύσσεται από τον Κοντιάδη και τη Φωτιάδου. Ευλόγως δε, σε μιαν εποχή όπου όλα φαίνεται να κρέμονται από μια κλωστή, επιλέγεται μια οπτική γωνία «πολυπρισματικη». Παρότι λοιπόν στιβαρά νομική, η προσέγγιση είναι ταυτόχρονα κοινωνική, ιστορική, οικονομική και θεσμική.

Μοιραία, λοιπόν, φαίνεται να εμπλέκονται όλες οι μεγάλες λέξεις, ιδέες, αξίες και σημασίες της πολιτειακής και πολιτικής νεωτερικότητας: το Σύνταγμα, η έννομη τάξη, το κράτος δικαίου, τα ατομικά δικαιώματα, η εθνική και λαϊκή κυριαρχία, το κοινωνικό συμβόλαιο και, προφανώς, η δημοκρατία. Και μαζί με τις λέξεις, τις ιδέες και τις αξίες τίθενται επί τάπητος και οι σχέσεις τους με τα «πράγματα» και τα οργανωμένα συμφέροντα, οι επισφαλείς δηλαδή σχέσεις «όντος» και «δέοντος», που οριοθετούν τις τρέχουσες μορφές νομιμοποίησης και εκλογίκευσης του ιστορικού γίγνεσθαι. Με αυτή την έννοια, η «κρίση» που αποτελεί το ιστορικό υπόβαθρο του βιβλίου δεν νοείται απλώς ως οικονομική και δημοσιονομική, ούτε εκφράζεται μόνο στο επίπεδο των συνθηκών υλικής διαβίωσης. Αντιμετωπίζεται επίσης ως κρίση θεσμική και πολιτική, κρίση αξιών και κανονιστικών προτύπων, κρίση, σε τελική ανάλυση, ιδεών, νοημάτων και σημασιών: στο μέτρο που τίποτε δεν μπορεί να λειτουργεί όπως πριν, όλες οι θεμελιακές νομικές σημασίες μοιάζουν έωλες και εκκρεμείς. Συνέχεια ανάγνωσης

Tο ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ

Standard

συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου και του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Τα κείμενα του τόμου «To Όχι που έγινε Ναι», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΚΨΜ, γράφτηκαν, στη διάρκεια τρεισήμισι χρόνων (2012-2015), «για να αποτυπώσουν προσδοκίες, να επισημάνουν δυνατότητες, να αντιπαρατεθούν με ερμηνείες, να προειδοποιήσουν για κινδύνους και για να οριοθετήσουν στάσεις», όπως επισημαίνουν οι επιμελητές Χρήστος Λάσκος και Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος. Πέραν αυτού, τα κείμενα, με τις αποχρώσεις και τις αποκλίσεις τους, μαζί με την εισαγωγή των επιμελητών μπορούν να διαβαστούν ως κεφάλαια ενός ενιαίου βιβλίου, με κεντρικό άξονα το ανοιχτό πολιτικό ζήτημα της αποτίμηση της πρώτης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, της ανόδου και της ήττας με την υπογραφή του Μνημονίου. Γι’ αυτό και, διαβάζοντας κανείς το βιβλίο καταλαβαίνει ότι δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει μια «ιστορία του χθες» αλλά μια πολιτική κατάθεση στην ανοιχτή συζήτηση για την «επόμενη μέρα». Τα κείμενα έχουν γράψει οι: Γ. Αλμπάνης, Γ. Γιαννόπουλος, Ν. Γιαννόπουλος, Α. Ζαχιώτης, Η. Ιωακείμογλου, Α. Καρίτζης, Τ. Κορωνάκης, Τ. Κατερίνη, Κ. Κλοκίτη, Χ. Λάσκος, Α. Μπένος, Σ. Μπουρνάζος, Ν. Νικήσιανης, Δ. Παπαδάτος, Ν. Σαμανίδης, Π. Σταύρου, Ν. Τζουβάλα, Σ. Τυροβολάς, Η. Χρονόπουλος (σκίτσα: Τάσος Αναστασίου· μετάφραση από τα ιταλικά: Βαρβάρα Κυριλλίδου). 

«Tο ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ» είναι ο τίτλος του τόμου. Γιατί το δημοψήφισμα και η έκβασή του κατέχει τόσο κεντρικό ρόλο στην ανάλυσή σας;

Χρήστος Λάσκος: Η έκβαση του δημοψηφίσματος ίσως αποδειχτεί καθοριστική για την τύχη ολόκληρων γενιών στο μέλλον για δεκαετίες. Η υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να περιμένει το ευρωπαϊκό κατεστημένο.

Τα προηγούμενα χρόνια, η αστάθμητη ανάπτυξη ενός οιονεί «κομμουνιστικού κινδύνου» εντός της Ε.Ε. διαμόρφωνε μια πραγματική απειλή. Η συμβατική –ακόμη και ολοκληρωτική– συντριβή, με οικονομικά και γεωπολιτικά μέσα, ενός εγχειρήματος τέτοιου τύπου δεν θα αποτελούσε ασφαλή, τελειωτική νίκη. Αντίθετα, μάλλον άνοιγε, θάλεγε ο Αλτουσέρ, μια «ιστορία» χωρίς τελειωμό. Μόνη ασφαλή νίκη του συστήματος αποτελούσε η αυτοκατάργηση της αριστερής κυβέρνησης: η αποδοχή, από τον Αλιέντε, της εφαρμογής του προγράμματος του Πινοσέτ.

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου από το εξώφυλλο του βιβλίου, πρωτοδημοσιευμένο στην «Αυγή»

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου από το εξώφυλλο του βιβλίου, πρωτοδημοσιευμένο στην «Αυγή»

Δημοσθένης Παπαδάτος: Μια απαισιόδοξη αριστερή προσέγγιση θα έλεγε: «Τι άλλαξε το δημοψήφισμα; Μνημόνιο πριν, Μνημόνιο και τώρα». Μια πιο «αστική» θα πρόσθετε και τα capital controls. Όμως δεν έγιναν όλα για ένα άδειο πουκάμισο. Γι’ αυτό η πλευρά του «Ναι» έδωσε μια υπαρξιακή μάχη, όπως ακριβώς κι εμείς. Λέμε, γενικώς, ότι «η Ιστορία των κοινωνιών είναι ιστορία ταξικών αγώνων»· είναι όμως πολύ διαφορετικό η ιστορία αυτή να «μιλά» μέσα από τα στόματα του κόσμου στο δρόμο ή στα ΑΤΜ, και να ακούγεται σε όλο τον κόσμο. Άλλο το προσωπικό βίωμα της κρίσης (το επίδομα ανεργίας που καθυστερεί, η κάρτα σίτισης των αγαπημένων μας που λήγει), και άλλο μια ολόκληρη κοινωνία να συνειδητοποιεί το βάθος της διαίρεσής της και ποια ρίσκα μπορούν να πάρουν εκατομμύρια άνθρωποι όταν νιώθουν πως κάτι κρίνεται. Αλλιώς να καταγγέλλουμε –και δικαίως– την Ε.Ε.· αλλιώς να βλέπει όλος ο κόσμος πόσο ξένος με τη δημοκρατία είναι ο «υπαρκτός καπιταλισμός». Όλα αυτά ήταν τόσο «συμβολικά», όσο και η διαφορά ανάμεσα στο να θες να χορέψεις από χαρά στην πλατεία Συντάγματος και το να μη θες να βγαίνεις από το σπίτι: καθόλου. Στη ρωγμή που άνοιξε το δημοψήφισμα, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ διάλεξε πλευρά. Μετά τη ρωγμή, χιλιάδες άλλοι και άλλες ήταν –και είναι– αδύνατο να συνεχίσουμε όπως πριν. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας και ο παραμερισμός του Ευρωκοινοβουλίου

Standard

του Μααρτεν τεν Χάιερ και του Τόμας Σπαϊκερμπούρ

Κέντρο κράτησης ΒΙΑΛ Χίου - 4 Απριλίου 2016 (Λουίζα Γουλιαμάκη-AFP-Getty)

Κέντρο κράτησης ΒΙΑΛ Χίου – 4- Απριλίου 2016 (Λουίζα Γουλιαμάκη-AFP-Getty)

H Βirgit Sippel, Γερμανή ευρωβουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών, κατέθεσε στις 22 Μαρτίου ερώτηση στο Ευρωκοινοβούλιο με θέμα τη νομική φύση και τον δεσμευτικό χαρακτήρα της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας. Η Sippel θέτει τρία ερωτήματα, απευθυνόμενη στο ευρωπαϊκό Συμβούλιο: α) αν η συμφωνία (που τυπικά εμφανίστηκε με τη μορφή δήλωσης των ηγετών της Ε.Ε.) έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, β) αν ναι, γιατί δεν αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σύναψης σύμφωνα με το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γ) αν όχι, έχει ενημερωθεί η τουρκική πλευρά για τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα της και για το ότι ορισμένες πτυχές της μπορεί να μην εφαρμοσθούν, όπως αναμένεται; Ο Maarten den Heijer και ο Thomas Spijkerboer (αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς δικαίου και καθηγητής μεταναστευτικού δικαίου στο Vrije Universiteit του Άμστερνταμ, αντίστοιχα), σε μια εκτενή ανάλυσή τους (που δημοσιεύτηκε στο eulawanalysis.blogspot.gr) δείχνουν ότι, εφόσον πρόκειται ουσιαστικά για συνθήκη, το Συμβούλιο έπρεπε να έχει εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωκοινοβουλίου. Επιπλέον, οι όροι της είναι νομικά δεσμευτικά και για τα δύο μέρη, επομένως η συμφωνία μπορεί να προσβληθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και καταλήγουν: Συνέχεια ανάγνωσης

Παρόν και παρελθόν: οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς

Standard

Η αρχαία και η νέα Ελλάδα, το έθνος και η γλώσσα τις παραμονές του 1821

 του Βασίλη Κάλφα

Φώτης Κόντογλου, «Αρματολοί και κλέφτες»

Φώτης Κόντογλου, «Αρματολοί και κλέφτες»

Ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806), ο σπουδαιότερος εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού κατά τον 18ο αιώνα, θα πρέπει να είναι ο πιο μορφωμένος Έλληνας της γενιάς του. Αφού έχει συγγράψει τη δική του Λογική, αφού έχει διδάξει μαθηματικά και φυσικές επιστήμες στις περισσότερες από τις φημισμένες σχολές του υπόδουλου ελληνισμού, αφού έχει μεταφράσει στα ελληνικά τον Λοκ, τον Βολταίρο και τον Βολφ, το 1791-92 εκδίδει στην Αγία Πετρούπολη μια μετάφραση της Αινιάδας του Βιργιλίου «εν ηρωικώ τω μέτρω»: σε δακτυλικό εξάμετρο, δηλαδή, και στη γλώσσα του Ομήρου.[1] Η Αινιάδα έχει περίπου 11.000 στίχους, υπολογίστε λοιπόν πόσο καιρό θέλει κανείς, ακόμη κι αν αυτός είναι ο ακαταπόνητος Βούλγαρης, για να τη μεταφράσει σε ομηρικό δακτυλικό εξάμετρο. Ο δυσθεώρητος αυτός μόχθος καταβλήθηκε για να μεταφραστεί ένα σημαντικό ποίημα από τα λατινικά, από μια γλώσσα δηλαδή που καταλάβαιναν κατά τον 18ο αιώνα όλοι οι μορφωμένοι Ευρωπαίοι αλλά και οι Έλληνες, στην ομηρική γλώσσα που δεν καταλάβαινε σχεδόν κανένας. Η στάση του Βούλγαρη, όσο κι αν μας φαίνεται σήμερα παράλογη, είναι σαφής: η γλώσσα του ελεύθερου από την τουρκική σκλαβιά Έλληνα πρέπει να είναι η αρχαία ελληνική.

Από τον Βούλγαρη στον Κοραή και την έκδοση των Πολιτικών του Αριστοτέλη

Μια γενιά αργότερα, ο πολύ πιο συνετός και προσγειωμένος Αδαμάντιος Κοραής, επίσης ο πιο μορφωμένος Έλληνας του καιρού του, τον Σεπτέμβρη του 1821 εκδίδει στο Παρίσι τα Πολιτικά του Αριστοτέλη. Με τον τρόπο αυτό ο Κοραής θεωρεί ότι συμμετέχει από μακριά στην Ελληνική Επανάσταση που μόλις είχε ξεσπάσει — την οποία ωστόσο θεωρεί πρόωρη και άκαιρη με βάση το μορφωτικό επίπεδο των υπόδουλων Ελλήνων. Στα «Προλεγόμενά» του εξηγεί σε κατανοητή γλώσσα τη χρησιμότητα των Πολιτικών του Αριστοτέλη στη δεδομένη συγκυρία και προβάλλει ορισμένες από τις προωθημένες θέσεις του: την υπεράσπιση της αβασίλευτης δημοκρατίας, τη διάκριση των εξουσιών, τη διάδοση των νεωτερικών ιδεών της Ευρώπης, την αποδέσμευση της ελληνικής εκκλησίας από το Πατριαρχείο. Η κίνηση του Κοραή έχει συμβολικό χαρακτήρα. Ο μεγάλος διαφωτιστής δεν αυταπατάται θεωρώντας ότι τα πρωτότυπα κείμενα του Αριστοτέλη θα διαβαστούν από τους εξεγερμένους, ούτε είναι από εκείνους που πιστεύουν ότι η εξοικείωση με το ένδοξο παρελθόν αρκεί για την παλιγγενεσία των Ελλήνων. Το μήνυμα του Κοραή είναι πως κανένα σύγχρονο έθνος δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια του αν δεν έχει πρόσβαση στις βασικές ιδέες που διαμόρφωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Συνέχεια ανάγνωσης

Η «οικοδόμηση της εξουσίας» και η αναβίωση του συλλογικού φαντασιακού στην εποχή μας

Standard

Συνέντευξη του Ζερομ Ρους, εκδότη του περιοδικού ROAR

Μιλάει για την έντυπη έκδοση τoυ ROAR, την Κομμούνα στον 21ο αιώνα, την εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ, τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, τις προοπτικές του ευρωπαϊκού κινήματος

Τη συνέντευξη πήρε ο Στρατής Μπουρνάζος

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Το ROAR (roarmag.org), «ηλεκτρονικό περιοδικό ριζοσπαστικής φαντασίας», στα πάνω από πέντε χρόνια της ύπαρξής του, αποτελεί σημείο αναφοράς για τα κινήματα, την Αριστερά, τις αντιστάσεις και τον συντονισμό τους σε όλο τον πλανήτη, για τη γόνιμη σύγκλιση επαναστατικής θεωρίας και πράξης. Πριν λίγο καιρό το ROAR κυκλοφόρησε το πρώτο του έντυπο τεύχος, με θέμα «Revive la Commune!» (είχε προηγηθεί το «τεύχος 0», με θέμα «Building Power». Με αφετηρία την έκδοση, τα «Ενθέματα» μίλησαν με τον ιδρυτή και εκδότη του ROAR, Jerome Roos.

Στρ. Μπουρνάζος

Γιατί, έπειτα από τόσα χρόνια που το ROAR υπήρχε μόνο ηλεκτρονικά αποφασίσατε να εκδώσετε και ένα έντυπο περιοδικό; Και μάλιστα ένα περιοδικό με θεματικά αφιερώματα;

H οnline έκδοση έχει πολλά πλεονεκτήματα, αλλά είναι επίσης και πολύ εφήμερη: όπως αρέσκεται να λέει ο σχεδιαστής μας: «Το newsfeed είναι το μέρος όπου τα πράγματα πηγαίνουν για να πεθάνουν». Έπειτα από πέντε χρόνια λειτουργίας του ψηφιακού περιοδικού, θεωρήσαμε ότι είχαμε απορροφηθεί από τον κύκλο των ειδήσεων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης 24 ώρες το 24ωρο. Νιώθαμε, λοιπόν, την ανάγκη να κρατήσουμε λίγο μεγαλύτερη απόσταση από την «οικονομία των σόσιαλ μήντια» — για να κερδίσουμε περισσότερο χώρο προκειμένου να αντικατοπτρίσουμε πιο βαθιά και πιο θεωρητικά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κινήματα και τις πιθανές τους λύσεις. Θέλω να πιστεύω ότι η εξέλιξη αυτή αντανακλά ευρύτερες εξελίξεις μέσα στα κινήματα, στο πλαίσιο της επιθυμίας για μονιμότερες μορφές οργάνωσης.

Τούτου λεχθέντος, η έντυπη έκδοση είναι πρώτα απ’ όλα ένα πείραμα. Δεν έχουμε ιδέα αν θα πετύχει, ή για πόσο χρόνο θα είμαστε σε θέση να τη συντηρούμε. Έχουμε κάνει αυτή τη δουλειά σε εθελοντική βάση μέχρι τώρα, και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ισορροπήσουμε το ROAR με τις προσωπικές μας ευθύνες και την ανάγκη να εξοικονομήσουμε τα προς το ζην. Είναι πιθανό να χρειαστεί να αραιώσουμε σταδιακά την έντυπη έκδοση μετά από ένα ή δύο χρόνια, αλλά σ’ αυτή την περίπτωση, τουλάχιστον θα έχουμε δημιουργήσει μια όμορφη συλλογή από έντυπα και θα μπορούμε πάντοτε να επιστρέψουμε στην ηλεκτρονική δημοσίευση στο διαδίκτυο. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο διαχωρισμός των μεταναστών σε «καλούς» και «κακούς» πλήττει και τους δύο

Standard

του Ντάνιελ Τρίλινγκ

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Εικόνα:Ozan Kose/AFP/Getty

Οι πρώτες απελάσεις από την Ελλάδα, στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, πραγματοποιήθηκαν στις 4 Απριλίου. Παρά το γεγονός ότι η συμφωνία υπογράφτηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης, με την Ε.Ε. να υπόσχεται ότι για κάθε Σύρο που στέλνεται πίσω στην Τουρκία ένας άλλος Σύρος θα επανεγκαθίσταται στην Ευρώπη, οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που απελάθηκαν, αυτή την πρώτη μέρα, κατάγονταν από το Πακιστάν ή άλλες χώρες της Νότιας Ασίας. Ανήκουν στην κατηγορία που περιγράφονται συνήθως ως «οικονομικοί μετανάστες», και όχι πρόσφυγες. Κάποιοι από αυτούς μπορεί να έφυγαν από τη χώρα τους λόγω πολιτικών διώξεων ή των ένοπλων συγκρούσεων, ενώ πολλοί άλλοι έρχονται στην Ευρώπη επειδή δεν βρίσκουν κανέναν τρόπο να κερδίζουν τα προς το ζην στην πατρίδα τους. Ακολουθούν, όπως και οι πρόσφυγες, τις ίδιες επικίνδυνες διαδρομές και αντιμετωπίζουν τις ίδιες αυθαιρεσίες στα σύνορα της Ευρώπης, όπως και οι πρόσφυγες από τη Συρία ή την Ερυθραία λ.χ., αλλά κερδίζουν πολύ λιγότερο τη συμπάθεια των ΜΜΕ και έχουν λιγότερα δικαιώματα: αν δεν αιτηθούν άσυλο ή αν το αίτημά τους απορριφθεί, πρέπει είτε να ζούνε κρυμμένοι από τις αρχές των ευρωπαϊκών κρατών είτε να κινδυνεύουν να κρατηθούν επί μακρόν — όπως συνέβη στην Ελλάδα, το 2012, όταν η κυβέρνηση αποφάσισε να συλλαμβάνει και να φυλακίζει τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. Συνέχεια ανάγνωσης

Σήμερα Κυριακή στα Ενθέματα

Standard

 

Κείμενα των: Ντάνιελ Τρίλινγκ, Μάαρτεν τεν Χάιερ Τόμας Σπαϊκερμπούρ, Κωνσταντίνου Τσουκαλά, Ζερόμ Ρους, Βασίλη Κάλφα, Χρήστου Λάσκου, Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Roger de la Frasnaye, «Η κατάκτηση του αέρα», 1913

Roger de la Frasnaye, «Η κατάκτηση του αέρα», 1913

Ο διαχωρισμός των μεταναστών σε «καλούς» και «κακούς» πλήττει και τους δύο. Ο Ντάνιελ Τρίλινγκ γράφει με αφετηρία τις απελάσεις από την Ελλάδα στην Τουρκία, που ξεκίνησαν την προηγούμενη εβδομάδα: «Μεγάλο μέρος της συζήτησης γύρω από τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας έχει επικεντρωθεί στο αν για τους πρόσφυγες θα ακολουθηθεί η νόμιμη διαδικασία. Είναι ένα σημαντικό ζήτημα. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι οι ελληνικές αρχές δεν  δίνουν στους ανθρώπους την ευκαιρία να αιτηθούν για άσυλο, πριν εκδώσουν την απόφαση απέλασής τους. Επιπλέον, παρά τις προσπάθειες της Ε.Ε. να χαρακτηρίσει την Τουρκία “ασφαλή χώρα” υπάρχουν πολλά αποδεικτικά στοιχεία για το αντίθετο: η Διεθνής Αμνηστία υποστήριξε ότι η Τουρκία επέστρεψε βίαια  στην Καμπούλ μια ομάδα Αφγανών μεταναστών, μόνο μια ημέρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Αλλά το να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στους κινδύνους που διατρέχουν οι πρόσφυγες υποβάλλει την ιδέα ότι στους μετανάστες που δεν εμπίπτουν στη συγκεκριμένη κατηγορία –τους «οικονομικούς μετανάστες»–  τους αξίζει η όποια μεταχείριση τους επιφυλάσσεται. Κατά τη γνώμη μου, η βία του συνοριακού συστήματος συνδέεται εν πολλοίς με τη διαδικασία διαλογής των  “καλών” μεταναστών από τoυς “κακούς”, ενώ το να αντιπαραθέτεις τη μια ομάδα ενάντια στην άλλη καταλήγει, εν τέλει, να τους απειλεί όλους (μετ.: Στρ. Μπουλαλάκης).

Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας και ο παραμερισμός του Ευρωκοινοβουλίου. Ο Μάαρτεν τεν Χάιερ και ο Τόμας Σπαϊκερμπούρ (αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς δικαίου και καθηγητής μεταναστευτικού δικαίου στο Vrije Universiteitτου Άμστερνταμ, αντίστοιχα), δείχνουν ότι, εφόσον η κοινή δήλωση των ηγετών της Ε.Ε. έχει ουσιαστικά χαρακτήρα συμφωνίας, το Συμβούλιο έπρεπε να έχει εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη του  Ευρωκοινοβουλίου. Επιπλέον, οι όροι της είναι νομικά δεσμευτικά και για τα δύο μέρη, επομένως η συμφωνία  μπορεί να προσβληθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η «οικοδόμηση της εξουσίας» και η αναβίωση του συλλογικού φαντασιακού στην εποχή μας. Συνέντευξη του Ζερόμ Ρους. Το  roarmag.org, «ηλεκτρονικό περιοδικό ριζοσπαστικής φαντασίας», αποτελεί σημείο αναφοράς για τα κινήματα και την Αριστερά. Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε το πρώτο του έντυπο τεύχος, με θέμα Revive laCommune!» (είχε προηγηθεί το «τεύχος 0», με θέμα «BuildingPower»). Μιλήσαμε με τον ιδρυτή και εκδότη του, JeromeRoos, για τη σημασία των έντυπων εγχειρημάτων, την Κομμούνα στον 21ο αιώνα, τον ΣΥΡΙΖΑ, τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, τις προοπτικές του ευρωπαϊκού κινήματος:

«H οnline έκδοση έχει πολλά πλεονεκτήματα, αλλά είναι επίσης και πολύ εφήμερη: όπως αρέσκεται να λέει ο σχεδιαστής μας: Το newsfeed είναι το μέρος όπου τα πράγματα πηγαίνουν για να πεθάνουν. […].

Στο τεύχος # 0 προσπαθήσαμε να προσφέρουμε μια πανοραμική επισκόπηση μιας σειράς σύγχρονων αγώνων που μας έχουν εμπνεύσει. Κύριος στόχος μας ήταν να ασχοληθούμε κριτικά με τις δύο κυρίαρχες πτέρυγες της Αριστεράς: τα ριζοσπαστικά κόμματα, το πολιτικό σχέδιο των οποίων είναι κυρίως η «κατάληψη της εξουσίας», και τα κινήματα βάσης που έχουν πολλές δημιουργικές δυνατότητες, αλλά ενίοτε εμφανίζουν μια πολύ ισχυρή αποστροφή προς την έννοια της εξουσίας και συχνά προτιμούν να μην ασχολούνται καθόλου με το θέμα.

Το ζήτημα της “οικοδόμησης εξουσίας” απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στον απόηχο της ελληνικής εμπειρίας του περασμένου καλοκαιριού, όταν έγινε οδυνηρά προφανές ότι «κατάκτηση της εξουσίας» σημαίνει πολύ περισσότερα πράγματα από το να δίνεις ωραίες υποσχέσεις και να κερδίζεις κοινοβουλευτικές εκλογές. Αν η Αριστερά θέλει να γίνει μια οργανωμένη κοινωνική και πολιτική δύναμη που μπορεί να αμφισβητήσει και, τελικά, να νικήσει την τεράστια εξουσία του κεφαλαίου, πρέπει να ξεκινήσει από τη βάση –τις γειτονιές και τους χώρους εργασίας– με την οικοδόμηση δημοκρατικών οργάνων λαϊκής εξουσίας για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού της εργατικής τάξης υπό τον νεοφιλελευθερισμό και τη μείωση της δομικής εξάρτησης της κοινωνίας από την αναπαραγωγή του χρηματιστικού κεφαλαίου» (μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης).

Παρόν και παρελθόν: οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς. Η αρχαία και η νέα Ελλάδα, το έθνος και η γλώσσα τις παραμονές του 1821. Ο πανηγυρικός του Βασίλη Κάλφα στον φετινό εορτασμό της επετείου της 25ης Μαρτίου στο ΑΠΘ: «Ο Αδαμάντιος Κοραής, τον Σεπτέμβρη του 1821, εκδίδει στο Παρίσι τα Πολιτικά του Αριστοτέλη. Με τον τρόπο αυτό ο Κοραής θεωρεί ότι συμμετέχει από μακριά στην Ελληνική Επανάσταση που μόλις είχε ξεσπάσει – την οποία ωστόσο θεωρεί πρόωρη και άκαιρη με βάση το μορφωτικό επίπεδο των υπόδουλων Ελλήνων. Στα «Προλεγόμενά» του εξηγεί σε κατανοητή γλώσσα τη χρησιμότητα των Πολιτικώντου Αριστοτέλη στη δεδομένη συγκυρία και προβάλλει ορισμένες από τις προωθημένες θέσεις του: την υπεράσπιση της αβασίλευτης δημοκρατίας, τη διάκριση των εξουσιών, τη διάδοση των νεωτερικών ιδεών της Ευρώπης, την αποδέσμευση της ελληνικής εκκλησίας από το Πατριαρχείο. Η κίνηση του Κοραή έχει συμβολικό χαρακτήρα. Ο μεγάλος διαφωτιστής δεν αυταπατάται θεωρώντας ότι τα πρωτότυπα κείμενα του Αριστοτέλη θα διαβαστούν από τους εξεγερμένους, ούτε είναι από εκείνους που πιστεύουν ότι η εξοικείωση με το ένδοξο παρελθόν αρκεί για την παλιγγενεσία των Ελλήνων. Το μήνυμα του Κοραή είναι πως κανένα σύγχρονο έθνος δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια του αν δεν έχει πρόσβαση στις βασικές ιδέες που διαμόρφωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό».

Το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ. Συνέντευξη. Ο Χρήστος Λάσκος και ο Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος μιλάνε με την ευκαιρία του συλλογικού τόμου «Το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ. Η διαδρομή του ΣΥΡΙΖΑ από την πρώτη κυβέρνηση ως τον θρίαμβο του δημοψηφίσματος και από την ήττα στη συστημική προσαρμογή», τον οποίο επιμελήθηκαν:

Χρήστος Λάσκος: «Η έκβαση του δημοψηφίσματος ίσως αποδειχτεί καθοριστική για την τύχη ολόκληρων γενιών στο μέλλον για δεκαετίες. Η υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να περιμένει το ευρωπαϊκό κατεστημένο. Η συμβατική –ακόμη και ολοκληρωτική– συντριβή, με οικονομικά και γεωπολιτικά μέσα, ενός εγχειρήματος τέτοιου τύπου δεν θα αποτελούσε ασφαλή, τελειωτική νίκη. Αντίθετα, μάλλον άνοιγε, θάλεγε ο Αλτουσέρ, μια «ιστορία» χωρίς τελειωμό. Μόνη ασφαλή νίκη του συστήματος αποτελούσε η αυτοκατάργηση της αριστερής κυβέρνησης: η αποδοχή, από τον Αλιέντε, της εφαρμογής του προγράμματος του Πινοσέτ». 

Δημοσθένης Παπαδάτος: Μια απαισιόδοξη αριστερή προσέγγιση θα έλεγε: «Λέμε, γενικώς, ότι “η Ιστορία των κοινωνιών είναι ιστορία ταξικών αγώνων»· είναι όμως πολύ διαφορετικό η ιστορία αυτή να “μιλά” μέσα από τα στόματα του κόσμου στο δρόμο ή στα ΑΤΜ, και να ακούγεται σε όλο τον κόσμο. Άλλο το προσωπικό βίωμα της κρίσης (το επίδομα ανεργίας που καθυστερεί, η κάρτα σίτισης των αγαπημένων μας που λήγει), και άλλο μια ολόκληρη κοινωνία να συνειδητοποιεί το βάθος της διαίρεσής της και ποια ρίσκα μπορούν να πάρουν εκατομμύρια άνθρωποι όταν νιώθουν πως κάτι κρίνεται. Αλλιώς να καταγγέλλουμε –και δικαίως– την Ε.Ε.· αλλιώς να βλέπει όλος ο κόσμος πόσο ξένος με τη δημοκρατία είναι ο «υπαρκτός καπιταλισμός». Όλα αυτά ήταν τόσο «συμβολικά», όσο και η διαφορά ανάμεσα στο να θες να χορέψεις από χαρά στην πλατεία Συντάγματος και το να μη θες να βγαίνεις από το σπίτι: καθόλου».

H ανθεκτικότητα του Συντάγματος. Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γράφει με αφετηρία το βιβλίο των Ξενοφώντα Κοντιάδη και Αλκμήνης Φωτιάδου (εκδ. Σάκκουλας): «H ιστορική δοκιμασία που φαίνεται να υφίστανται τα κοινωνικά δικαιώματα δεν είναι τεχνική αλλά καθαρά πολιτική. Όπως και πολιτικά και όχι τεχνικά ή λογικά είναι και τα κριτήρια που οδηγούν τόσο στη ρητή “συνταγματοποίηση” ορισμένων ρυθμίσεων και απορρυθμίσεων όσο και στην άρρητη “απο-συνταγματοποίηση” άλλων. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι την ίδια στιγμή που τα όρια της δημοσιονομικής πειθαρχίας τείνουν να περιβάλλονται με καταστατικές συνταγματικές ή παρα-συνταγματικές εγγυήσεις, τα όρια της απογύμνωσης των κοινωνικών δικαιωμάτων περιβάλλονται με μιαν αξεπέραστη αχλύ κανονιστικής ασάφειας».

Μακεδονική σαλάτα

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Η λέξη που κυριάρχησε στην επικαιρότητα τον προηγούμενο μήνα, προκαλώντας αναστάτωση η οποία θα μπορούσε να έχει ακόμα και ευρύτερες πολιτικές συνέπειες και δεν έχει ακόμα εντελώς καταλαγιάσει, είναι ένα κύριο όνομα, ένα τοπωνύμιο, το πιο φορτισμένο τοπωνύμιο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες στην ελληνική πολιτική σκηνή — η Μακεδονία.

Το ζήτημα έχει δημιουργηθεί από τότε που η ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε στα συστατικά της ομόσπονδα κράτη και η έως τότε ομόσπονδη Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας ανακήρυξε την ανεξαρτησία της ως Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Πίνακας του Νikola Martinoski

Είναι αλήθεια ότι ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε αντιμετωπίσει ρεαλιστικά το ζήτημα και είχε επιδιώξει συμβιβαστική λύση με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών την άνοιξη του 1992 απέρριψε τις προτάσεις του πακέτου Πινέιρο (έτσι λεγόταν ο Πορτογάλος υπουργός Εξωτερικών που προέδρευε στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΟΚ) και υιοθέτησε αδιάλλακτη γραμμή, απορρίπτοντας οποιαδήποτε ονομασία περιείχε τη λέξη Μακεδονία ή παράγωγά της –μια μαξιμαλιστική θέση που υποτίθεται ότι εξακολουθεί να δεσμεύει τη χώρα μας και σήμερα, έστω κι αν στην πραγματικότητα, στις διαπραγματεύσεις που συνεχίζονται, η Ελλάδα έχει στόχο (και θα είναι πολύ ικανοποιημένη αν τον πετύχει) μια σύνθετη ονομασία erga omnes — μια λατινικούρα των διπλωματών που σημαίνει «για όλες τις χρήσεις» (κατά λέξη: απέναντι στους πάντες). Συνέχεια ανάγνωσης

Παραγωγική Ανασυγκρότηση και οικολογία

Standard

Η σημασία της εμπλοκής των τοπικών κοινωνιών

 του Γ. Π. Στάμου

Αν κάτι αναδείχθηκε καθαρά τον καιρό των Μνημονίων, είναι η αδήριτη ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με τη γεωργία να αποτελεί το βασικό πεδίο της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Από όσο είμαι σε θέση τουλάχιστον να γνωρίζω, η παρέμβαση του οικολογικού κινήματος στη σχετική συζήτηση είναι ανύπαρκτη. Είμαι της γνώμης, ωστόσο, ότι χωρίς την οικολογική προοπτική η οποιαδήποτε απόπειρα ανάταξης του χώρου της γεωργίας θα οδηγήσει και πάλι στα γνωστά αδιέξοδα.

Διαμαντής Διαμαντόπουλος – Kαρπούζια

Τι μπορεί να προσφέρει η οικολογική προοπτική, και μάλιστα η αριστερή; Την ιδέα ότι η κατανόηση των φαινομένων της γεωργικής παραγωγής δεν είναι υπόθεση γεωργικών τεχνικών, αλλά διαμορφώνεται στο πλαίσιο μιας συζήτησης όπου μετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι. Σε ότι αφορά την Αριστερά, βασική της επιδίωξη είναι να εδράσει τη συζήτηση στο έδαφος του ρεαλισμού, την παραδοχή δηλαδή ότι είναι άλλο πράγμα τα φυσικά φαινόμενα που τρέχουν εκεί έξω και άλλο η γνώση που αποκτάμε γι’ αυτά μέσω έντονης διανοητικής προσπάθειας και συλλογισμών. Να πει, με άλλα λόγια, ότι τα φυσικά φαινόμενα εκεί έξω διαθέτουν τη δική τους αντικειμενική δυναμική, ανεξάρτητα από την αντίληψη και τη γνώση που σχηματίζουν οι άνθρωποι για αυτά. Να προσθέσει, όμως, ότι ο τρόπος που κατανοούμε τα αντικειμενικά φυσικά αντικείμενα είναι διαδικασία κοινωνική και αντανακλά τον συσχετισμό κοινωνικών δυνάμεων. Κατά συνέπεια, διαθέτει ισχυρά ιδεολογικά φορτία, εξυπηρετεί κοινωνικά προτάγματα και πραγματώνεται σε ένα πεδίο κοινωνικών συγκρούσεων. Συνέχεια ανάγνωσης

Κορυδαλλός, Αύγουστος 1972: Τιμή στη μεγάλη Άννα Συνοδινού

Standard

Αφορμή για το σύντομο αυτό σημείωμα στάθηκε ο θάνατος της Άννας Συνοδινού, στις αρχές της χρονιάς, που ξύπνησε μνήμες παλιών εποχών και αγαπημένων ανθρώπων και συναγωνιστών. Ας είναι, λοιπόν, ένας ακόμα, όψιμος, φόρος τιμής στη μνήμη της.

«Ε»

του Θανάση Καλαφάτη

Οι πολιτικοί κρατούμενοι, παλιότεροι και νεότεροι, πίσω από τα σίδερα των φυλακών, από τα χρόνια του Εμφυλίου μέχρι το 1974, υψηλά το αγωνιστικό φρόνημα, καλλιεργούσαν μέσα σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες τις τέχνες και τα γράμματα και τιμούσαν με κάθε τρόπο όλους εκείνους τους πνευματικούς ανθρώπους που έβρισκαν τρόπο να αντισταθούν στο χουντικό καθεστώς.

Ιδιαίτερα στις φυλακές της χούντας το παράνομο περιοδικό των πολιτικών κρατουμένων, Τετράδια της φυλακής, που εναπόκεινται σήμερα στα αρχεία της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), καταπιάνονταν πολλές φορές με τις αντιστασιακές φωνές και παρεμβάσεις των πνευματικών δημιουργών της χώρας μας. Αναφέρουμε εδώ το τεύχος αφιέρωμα στο μεγάλο ποιητή Γιώργο Σεφέρη καθώς και το πορτραίτο που φιλοτέχνησε στις φυλακές Κορυδαλλού ο πολιτικός κρατούμενος Βασίλης Μπαλωμένος και το οποίο κόσμησε το τεύχος 21 των Τετραδίων του Αυγούστου του 1972 με τη λεζάντα ως αναφέρεται στη σελίδα 3, «Εξώφυλλο: Η Άννα Συνοδινού. Αφιερωμένο στην εξαίρετη ηθοποιό, τόσο ευαίσθητη στο σημερινό δράμα της χώρας μας, στην επανεμφάνισή της μετά πέντε χρόνια “σιωπής”».

Πρόκειται για μια δυνατή παρουσία της ελληνίδας δραματουργού με την κυκλοφορία ενός δίσκου όπου γίνεται διάπυρος κήρυκας της ελευθερίας. Στο δίσκο αυτό διαβάζει κείμενο και στίχους Ανδρέα Κάλβου, Ρήγα Φεραίου, Διονυσίου Σολωμού και Μακρυγιάννη με μουσική και τραγούδια του Χρήστου Λεοντή και της  Μαρίας Δημητριάδη.

Ο οξύμωρος «πόλεμος» κατά της τρομοκρατίας

Standard

του Ζύγκμουντ Μπάουμαν

Άραγε στόχευσε με επιτυχία την «καρδιά της Ευρώπης» η πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στις Βρυξέλλες, όπως υπαινίχθηκαν τόσοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης (όπως ο έχων αύρα αυθεντίας και πολυδιαβασμένος σχολιαστής των New York Times Roger Cohen, στο άρθρο του στις 22 Μαρτίου); Ή μήπως θα έπρεπε να καταδικάσουμε και να αποφύγουμε αυτό τον συμβολισμό, που τόσο εκτιμούν οι τρομοκράτες;

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Η «καρδιά» που οι τρομοκράτες επιλέγουν, στοχεύουν και κάνουν το παν για να χτυπήσουν είναι πάντα κάποιο από τα μέρη όπου αφθονούν, πάντα έτοιμες, οι τηλεοπτικές κάμερες και οι ανταποκριτές παραμονεύουν διψασμένοι για τη νέα συγκλονιστική αίσθηση που θα τους εγγυηθεί αυξημένη τηλεθέαση λίγων έστω ημερών. Ακόμα και δέκα φορές περισσότερα θύματα μεταξύ των Τροπικών του Καρκίνου και του Αιγόκερω (ας πούμε στη Σομαλία, την Υεμένη ή το Μάλι) δεν θα είχαν την παραμικρή τύχη να προβληθούν και να μεγεθυνθούν όσο αυτά που προσφέρουν οι επιθέσεις στη Νέα Υόρκη, τη Μαδρίτη, το Λονδίνο, το Παρίσι ή τις Βρυξέλλες. Είναι σε αυτά τα μέρη που και οι ψίθυροι αποκτούν την ισχύ κεραυνών: με ελάχιστα έξοδα (ένα αεροπορικό εισιτήριο, ένα καλάσνικοφ, ένα πρωτόγονο χειροποίητο εκρηκτικό, και τις ζωές ενός ή μιας χούφτας απελπισμένων), κι ο τελευταίος υπερ-φιλόδοξος δολοπλόκος μπορεί να αποκομίσει ατελείωτες ώρες, μέρες και εβδομάδες δωρεάν τηλεοπτικού χρόνου. Και, το πιο σημαντικό, να πυροδοτήσει μια νέα σειρά χτυπημάτων, εκ μέρους των κυβερνήσεων των διαφόρων κρατών, στις δημοκρατικές αξίες, τις οποίες καλούνται να προστατεύσουν και οι τρομοκράτες είναι αποφασισμένοι να καταστρέψουν. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συλλογή των λέξεων: Για ένα λεξικό του Καβάφη

Standard

της Κατερίνας Γκίκα

«Την δουλειά την έκαμα χωρίς να με δώση κανέναν κόπο. Με ήταν μάλιστα διασκέδασις. Οσάκις διάβαζα ένα βιβλίο, όταν συναντούσα καμμιά λέξι όχι μόνον σπάνια, αλλά και όμορφη ή χρήσιμη, την εσημείωνα αμέσως».[1]

Οδυσσέας Γαληνός-Παπαρούνης (Wu Design Lab), «Kουβέντες στοιβαγμένες μέσα του», 2012 (το έργο απαρτίζεται από στίχους ή λέξεις 166 ποιημάτων του Κ.Π. Καβαφη) Πήγη:http://www.designmag.gr

Οδυσσέας Γαληνός-Παπαρούνης (Wu Design Lab), «Kουβέντες στοιβαγμένες μέσα του», 2012 (το έργο απαρτίζεται από στίχους
ή λέξεις 166 ποιημάτων του Κ.Π. Καβαφη) Πήγη:http://www.designmag.gr

Αυτά γράφει, ανάμεσα σε άλλα, ο Καβάφης στο Σχεδίασμα εισαγωγής που συνόδευε μια Συλλογή λέξεων που είχε κάνει. Σημείωνε σε «χαρτάκια» λήμματα και ερμηνείες, αντέγραφε διαφωτιστικά παραθέματα, συμπλήρωνε με τα δελτία αυτά ένα λεξικό και, όταν εκείνο υπερχείλισε, τα τακτοποίησε ξεχωριστά, με σειρά αλφαβητική. Η ξεγνοιασιά, η ευκολία της πράξης, η χαρά, τα δύσκολα έργα σαν έργα σχόλης, η sprezzatura που αποπνέει αυτό το μικρό κείμενο ίσως να θεώρησε πως δεν θα είναι συγγνωστά· και το συγκεκριμένο χωρίο το διέγραψε, ίσως και γιατί δεν είχε ισχύ για όλη τη συλλογή, ή ταιριαστά με όσα ξέρουμε πως σκεφτόταν ο Καβάφης για την υποδοχή που έχει η απουσία σοβαροφάνειας: «Δυσκολεύει τες δουλειές. […] Όλα τα πράγματα είναι προβλήματα και δυσκολίες για την αγραμματοσύνη τους και για την κουταμάρα τους. […] Γι’ αυτό κ’ εγώ καταγίνομαι στους πολλούς να παρουσιάζω σοβαρήν όψι. Hύρα πως μεγάλως με διευκολύνει τες υποθέσεις μου. Eσωτερικώς γελώ και αστειεύομαι πολύ».[2] Συνέχεια ανάγνωσης

Η κληρονομιά και ο αγώνας για τα δικαιώματα στην Ελλάδα

Standard

80 χρόνια Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

συνέντευξη του Κωστή Τσιτσελίκη, προέδρου της ΕλΕΔΑ

 

Η πρώτη απόπειρα για την ίδρυση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) έγινε τον Απρίλιο του 1936. Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου απαγόρευσε το σωματείο. Η Ένωση ιδρύθηκε εκ νέου το 1953 και λειτουργεί έως σήμερα, με διάλειμμα την επταετία των συνταγματαρχών. Στα χρόνια αυτά, η Ένωση έχει αναδειχθεί σε βασικό κόμβο στον χώρο της, όντας το παλιότερο και μεγαλύτερο σωματείο με γενικό καταστατικό στόχο την προάσπιση των δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Με αφορμή την επέτειο των ογδόντα ετών από την πρώτη ίδρυσή της, η Ένωση οργανώνει εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50), αύριο, Δευτέρα 4 Απριλίου, 7 μ.μ. Θα εισηγηθούν ο ιστορικός Μιχάλης Μωραϊτίδης και ο κοινωνιολόγος Αλέξανδρος Σακελλαρίου. Θα μεταφέρουν το κλίμα της εποχής τους: η Μαρία Δρίβα (πρόεδρος Νεολαίας, 1957-1960), και οι πρώην πρόεδροι της Ένωσης Νίκος Φραγκάκης, Νίκος Αλιβιζάτος και Δημήτρης Χριστόπουλος. Συντονίζει ο Κωστής Τσιτσελίκης.

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχει μια ανέλπιστα μακρά ιστορία για οργάνωση δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Τι αλλάζει από το 1936 ή το 1953 μέχρι σήμερα;

Η Ένωση ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε σε ένα περιβάλλον συρρικνωμένης και συνεχώς επαπειλούμενης δημοκρατίας. Στο περιβάλλον αυτό, ο αγώνας για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν πολιτικά επικίνδυνος, αλλά οριοθετημένος με σαφήνεια σε ό,τι αφορούσε τους στόχους του. Το 1974 συνιστά, και για τα δικαιώματα και για πολλά άλλα, τομή. Οι υπερασπιστές των δικαιωμάτων δεν κινδυνεύουν και έχουν άλλες δυνατότητες παρέμβασης, αλλά ταυτόχρονα το νέο περιβάλλον είναι εξαιρετικά πιο πολύπλοκο όσον αφορά την κατανόηση, την πρόληψη και την καταστολή των νέων μορφών παραβιάσεων που προκύπτουν. Για παράδειγμα, η διεύρυνση των φιλελεύθερων δημοκρατιών –κάτι που ζήσαμε στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης– δημιούργησε μια σύνθετη και αντιφατική κατάσταση: ο εναγκαλισμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων συμβαδίζει με την επίκλησή τους ως μέσου νομιμοποίησης πολιτικών για την απαξίωση τους. Στο ίδιο πλαίσιο, ας σκεφτούμε την αναβίωση εθνικών συγκρούσεων και την επέμβαση της «διεθνούς κοινότητας» με πρόσχημα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και δη αυτών των μειονοτήτων. Συνέχεια ανάγνωσης

Επόμενος σταθμός: Ουτοπία

Standard

Ο αγώνας των εργατών στο κατειλημμένο εργοστάσιο της ΒΙΟΜΕ

 συνέντευξη του σκηνοθέτη Απόστολου Καρακάση

«Στόχος ήταν να παρατηρήσω σε βάθος το έπος κάποιων ανθρώπων τσακισμένων από την κρίση, με όλες τις αντιφάσεις και τις κωμικοτραγικές πτυχές της πραγματικότητας» 

Απόστολος Καρακάσης. Φωτογραφία του Στράτου Καλαφάτη

Απόστολος Καρακάσης.
Φωτογραφία του Στράτου
Καλαφάτη

«Η ταινία σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός αγώνα εκ των έσω, μια πολύπλευρη και βαθιά ανθρώπινη ματιά σε κάποιους ήρωες της καθημερινότητας που έχουν το παράτολμο θάρρος να αγωνίζονται για τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται ένας από τους πιο εμπνευσμένους και ανυποχώρητους αγώνες στον κόσμο που εκτυλίσσεται στη Βόρεια Ελλάδα», γράφουν ο σκηνοθέτης Άβι Λιούις και η Nαόμι Κλάιν για το ντοκιμαντέρ «Επόμενος σταθμός: Ουτοπία» σε σκηνοθεσία Απόστολου Καρακάση (βοηθός σκηνοθέτη: Θανάσης Καφετζής, μουσική: Σπύρος Γασπαράτος, παραγωγοί: Μάρκος Γκαστίν, Ελένη Χανδρινού). Κρατάω την «πολύπλευρη» και «βαθιά ανθρώπινη» ματιά. Γιατί, πέραν των κινηματογραφικών της αρετών, το ντοκυμαντέρ ξεχωρίζει, κατά τη γνώμη μου, καθώς η διάθεση για να στηριχθεί και να αναδειχθεί ο αγώνας των εργατών που κατέλαβαν και αυτοδιαχειρίζονται τη ΒΙΟΜΕ, δεν οδηγεί σε μια κινηματογραφική αφήγηση επίπεδη, ρηχή και διδακτική. Γιατί η ανάδειξη αυτή, στη ματιά του σκηνοθέτη, περιλαμβάνει τις αντιθέσεις και τις δυσκολίες — και έτσι η ταινία είναι ανοιχτή σε πολλές αναγνώσεις, από τις πιο αισιόδοξες και επικές μέχρι πιο μελαγχολικές. Και αυτό προσωπικά το θεωρώ μεγάλη επιτυχία της, κινηματογραφικά αλλά και πολιτικά.

Στρ. Μπ.

 

Πώς οδηγήθηκες στην απόφαση να γυρίσεις το ντοκιμαντέρ; Ποιο ήταν το έναυσμα και οι αρχικές σκέψεις;

Από τότε που μας προέκυψε η οικονομική κρίση, ήθελα να κάνω μια ταινία που να αποτυπώνει τους καιρούς μας. Το αισθανόμουν σαν χρέος, αλλά δεν είχα βρεθεί μπροστά στην ιστορία εκείνη που θα με παρακινούσε στη μεγάλη περιπέτεια να αφιερώσω χρόνια από τη ζωή μου και όλη μου την ενέργεια για να παρακολουθήσω στενά τις «ζωές κάποιων άλλων» και να τις μεταφέρω στον κινηματογράφο. Δεν ήθελα να πω μια ακόμη καταθλιπτική ιστορία, ούτε να αναπαραστήσω τη σύνθετη κοινωνική εμπειρία των χρόνων μας μεροληπτικά ή απλουστευτικά. Όταν έμαθα ότι οι πρώην εργαζόμενοι στη ΒΙΟ.ΜΕ. θα καταλάμβαναν το εργοστάσιό τους ένιωσα ότι αυτή ήταν πραγματικά μια πολύ δυνατή ιστορία επιβίωσης, η οποία αντανακλούσε συγχρόνως το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο σε πολλά επίπεδα. Προσωπικά μου κινούσε τρομερά το ενδιαφέρον αυτό το εγχείρημα, ήθελα να το ζήσω από κοντά και κυρίως ήθελα να γνωρίσω έναν-έναν τους εργάτες αυτούς οι οποίοι στα πενήντα τους χρόνια είχαν αποφασίσει να κάνουν ό,τι πιο ριζοσπαστικό υπάρχει: να καταλάβουν τα μέσα παραγωγής και να λειτουργήσουν ένα ολόκληρο εργοστάσιο μόνοι τους, αμεσοδημοκρατικά! Πίσω από την απρόσωπη ταμπέλα «άνεργοι, επαναστατημένοι, προλετάριοι» ήθελα να κατανοήσω σε βάθος όλους αυτούς τους ήρωες της καθημερινότητας, να δω από πού προέρχονταν, ποιες ήταν οι βαθιές τους ανάγκες και επιθυμίες, να ζήσω την περιπέτεια του αγώνα τους ενάντια στο σύστημα που τους καταδίκασε στην ανεργία, αλλά και του προσωπικού τους εσωτερικού αγώνα, καθώς πασχίζουν να μετασχηματιστούν, να αναθεωρήσουν νοοτροπίες, πεποιθήσεις και αξίες της προηγούμενης ζωής τους για να επιβιώσουν την «επόμενη μέρα». Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί η Τουρκία δεν είναι «ασφαλής χώρα»

Standard

των Εμμανουέλα Ρομαν, Θίοντορ Μπερντ, Τάλια Ράντκλιφ

Το ζήτημα του ορισμού μιας χώρας ως «ασφαλούς τρίτης» είναι κομβικό για το προσφυγικό και τα δικαιώματα. Σήμερα, στο συγκεκριμένο πλαίσιο, που ορίζει η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε.-Τουρκίας, η οποία έχει βασική επιδίωξη τον περιορισμό με κάθε τρόπο των προσφυγικών ροών από την Τουρκία, το αν η Τουρκία είναι «ασφαλής τρίτη χώρα» συνιστά κλειδί για την εφαρμογή της. Το είπε, πολύ καθαρά και κυνικά, την Τρίτη, η εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Νατάσα Μπερτό: «Η Τουρκία πρέπει να αναγνωρίσει την Τουρκία σαν “ασφαλή τρίτη χώρα”, έτσι ώστε να μπορούν να κηρυχθούν απαράδεκτα τα αιτήματα ασύλου στην Ελλάδα και επομένως οι αιτούντες να επιστρέφονται στην Τουρκία». Το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία, και το ότι ο νόμος για το άσυλο που ψηφίστηκε την Παρασκευή δεν αναγνωρίζει η Τουρκία ως «ασφαλής τρίτη χώρα» δεν προσφέρεται για κανέναν εφησυχασμό, διότι, πολύ απλά, ο νόμος, από τη φύση του, δεν θα καθόριζε ποιες χώρες είναι ασφαλείς και ποιες όχι. Παραθέτουμε αποσπάσματα από μια πολυσέλιδη ανάλυση των νομικών Emanuela Roman Theodore Baird, Talia Radcliffe (ερευνήτριες και οι τρεις στο Vrije Universiteit Amsterdam), που με σαφή νομική γλώσσα και τεκμηρίωση αναλύουν το ζήτημα. Η ανάλυση δημοσιεύθηκε, στις 10.2.2016 (στο μπλογκ των Ενθεμάτων δημοσιεύεται μαζί με τις σχετικές παραπομπές).

Στρ. Μπουρνάζος

Σύροι πρόσφυγες στην Άγκυρα, Δεκέμβριος 2014. Φωτογραφίες του Jonny Hogg, από το flickr

Σύροι πρόσφυγες στην Άγκυρα, Δεκέμβριος 2014. Φωτογραφία του Jonny Hogg, από το flickr

Σε γενικές γραμμές, σήμερα «τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου στην Τουρκία βρίσκονται στο χειρότερο επίπεδο που έχω δει στα δώδεκα χρόνια που δουλεύω για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία», διαπιστώνει η Emma Sinclair-Webb, ερευνήτρια του Human Right Watch για την Τουρκία. Από την έναρξη των «επιχειρήσεων ασφαλείας» το καλοκαίρι του 2015, το Κουρδιστάν έχει υποστεί έντονη κρατική βία σε αστικές περιοχές, με θανάτους αμάχων, που οδηγούν σε νέες μετακινήσεις πληθυσμών στην περιοχή. Πανεπιστημιακοί που υπέγραψαν μια έκκληση για ειρήνη, μπήκαν στο στόχαστρο της κυβέρνησης, κατηγορούμενοι για «προπαγάνδιση της τρομοκρατίας» και «προσβολή της Τουρκικής Δημοκρατίας».

Η Τουρκία φιλοξενεί περίπου 2 εκατομμύρια εκτοπισμένους Σύρους, και εφαρμόζει ένα προσωρινό καθεστώς προστασίας που περιορίζει τα δικαιώματά τους, συνεργαζόμενη με την Ε.Ε. για την αποφυγή της δευτερογενούς μετακίνησης των Σύρων προς την Ευρώπη, με την ανάπτυξη των πλοίων του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο. Τον Φεβρουάριο του 2016, η επίθεση της συριακής κυβέρνησης στο Χαλέπι –που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ρωσίας– οδήγησε δεκάδες χιλιάδες να εγκαταλείψουν την περιοχή και να κινηθούν προς την Τουρκία. Ωστόσο, η Τουρκία διατήρησε κλειστά τα σύνορα για τους περισσότερους, επιτρέποντας μόνο σε σοβαρά τραυματίες να αναζητήσουν παροχή βοήθειας σε στρατόπεδα κατά μήκος των συνόρων με τη Συρία. Συνέχεια ανάγνωσης