Πάρε τη λέξη μου

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Σε τούτο, το τελευταίο μου κείμενο στα «Ενθέματα», θέλω να μιλήσω επί του προσωπικού.  Να πω γιατί η απόφασή μου να παραιτηθώ από την Αυγή και να γυρίσω στην παλιά μου δουλειά, τις διορθώσεις βιβλίων, είναι, για μένα, μια απόφαση δύσκολη, στενάχωρη, αλλά και λυτρωτική. Τη δυσκολία και τη λύπη τις καταλαβαίνετε, φαντάζομαι: Πώς εγκαταλείπεις μια δουλειά συναρπαστική, που κάνεις σε συνθήκες  πλήρους ελευθερίας, που ξέρεις ότι δεν θα ξαναβρείς; Αυτό ήταν για μένα τα «Ενθέματα», και νιώθω αληθινά ευγνώμων γι’ αυτό σε πολλούς – και  πρώτα απ’ όλα στην Αυγή.

ΤΙΝΑ κάνουμε; Εκδήλωση των Ενθεμάτων στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, 8.10.2016. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

ΤΙΝΑ κάνουμε; Εκδήλωση των Ενθεμάτων στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, 8.10.2016. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Πώς όμως το αποφάσισα; Οι λόγοι είναι ένα κουβάρι· προσπαθώ να τους ξεμπλέξω. Νιώθω πια πολύ μακριά από τον Σύριζα και την κυβέρνηση,  πιστεύω ότι ο κορμός της πολιτικής τους είναι λάθος  και –κάτι ακόμα πιο βαρύ– δεν νιώθω πλέον πολιτική εμπιστοσύνη  απέναντί τους. Την ίδια στιγμή, ενώ είμαι βέβαιος για το λάθος, δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό, τι θα έπρεπε να κάνει η κυβέρνηση. Κι αυτό το «δεν ξέρω» δεν είναι υπεκφυγή· είναι, για μένα, ανάγκη να σκεφτούμε και να αμφισβητήσουμε σκεφτούμε εκ βάθρων όσα λέγαμε και κάναμε τα προηγούμενα χρόνια· εμείς· εδώ· εγώ· όχι κάποιοι άλλοι, εκεί-έξω-πέρα-μακριά. Μετά τη συντριπτική ήττα του Ιουλίου τίποτα δεν είναι όπως πριν: δεν μπορείς να συνεχίσεις το ίδιο τροπάρι με μικρές «προσαρμογές», ούτε όμως να πας τον χρόνο πίσω και να καμωθείς ότι είσαι στον Δεκέμβρη του 2014 λέγοντας  πάλι το ίδιο τροπάρι, σαν να μη μεσολάβησε τίποτα.

Νιώθω κάθε μέρα να με πνίγουν  πολλά: το Άγιον Φως που έρχεται,  βουλευτές που κατακεραυνώνουν τα κανάλια της διαπλοκής και συγχρόνως είναι πρώτη μούρη εκεί, η αποτίμηση ως «θετικού» του πρώτου μήνα της ντροπιαστικής συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, το παπαγάλισμα για τους αριθμούς που ευημερούν, ο κυνισμός της εξουσίας –και αυτά δεν μπορούν να «συμψηφιστούν» με όσα θετικά γίνονται. Κι όμως, στους φίλους μου που έγιναν υπουργοί ή ό,τι άλλο δεν μπορώ να κουνήσω το δάχτυλο, να τους βαράω ή να τους οικτίρω – ακόμα κι όταν τους αξίζει· δεν το έκανα ποτέ  αυτό στους φίλους μου. Ξέρω ότι πολιτικά γίνεται,  έχει νόημα, συχνά επιβάλλεται κιόλας. Κι όμως, δεν.

Και αν πάω παραπέρα, το κουβάρι μπλέκεται περισσότερο. Όταν βλέπω συντρόφους με τους οποίους συμπορεύτηκα χρόνια, όχι μόνο να αυτοακυρώνονται πολιτικά μιλώντας για «φασιστερά», αλλά –κάτι που με τσακίζει– να επιχαίρουν ηδονικά για την κατάντια της κυβέρνησης, ποντάροντας στο μίσος (όπως έκανε κι ο Σύριζα παλιότερα, βέβαια). Αλλά ούτε αυτούς έχω το κουράγιο να τους κοπανάω.

Δεν ξέρω πώς αποτιμάται η αδυναμία αυτή σε προσωπικό επίπεδο Ξέρω όμως ότι όταν νιώθεις έτσι, όντας σε μια θέση δημόσιας παρέμβασης, δεν κάνεις πια για  τούτη τη δουλειά: αν δεν μπορείς να μιλάς για τα «οικεία κακά», ήρθε η ώρα να αποσυρθείς από το πόστο αυτό.

Αντιφάσεις τέτοιες, ασφαλώς, νιώθουμε πολλοί. Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη διαφορά: είναι πολύ διαφορετικό να πρέπει να τις λύνεις κάθε βδομάδα, δημοσίως, στο φύλλο, όπως κάναμε, αποφασίζοντας τι θα πούμε και τι όχι, τι θα προβάλλουμε και τι όχι. Είναι πολύ βαρύ. Και νιώθω ότι αυτό, που με τόση χαρά έκανα παλιότερα, δεν μπορώ πια να το κάνω με τρόπο έντιμο και χρήσιμο. Το να μιλάς μόνο για τη NuitDebout και τον Σάντερς, όσο χρήσιμο κι αν είναι, όταν σωπαίνεις για τα εδώ, δεν το βρίσκω σωστό.  Γι’ αυτό σας χαιρετώ.

***

Δεκάξι χρόνια στα «Ενθέματα» (τα πρώτα οχτώ βοηθός του Άγγελου Ελεφάντη, τα υπόλοιπα οχτώ μαζί με μια ομάδα συνεργατών) έμαθα  πολλά: έντυπα, ανθρώπους, ιδέες. Μα αν κάτι ξεχωρίζω είναι μια  αντίληψη που σιγά σιγά διαμορφώσαμε και κατόπιν θελήσαμε πεισματικά να κάνουμε πράξη: ότι τα κείμενα δεν είναι μόνο (άψυχες) λέξεις, σελίδες στο χαρτί και την οθόνη. Είναι οι άνθρωποι που τα γράφουν και τα διαβάζουν· είναι οι σχέσεις, τα συναισθήματα οι ιδέες, οι σκέψεις  που  τα παράγουν και τις οποία παράγουν, με τη σειρά τους. Δεσμοί, σχέσεις, διαδρομές ανθρώπων.  «Πάρε τη λέξη μου, δώσε μου το χέρι σου». Αυτό  είναι, για μένα, το μάθημα των δεκάξι χρόνων.

 

ΥΓ. Αν είχα μόνο 7 λέξεις, θα έγραφα ένα μεγάλο ευχαριστώ και τρία ονόματα: Μάνος Αυγερίδης, Μαρία Καλαντζοπούλου, Ιωάννα Μεϊτάνη, τα ονόματα της Συντακτικής μας: αυτοί ήταν οι άνθρωποι που έβγαζαν τα «Ενθέματα», εθελοντικά, χωρίς να πάρουν ένα ευρώ. Και, μαζί, τα ονόματα του Δημήτρη Ιωάννου και του Γιάννη Χατζηδημητράκη  –σταθεροί συμπαραστάτες. Αν είχα λίγες ακόμα λέξεις, θα έγραφα άλλα τέσσερα ονόματα· Σοφία Ζουμπουλάκη,  Κατερίνα Λαμπρινού, Γιάννης Μπαλαμπανίδης, Κώστας Σπαθαράκης: οι άνθρωποι των παλιότερων Συντακτικών. Kαι, βέβαια, τα ονόματα, των ανθρώπων της «Αυγής», και πρώτα απ’ όλα του Παναγιώτη Παπίδα και της Αλκμήνης Κοβάνη, που τα στήναμε τόσα χρόνια μαζί. Κι αν είχα πολλές λέξεις, πάλι ονόματα θα έγραφα: όλων εσάς που τα  γράφατε, τα διαβάζατε, τα αγκαλιάσατε. Ώρα καλή!

 

9 thoughts on “Πάρε τη λέξη μου

  1. Ώρα σου καλή και σε ευχαριστούμε για όλα (και για την τελευταία, αυτή, «λέξη σου»).

    Δυο τρεις κουβέντες με αφορμές από το άρθρο:

    «Μετά τη συντριπτική ήττα του Ιουλίου».
    Μιλάμε όλοι (ή, έστω, πολλοί) για “ήττα”.
    Αλλά ποιος ηττήθηκε;
    Όσοι ασπάζονται νεοφιλελεύθερες απόψεις, ίσως και (σκέτα) φιλελεύθερες, αυτοί, τέλος πάντων, που στο Δημοψήφισμα ψήφισαν ‘ΝΑΙ’, σίγουρα όχι (δεν ηττήθηκαν).
    Η «κυβερνώσα αριστερά»; Ούτε αυτή μοιάζει να αισθάνεται ηττημένη· μια χαρά, φαίνεται να βολεύεται με τον «αριστερό» κυβερνητισμό.

    «…δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό …»
    Αυτή η αμφιβολία είναι, νομίζω, απολύτως φυσιολογική.
    Ποτέ και κανείς δεν μπορεί να ξέρει εκ των προτέρων ποιο είναι το σωστό.
    Μπορεί, όμως, να ξέρει ποια ενδεχόμενα, ποιες επιλογές, είναι με βεβαιότητα λάθος.

    «… τι θα έπρεπε να κάνει η κυβέρνηση …» (η συγκεκριμένη κυβέρνηση της 12ης Ιουλίου 2015).
    Οι ηγεσίες, εν προκειμένω ο κυβερνητικός πυρήνας, αναλαμβάνουν ευθύνες. Βάζουν “το κεφάλι τους στον ντορβά”. Και ή δικαιώνονται, ιστορικά, ή απαξιώνονται. Το «TINA» δεν είναι για Ηγέτες· είναι για «ανθρωπάκια». Και τα «ανθρωπάκια», δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνουν να καθορίσουν τις τύχες ενός ολόκληρου λαού, ενός έθνους, μιας χώρας.

    «δεν μπορώ να κουνήσω το δάχτυλο, να τους βαράω ή να τους οικτίρω – ακόμα κι όταν τους αξίζει• δεν το έκανα ποτέ αυτό στους φίλους μου».
    Εμείς, όμως, που δεν δεσμευόμαστε από δεσμούς φιλίας;

  2. Κρατάω το «όπως έκανε κι ο Σύριζα παλιότερα, βέβαια» . Εδώ είναι πιο ενδιαφέρον το θέμα στην Ελλάδα. Και συνεχίζουμε εν πολλοίς ακάθεκτοι. Τώρα βέβαια ίσως ο κόσμος έρθει να συναντήσει την Ελλάδα.Δηλαδή να είμαστε mainstream σε όλα μας, συνδυάζοντας αριστερά και εθνικισμό, αριστερά και super αστικές φιλοδοξίες, αριστερά και εθνικισμό,αριστερά άφοβα και χωρίς κόστος στην περιφέρεια του καπιταλισμού. Αριστερά mainstream! Και νομίζω ότι, πράγματι, αυτό είναι και το σωστό! Ανατρέφοντας όμως παιδιά για να υπηρετήσουν την παγκοσμιοποίηση στο φουλ ή τον τοπικισμό στο φουλ! Εν ολίγοις ας έχουμε την ευκαρία κάποιοι πενηντάρηδες να κάτσουμε ήσυχα στα αυγά μας, «πρώτη φορά και μεις στην εξουσία», να σκεφτούμε λίγο, πάντα ανοιχτοί, δε λέω, στα μικρά και μεγάλα θαύματα, με δουλειές λογής λογής, να τις νοιαστούμε κι αυτές, αυτό εύχομαι, ας καθήσουμε κάποιοι λίγο ήσυχοι και σκεφτικοί, να μη είμαστε και μεις μέσα στο μεγάλο αυτό «ρεύμα συνειδητοποίησης» εναντίον των μνημονίων, που θα φέρει τον Μητσοτάκη, έχουμε κάποιοι, νομίζω, τη φυσική κατάσταση να συμβιβαστούμε με ένα κόμμα εξουσίας, που κάπως στηρίζουμε, για διάφορους λόγους. Δεν νομίζω ότι θα την χάσουμε την επανάσταση, έτσι κι αλλιώς! Και το θέμα είναι να αποφύγουμε συνειδητά πολέμους! Τώρα άνθρωποι σαν την ομάδα των «ενθεμάτων¨αν δεν θέλουν να συμβιβαστούν με το ρόλο μιας απλής κοιτίδας διάδοσης ιδεών, εκλαίκευσης νέων τάσεων στην σκέψη και στην τέχνη, γραφιάδων με ταυτότητα και απόψεις, ή αν δεν τους επιτρέπεται στα πλαίσια της εφημερίδας αυτής, τους πιέζουν , τους λογοκρίνουν, όπερ θα με σόκαρε, τότε εύχομαι να βρουν αυτό που ψάχνουν , και να τους ξαναβρούμε κι εμείς! Αλλά και οι νόστιμοι και θρεπτικοί γραφιάδες που πλουτίζουν συνειδήσεις είναι χρήσιμοι! Κι εγώ δεν ένοιωθα ότι διαβάζοντας κάθε άρθρο των «Ενθεμάτων»πείμενα να απολογηθούν για την κυβερνητική πολιτική! Καλή τύχη! Και καλή συνέχεια!

  3. Πριν λίγο καιρό είχα θέσει ένα ελαφρώς προβοκατόρικο ερώτημα κάτω από την ανάρτηση που έκανες στο fb της είδησης ότι επιστρέφουν οι πρώτοι πρόσφυγες από την Ελλάδα στην Τουρκία και του τρόπου που την είχες σχολιάσει. Αυτό σου το κείμενο το διάβασα (και) σαν μια απάντηση σε κείνη την ερώτηση και σκέφτηκα πως είναι ελάχιστες οι φορές που κάποιος έδωσε μια τόσο συνολική απάντηση σε κάτι που είχα ρωτήσει. Καλή συνέχεια!

  4. Έστω και αργά ίσως θα έπρεπε να δούμε για ποιους λόγους η άκρα αριστερά και ένα κομμάτι του αντιεξουσιαστικού χώρου έριξαν νερό στον μύλο του σύριζα και κάποιοι συνεχίζουν να το κάνουν ακόμα και τώρα. Τι κάναμε λάθος από το 2010 μέχρι το 2015 και φέραμε στην εξουσία την πιο κυνική μνημονιακή κυβέρνηση που ήρθε στην εξουσία και συνεχίζει να απαξιώνει τη ζωή μας στο όνομα των αγώνων που έγιναν ενάντια στην απαξίωσή της.

  5. Μα την πίστη μου, έχετε πολύ πλάκα. Γράψτε κάνα κουλτουριάρικο άρθρο για τις μωρές παρθένες που ξεγελάστηκαν και τον συμβολισμό τους. Αλλά δεν ανησυχώ για εσάς. Συνήθως τύποι σαν και σας πάντα φροντίζουν να έχουν ένα μαξιλαράκι όταν πέφτουν από το σύννεφό τους, για να μη σπάσουν και τίποτα. Ότι και να κάνετε, την ξεφτίλα της υποστήριξης που δώσατε τόσο καιρό, δεν θα την ξεπλύνετε τόσο εύκολα, βασικά δεν θα την ξεπλύνετε ΠΟΤΕ. Κακή συνέχεια.

  6. Πολυπλοκα προβληματα απαιτουν πολυποκες λυσεις. Οι αναζητησεις μας πρεπει να κατευθυνονται στην παραγωγικη βαση και τις πολυπλοκες σχεσεις : η πολυσθενεια των εισοδηματων, η επαμφοτεριζουσα πολιτικη τοποθετηση του εκλογικου σωματος προκειμενου με 4 ψηφους ανα οικογενεια που μετακινουνται προς την «σωστη» κατευθυνση για διορισμο του ενος τεκνου, καθοριζοντας τον εκαστοτε νικητη των εκλογων, κ.ο.κ., η βαθμιαια απωλεια καθε τεχνικης κουλτουρας και κουλτουρας παραγωγου, σπουδες για το 75% των αποφοιτων λυκειου, ενω μολις το 25% αποφοιτα απο την επαγγελματικη εκπαιδευση (μεσος ορος στην Ε.Ε. 50%), αλλεργια προς την χειρωνακτικη εργασια που καλο ειναι να πραγματοποιειται απο λουμπεν ελληνες και τους μετανασστες -αδελφια μας, το κλεισιμο του ματιου στην γκριζα και μαυρη οικονομια (χαμηλη, μεσαια και υψηλη), χαϊδεμα των ΔΥ,των αστυνομικων, του προσωπικου των σωματων ασφαλειας, του κληρου,….

    Τιποτα απο ολα αυτα δεν αναφερθηκε. Μια παριτηση πρεπει να ειναι πολιτικη. Το κομμα δεν ειναι ερωμενη που παραταμε με πληγωμενο συναισθημα.

    ΥΓ Αθηναιος διπλωματουχος μηχανικος ΕΜΠ, αυτοαπασχολουμενος με πολλα ενδιαφεροντα περι της τεχνης. Υφισταται την πολυπλευρη κοινωνικη, οικονομικη, πολιτικη, πολιτιστικη,… κριση ηδη απο την εποχη του Σημιτη και ακομη αντεχει παρα την απουσια οικονομικης δημοκρατιας.

  7. Παράθεμα: Αρχείο Ενθεμάτων, 10.1.2010-6.5.2016 | AΡΧΕΙΟ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ 2010- 8.5.2016

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s