Ο Σίσι στο Λονδίνο

Standard

Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι: Ο δικτάτωρ περιοδεύει-2

του Τζακ Σένκερ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ο Σίσι ταξιδεύει αυτό το διάστημα σε όλο τον κόσμο, σε μια προσπάθεια να πετύχει για τον εαυτό του διεθνή νομιμοποίηση, κάτι στο οποίο η βρετανική κυβέρνηση είναι πρόθυμη να βοηθήσει.

Σκίτσο του Randall Enos (Cagle Cartoons)

Σκίτσο του Randall Enos (Cagle Cartoons)

Το καλοκαίρι του 2013, ο στρατηγός Σίσι, Υπουργός Άμυνας, ανέτρεψε τον πρόεδρο που τον υπουργοποίησε και υπό την υψηλή εποπτεία του διεξήχθη μια σφαγή των υποστηρικτών των Αδελφών Μουσουλμάνων που είχαν στρατοπεδεύσει στις πλατείες του Καΐρου Ράμπαα και Νάντα. Το Human Rights Watch την περιέγραψε ως «μια από τις μεγαλύτερες μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών στον κόσμο σε μία μόνο ημέρα στην πρόσφατη ιστορία». Συνέχεια ανάγνωσης

Κόκκινα χαλιά για όλους;

Standard

Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι: Ο δικτάτωρ περιοδεύει-1

της Κεϊτ Άλλεν

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Δεν είμαι σίγουρος τι συμφωνία έχει κάνει ο Ντέιβιντ Κάμερον με τα καθαριστήρια που συνεργάζονται με την Ντάουνινγκ Στριτ, αλλά σίγουρα οι όροι θα είναι συμφέροντες. Διότι, αμέσως μετά το στρώσιμο ενός ολοκαίνουριου κόκκινου χαλιού για τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, αυτό ξαναστρώθηκε. Τούτη τη φορά ήταν ο Αιγύπτιος –πρώην επικεφαλής του στρατού που έγινε πρόεδρος– Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι εκείνος που περπάτησε στο κατακόκκινο βελούδο.

Σκίτσο του Carlos Latuff

Σκίτσο του Carlos Latuff

Ο Σίσι δεν έτυχε της πολυτέλειας των πέντε αστέρων, με χρυσές άμαξες και επίσημο δείπνο, όπως ο Σι, αλλά αποτέλεσε έναν ακόμα ευπρόσδεκτο φιλοξενούμενο στο Λονδίνο. Πολύ πιθανό να ακούσουμε από τον αρ. 10 της Ντάουνινγκ Στριτ ότι η επίσκεψη θα συμβάλει στην ενίσχυση της συμμαχίας εναντίον του ISIS και άλλων απειλών στην περιοχή, αυτών που το αιγυπτιακό πρακτορείο ειδήσεων ΜΕΝΑ έχει ονομάσει «διευρυμένο κύκλο τρομοκρατίας και εξτρεμισμού». Και, όπως πάντα, θα γίνει ασφαλώς λόγος για το εμπόριο, με το Υπουργείο Εξωτερικών να εξαίρει το γεγονός ότι η χρηματιστηριακή αγορά της Αιγύπτου «ήταν η αγορά με τις καλύτερες επιδόσεις στην περιοχή», πέρσι.

Τι γίνεται όμως με ένα όχι και τόσο ευχάριστο θέμα, τα ανθρώπινα δικαιώματα; Εδώ υπάρχει μια πληθώρα θεμάτων συζήτησης του Κάμερον με τον Αιγύπτιο ηγέτη. Θα μπορούσε να ξεκινήσει χαιρετίζοντας την απελευθέρωση των φυλακισμένων δημοσιογράφων του Al Jazeera, Μπάχερ Μοχάμεντ και Μοχάμεντ Φάχμι τον Σεπτέμβριο, καθώς και των δεκάδων άλλων πολιτικών κρατουμένων που τους δόθηκε χάρη όσο διαρκούσε το φετινό Μπαϊράμι. Συνέχεια ανάγνωσης

«Ένας συνολικός συμβιβασμός ΗΠΑ – Ιράν δεν είναι απίθανος»

Standard

Συνέντευξη του Ζιλμπέρ Ασκάρ στον Γιάννη Αλμπάνη

askar gΟ Ζιλμπέρ Ασκάρ είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών του Λονδίνου (SOAS). Έχει γράψει πολλά βιβλία γι ατηΜέση Ανατολή. Από τη δεκαετία του ’70 συμμετέχει ενεργά στη ριζοσπαστική Αριστερά. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο Χάιντεραμπαντ της Ινδίας, στο περιθώριο του συνεδρίου «Δημοκρατία, Σοσιαλισμός και οράματα για τον 21ο αιώνα».

Ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις στον συριακό εμφύλιο, ιδιαίτερα μετά τη Σύνοδο της Γενεύης;
Η Σύνοδος ήταν καταδικασμένη να αποτύχει. Το καθεστώς Άσαντ δεν έχει διάθεση για παραχωρήσεις. Από τη στιγμή που το Ιράν αποφάσισε, πριν ένα χρόνο, να παρέμβει ευθέως στον εμφύλιο βγάζοντας τον Άσαντ από τη δύσκολη θέση, η ισορροπία δυνάμεων έχει αλλάξει υπέρ του καθεστώτος. Οι κυβερνητικές δυνάμεις πέρασαν στην αντεπίθεση και κατέλαβαν μια σειρά περιοχές. Επιπλέον, η αποδοχή από τις ΗΠΑ της συμβιβαστικής ρωσικής πρότασης για τα χημικά έγινε αντιληπτή από το καθεστώς ως νομιμοποίησή του, τρόπον τινά, από την Ουάσιγκτον. Ο Άσαντ πήγε λοιπόν στη Σύνοδο από θέση ισχύος. Η αντιπολίτευση πήγε για πολιτικούς λόγους, θεωρώντας ότι μια ενδεχόμενη απουσία της θα έδινε επιχειρήματα στο καθεστώς, ενώ η παρουσία της στη Γενεύη θα το εξέθετε.

Δαμασκός. Φωτογραφία της Marianne Gunderson από το flickr

Δαμασκός. Φωτογραφία της Marianne Gunderson από το flickr

Όντως έτσι εξελίχθηκαν τα πράγματα: το καθεστώς εμφανίστηκε αδιάλλακτο, σε βαθμό που ακόμα και ο μεσολαβητής του ΟΗΕ και του Αραβικού Συνδέσμου Λάκνταρ Ιμπραχίμι έφτασε να δηλώσει ότι ο Άσαντ δεν επιθυμεί συμβιβασμό. Από την όλη διαδικασία της Γενεύης, οι Αμερικάνοι οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι αν δεν αλλάξει ο συσχετισμός στο πεδίο της μάχης δεν πρόκειται να επιτευχθεί συμβιβασμός. Γιατί εξαρχής οι ΗΠΑ στη Συρία επιθυμούσαν μια πολιτική διευθέτηση της κρίσης, κι όχι μια κατάρρευση του κράτους, όπως έγινε στο Ιράκ και τη Λιβύη. Φοβούνται πολύ ότι μια τέτοια κατάρρευση θα απειούσε τα δικά τους συμφέροντα αλλά και των συμμάχων τους στην περιοχή (Ισραήλ, Σ. Αραβία κτλ). Για να γίνει εφικτός ο συμβιβασμός, πρέπει να απομακρυνθεί μεν η οικογένεια Άσαντ από την εξουσία, αλλά να διασφαλιστεί η συνέχεια του κράτους. Η ανάλυση ότι η αλλαγή στο πεδίο της μάχης θα ανοίξει τον δρόμο στον συμβιβασμό, μπορεί να εξηγήσει τις πληροφορίες ότι η αντιπολίτευση ετοιμάζει αντεπίθεση με την επιμελητειακή υποστήριξη των ΗΠΑ. Συνέχεια ανάγνωσης

L’ Etat, C’ est Nous: Ποιος θα αναλάβει τα ηνία του αιγυπτιακού κράτους;

Standard

του Μαρκ Λέβιν

 μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης, Ιωάννα Μεϊτάνη

Πλατεία Ταχρίρ, 2.7.2013

Πλατεία Ταχρίρ, 2.7.2013

Το κουμπί της Ιστορίας έχει πατηθεί! Μετά από 887 μέρες με διαδηλώσεις, δακρυγόνα, τεθωρακισμένα οχήματα, καμήλες, άλογα, κατασκηνώσεις, πυρπολήσεις και αυτοπυρπολήσεις, βανδαλισμούς, εξαιρετική μουσική, βασανισμούς, βιασμούς, απογοητεύσεις, μαχαιρώματα, καμπάνιες στο facebook, προβοκάτσιες από μυστικούς αστυνομικούς, συλλήψεις από τον στρατό, άντρες με χατζάρια, στημένες δίκες, εκλογικές αναμετρήσεις, δημοψηφίσματα, αναβολές, ακυρώσεις, εμπρησμούς, αστυνομική βαρβαρότητα, διαπραγματεύσεις, μηχανορραφίες, επιτροπές, απεργίες, οδομαχίες, ξένους σωτήρες, θέατρα του παραλόγου, επαναστατικά γκράφιτι, σαπουνόπερες, σεμινάρια λενινιστικής θεωρίας και καθιστικές διαμαρτυρίες σαλαφιστών, οι νεολαίοι επαναστάτες της Αιγύπτου κατάφεραν αυτό που φαινόταν σχεδόν αδύνατο: να υποχρεώσουν το «nizzam» –το σύστημα– να επανεκκινήσει μια βαθιά προβληματική διαδικασία μετάβασης, με τρόπο ώστε, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, να πάρουν  οι ίδιοι οι πολίτες της τύχες της στα χέρια τους.

Όταν δεν υπάρχει πια τίποτα για να χαθεί. Τα τελευταία δυόμισι χρόνια πέρασαν λίγο-πολύ όπως θα φανταζόταν κανείς ότι θα περνούσαν, όταν το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο απέκτησε τον έλεγχο της διαδικασίας μετάβασης. Ο στρατός, εδώ και μισό αιώνα, ελέγχει την αιγυπτιακή πολιτική, παίζει τεράστιο ρόλο στην οικονομία — συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης στο νεοφιλελεύθερο δόγμα, το οποίο υποτίθεται πως θα εξασθενούσε τις παλιές ελίτ αλλά σε μεγάλο βαθμό τις ισχυροποίησε. Συνέχεια ανάγνωσης

Αίγυπτος: Η Επανάσταση πρέπει να είναι διαρκής

Standard

συνέντευξη του Μοχάμεντ Χασάν Χαλίν

Ο Θανάσης Θεοδώρου, ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος, η Μαρίνα Παπανικολοπούλου και ο Βασίλης Ρόγγας βρέθηκαν πριν δεκαπέντε μέρες στο Κάιρο, και ήρθαν σε άμεση επαφή με το κλίμα της προεκλογικής περιόδου. Την προπαραμονή των εκλογών συνάντησαν σ’ ένα από τα παλιότερα και πιο κεντρικά καφέ του Καΐρου τον Mohamed Hassan Khalin, καρδιολόγο και ιδρυτικό μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Αιγύπτου. Τα «Ενθέματα» φιλοξενούν σήμερα την ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαν μαζί του.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

Ξεκινώντας, θα θέλαμε να μας κάνετε μια αναδρομή στις συνθήκες που επικρατούσαν στην Αίγυπτο πριν την επανάσταση.

 Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της αιγυπτιακής επανάστασης είναι η εναντίωση στη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Η Αίγυπτος είχε υιοθετήσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές από το 1974 —  πρόκειται γι’ αυτό που ονομάστηκε «πολιτική ανοιχτών θυρών» στην ελεύθερη αγορά. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές εντάθηκαν μετά  το 2002. O πρόεδρος Σαντάτ εφάρμοσε μια θεραπεία-σοκ. Τον Ιανουάριο του 1977, και λόγω αυτής της πολιτικής, οι τιμές των προϊόντων ανέβηκαν. Οι διαμαρτυρίες που ξέσπασαν ονομάστηκαν «διαδηλώσεις για το ψωμί»· τις δύο ημέρες των διαδηλώσεων, οι αρχές δολοφόνησαν 300 ανθρώπους.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

* Τι έχει συμβεί την τελευταία δεκαετία; Ποιος ήταν ο ρόλος του Μουμπάρακ;

Τον Ιούλιο του 2002 ο Μουμπάρακ επισκέφθηκε τις ΗΠΑ μαζί με το γιο του, η θεσμική θέση του οποίου ήταν αυτή του προέδρου της «Αμερικανοαιγυπτιακής Επιχειρηματικής Συμμαχίας».  Ο Μουμπάρακ γνωστοποίησε στους Αμερικανούς την πρόθεσή του να τον διαδεχτεί ο γιος του. Οι ιδιωτικοποιήσεις είχαν αρχίσει από το 1991, έπειτα από συμφωνία που υπογράφτηκε με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Εκείνη την περίοδο, όμως, προχωρούσαν αργά και οι ΗΠΑ ήθελαν την επιτάχυνσή τους.

Ποιες ήταν οι εξελίξεις στην οικονομία;

Τέσσερις μήνες αργότερα, το αιγυπτιακό νόμισμα υποτιμήθηκε κατά 60% σε σχέση με το δολάριο, και αυτό οδήγησε στην άνοδο των τιμών όλων των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των απολύτως απαραίτητων ειδών διατροφής.  Μέσα σε 10 μήνες το ποσοστό φτώχειας ανέβηκε περίπου κατά 7%.

Παρόλο  που και τα προηγούμενα χρόνια είχαμε εκρήξεις, όπως η εξέγερση των αγροτών το 1997 ή η εξέγερση υπέρ του παλαιστινιακού λαού το 2000, το σημείο καμπής είναι το 2003. Από τότε, και καθώς προχωράμε προς το σήμερα, έχουμε συνεχώς κινηματικά γεγονότα που κλιμακώνουν την ένταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Ακυβέρνητες πολιτείες του χθες και του σήμερα

Standard

 

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Γέφυρα Kasr el Nile Κάιρο». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ

Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Στρατή Τσίρκα, το Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου οργάνωσε μια έκθεση με έργα φοιτητών του Β΄ Εργαστηρίου Χαρακτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, εμπνευσμένα από την τριλογία του συγγραφέα Ακυβέρνητες πολιτείες. Σύμφωνα με τους οργανωτές, το σκεπτικό της έκθεσης ήταν «να δημιουργηθεί ένας διάλογος ανάμεσα στους νέους καλλιτέχνες του σήμερα που πειραματίζονται με νέες τεχνικές, τεχνολογίες αλλά και ιδέες και τα πρωτοποριακά, για την εποχή τους, κείμενα του Τσίρκα, που μέσα από τις προσωπικές και καθολικές ιστορίες που αφηγούνται εκφράζουν έναν βαθύ ανθρωπισμό». Το αισθητικό αποτέλεσμα του εγχειρήματος, που χρειάστηκε πολλούς μήνες επίπονης και δημιουργικής προσπάθειας για να ολοκληρωθεί, δικαιώνει τους εμπνευστές του. 16 νέοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν πρωτότυπα χαρακτικά, με μια ιδιαίτερη οπτική πάνω στο έργο του συγγραφέα. Η λογοτεχνία και η ιστορία ως κειμενικές αφηγήσεις παραχωρούν τη θέση τους στην εικόνα και αφήνονται να περιπλανηθούν ελεύθερα στον τόπο και το χρόνο. Συνέχεια ανάγνωσης

Χαρτογράφηση εξεγέρσεων

Standard

της Μυρτώς Φερεντίνου

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Ιστορικό Τρίγωνο. Αθήνα». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ

Αφετηρία μου, οι ακυβέρνητες πολιτείες όπου εκτυλίσσεται η δράση στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα: Ιερουσαλήμ, Κάιρο και Αλεξάνδρεια. Στην πορεία, όταν άρχισαν τα γεγονότα και στην Ελλάδα, πρόσθεσα το ιστορικό τρίγωνο της Αθήνας.

Το ενδιαφέρον μου στράφηκε στα σημερινά πολιτικά γεγονότα και συγκεκριμένα στην καταγραφή και τη διάδοσή τους μέσα από το διαδίκτυο. Σαν αποτέλεσμα αυτής της έρευνας προέκυψε μια σειρά οπτικοακουστικών έργων που παρουσιάζω σε μια ενότητα: χάρτες των παραπάνω πόλεων και βίντεο-ντοκουμέντα συνθέτουν μια εικαστική καταγραφή πρόσφατων γεγονότων. Εργαλεία μου, το διαδίκτυο, η ηλεκτρονική αλληλογραφία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το youtube. Επίσης, με την επιτόπια έρευνα, τις συνεντεύξεις, τα βίντεο-ντοκουμέντα και τις φωτογραφίες θέλησα να συλλέξω όσο το δυνατόν πιο άμεσες και ακατέργαστες πληροφορίες, ώστε να συνθέσω τελικά μια εικαστική μαρτυρία.

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Αλεξάνδρεια Αίγυπτος». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ.

Ξεκίνησα το έργο μου «ταξιδεύοντας» μέσα από το Google Earth, που είναι ένας σύγχρονος τρόπος διαδικτυακής περιήγησης της Γης μέσω δορυφόρου, συλλέγοντας εικόνες για τους χάρτες των τεσσάρων πόλεων. Μέσο έκφρασής μου, η χαρακτική γραφή. Επέλεξα την οξυγραφία σε μέταλλο και επεξεργάστηκα τους χάρτες σε τέσσερις πλάκες τσίγκου 40 x 60εκ., ώστε να παραπέμπουν σε οθόνες υπολογιστών και συγκεκριμένα σε χάρτες του Google Earth. Σκοπός μου ήταν να εκθέσω τη χαρακτική πλάκα ως αυτόνομο εικαστικό αντικείμενο. Οξείδωσα τη χαρακτική μήτρα και πειραματίστηκα με ποικίλα καλυπτικά μέσα ώστε να δημιουργήσω μια χαμηλή αναγλυφότητα και τη γκάμα των τονικοτήτων που μπορεί να αποδώσει ο τσίγκος.

Επεξεργάστηκα τα δομικά στοιχεία των χαρτών: τα οικοδομικά τετράγωνα, τους δρόμους, τις πλατείες, τις γέφυρες και τις υδάτινες επιφάνειες, συνθέτοντάς τα οργανικά με τη γραφή –αραβική, εβραϊκή και ελληνική, ανάλογα με την πόλη–, μεταφέροντας μέσω της γραφής φράσεις από συνεντεύξεις εξεγερμένων. Έτσι ο προφορικός λόγος μετατράπηκε σε γραπτό και στη συνέχεια σε εικαστικό. Συνέχεια ανάγνωσης

Η αίσθηση της εποχής και η αισθητική της μετάπλαση

Standard

της Κωνσταντίνας Γεώργα

Kωνσταντίνα Γεώργα, «Εφημερίδα». Οξυγραφία, ακουατίντα, chine colle 30x51εκ.

Στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα Ακυβέρνητες Πολιτείες περιγράφονται ιστορικά γεγονότα που εκτυλίσσονται κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, επηρεάζοντας τις ζωές μυθιστορηματικών ηρώων. Η ουσιώδης αναλυτική περιγραφή τόπων, προσώπων, η ερμηνεία χαρακτήρων, σκέψεων και γεγονότων, δημιουργούν στον αναγνώστη εικόνες που τον μεταφέρουν σε μια χρονική περίοδο που ξεκινά πριν τον Μεσοπόλεμο και τελειώνει μετά τον Εμφύλιο.

Μέσα από το χαρακτικό μου έργο, που φέρει ως τίτλο «Εφημερίδα» και «Αρχείο», προσπαθώ να αποδώσω την αίσθηση της εποχής εκείνης, συνθέτοντας στοιχεία όπως άρθρα παλιών εφημερίδων, που ερμηνεύουν τα γεγονότα εκφράζοντας την αγωνία για το τι θα επακολουθήσει μετά το πέρας του πολέμου. Φωτογραφίες που καταγράφουν την επικαιρότητα της δύσκολης αυτής περιόδου, αλληλογραφία και αποσπάσματα από κείμενα της τριλογίας μεταπλάθονται σε εικαστικές εικόνες-ντοκουμέντα πάνω στην πλάκα του χαλκού με τη μέθοδο της οξυγραφίας, της ακουατίντα και του chine colle. Στη δουλειά μου εντάσσω σφραγίδες που έχουν δημιουργηθεί για να μεταφέρουν σύγχρονα επαναστατικά μηνύματα απελευθέρωσης πολύπαθων χωρών που τελούν υπό κατοχή, υπενθυμίζοντάς μας πως το σήμερα δεν διαφέρει ουσιαστικά από το παρελθόν.

Πλατεία Ταχρίρ: η επιστροφή

Standard

 Για άλλη μια φορά, μέσα στον χρόνο που διανύουμε, η σκέψη και η καρδιά μας βρισκόταν, την περασμένη εβδομάδα, στην Αίγυπτο: στη λαϊκή έκρηξη που πλημμύρισε ξανά την Πλατεία Ταχρίρ, στη βάρβαρη καταστολή και στο πνίξιμο των διαμαρτυριών στο αίμα, που οδήγησε στην παραίτηση της μεταβατικής κυβέρνησης. Με το βλέμμα στις σημερινές εκλογές, δημοσιεύουμε τέσσερα μικρά σχόλια, του Mohamed El Hebeishy (φωτογράφος και δημοσιογράφος, Κάιρο), της Amira Nowaira (καθηγήτρια αγγλικής λογοτεχνίας, Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας), Matthew Cassel (δημοσιογράφος και φωτογράφος, Βηρυτός) και της Sara Khorshid (δημοσιογράφος, Κάιρο). Δημοσιεύθηκαν όλα στην Guardian, στις 21.11.2011.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Η βαρβαρότητα δεν μπορεί πια να πετύχει τίποτα

του Μatthew Cassel

Αφίσα του freestyle, από το flickr

«Ο λαός απαιτεί: Κάτω το καθεστώς!». Αυτό ήταν το σύνθημα που κυριαρχούσε μερικούς μήνες πριν, όταν χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους ζητώντας την απομάκρυνση του προέδρου Χόσνι Μπουμπάρακ. Σήμερα, δέκα περίπου μήνες μετά την πτώση του Μουμπάρακ, οι διαδηλωτές φωνάζουν ακριβώς το ίδιο, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά στο στόχαστρο βρίσκεται το Ανώτατο Συμβούλιο Ενόπλων Δυνάμεων, που έχει αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας από τον Φεβρουάριο.

Μεγάλο μέρος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης παρουσιάζει τα όσα συμβαίνουν, στο Κάιρο και αλλού, χρησιμοποιώντας τον όρο «συγκρούσεις», υπαινισσόμενο ότι πρόκειται για δύο ισότιμες πλευρές. Μια τέτοια περιγραφή είναι εντελώς παραπλανητική.

Στην Αίγυπτο έχουμε μια επανάσταση σε εξέλιξη. Από την πρώτη μέρα, το σύμβολο της επανάστασης ήταν οι καθιστικές διαμαρτυρίες στην Πλατεία Ταχρίρ (Πλατεία Ελευθερίας) του Καΐρου. Πριν λίγες μέρες, όταν οι μάζες επέστρεψαν στην Ταχρίρ για να διασφαλίσουν την πορεία της επανάστασης, δέχθηκαν επίθεση. Ωστόσο, αντί να τα παρατήσουν, επιτρέποντας στην εξουσία να καταπατήσει τα δικαιώματά τους, οι διαδηλωτές παρέμειναν σταθεροί και αντεπιτέθηκαν.

Οι επαναστάσεις στον αραβικό κόσμο δεν θα μπορούσαν να συμβούν εν μια νυκτί· ο μετασχηματισμός των αυταρχικών καθεστώτων σε δημοκρατίες θα πάρει χρόνια να ολοκληρωθεί. Μέχρι να συμβεί αυτό, οι διαδηλώσεις σε χώρες όπως η Αίγυπτος, η Συρία, η Υεμένη και το Μπαχρέιν (όπου προβλέπονται μαζικές κινητοποιήσεις) θα συνεχιστούν· έως ότου τα κράτη και οι δυνάμεις καταστολής καταλάβουν ότι με τη βαρβαρότητα δεν μπορούν πλέον να πετύχουν τίποτα, αφού είναι πια εντελώς άχρηστη ως μέσο πρόληψης.


Η αστυνομία δρα τόσο βίαια κατόπιν εξουσιοδότησης;

Standard

του Mohamed El Hebeishy

Γιατί ανέλαβαν ξανά δράση οι δυνάμεις καταστολής; Μετά τη διαβόητη μέρα οργής της 28ης Ιανουαρίου, τις τελευταίες τρεις μέρες στην Αίγυπτο σημειώθηκαν οι πιο βίαιες συγκρούσεις ανάμεσα στους διαδηλωτές και τις δυνάμεις ασφαλείας.

Σε αντίθεση με προηγούμενες συγκρούσεις, όπου οι διαδηλώσεις και οι καθιστικές διαμαρτυρίες καταστέλλονταν από στρατιωτικές δυνάμεις, τούτη τη φορά εκείνη που βομβάρδισε με δακρυγόνα τη συγκέντρωση ήταν η αστυνομία — κι αυτό παρόλο που η διαμαρτυρία στρέφονταν πρωτίστως ενάντια στη στρατιωτική χούντα.

Επομένως, η αστυνομία διεξάγει μια μάχη κατόπιν ειδικής εξουσιοδότησης; Στις 28 Ιανουαρίου, οι συγκρούσεις ανάμεσα στους αγανακτισμένους διαδηλωτές και την αστυνομία έληξαν με την επέμβαση του στρατού, με τανκς και οπλισμένα οχήματα που επέβαλαν την τάξη, μια κίνηση που χειροκροτήθηκε από τον λαό που είδε τους στρατιώτες σαν σωτήρες. Οι Αιγύπτιοι διατηρούν μεγάλο σεβασμό και εκτίμηση για το στρατιωτικό κατεστημένο. Συνέχεια ανάγνωσης

Όσο αυξάνεται η βία τόσο θα αυξάνεται και η οργή

Standard

της Amira Nowaira

Υπάρχει μια έντονη αίσθηση déjà vu σ’ αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Αίγυπτο. Το 1954, οι νεαροί αξιωματικοί της Αιγύπτου προκάλεσαν μακελειό για να δικαιολογήσουν την καταστολή των αντιπολιτευόμενων φωνών και να υπαναχωρήσουν από τις υποσχέσεις τους για δημοκρατία. Τα τρομακτικά γεγονότα των τελευταίων ημερών, στην Πλατεία Ταχρίρ και σε άλλες περιοχές της χώρας, υποδηλώνουν ότι οι ηλικιωμένοι πλέον αιγύπτιοι στρατηγοί μελετάνε ακόμα το ίδιο εγχειρίδιο και ακολουθούν την ίδια στρατηγική.

Πρόκειται για μια στρατηγική την οποία το Ανώτατο Συμβούλιο Ενόπλων Δυνάμεων δοκίμασε αρκετές φορές τους τελευταίους μήνες, και κατεξοχήν στα γεγονότα του Μασπέρο, στις 9 Οκτωβρίου, όπου μια ειρηνική διαδήλωση Κοπτών αντιμετωπίστηκε με αδιανόητη βιαιότητα και πολύς κόσμος τσαλαπατήθηκε από στρατιωτικά οχήματα. Το μήνυμα που έστειλαν τα γεγονότα του Μασπέρο δεν απευθυνόταν αποκλειστικά στους Κόπτες. Ήταν ένα μήνυμα προς όλους τους Αιγύπτιους, λέγοντάς τους ότι το ΑΣΕΔ δεν θα ανεχόταν την παραμικρή διαφωνία. Ούτε θα δίσταζε να χρησιμοποιήσει όση δολοφονική βία και αν χρειαζόταν. Συνέχεια ανάγνωσης

Και οι δύο πλευρές έχουν αποτύχει

Standard

της Shara Khorshid

H πλατεία Ταχρίρ επέστρεψε — με τους ήρωές της που παλεύουν με πάθος για την υπόθεση της ελευθερίας, χαρίζοντάς μας ένα διάλειμμα από την εικόνα που κυριαρχεί τους τελευταίους μήνες στα πρωτοσέλιδα. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επικεντρώνουν όλη την προσοχή τους στους δύο πόλους μιας υπεραπλουστευτικής διχοτομίας. Ο πρώτος είναι οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, οι Σαλαφίτες και τα κόμματά τους, που συνήθως αναφέρονται ως «Οι ισλαμιστές», παρόλο που η ισλαμική σκέψη και ο ισλαμικός ακτιβισμός είναι πολύ ευρύτεροι. Ο άλλος πόλος, σύμφωνα με τη γλώσσα των μήντια, είναι το φιλελεύθερο, μη θρησκευτικό και μη στρατιωτικό μπλοκ – μολονότι και οι τρεις όροι παραμένουν ασαφείς και ανακριβείς.

Από την πτώση του Χόσνι Μπουμπάρακ, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και οι Σαλαφίτες έχουν κολλήσει στο αίτημα της διεξαγωγής εκλογών — και στο πλαίσιο αυτής της διεκδίκησης, οι πραγματικοί, οι ευρύτεροι στόχοι της επανάστασης φαίνεται ότι περνάνε σε δεύτερη μοίρα. Όσον αφορά τους οπαδούς του κοσμικού κράτους, φοβούνται όσο τίποτα άλλο τις εκλογές, κι έτσι θεωρούν ότι είναι μια χαρά να επιβάλλουν με μη δημοκρατικές μεθόδους τις απόψεις τους στον λαό. Ινδάλματα των φιλελεύθερων, όπως ο Μαμντούχ Χάμζα και ο Ναγκίμ Σαουίρις υποστήριξαν την επιβολή του «υπερσυντάγματος», χωρίς δημοψήφισμα ή ψηφοφορία στο κοινοβούλιο. Και τα δύο στρατόπεδα έχουν απογοητεύσει τους Αιγύπτιους, και επιδίδονται σε έναν διαρκή πόλεμο μεταξύ τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Αίγυπτος: η δημοκρατία είναι ασυμβίβαστη με τη συνέχιση της στρατιωτικής κυβέρνησης

Standard

Συνέντευξη του αιγύπτιου ακτιβιστή Ράμι Σαάθ

Η συνέντευξη, που δημοσιεύουν σήμερα ταυτόχρονα τα «Ενθέματα» και το RedNotebook (www.rnbnet.gr), δόθηκε λίγες μόλις μέρες προτού το Κάιρο και μεταβληθεί και πάλι σε θέατρο αιματηρών συγκρούσεων. Η δολοφονική επίθεση στρατού και αστυνομίας, που κόστισε τη ζωή 24 ανθρώπων, κατέδειξε ότι η αιγυπτιακή κυβέρνηση υποδαυλίζει τις θρησκευτικές συγκρούσεις προκειμένου να σταθεροποιηθεί, επιβεβαιώνοντας έτσι την εκτίμηση του Ράμι Σαάθ περί ασυμβατότητας της στρατιωτικής διακυβέρνησης με κάθε έννοια δημοκρατίας. Τη συνέντευξη πήρε ο Γιάννης Αλμπάνης, που βρέθηκε στο Κάιρο την προηγούμενη εβδομάδα (δικές του είναι και οι διευκρινιστικές σημειώσεις εντός των αγκυλών).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Αφίσα του freestyle (Michael Thompson) από το flickr

Kάιρο, 8.10.2011. Τα αιγυπτιακά κινήματα πολιτών που κινούνται έξω από τους παραδοσιακούς κομματικούς σχηματισμούς έπαιξαν κεντρικό ρόλο στην «Επανάσταση της 25ης Γενάρη», στο κίνημα δηλαδή της Πλατείας Ταχρίρ και την ανατροπή του Χόσνι Μουμπάρακ. Πρόκειται κυρίως για συσσωματώσεις νέων ανθρώπων (μορφωμένων συνήθως), που συσπειρώνονται γύρω από συγκεκριμένα αιτήματα (να φύγει ο Μουμπάρακ, δημοκρατικές ελευθερίες, κοινωνική δικαιοσύνη) και παίρνουν την οργανωτική μορφή του δικτύου. Μια από αυτές τις νέες και πολύ δυναμικές συλλογικότητες είναι το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου (Αλ Μάσρι Αλ Χουρ).

Ο Ράμι Σαάθ είναι ένας από τους βασικούς ακτιβιστές αυτού του Κινήματος. Τον συνάντησα στη διαδήλωση της πλατείας Ταχρίρ την Παρασκευή 7 του Οκτώβρη, και δώσαμε ραντεβού την επόμενη μέρα στο Garden City του Καΐρου. Μιλήσαμε για τη σημερινή αντιφατική κατάσταση, όπου από τη μια μεριά ο αιγυπτιακός λαός χαίρει πρωτοφανούς ελευθερίας, και από την άλλη ο στρατός επιχειρεί να οδηγήσει την επανάσταση στο τέλος της.

Γιάννης Αλμπάνης

 

Κάιρο, 7.10.2011. Ο Ράμι Σαάθ μιλάει στον Γ. Αλμπάνη

* Θα μπορούσατε, με δυο λόγια, να μας περιγράψετε την πολιτική ταυτότητα του Κινήματος Ελεύθερης Αιγύπτου;

* Το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου αποτελείται από ανεξάρτητους ακτιβιστές, οι οποίοι παλιότερα ήταν είτε πολιτικοί ακτιβιστές είτε ακτιβιστές για τα ανθρώπινα κινήματα. Δημιουργήσαμε το κίνημα μας την 1η του Φλεβάρη στην Πλατεία Ταχρίρ. Γι’ αυτό το σύνθημα μας είναι: «Γεννηθήκαμε στην Ταχρίρ». Πριν από την Ταχρίρ, η πλειοψηφία των ακτιβιστών δρούσε ατομικά, γιατί ήταν εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργήσεις στην Αίγυπτο οποιαδήποτε πολιτική οργάνωση, είτε με τη μορφή του κινήματος είτε με τη μορφή του κόμματος. Το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου έπαιξε κεντρικό ρόλο στην οργάνωση και την πραγματοποίηση της επανάστασης, τόσο στην Ταχρίρ την πρώτη περίοδο από τις 25 Γενάρη έως τις 11 Φλεβάρη [στις 11 του Φλεβάρη ο στρατός ανακοίνωσε την απομάκρυνση του Μουμπάρακ], όσο και μετά. Για μας, η 11η Φλεβάρη έχει μόνο τη μεγάλη συμβολική αξία του τέλους της δικτατορίας του Μουμπάρακ, καθώς και της ματαίωσης της προσπάθειάς του να μεταβιβάσει την εξουσία στο γιο του. Ωστόσο, η 11η Φλεβάρη δεν σηματοδοτεί το τέλος του συστήματος. Το Στρατιωτικό Συμβούλιο που κυβερνάει αυτή τη στιγμή τη χώρα [το Συμβούλιο αναφέρεται συνήθως με τα αρχικά SCAF: Ανώτατο Συμβούλιο Ενόπλων Δυνάμεων] αποτελεί μέρος του παλιού συστήματος, αφού τα μέλη του τοποθετήθηκαν στις θέσεις τους από το Μουμπάρακ. Συνέχεια ανάγνωσης

Περί ισλαμικών και μη επαναστάσεων

Standard

του Iχάμπ Σαμπάνα

Το πολιτικό Ισλάμ είναι περισσότερο ένα κίνημα του 20ού αιώνα παρά μια παράδοση που συναντάται στη θρησκευτική θεωρία του Ισλάμ, ωστόσο οι ρίζες του βρίσκονται στο Κοράνι. Έχει να κάνει και με την κατάσταση άμυνας απέναντι στη Δύση στην οποία σχεδόν πάντοτε βρισκόταν ο αραβικός κόσμος, αλλά και με μια πιο παραδοσιακή μορφή κοινωνικοπολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας που θέλει να στηρίζεται αποκλειστικά στη θρησκεία. Οι νόμοι θα πηγάζουν μέσα από τον λόγο του Προφήτη Μωάμεθ, ο οποίος, ως τελευταίος Προφήτης του Θεού, έχει τη λύση για όλες τις παθογένειες της κοινωνίας. Μόνο τα πρώτα χαλιφάτα των διαδόχων του Μωάμεθ ακολούθησαν μια τέτοια μορφή οργάνωσης· στην εποχή μας, το κράτος που έχει υιοθετήσει το πολιτικό Ισλάμ και βρίσκεται πιο κοντά σε αυτή την ιδεοληψία είναι η Σαουδική Αραβία.

Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε και μετασχηματίστηκε σε ένα δυνατό κίνημα τον 20ό αιώνα, καθώς συγκροτήθηκε γύρω από το σύμβολο όλων των μουσουλμάνων, το οποίο δεν είναι άλλο από το ισλαμικό τέμενος. Αυτό το ισλαμικό κίνημα δεν ήταν δημιούργημα των εξαθλιωμένων μαζών των παραγκουπόλεων, αλλά ούτε και των χωρικών. Ήταν δημιούργημα των μεσοαστικών στρωμάτων και ιδιαίτερα των φοιτητών των πανεπιστημίων, από όπου μέχρι και σήμερα αντλεί τη δυναμική του. Ο φασισμός, λόγου χάρη, γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση στα κατώτερα αστικά και εργατικά στρώματα, τα οποία τελικά αποτέλεσαν και τη ραχοκοκαλιά του.

 

Φωτογραφία του miral ramzy από το flickr

Στην περίπτωση του πολιτικού Ισλάμ, το εντυπωσιακότερο είναι πως, ενώ σαν στόχευση είχε το σύνολο των αραβικών κοινωνιών και όλα τα στρώματά τους, τελικά παρέμεινε μια τάση που, μέχρι σήμερα, συναντάται κυρίως στα μεσοαστικά στρώματα. Από τους κόλπους των τελευταίων, εξάλλου, προέρχονταν και εκείνοι, που μετά τις συνεχείς δηλώσεις του Μουμπάρακ πως δεν πρόκειται να παραιτηθεί έως το τέλος της θητείας του, προέτρεπαν τους εξεγερμένους να επιστρέψουν στα σπίτια και τις δουλειές τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους απεργούς των εργοστασίων, κατηγορώντας τους πως έτσι θα καταστρέψουν την οικονομία της χώρας. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν έλαβαν μέρος στην επανάσταση, σίγουρα όμως ήταν εκείνοι που ακολούθησαν πιο μετριοπαθείς οδούς. Από την άλλη, οι ισλαμιστές αυτοί δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε κομμάτι του παραδοσιακού Ισλάμ, καθώς οι ουλεμάδες ήταν αντίθετοι προς αυτούς και γενικώς προς κάθε είδους νεωτερισμούς, από όπου κι αν εκδηλώνονταν αυτοί. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Αιγυπτιακή Εξέγερση, ένα κίνημα του 21ου αιώνα

Standard

H Mυρσίνη Ζορμπά και ο Αντώνης Λιάκος βρέθηκαν, επιτούτου, την προηγούμενη εβδομάδα, για λίγες μέρες στον Κάιρο, στην πλατεία που συγκλόνισε τον κόσμο, και έζησαν από κοντά την ατμόσφαιρα της Αιγυπτιακής Εξέγερσης. Με την ευκαιρία αυτή, τους καλέσαμε να συζητήσουν μαζί με τον Νικόλα Βουλέλη, άριστο γνώστη του αραβικού κόσμου, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στην Αίγυπτο όλη την ευρύτερη περιοχή, ποια είναι η σημασία του και πώς θα επηρεάσει τις εξελίξεις. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Συζητούν ο Νικόλας Βουλέλης, η Μυρσίνη Ζορμπά και ο Αντώνης Λιάκος

Πλατεία Ταχρίρ, 9.2.2011. Φωτογραφία του M. Soli, από το flickr

Μυρσίνη Ζορμπά: Εκείνο που κρατάω από τις τέσσερις μέρες στο Κάιρο είναι η αδιαμεσολάβητη πολιτική έκφραση των πολιτών, μια ατμόσφαιρα εξέγερσης, που όλοι εκεί τη χαρακτήριζαν επανάσταση. Αλλά αφοπλιστικά ειρηνική και εντυπωσιακά μαζική. Δεδομένου ότι λίγες μέρες πριν οι νεκροί στις διαδηλώσεις ήταν εκατοντάδες και η σκληρότητα της αστυνομίας άγρια, η ειρηνική διάθεση, η πολιτική στρατηγική και επαγρύπνηση της μη βίας ήταν κάτι που σε εντυπωσίαζε. Οι διαδηλωτές δεν ήταν ούτε φοβισμένοι, ούτε θρηνούσαν, ήταν κυρίως αποφασισμένοι πολιτικά. Η σταθερή τοποθέτηση όλων με τους οποίους μιλήσαμε ήταν ότι θέλουν Σύνταγμα, θέλουν δημοκρατία και ελευθερία, θέλουν να καταπολεμηθεί η διαφθορά και να αλλάξει το καθεστώς.

Δεν ακούσαμε συνθήματα αντιαμερικανικά ή εναντίον του Ισραήλ, παρά μόνο κατά του Μουμπάρακ και δεν είχαμε καμία αίσθηση πολιτικού ισλαμισμού αλλά, αντίθετα, ενός πλουραλισμού που εκφραζόταν και μέσα από τα πολλά μικρά αυτοσχέδια βήματα, όπου μαζεύονταν 100-200 άνθρωποι, κάποιος έβγαζε ένα λόγο, τραγουδούσε, φώναζε συνθήματα, διάβαζε ένα ποίημα κλπ. Η παρουσία των γυναικών ήταν πολύ έντονη και είχες μια αίσθηση οργάνωσης, αλλά όχι τη γνωστή σιδερένια πειθαρχία — νομίζω ότι εκ των υστέρων φτιάχτηκε μια μυθολογία της οργάνωσης. Το στοιχείο που μου φάνηκε κυρίαρχο ήταν μια αυθόρμητη αδιαμεσολάβητη πολιτική με αίτημα τη δημοκρατία, που ξεπερνούσε τις πολλές και διαφορετικές συνιστώσες αυτού του πάνδημου ξεσηκωμού μιας πόλης 20 εκατομμυρίων κατοίκων.

 

Ένα πανηγύρι της δημοκρατίας και της ελευθερίας

Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία του Αντώνη Λιάκου

Αντώνης Λιάκος. Μόλις φτάσαμε στη γέφυρα που οδηγούσε στην πλατεία Ταχρίρ νιώσαμε αμέσως ατμόσφαιρα γιορτής. Έβλεπες ολόκληρες οικογένειες, ανθρώπους με τα παιδιά στον ώμο. Μερικοί, όταν τους ρωτήσαμε αν ήταν επικίνδυνο να τα φέρουν, μας είπαν: –Είναι τόσο σπουδαίο αυτό που γίνεται, που θέλουμε τα παιδιά μας όταν μεγαλώσουν να λένε ότι βρέθηκαν κι αυτά εδώ.

Παρατηρώντας όλους αυτούς που έγραφαν ένα κομμάτι χαρτί, ένα πλακάτ, κουβεντιάζοντας μαζί τους, αισθανόσουν ακριβώς αυτό που λέμε θεωρητικά «ιδιότητα του πολίτη». Ήταν άνθρωποι διαφορετικοί, αλλά με ορατή μία ιδιότητα: ήταν πολίτες. Ο δήμος εν δράσει, η παρουσία των πολιτών στην πλατεία: αυτό ήταν που με εντυπωσίασε. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό αν το δούμε μέσα στην ιστορία του αραβικού κόσμου: ιστορία κυριαρχιών επί υποκειμένων χωρίς άλλη ιδιότητα παρά του κυριαρχούμενου. Η ιστορία της Αιγύπτου είναι μια μακρά ιστορία κυριαρχιών: Μαμελούκοι, Οθωμανοί, Χεδίβηδες, Άγγλοι, μεταποικιακές κυριαρχίες πριν από το 1952, Νασερισμός, Σαντάτ, Μουμπάρακ. Οι μάζες είχαν κάνει βέβαια αισθητή την παρουσία τους. Ήταν εξεγερμένοι φτωχοί, με τον Οράμπι Πασά ή τον Μάχντι, τον 19ο αι., είχαν απεργήσει και οργανωθεί στους κομμουνιστές και στους αναρχοσυνδικαλιστές το πρώτο μισό του 20ού αι., ήταν αντιιμπεριαλιστές, αντιαμερικανοί και αντιεβραίοι μετά το 1952, αγκάλιασαν τον πολιτικό ισλαμισμό, γιόρτασαν για τις επιθέσεις της τρομοκρατίας. Τα σημερινά κινήματα όμως, τόσο της Τυνησίας όσο και της Αιγύπτου, εμφανίζουν έναν πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Έχουμε, πιστεύω, μια υπέρβαση, της έννοιας του αντιαποικιακού κινήματος, καθώς θέτουν στο επίκεντρο βασικά ζητήματα πολιτικής, ελευθερίας αλλά και δικαιοσύνης. «I am here to reclaim my dignity», «We smell justice here», έγραφαν τα πλακάτ στα αγγλικά. Δηλαδή αναγνώριση, δικαιώματα και δικαιοσύνη. Δημοκρατία, κράτος δικαίου, καταδίκη της διαφθοράς και κοινωνική δικαιοσύνη. Η φτώχεια και η ανεργία είναι πολύ μεγάλη, η ανισοκατανομή του πλούτου σκανδαλώδης

Πλατεία Ταχρίρ, 9.2.2011. Φωτογραφία του M. Soli, από το flickr

Νικόλας Βουλέλης: Το πρώτο στοιχείο που θα ήθελα να προσθέσω –το λέω και με την εμπειρία του ανθρώπου που έζησε μέχρι τα δεκαοχτώ του στην Αλεξάνδρεια– είναι το σπάσιμο του φόβου. Αυτό πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρών μελετών, το πώς έσπασε ο φόβος, μια κατάσταση πολύ παλιότερη από την τριακονταετία Μουμπάρακ. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εξήγηση πώς έσπασε ο φόβος, είναι η σπίθα της Τυνησίας, είναι το ποτήρι που ξεχειλίζει, υπάρχει όμως το γεγονός. Και το γεγονός ότι οι άνθρωποι πλημμυρίζουν τους δρόμους είναι εξαιρετικά σημαντικό, σημαίνει ότι ξεπεράστηκε το φράγμα του φόβου και της τρομοκρατίας.

Δεύτερον, από τις φωτογραφίες και βίντεο που είδα, η εικόνα είναι αντιπροσωπευτική του πληθυσμού: γενειοφόροι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, αυτοί με τη βούλα του πιστού στο μέτωπο, νεαροί, γυναίκες. Και σίγουρα η προετοιμασία γίνεται μέσα από τα κινήματα του περασμένου χρόνου, το κίνημα 6 Απρίλη, όπου κατέβαιναν στους δρόμους 2.000-3.000, τους τσάκιζαν, τους συλλάμβαναν, και ένας την πλήρωσε πολύ άγρια, τον έλιωσαν στο αστυνομικό τμήμα. Η εικόνα του έχει μείνει όμως, γι’ αυτό ένα από τα συνθήματα ήταν «Είμαστε όλοι Χάλεντ Σαΐντ».

Το τρίτο στοιχείο που θεωρώ πολύ σημαντικό είναι η αυτοοργάνωση, ειδικά αν λάβεις υπόψη σου και τη νοοτροπία της Μέσης Ανατολής, μια νοοτροπία κάπως παθητική, «εντάξει άσε», «μη στεναχωριέσαι», «όλα θα φτιάξουν». Όταν είδα να καθαρίζουν την πλατεία Ταχρίρ, να ξεχωρίζουν τα είδη, εδώ οι κονσέρβες, εκεί τα χαρτιά, να φτιάχνουν ομάδες περιφρούρησης, σκέφτηκα ότι αυτό είναι ένα θαύμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Πλατεία Ταχρίρ

Standard

της Μυρσίνης Ζορμπά

Ετοιμάζοντας πικέτες, Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία της Μυρσίνης Ζορμπά

Κάιρο, Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου. Βγάζοντας το κεφάλι από τον ασφυκτικό κλοιό της ΔυΝηΤικής πραγματικότητας που μας περιβάλλει, μπορεί κάποιος σήμερα να πάρει μια χρήσιμη γεύση από πολιτικές προσδοκίες και δημοκρατικά αιτήματα σε απόσταση δύο ωρών από την Αθήνα, στο Κάιρο. Η μεταπολίτευση που τόσο λοιδoρήθηκε το τελευταίο διάστημα, σε σημείο που να υποτιμώνται τα βασικά της επιτεύγματα, είναι για τους Αιγύπτιους πολίτες σήμερα το βασικό αδιαμεσολάβητο πολιτικό τους αίτημα. Αίτημα ελευθερίας και δημοκρατίας, που το απαιτούν μαζικά και ειρηνικά, με δεκάδες νεκρούς και με σταθερή παρουσία στην καρδιά μιας πόλης είκοσι εκατομμυρίων ανθρώπων για τρεις συνεχείς εβδομάδες. Ένα αίτημα που  δεν μπορεί να καταπνιγεί πια, ούτε να λάβει σαν απάντηση το προχτεσινό πολιτικά φτωχό διάγγελμα του προέδρου της Αιγύπτου. Η Σοσιαλιστική Διεθνής μπορεί να ανέχεται πολλά τέτοια μέλη, αλλά δεν ξέρω πόσο περήφανη μπορεί να συνεχίσει να κάνει την ηγεσία της.

Εν χορδαίς και οργάνω, Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία της Μυρσίνης Ζορμπά

Η πλατεία Ταχρίρ, πλατεία της απελευθέρωσης, συγκέντρωσε τις τελευταίες μέρες πολύχρωμα πλήθη. Ο πυρήνας των πιο αποφασισμένων είχε κατασκηνώσει εκεί σε ένα πρόχειρο καταυλισμό με αντίσκηνα  και κουβέρτες, ενώ καθημερινά, μετά το μεσημέρι που έκλειναν τα μαγαζιά και τα γραφεία, κατέφθαναν κατά εκατοντάδες και χιλιάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας, επαγγέλματος, γυναίκες  και άντρες. Οικογένειες ολόκληρες με μικρά παιδιά, ακόμη και στο καρότσι, παρέες ηλικιωμένων, γυναίκες με μαντίλια και μπούρκα αλλά μαζί και νεαρά  κορίτσια με ξέσκεπο κεφάλι και μπλουτζίν, φοιτητές και φοιτήτριες, γιατροί που είχαν στήσει πρόχειρα ιατρεία, ιμάμηδες, καλλιτέχνες, δικηγόροι που ξεχώριζαν από τις γραβάτες και τα κοστούμια, ορισμένοι με τη μαύρη τήβεννο του δικαστηρίου. Οι λέξεις που κυριαρχούσαν σε κάθε συζήτηση ήταν Δημοκρατία και Ελευθερία, Να φύγει το καθεστώς Μουμπάρακ και η διαφθορά, Επανάσταση για να νικηθεί η φτώχεια. Το νεαρό ζευγάρι που εργάζονταν σε διαφημιστική εταιρία, ο σοβαρός δικηγόρος που είχε έρθει με τον δεκάχρονο γιο του, η πολυπληθής οικογένεια με τις τρεις κόρες, οι γιατρίνες, ο σκηνοθέτης και οι φοιτήτριες του Πολυτεχνείου με τις οποίες κουβέντιασα δεν ανήκαν σε πολιτικό κόμμα ή ομάδα, ήξεραν όμως ότι η ελευθερία και η δημοκρατία είναι ζήτημα αξιοπρέπειας κάθε πολίτη, όπως έγραφε μια καρτέλα που κρατούσε κάποιος στα αγγλικά. Δημοκρατία και Ελευθερία, αλλά γιατί Επανάσταση; Γιατί ύστερα από τριάντα χρόνια ενός στρατιωτικού καθεστώτος πολιτικής καταστολής κάθε ελεύθερης έκφρασης, με τη διαφθορά του καθεστώτος να έχει αγγίξει το αποκορύφωμα, με την αστυνομική αυθαιρεσία και βιαιοπραγία, αλλά και τη φτώχεια να καταδικάζει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού κυριολεκτικά στην πείνα και την αμάθεια, μόνο μια ριζική αλλαγή μπορεί να ικανοποιήσει το λαϊκό αίσθημα. Επανάσταση σημαίνει γι’ αυτούς ριζική αλλαγή, δημοκρατικό πολίτευμα, ανάπτυξη και πρόοδο, ελευθερία λόγου αλλά, κυρίως, καταπολέμηση της τεράστιας φτώχειας που μαστίζει τα λαϊκά στρώματα. Μια βόλτα στις συνοικίες του Καΐρου αλλά και μερικά χιλιόμετρα πιο έξω σε πείθει για το επίπεδο διαβίωσης του ενός και δύο δολαρίων τη μέρα, αλλά και για την τεράστια χρόνια ανεργία των ανθρώπων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η εξέγερση των Αράβων: Ποιος φοβάται το πνεύμα της επανάστασης;

Standard

αποσπάσματα· το πλήρες κείμενο στο RedNotebook: /rnbnet.gr/details.php?id=1635

του Σλάβοϊ  Ζίζεκ

Είναι αισχρό να μιλάμε τώρα για ειρηνική μετάβαση στην Αίγυπτο: την έκανε αδύνατη ο ίδιος ο Μουμπάρακ, συνθλίβοντας την αντιπολίτευση. Αφότου ο Μουμπάρακ έστειλε τον στρατό ενάντια στους διαδηλωτές, το δίλημμα είναι ξεκάθαρο: είτε μια εξωραϊστική αλλαγή, όπου κάτι αλλάζει προκειμένου να μην αλλάξει τίποτα, είτε μια πραγματική ρήξη.

Ιδού, λοιπόν, η στιγμή της αλήθειας: κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί, όπως στην περίπτωση της Αλγερίας μια δεκαετία πριν, ότι η διεξαγωγή πραγματικά ελεύθερων εκλογών σημαίνει την παράδοση της εξουσίας στους μουσουλμάνους φονταμενταλιστές. Μια άλλη φιλελεύθερη ανησυχία είναι ότι δεν υπάρχει οργανωμένη πολιτική δύναμη να αναλάβει την εξουσία αν πέσει ο Μπουμπάρακ. Φυσικά δεν υπάρχει: ο Μουμπάρακ φρόντισε γι’ αυτό, συρρικνώνοντας την αντιπολίτευση που κατάντησε απλώς διακοσμητικό στοιχείο, κι έτσι η κατάσταση θυμίζει τον τίτλο του διάσημου μυθιστορήματος της Αγκάθα Κρίστι: And Then There Were None. Το επιχείρημα υπέρ του Μουμπάρακ –ο Μουμπάρακ ή το χάος– είναι επιχείρημα εναντίον του.

Η υποκρισία των φιλελεύθερων Δυτικών είναι εξωφρενική: υποστήριξαν δημόσια τη δημοκρατία, και τώρα που οι λαοί εξεγείρονται εναντίον των τυράννων στο όνομα αξιών όπως η ελευθερία και η δικαιοσύνη, και όχι στο όνομα της θρησκείας, όλοι τους ανησυχούν εντόνως. Προς τι η ανησυχία και γιατί να μη χαιρόμαστε που δίνεται μια ευκαιρία στην ελευθερία; Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι επίκαιρο το παλιό σύνθημα του Μάο Τσε Τουνγκ: «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση!».

Πού πρέπει να πάει λοιπόν ο Μουμπάρακ; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: στη Χάγη. Αν υπάρχει ένας αρχηγός που αξίζει να καθήσει εκεί, είναι αυτός.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην «Guardian», 1.2.2011.