Η αλληλέγγυα οικονομία ως τρόπος ζωής

Standard

του Euclides André Mance

Ο βραζιλιάνος Euclides André Mance είναι από τους βασικούς θεωρητικούς της αλληλέγγυας οικονομίας και της Φιλοσοφίας της Απελευθέρωσης στη Λατινική Αμερική. Εργάστηκε ως λαϊκός εκπαιδευτής από τη δεκαετία του ’90. Είναι, μεταξύ άλλων, συγγραφέας του βιβλίου «Η Επανάσταση των Δικτύων», όπου εξετάζει πώς τα αλληλέγγυα και συνεργατικά δίκτυα μπορούν να συγκροτήσουν τους δεσμούς εκείνους που θα ανατροφοδοτήσουν την οικονομία, την πολιτική και τον πολιτισμό για να σχηματιστεί η υλική βάση για νέες, μετα-καπιταλιστικές κοινωνίες. Στο τελευταίο του βιβλίο, «Constellation Solidarius» (2008), ασχολείται με τις συστημικές ρωγμές του καπιταλισμού και περιγράφει πώς να τις εκμεταλλευόμαστε υπό την λογική της οικονομίας της αλληλεγγύης.  Από το 1999 στηρίζει τη δημιουργία συνεργατικών δικτύων και είναι μέλος του Λαϊκού Δικτύου Αλληλέγγυας Οικονομίας της Βραζιλίας  του Solidarius Βραζιλίας.

Ο Mance θα βρεθεί στην Αθήνα, προσκεκλημένος  μιας σειράς συλλογικοτήτων (Αλληλεγγύη για όλους, Εφημερίδα των Συντακτών, Πρωτοβουλία για ένα χώρο διαλόγου Κ.ΑΛ.Ο, συνεταιριστικό παντοπωλείο Σέσουλα, Συν Άλλοις, ΣΥΝεταιριστές ΖΩγράφου, P2P foundation, κοοπερατίβα sociality, portokali.gr). Θα μιλήσει  για την εμπειρία της Βραζιλίας και των υπόλοιπων χωρών της Λατινική Αμερικής, την αναγκαιότητα ανάπτυξης συνεργατικών δικτύων, για την οικονομία της απελευθέρωσης. Την Παρασκευή 12 Ιουνίου, στον κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού  στις 19.00. Μετά την εκδήλωση θα ακολουθήσει χαλαρή μουσική με συνοδεία βραζιλιάνικων κοκτέιλ. Με την ευκαιρία αυτή δημοσιεύουμε αποσπάσματα από ένα πρόσφατο κείμενό του για την αλληλέγγυα οικονομία.

***

Από τη δική μας οπτική, η αλληλέγγυα οικονομία είναι μια στρατηγική οικονομικής απελευθέρωσης των λαϊκών τάξεων, αλλά και των ανθρώπινων κοινωνιών στο σύνολό τους, που χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς την έννοια «καλή ζωή» (buen vivir) προκειμένου οι δημόσιες και ιδιωτικές ελευθερίες να ασκούνται με ηθική. Η οπτική αυτή κατανοεί την αλληλέγγυα οικονομία ως έναν τρόπο ζωής, ως ένα οικονομικό σύστημα υπό κατασκευή, ως τον άξονα της πάλης για να εξαλειφθεί η εκμετάλλευση και η κυριαρχία της οικονομίας ώστε να οικοδομηθεί μια νέα κοινωνία, οικολογικά βιώσιμη, οικονομικά δίκαιη, πολιτικά δημοκρατική που ανασχηματίζεται βήμα-βήμα βασισμένη στον διαπολιτισμικό διάλογο. Συνέχεια ανάγνωσης

Kοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία: Οι λέξεις και τα πράγματα

Standard

του Φώτη Τερζάκη

Με την ευκαιρία της κυκλοφορίας, αυτές τις μέρες, των βιβλίων «Υπαρκτός καινούργιος κόσμος. Κοινωνική/αλληλέγγυα και συνεργατική οικονομία» του Γιώργου Λιερού και «Εισαγωγή στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Το μετέωρο βήμα μιας δυνατότητας» του Τάκη Νικολόπουλου και του Δημήτρη Καπογιάννη (Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων) η δημοτική συνεργασία «Αντίσταση με τους Πολίτες του Χαλανδρίου» οργανώνει εκδήλωση για την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Oμιλητές, ο Γιώργος Σταθάκης (βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ), Νίκος Χρυσόγελος (ευρωβουλευτής Οικολόγων Πρασίνων), Νώντας Σκυφτούλης (Αντιεξουσιαστική Κίνηση Αθήνας), με συντονίστρια την Αφροδίτη Πολίτη («Εφημερίδα των Συντακτών). Η εκδήλωση γίνεται την Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου, ώρα 19.00 στο Κέντρο Νεότητας του Δήμου Χαλανδρίου (Αντιγόνης και Δαναΐδων). Με την ευκαιρία, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τον Πρόλογο του Φώτη Τερζάκη, στο βιβλίο του Τ. Νικολόπουλου και του Δ. Καπογιάννη. Ο τίτλος είναι των «Ενθεμάτων».

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Έργο του Μαρκ Σαγκάλ, 1938

Έργο του Μαρκ Σαγκάλ, 1938

«Κοινωνική οικονομία», «αλληλέγγυα οικονομία», «συνεργατική οικονομία», «συμμετοχική οικονομία»… Τι σημαίνει άραγε αυτός ο ραγδαίος πολλαπλασιασμός των προσδιορισμών, που κανένας σχεδόν δεν είναι καινούργιος, αλλά όλοι τους μοιάζουν να ηχούν με διαφορετικό τρόπο σήμερα γύρω από έναν όρο που νομίζαμε ότι ξέρουμε καλά τη σημασία του — τον όρο «οικονομία»;

Κατά τη γνώμη μου, δύο πράγματα. Εν πρώτοις, έναν πρωτοφανή κλονισμό του επιστημολογικού καθεστώτος της έννοιας. Ανακαλύπτουμε ξαφνικά ότι η οικονομική επιστήμη που διδάσκεται ακόμα στα πανεπιστήμιά μας, η ειδημοσύνη μιας πολυάριθμης τάξης ειδικών που έχουν επίλεκτες θέσεις στα κλιμάκια των συμβούλων κυβερνήσεων όσο και μεγάλων επιχειρήσεων, είναι ένας πίνακας αφαιρέσεων, που έχει όλο και μικρότερη σχέση με τον πρακτικό συλλογικό βίο, ανταποκρίνεται όλο και λιγότερο δηλαδή στα πραξεολογικά προβλήματα τα οποία προοριζόταν να διατυπώσει και, ει δυνατόν, να λύσει.

Συνέχεια ανάγνωσης

Κοινωνική και αλληλεγγυα οικονομία: σκέψεις και προοπτική

Standard

WEB ONLY: μόνο στο μπλογκ των «Ενθεμάτων» και την ιστοσελίδα της «Αυγής»

του Βασίλη Χαρισίου-Καλλιαντόπουλου

 Στην καπιταλιστική παραγωγή έχουν αναπτυχθεί διάφορα μοντέλα κατά καιρούς και κατά τόπους. Στόχος όλων τους ήταν η αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας, με σκοπό την αποκόμιση υψηλότερου ποσοστού κέρδους. Έτσι αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα το φορντικό μοντέλο παραγωγής  (δηλαδή η δημιουργία γραμμής παραγωγής για την επίτευξη μαζικής παραγωγής). Ένα μοντέλο που μέχρι σήμερα ακολουθείται και βασικό στόχο έχει την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας μέσω της οποίας ο καπιταλιστής αποκομίζει περισσότερα κέρδη, ενώ κατά την παραγωγική διαδικασία  οι μετέχοντες εργαζόμενοι αδυνατούν να έχουν πλήρη γνώση των σταδίων παραγωγής· έχουν μόνο αποσπασματική, στο αντικείμενο που ο καθένας βρίσκεται. Ενώ δηλαδή είναι βασικοί συντελεστές στην διαδικασία παραγωγής ενός αγαθού, στο τέλος βρίσκονται να μην έχουν πλήρη γνώση της διαδικασίας για το τελικό προϊόν.

Σημείο πρώτο είναι η σφαιρική γνώση της εκάστοτε παραγωγικής διαδικασίας. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει δημιουργήσει εργαζόμενους με μορφή παθητικών καταναλωτών, αποκομμένων όχι μόνο από την παραγωγή αλλά και από την πολιτική ζωή. Η κοινωνική κίνηση που αναπτύσσεται από την άλλη πλευρά, με την συμβολή και τα ερεθίσματά μας, πρέπει να δημιουργήσει ενεργούς παραγωγούς και ενεργούς πολίτες. Εργαζόμενους που μετέχουν στην πολιτική ζωή, εργαζόμενους που έχουν συναίσθηση και σφαιρική γνώση της παραγωγικής διαδικασίας. Συνέχεια ανάγνωσης

H νέα οικονομία της τροφής

Standard

του Αντρέα Κουλουρίδη

Αναζητώντας πατάτες στην Ιρλανδία την εποχή της Μεγάλης Πείνας "Illustrated London News", 1847

Τώρα που καταλάγιασε λιγάκι το θέμα με τις πατάτες και τα λοιπά αγαθά που ως εκ θαύματος άρχισαν να πωλούνται απευθείας από τους παραγωγούς στους καταναλωτές σε αρκετά χαμηλότερες από τις μέχρι πρότινος τιμές, μπορούμε να ασχοληθούμε με τα επιμέρους ζητήματα που έχουν ανοίξει.

Καταρχήν, οι πατάτες μας ξαναματαθύμισαν το πόσο βαθιά και συστημικά και σε πόσους πολλούς τομείς λειτουργούν μονοπώλια ή ολιγοπώλια στην ελλάδα. Στην προκειμένη περίπτωση «ανακαλύψαμε» «πέφτοντας από τα σύννεφα» (μα πόσα ψέματα μας έχουν πει πια, και μας λένε, αυτοί οι δημοσιογράφοι και αυτοί οι πολιτικοί τόσα χρόνια; πόσα;) ότι οι χονδρέμπορες και τα σούπερμάρκετ ελέγχουν και καθορίζουν με μοναδικό γνώμονα το κέρδος τους τις τιμές σε μια εκτενή σειρά προϊόντων, όπως οι πατάτες, το λάδι, το αλεύρι, τα όσπρια κ.λπ. Παρόμοια ολιγοπώλια αυτή τη στιγμή (όπως έχει δημοσιοποιηθεί παλιότερα ή και πιο πρόσφατα, και που σε κάποιους αρέσει πολύ να ξεχνάμε χρησιμοποιώντας την «επικαιρότητα» ως μέσο ύπνωσης και αποχαύνωσης και όχι ενημέρωσης και γνώσης) υπάρχουν στο γάλα και τα γαλακτοκομικά, στον καφέ και τη σοκολάτα, στην αγορά φαρμάκων, στις τράπεζες, στο πετρέλαιο, στο ρεύμα, στις τηλεπικοινωνίες, στις αερομεταφορές. Συγχωρέστε με αν κάτι ξεχνάω ή δεν έχω ανακαλύψει ακόμη.

Δυστυχώς, σε ό,τι από τα παραπάνω δεν αφορά τη διατροφή μας, ως πολίτες αυτή τη στιγμή, και έτσι όπως είναι δομημένη η ελληνική κοινωνία, έχουμε ελάχιστη δύναμη να αλλάξουμε την κατάσταση και είμαστε έρμαια των κυβερνήσεων να κάνουν αυτή τη δουλειά για λογαριασμό μας. Μιας και καμία κυβέρνηση από τη μεταπολίτευση μέχρι και σήμερα δεν έχει κάνει το παραμικρό προς αυτή την κατεύθυνση (τουναντίον μάλιστα), ως λογικό συμπέρασμα έρχεται το ότι μόνο μια αριστερή κυβέρνηση θα ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα, καθώς είναι και αναπόσπαστο κομμάτι της ιδεολογίας της αριστεράς να αντιτίθεται στα καρτέλ και τους κερδοσκόπους. Μια παρένθεση εδώ: αν και μια αριστερή κυβέρνηση μας απογοητεύσει (ή δεν σχηματιστεί ή τα βρει σκούρα, που θα τα βρει σίγουρα), έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε κινήσεις προς μια καλύτερη για μας κατεύθυνση αν οργανωθούμε σε μαζικές ομάδες. Είναι ούτως ή άλλως τραγικό λάθος να περιμένουμε μόνο από τους κυβερνώντες να αποφασίζουν για μας, όποιοι κι αν είναι αυτοί. Π.χ. εγώ συμμετέχω αυτή τη στιγμή σε μια βρετανική ομάδα με ένα εκατομμύριο μέλη, όπου 200 χιλιάδες από εμάς ζητήσαμε χαμηλότερη τιμή στο ρεύμα και το γκάζι κοινοποιώντας σε όλες τις εταιρίες ότι θα πάμε από τη μια μέρα στην άλλη στον πάροχο που θα μας προσφέρει αυτή τη χαμηλότερη τιμή. Ακόμη δεν έχει γίνει η κίνηση, αλλά φαίνεται ότι θα λειτουργήσει η συγκεκριμένη καμπάνια μέχρι κάποιο βαθμό. Υπάρχουν λύσεις, να το θυμάστε. Πάντοτε υπάρχουν λύσεις για όποιον ψάχνει, οργανώνεται και συμμετέχει. Συνέχεια ανάγνωσης