«Η Αριστερά έχει κερδίσει τις ψήφους των ανέργων, αλλά όχι και τις καρδιές τους»

Standard

με την ευκαιρία της κυκλοφορίας του βιβλίου του «Ημερολόγιο ενός ανέργου» (εκδ. Καστανιώτη)

συνέντευξη του Χριστόφορου Κάσδαγλη

kasdaglisΤις ιστορίες του βιβλίου, μαζί με πολλές άλλες, τις έχουμε διαβάσει στο imerologioanergou.gr. Ποιος είναι ο λόγος που σε οδήγησε να τις κάνεις βιβλίο;

Ο ένας λόγος είναι καθαρά υποκειμενικός. Από τη φύση μου σκέφτομαι περισσότερο με όρους σύνθεσης ενός βιβλίου, με γεμίζει πιο πολύ, με κάνει πιο δημιουργικό. Αλλά δεν είναι αυτό το βασικό. Πρόκειται για εντελώς διαφορετική αναγνωστική εμπειρία. Και κυρίως πρόκειται για το πέρασμα από το ατομικό βίωμα στο συλλογικό, για τη μεγάλη εικόνα, για το πιο βαθύ αποτύπωμα της εποχής που ζούμε.

Με ποιο κριτήριο επέλεξες τις ιστορίες που απαρτίζουν το βιβλίο, και γενικότερα τι σήμαινε η διαδικασία σύνθεσής του;

Έργο του Μίχαελ Χάφτκα, 2001

Έργο του Μίχαελ Χάφτκα, 2001

Επρόκειτο για μια μεγάλη περιπέτεια. Το υλικό ήταν θηριώδες, ποσοτικά και ποιοτικά. Δεν ήξερες τι να διαλέξεις. Κι επειδή δεν έκανα το λάθος που κάνουν οι άνθρωποι της εξουσίας, ήξερα πως πίσω από κάθε κείμενο βρίσκεται ένας άνθρωπος και πίσω του μια οικογένεια – ακριβώς όπως και πίσω από τις στατιστικές και τους δείκτες. Κι έτσι τα πονούσα τα κείμενα και δεν πήγαινε το χέρι μου να τα κόψω. Έπρεπε όμως να γίνει, αλλιώς δεν θα έφτιαχνα βιβλίο αλλά εγκυκλοπαίδεια. Τα κριτήρια ήταν τα προφανή. Αντιπροσωπευτικότητα, μοναδικότητα, ένταση, αφηγηματική δύναμη. Κι ακόμα οι κάλυψη ορισμένων απρόσμενων ενοτήτων που θα βρεις μέσα στο βιβλίο: Τα καλά νέα, η επιστροφή στο χωριό, η γυναικεία ματιά, το χιούμορ, η μετανάστευση.

Η ανεργία είναι ένα θέμα που επανέρχεται διαρκώς μέσα από άρθρα, αναλύσεις, ιστορίες που ακούμε – δεν είναι καθόλου άγνωστο θέμα στον αναγνώστη.

Όχι, φίλε, δεν συμφωνώ. Το θέμα είναι εντελώς άγνωστο σε όποιον δεν το ζει ο ίδιος. Ξέρουμε αρκετά πράγματα για την ανεργία γενικά, ως φαινόμενο, αλλά όσοι διατηρούν τις δουλειές τους δεν έχουν ιδέα για τη ζωή και τα βάσανα των ανέργων, για το πώς σκέφτονται και με τι θηρία παλεύουν. Θηρία μέσα τους και γύρω τους. Εμένα προσωπικά, παρότι βιώνω τα τελευταία χρόνια το φάσμα της ανεργίας, το Ημερολόγιο μου άνοιξε τα μάτια.

Tι έμαθες μέσα απ’ αυτή την εμπειρία, πόσο σε άλλαξε;

Ένα μονάχα θα σου πω: Λέμε ότι τον τελευταίο χρόνο το ποσοστό της ανεργίας παρέμεινε λίγο πολύ σταθερό. Ιδού ένα κλασικό παράδειγμα όπου οι αριθμοί ψεύδονται. Καμία σταθερότητα! Γιατί ακόμα κι αν οι αριθμοί παραμένουν σταθεροί, η κατάσταση των ανθρώπων μέσα σ’ ένα χρόνο έχει επιδεινωθεί σε απίστευτο βαθμό. Άλλο να είσαι άνεργος ένα εξάμηνο και τελείως άλλο πράγμα να είσαι άνεργος δύο ή τρία χρόνια. Πρώτα σου κόβουν το επίδομα. Τα όποια αποθέματά σου εξαντλούνται. Έπειτα εξαντλούνται τα αποθέματα του περίγυρού σου, που κι εκείνων η θέση τους στο μεταξύ έχει επιδεινωθεί. Κι ενώ «εξαντλούνται όλες οι πηγές σου», όπως γράφει κάποιος στο Ημερολόγιο, παράλληλα έχουν εξαντληθεί και η υπομονή σου και οι αντοχές σου, η ψυχική ισορροπία, οι σχέσεις σου με τη γυναίκα σου και τα παιδιά σου. Η ζωή σου μοιάζει πλέον με κόλαση. Ασχέτως αν εσύ ελπίζεις ή αισιοδοξείς – μερικές φορές. Συνέχεια ανάγνωσης

Από το φάσμα της μνημονιακής αποτυχίας προς ένα νέο σχέδιο

Standard

Συνέντευξη του Πέτρου Λινάρδου-Ρυλμόν

 Η έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία το 2013, συζητήθηκε ήδη ευρύτατα με τη ζοφερή εικόνα που δίνει: μείωση των μισθών την τελευταία τριετία κατά 45%, θα χρειαστούν είκοσι χρόνια για να πέσει η ανεργία στο 10%, αποβιομηχάνιση που θυμίζει το 1950 κ.ά. (αναλυτικά στοιχεία και σχετική συνέντευξη του Σάββα Ρομπόλη, στο κυρίως σώμα της σημερινής «Αυγής»). Με αφετηρία την έκθεση, συζητήσαμε με τον οικονομολόγο Πέτρο Λινάρδο-Ρυλμόν.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ανρί Ματίς, "Η θλίψη του βασιλιά"

Ανρί Ματίς, «Η θλίψη του βασιλιά»

Ξεκινώντας, θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιό σου για την έκθεση του ΙΝΕ.

Η έκθεση είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική, τόσο για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας και της απασχόλησης όσο και για τα ζητήματα τα οποία έχει να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία και κοινωνία. Η ανεργία, για να ξεκινήσω από αυτήν, βρίσκεται στο 30%. Και, σύμφωνα με την πάγια μέθοδο του ΙΝΕ, πρέπει να προσθέσουμε ένα 5% — καθώς υπάρχουν κατηγορίες λ.χ. ελάχιστα εργαζομένων (κάποιος που δουλεύει μία ώρα την εβδομάδα), που πρέπει να συνυπολογιστούν.

Η έκθεση, επίσης, αναφέρεται στο φαινόμενο της αποεπένδυσης. Ο Σάββας Ρομπόλης, στη συνέντευξη που έδωσε στη Θεσσαλονίκη, την Πέμπτη το πρωί, είπε ότι το κεφαλαιουχικό απόθεμα της χώρας έχει φτάσει στα επίπεδα της δεκαετίας του 1950. Αυτό έχει σημασία, όχι μόνο για το βάθος της κρίσης, αλλά και γιατί δείχνει ότι το κομμάτι των μνημονιακών πολιτικών που αφορά την ανταγωνιστικότητα των αμοιβών σε σχέση με τις επενδύσεις δεν λειτουργεί: η ιδέα ότι η φτηνή εργασία φέρνει επενδύσεις είναι μια δογματική προσκόλληση του ΔΝΤ και της Τρόικας. Αυτό φαίνεται επίσης και στις εξαγωγές: ενώ καταβαραθρώνονται οι αμοιβές με στόχο, μεταξύ άλλων, την αύξηση των εξαγωγών, αυτό δεν συμβαίνει. Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης λειτουργεί απλώς σαν μπόνους για τους εργοδότες, ειδικά τους εξαγωγείς…

Με δυο λόγια, η έκθεση είναι αποκαλυπτική του φάσματος των αποτυχιών του μνημονιακού προσανατολισμού. Μας δείχνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση, που δεν είμαστε έτοιμοι ως κοινωνία να αντιμετωπίσουμε. Συνεχίζουμε να βρισκόμαστε στον ευρωπαϊκό κοινωνικό πολιτισμό, όπου η απασχόληση, η σύνταξη, το κοινωνικό κράτος θεωρούνται βασικά δεδομένα, τα δεδομένα αυτά στην Ελλάδα έχουν κλονιστεί εκ βάθρων, και τα εργαλεία τα οποία αναμένεται να χρησιμοποιηθούν παραμένουν τα εργαλεία του παρελθόντος, εντελώς ανεπαρκή σε μια τόσο κρίσιμη κατάσταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την εισοδηματική στήριξη των ανέργων σε εποχή μαζικής ανεργίας και φτώχειας

Standard

της Μαρίας Καραμεσίνη

30 SILEΗ αλματώδης αύξηση της ανεργίας την τελευταία πενταετία έχει αναδείξει δραματικά τις ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων στη χώρα μας,[i] που παραδοσιακά παρείχε για λίγους μήνες –το πολύ μέχρι δώδεκα– χαμηλού ύψους επιδόματα στους ασφαλισμένους κατά της ανεργίας μισθωτούς. Έτσι, το κύριο βάρος απορρόφησης των εισοδηματικών επιπτώσεων της ανεργίας, που από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι την τρέχουσα κρίση ήταν κυρίως γυναικεία και νεανική, έπεφτε στην οικογένεια. Η σταθερή απασχόληση του «άντρα-κουβαλητή» της οικογένειας υπήρξε το κεντρικό στοιχείο αυτού του οικογενειοκεντρικού μοντέλου προστασίας των ανέργων. Εξ ου και η ισχυρή νομοθετική προστασία των μισθωτών με συμβάσεις αορίστου χρόνου από τις απολύσεις, παρά τις διαφοροποιήσεις μεταξύ υπαλλήλων και εργατών. Η θεαματική άνοδος της συμμετοχής των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία μετά το 1980 αναβάθμισε τον ρόλο τους στη σταθεροποίηση του οικογενειακού εισοδήματος και τη στήριξη των άνεργων μελών του νοικοκυριού.

Ήδη πριν την κρίση, οι ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων αντανακλώνταν αφενός στον πολύ χαμηλό βαθμό κάλυψης των ανέργων από επιδόματα ή βοηθήματα που ήταν ένας από τους χαμηλότερους στην Ε.Ε., αφετέρου στο πολύ χαμηλό ποσοστό αναπλήρωσης του προηγούμενου μισθού από το επίδομα ανεργίας για τους δικαιούχους (από 1.1.2007 έγινε ενιαίο για όλους, και από 1.1.2008 αντιστοιχεί στο 55% του κατώτατου μισθού). Συνέχεια ανάγνωσης

«Αποτελεί φαντασίωση ότι η Ελλάδα θα επιστρέψει σύντομα στις αγορές»

Standard

συνέντευξη του Δημήτρη Β. Παπαδημητρίου, στον Χ. Ι. Πολυχρονίου

Ο Δημήτρης Β. Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Levy Economics Institute της Νέας Υόρκης, μιλάει για την πολιτική του ΔΝΤ, το δημοσιονομικό έλλειμμα, την ανεργία, την κρίση της ευρωζώνης και της Ευρώπης, την έξοδο από το ευρώ, τα προγράμματα του «εργοδότη της εσχάτης προσφυγής» την οικονομική πολιτική μιας αριστερής κυβέρνησης

 7-SYNENTEFXIΣτην εποχή της λιτότητας και του απάνθρωπου νεοφιλελευθερισμού, η ανάγκη για τη διάδοση μιας εναλλακτικής, προοδευτικής και ρεαλιστικής οικονομικής σκέψης και πολιτικής είναι περισσότερο από προφανής. Ο νεοφιλελευθερισμός κυριαρχεί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι παίζει χωρίς αντίπαλο. Υπάρχουν τιτάνες της οικονομικής σκέψης εν ζωή (Στίγκλιτζ, Κρούγκμαν, για να αναφέρουμε μόνο μερικούς) που αντιμάχονται το πρόγραμμα της νεοφιλελεύθερης μεταμόρφωσης της οικονομίας και της κοινωνίας στο όνομα της ελεύθερης αγοράς και της εξύμνησης της αχαλίνωτης συσσώρευσης του πλούτου, αφιερωμένοι σε μια κοινή προσπάθεια για τη διαμόρφωση μιας μακροοικονομικής πολιτικής που θα έχει ως κύριους στόχους την πλήρη απασχόληση, την αύξηση των μισθών, τη μείωση της ανισότητας, τον έλεγχο των χρηματοπιστωτικών αγορών, την πραγματοποίηση μιας δίκαιης και καλής κοινωνίας.

Στο έργο της αμφισβήτησης των κυρίαρχων οικονομικών και στην προσπάθεια της καθιέρωσης της οικονομικής επιστήμης στην υπηρεσία του κοινού καλού είναι επίσης αφιερωμένα σημαντικά Ινστιτούτα Οικονομικών Ερευνών και «δεξαμενές σκέψης» σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ένα από αυτά είναι και το διεθνούς φήμης LevyEconomicsInstituteτου ιστορικού BardCollege. Εμπνευστής και πρόεδρος από την ημέρα της ίδρυσής του έως σήμερα είναι ο διακεκριμένος οικονομολόγος Δημήτρης Β. Παπαδημητρίου, επίσης καθηγητής Οικονομικών στην έδρα «JeromeLevy» και εκτελεστικός αντιπρόεδρος του BardCollege. Στο διοικητικό συμβούλιο του Ινστιτούτου συμμετέχουν επιφανείς προσωπικότητες από τον χώρο των οικονομικών, συμπεριλαμβανομένου του Τζόζεφ Στίγκλιτς. Το LevyEconomicsInstitute ήταν συνδιοργανωτής στην εκδήλωση-συζήτηση του ΣΥΡΙΖΑ, στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, στα τέλη Ιανουαρίου του 2013 με θέμα την κρίση στην Ελλάδα.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Δημήτρης Β. Παπαδημητρίου συνομιλεί με τον Χ. Ι. Πολυχρονίου, ερευνητή και PolicyFellow στο LevyEconomicsInstitute, για τη κρίση στη Ελλάδα και την ευρωζώνη.

Χ. Ι. Π.

 Θα ήθελα να ξεκινήσουμε με τις απόψεις και τις αναλύσεις σας για τα αίτια της ελληνικής κρίσης. Πιο συγκεκριμένα, ποιος συνδυασμός παραγόντων οδήγησε την Ελλάδα σε αποκλεισμό από τις διεθνείς πιστωτικές αγορές, αναγκάζοντας τη χώρα να αναζητήσει βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ);

Η ελληνική κρίση ξεκίνησε με τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η ελληνική κυβέρνηση στις αρχές του 2010 με τη μετακύλιση του ληξιπρόθεσμου χρέους, μετά την ανακοίνωσή της ότι το έλλειμμα είχε υπερβεί το 12%, το οποίο στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι είχε σκαρφαλώσει πάνω από το 15%. Οι εξαγγελίες της τότε κυβέρνησης ότι η Ελλάδα είναι ένα διεφθαρμένο κράτος, σε συνδυασμό με την παρομοίωση του προβλήματος με τις διαστάσεις ενός Τιτανικού, φόβισε τις χρηματοπιστωτικές αγορές σε βαθμό που απέκλεισαν την Ελλάδα από περαιτέρω πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές συνειδητοποίησαν ότι η Ελλάδα ήταν μια από τις χώρες με τα υψηλότερα επίπεδα χρέους όσον αφορά την τυποποιημένη αναλογία χρέους προς ΑΕΠ, ενώ δεν έβλεπαν κάποιο χέρι βοήθειας προς την Ελλάδα από τις Βρυξέλλες ή τη Φρανκφούρτη. Οι αγορές αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι δεν ήταν σωστά εκτιμημένη η αξία του ελληνικού κυρίαρχου χρέους, καθώς η συμπεριφορά της πραγματικής της οικονομίας ήταν πολύ διαφορετική από αυτή των οικονομιών του ευρωπαϊκού Bορρά. Συνέχεια ανάγνωσης

Δώστε βήμα στους άνεργους!

Standard

του Χριστόφορου Κάσδαγλη

Το «Ημερολόγιο ενός ανέργου» είναι μια διαδικτυακή συλλογική καμπάνια, με σκοπό να δώσει φωνή και λόγο στους άνεργους και τις άνεργες: να γράψουν, να μιλήσουν, να ανεβάσουν φωτογραφίες και βίντεο και άλλα πολλά. Θεωρώντας εξαιρετικά σημαντικό και το ζήτημα και την ιδέα του εγχειρήματος, ζητήσαμε από τον εμπνευστή του, Χριστόφορο Κάσδαγλη, να μας το περιγράψει.

 ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Το Ημερολόγιο ενός ανέργου

 «Δεν βρίσκω δουλειά ούτε στην… επιφάνεια εργασίας μου»

Χιουμοριστική-αυτοσαρκαστική ατάκα από το Ημερολόγιο ενός ανέργου

 chrisssΤο «Ημερολόγιο ενός ανέργου» (imerologioanergou.gr), που ήδη συμπλήρωσε δυο βδομάδες λειτουργίας με μεγάλη ανταπόκριση, έρχεται να μας βγάλει από την αμεριμνησία μας και να μας ξεβολέψει.

Σε μια συνέντευξή μου στο περιοδικό δρόμου Σχεδία, διατυπώθηκε η επιφύλαξη ότι πάλι μιλάμε για την κακή όψη των πραγμάτων, γι’ αυτά που ξέρουμε και όχι για κάποια θετική πρόταση που θα δώσει ελπίδα. Απάντησα πως Όχι, καθόλου δεν τα ξέρουμε! Έχουμε μια αφηρημένη εικόνα της ανέχειας και του αδιεξόδου των ανέργων, αλλά δεν έχουμε ιδέα από τα πραγματικά περιστατικά, από τα ψυχολογικά και πρακτικά δράματα. Αποφεύγουμε να μιλήσουμε και ν’ ακούσουμε για ό,τι σοβεί γύρω μας με την ένταση μιας αποτρόπαιης ανθρωπιστικής κρίσης.

Άλλη δημοσιογράφος, Ολλανδέζα αυτή, διατύπωσε την εξής συναφή απορία: «Οι ελληνικές εφημερίδες είναι προφανώς γεμάτες από ιστορίες ανέργων. Τι παραπάνω μπορεί να προσθέσει αυτή η καταγραφή;». Η απάντηση ήταν πως κάνει λάθος, τα ελληνικά ΜΜΕ αποφεύγουν να γράψουν για όλ’ αυτά, πρώτα πρώτα γιατί θεωρούν το θέμα αντιεμπορικό, έπειτα γιατί «οι άνεργοι δεν διαθέτουν αγοραστική δύναμη» και, τέλος, επειδή τέτοιες ιστορίες υπονομεύουν την εικόνα που θέλουν να δώσουν, ότι πάμε καλύτερα και οσονούπω βγαίνουμε από το τούνελ.

Μιλάμε λοιπόν για την ανεργία και όχι για τον άνεργο. Μιλάμε για τα νούμερα αλλά όχι για τους ανθρώπους. Για τους δείκτες, αλλά όχι για τις οικογένειες και τα δράματα που κρύβονται πίσω απ’ αυτούς. Για να είμαι ειλικρινής, όταν ξεκινούσε το μεγάλο κοινωνικό και ιντερνετικό πείραμα της δημιουργίας ενός εκτεταμένου ελληνικού δικτύου ανέργων μας διέφευγε αυτή η πλευρά — τη θεωρούσαμε αυτονόητη. Συνέχεια ανάγνωσης

Ανεργία, εργασία και δουλειά

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Εργάτριες, τέλη του 19ου αιώνα

Εργάτριες, τέλη του 19ου αιώνα

Κάποιες ειδήσεις ξεσπούν με κρότο, κυριαρχούν στην επικαιρότητα και τραβάνε αμέσως την προσοχή, κάποιες άλλες πλησιάζουν αθόρυβα, και καμιά φορά είναι οι πιο επικίνδυνες. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ που δημοσιεύτηκε τις προάλλες στην Αυγή, η ανεργία στο τέλος του 2013, κατά το αισιόδοξο σενάριο θα φτάσει το 27,6%. Η αύξηση της ανεργίας, στην Ελλάδα και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, ειδικά των νέων, με ποσοστά πλειοψηφικά πλέον, που ξεπερνούν αρκετά το 50% στη χώρα μας και σε άλλες χώρες του Νότου, είναι κάτι που δεν αποτελεί συνταρακτική είδηση αλλά θλιβερή πραγματικότητα.

Η λέξη άνεργος εμφανίζεται μια φορά όλη κι όλη σε κείμενα της κλασικής αρχαιότητας και φυσικά όχι με τη σημερινή σημασία· στην Ελένη του Ευριπίδη, διεκτραγωδείται η τύχη της Τροίας, που οδηγείται στον όλεθρο «δι έργ’ άνεργα», για πράξη που δεν έγινε. Η λέξη ανεργία, εμφανίζεται και αυτή στην ελληνιστική εποχή με τη σημασία της απραξίας, αλλά με τη σημερινή της σημασία είναι ουσιαστικά παιδί της βιομηχανικής επανάστασης, αφού και στις ευρωπαϊκές γλώσσες τότε εμφανίστηκαν οι αντίστοιχες λέξεις με αυτή τη σημασία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ανεργία: η δύσκολη εξίσωση

Standard

της Μαρίας Καραμεσίνη

Έργο από την έκθεση ζωγραφικής «4 Κύματα και 120 σημειώσεις για το νερό» της Λένιας Οικονόμου στην αίθουσα τέχνης «αγκάθι - κartάλος» (Μηθύμνης 12 και Επτανήσου, Πλ. Αμερικής), που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013, στις 8 το βράδυ. (Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 22 Μαρτίου. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως και Σάββατο 11:30-13:30, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή, 11.30-13.30 και 19:00 - 20:30)

Έργο από την έκθεση ζωγραφικής «4 Κύματα και 120 σημειώσεις για το νερό» της Λένιας Οικονόμου στην αίθουσα τέχνης «αγκάθι – κartάλος» (Μηθύμνης 12 και Επτανήσου, Πλ. Αμερικής), που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013, στις 8 το βράδυ. (Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 22 Μαρτίου. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως και Σάββατο 11:30-13:30, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή, 11.30-13.30 και 19:00 – 20:30)

Από τις εκλογές του Ιουνίου μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για την ανεργία δεν έχει τύχει περαιτέρω εμβάθυνσης, αν και η από μήνα σε μήνα κατάρριψη νέων ιστορικών ρεκόρ από το ποσοστό ανεργίας προκαλεί ανατριχίλα σε όσους γνωρίζουν ότι η υπέρμετρη ποσοτική διόγκωση της ανεργίας προκαλεί αύξηση της μέσης διάρκειάς της, δυσκολεύοντας αφάνταστα την αντιμετώπισή της. Η απώλεια δεξιοτήτων, η αποθάρρυνση, η παθητικοποίηση και η αποστασιοποίηση των ανέργων από την εργασία αυξάνονται με τη διάρκεια της ανεργίας, καθιστώντας δύσκολη την επανένταξή τους. Σήμερα στη χώρα μας οι μακροχρόνια άνεργοι αποτελούν το 63% του συνόλου και οι άνεργοι με πάνω από δύο χρόνια ανεργίας 36%, ενώ το γενικό ποσοστό ανεργίας έχει ξεπεράσει το ρεκόρ των ΗΠΑ στη Μεγάλη Ύφεση. Συνέχεια ανάγνωσης

Ελληνική οικονομία: η δύσκολη ή και αδύνατη επανεκκίνηση

Standard

του Δημήτρη Β. Παπαδημητρίου

O Δημήτρης Β. Παπαδημητρίου, πρόεδρος του  Levy Economics Institute of Bard College της Νέας Υόρκης και καθηγητής οικονομικών  στο Bard College μίλησε στο διεθνές συνέδριο που διοργάνωσαν το ΙΝΕΡΠΟΣΤ και το Levy Institute στην Αθήνα, προχθές και χθες,  8-9 Μαρτίου 2013, με θέμα «Προκλήσεις και πολιτικές επιλογές για την Ευρωζώνη και την Ελλάδα». Δημοσιεύουμε σήμερα ένα απόσπασμα, που αναφέρεται στο κρίσιμο ζήτημα της επανεκκίνησης της ελληνικής οικονομίας. Το πλήρες κείμενο, στο τέλος του ποστ.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Φερνάν Λεζέ, "Οι χτίστες", 1950

Φερνάν Λεζέ, «Οι χτίστες», 1950

 Yπάρχει το κρίσιμο ζήτημα της επανεκκίνησης της ανάπτυξης της οικονομίας της χώρας. Η τελευταία έκθεση (χειμώνας 2013) του European Economic Forecast δεν είναι ενθαρρυντική. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για  αρνητική ανάπτυξη στη ζώνη του ευρώ το 2013, και για την Ελλάδα περαιτέρω συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4,4%. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι η πιο αισιόδοξη εκδοχή, καθώς άλλες προβλέψεις αναφέρουν ότι η συρρίκνωση θα κινηθεί στα επίπεδα του 2012 (δηλαδή, 6%). Η συνεχιζόμενη λιτότητα, που συνδυάζει περικοπές δαπανών και αύξηση των φόρων, μαζί με μειώσεις μισθών και συντάξεων, είναι η αιτία της εμβάθυνσης της ύφεσης και της περαιτέρω επιδείνωσης των ποσοστών ανεργίας-υποαπασχόλησης. Το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) προβλέπει αύξηση της ανεργίας στο 30%, αν και ο πρωτογενής προϋπολογισμός της κεντρικής κυβέρνησης μπορεί να εξισορροπηθεί  ή να εμφανίσει ακόμη και ένα μικρό πλεόνασμα το 2014. Το κόστος αυτού του επιτεύγματος, που έχει λάβει πανηγυρικό χαρακτήρα για την κυβέρνηση, είναι αφόρητο και ηθικά απαράδεκτο.

Η επικίνδυνη και παράλογη ιδέα της λιτότητας υποθέτει ότι δεν θα επηρεαστεί η συμπεριφορά του εγχώριου ιδιωτικού τομέα με τη μείωση του  δημόσιου ελλείμματος. Επιπλέον, θεωρεί ότι η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας με στόχο τη μείωση του μοναδιαίου κόστους θα εξασφαλίσει τα επίπεδα ανταγωνιστικότητας που θα αυξήσουν τις καθαρές εξαγωγές και θα μειώσουν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Ωστόσο, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο βασίζονται σε πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών προκειμένου να τροφοδοτήσουν την εγχώρια ανάπτυξη και να διατηρήσουν σε εύρωστη κατάσταση τους ισολογισμούς του κράτους και του ιδιωτικού τομέα. Η αντίδρασή τους στη δημοσιονομική σύσφιξη των εμπορικών εταίρων είναι είτε να προβούν στην υποτίμηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών τους είτε να μειώσουν το κόστος τους. Στο τέλος, αυτή η αντίδραση πυροδοτεί ένα είδος σύγχρονης μερκαντιλιστικής δυναμικής, που οδηγεί σε κούρσα προς τα κάτω από την οποία λίγες δυτικές χώρες μπορούν να βγουν κερδισμένες. Συνέχεια ανάγνωσης

«Πού ζείτε;»

Standard

του Σπύρου Παπαδόπουλου («το βυτίο»)

Ανρί-Καρτιέ Μπρεσσόν, «CirqueFammi, Παρίσι 1953»

Οι παλιοί φόβοι έχουν πια αντικατασταθεί. Δεν υπάρχει χώρος για άγχη σχετικά με σπουδές, μακρινά ταξίδια, δημιουργικές διαδικασίες και καλύτερους μισθούς. Στην κορυφή πια θρονιάστηκε για τα καλά η αγωνία της επιβίωσης. Ξαφνικά –μέχρι να ανοιγοκλείσεις τα μάτια–, σε δύο και κάτι χρόνια, συναντήσαμε την αγωνία των παππούδων μας. Σα να κάναμε ένα τυφλό άλμα προς τα πίσω. Ένα παρελθόν ζόρικο, αλλά στα μυαλά μας κάπως τρυφερό, έρχεται να πάρει μια εκδίκηση που δεν ζήτησε ποτέ. Αναζητώ ένα μαγνητοφωνάκι, στο οποίο ο Ά. έγραφε τις αφηγήσεις του παππού μας. Την ώρα που ακούω για την τότε δυσκολία, για την κούρασή τους, ανοίγω τα μάτια. Είναι σημερινός ο άνθρωπος που έχει χωθεί μέχρι τη μέση στον κάδο των σκουπιδιών. Είναι σημερινή εκείνη που γλίστρησε μέσα απ’ τα χέρια μας στο Παγκράτι, στο ίδιο Παγκράτι που μεγαλώσαμε κάποτε, χαζοχαρούμενοι και αθώοι.

Όλα μπερδεύονται γλυκά.

***

Με κομμένη την ανάσα παρακολουθούμε Δευτέρα βράδυ την εκπομπή στη ΝΕΤ, αναζητώντας κάποιες ελάχιστες εξηγήσεις. Μέσα σε δέκα λεπτά ο Πάσχος Μανδραβέλης μας έχει πει ότι δεν υπάρχει καμιά άλλη βία εκτός απ’ τη φυσική. Ας μην ξεχειλώνουμε τους ορισμούς, για να εξυπηρετήσουμε την έμφυτη αριστερή μας έφεση στον λαϊκισμό. Ύστερα η Αφροδίτη Αλ Σάλεχ μας λέει ότι ο Δεκέμβριος του 2008, ο αγώνας της Κερατέας, τα γιαούρτια συνετέλεσαν στον εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας. Χαμηλώνω τον ήχο, αλλά νομίζω πως ακούω να λέει ότι όλα αυτά σχεδόν βοήθησαν τη Χρυσή Αυγή να θριαμβεύσει. Κοιτάζω γύρω μου μερικούς ανθρώπους που βρέθηκαν σε διαδηλώσεις το 2008, που διάβαζαν και υποστήριζαν τον κόσμο της Κερατέας. Μιλάνε, και περιμένω ν’ ακούσω ρατσιστικές κορώνες, περιμένω ότι θα πουν κάτι ελάχιστο που θα με κάνει να καταλάβω τη συμβολή τους στο ποσοστό του Μιχαλολιάκου. Δεν βρίσκω, αλλά επιμένω να τους κοιτάζω προσεκτικά, σχεδόν εξεταστικά.

Όλα μπερδεύονται γλυκά. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας αλλάζει δραματικά

Standard

Με την ευκαιρία του «Κοινωνικού πορτρέτου της Ελλάδας, 2012» του ΕΚΚΕ

Οι ριζικές αλλαγές στην αγορά εργασίας και στη σύνθεση της φτώχειας, η άνοδος της ανεργίας  δημιουργούν επιτακτικά την ανάγκη για να δημιουργηθεί ένα επαρκές δίχτυ κοινωνικής προστασίας και να θεσμοθετηθεί ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα

συνέντευξη του Διονύση Μπαλούρδου

Διονύσης Μπαλούρδος

Πριν λίγες μέρες,  δόθηκε στη δημοσιότητα «Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας 2012», έκδοση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Σε αυτό αποτυπώνονται τα δεδομένα για την αγορά εργασίας, την ανεργία, τη μετανάστευση, τη φτώχεια και τις κοινωνικές τους επιπτώσεις. Ο παρών τόμος καλύπτει το  κρίσιμο διάστημα των τελευταίων δυόμισι χρόνων: από τη στιγμή του πρώτου Μνημονίου μέχρι και σήμερα. Οι ερευνητές και οι ερευνήτριες δείχνουν ότι στο διάστημα αυτό τα «δεδομένα αλλάζουν με ραγδαίους ρυθμούς»  και οι συνθήκες επιδεινώνονται σοβαρά για την  ελληνική κοινωνία: τριπλασιασμός των ανέργων,  απώλεια εισοδήματος των εργαζομένων κατά 13 δισ., ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχειας στην Ευρώπη,  η ανάδυση μιας νέας κοινωνικής ομάδας, των «νέων φτωχών» είναι μερικές από τις ανησυχητικές τάσεις που καταγράφουν. Για όλα αυτά, μιλήσαμε με τον οικονομολόγο και δημογράφο Διονύση Μπαλούρδο, διευθυντή ερευνών στο ΕΚΚΕ.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Γιώργος Βακαλό, «Ταυρομάχος»

* Το «κοινωνικό πορτρέτο της Ελλάδας» είναι μια έκδοση του ΕΚΚΕ που εγκαινιάστηκε το 2001. Στη συνέχεια,  επαναλήφθηκε το 2003-2004, το 2006, το 2010 και το 2012. Δώστε μας μια γενική εικόνα γι’ αυτήν: στόχοι, μεθοδολογία, προσέγγιση.

Το «Κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας»  είναι  ένας συλλογικός τόμος που περιλαμβάνει άρθρα από την ερευνητική δραστηριότητα και τις επιστημονικές ενασχολήσεις των μελών του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πολιτικής (το οποίο δεν υπάρχει  από τον Φεβρουάριο του 2012, λόγω της συγχώνευσης των Ινστιτούτων του ΕΚΚΕ σε ένα Ινστιτούτο). Ξεκίνησε το 2001, όταν Διευθυντής του Ινστιτούτου ήταν ο καθηγητής Γιάννης Σακέλλης.

Βασική επιδίωξη του τόμου είναι η αποτύπωση της εκάστοτε κοινωνικής κατάστασης στη χώρα μας, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, και η επεξεργασία ειδικών θεμάτων αιχμής της επικαιρότητας έτσι ώστε να αποτελέσει, κατά κάποιον τρόπο, μια ακτινογραφία της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με την οικογένεια, την αγορά, εργασίας, το μεταναστευτικό, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό  και διάφορους άλλους τομείς της ελληνικής κοινωνίας.

* Μπορείτε να μας συνοψίσετε σε λίγες φράσεις, τα συμπεράσματα του «Πορτραίτου» του 2012; Ποιες είναι βασικές διαφορές που αναδεικνύονται σε σχέση με το παρελθόν;

Οι βασικές διαφορές αφορούν την περίοδο πριν και μετά την ύφεση. Το «Πορτραίτο του 2010» ήταν ήδη ολοκληρωμένο όταν ξέσπασε η κρίση. Στο «Πορτραίτο του 2012», φιλοξενούμε πέντε συνεντεύξεις πανεπιστημιακών οι οποίοι δίνουν τη δική τους άποψη για την κρίση στη χώρα μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Κρίσεις πανικού

Standard

του Μάνου Αυγερίδη

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ

«Τι κάνεις; Ψάχνω για δουλειά». Συνήθως ακολουθεί χαμόγελο και μια σχεδόν συνωμοτική ματιά. Ξέρουμε κι οι δυο τι θα ειπωθεί μετά. «Τίποτα, ε;» «Τίποτα». Έχω συνηθίσει σε τέτοιου είδους διαλόγους τους τελευταίους μήνες, έχουν αντικαταστήσει τους συνήθεις τυπικούς –λιγότερο ή περισσότερο– χαιρετισμούς εδώ και καιρό. Τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δείχνουν αύξηση της ανεργίας κατά 36,6% από τον Μάιο του 2010. Αλλά ποιος χρειάζεται τα επίσημα στοιχεία;

Μια αγαπημένη μου φίλη ψάχνει για δουλειά περίπου οκτώ μήνες. Εντατικά και σχολαστικά. Στην αρχή φιλτράριζε τις αγγελίες με βάση τι την ενδιέφερε περισσότερο, τι της άρεσε, τι αντιστοιχούσε «στο αντικείμενό της». Από το καλοκαίρι και μετά έχει αρχίσει να στέλνει βιογραφικά παντού για να δουλέψει οπουδήποτε. «Ζητείται κοπέλα για γραμματειακή εργασία σε συνεργείο αυτοκινήτων», μου δείχνει μια μέρα. «Στο εστιατόριο που τρών’ τα συνεργεία μπήκε το θέμα σου, έτσι στ’ αστεία», σκέφτηκα φωναχτά. Γελάσαμε. Ψάξαμε το τραγούδι στο ίντερνετ, το ακούσαμε. «Εφτά βοηθοί και τρεις μαστόροι, μαζί τους είναι και οι σερβιτόροι». Πολλοί μου φαίνονται για τα σημερινά δεδομένα, εξορθολογισμός, εξυγίανση, περικοπές, λουκέτα… «Λοιπόν, θα πάρω τηλέφωνο». «Πάρε». Στα δύο πρώτα τηλεφωνήματα δεν απάντησε κανείς, στο τρίτο την ενημέρωναν πως η θέση έχει καλυφθεί. «Δεν μπήκε το θέμα σου, ούτε στ’ αστεία»… Το πείραγμά μου έμεινε στη μέση, αφού έκπληκτος την είδα να κλείνει το τηλέφωνο σχεδόν καταρρέοντας. Δύσπνοια, ταχυκαρδία, κρύος ιδρώτας και μετά δάκρυα. Ξέσπασμα. Κρίση πανικού. Συνέχεια ανάγνωσης

Δευτέρα, σαν Κυριακή: «Να σε διώχνουν απ’ τη δουλειά είναι σαν κάταγμα»

Standard

ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

της Ιωάννας Μεϊτάνη

Ναυτεργάτες σε ναυπηγείο της Βαλτιμόρης, 1943. Φωτογραφία του Arthur S. Siegel (Πηγή: popartmachine.com)

«Τι μέρα είναι;» Ο Σάντα έχει χάσει τις μέρες. Γιατί είναι άνεργος. «Δευτέρα». Κι αυτό δεν του λέει τίποτα. Ούτε αρχή της εργάσιμης εβδομάδας, ούτε τσαγκαροδευτέρα, ούτε χτες ξενύχτησα και σήμερα θα σέρνομαι στη δουλειά. Δευτέρα, σαν Κυριακή, σαν Σάββατο, σαν Τετάρτη. Αράζει μαζί με τον Λίνο στα βράχια, στον ήλιο. Τον Λίνο, που βάφει τα μαλλιά του για να φαίνεται νεότερος όταν πάει για συνέντευξη για τη δουλειά που διάβασε στην αγγελία: «Zητούνται νέοι 20-35 ετών». Πενηντάρης αυτός, με δυο παιδιά, τι να κάνει, πάει.

«Με κοίταξε αμίλητος αλλά τα μάτια του έλεγαν έλεγαν έλεγαν. Πενηνταδυό χρονών εντάξει; Ο γιος φαντάρος η κόρη φοιτήτρια στο Ρέθυμνο. Η μάνα τους τετράωρα στου Σκλαβενίτη. Δάνεια κάρτες. Και τώρα μείναμε χωρίς δουλειά. Πενηνταδυό χρονών εντάξει. Και τώρα τι γίνεται; Τι κάνουμε τώρα. Μου λες;» (σ. 181).

Στις Δευτέρες με λιακάδα (Los lunes al sol) του Φερνάντο Λεόν ντε Αρανόα, έξι φίλοι έχουν απολυθεί από τα ναυπηγεία. Οι ήρωες στο βιβλίο του Χρήστου Οικονόμου Κάτι θα γίνει, θα δεις (εκδόσεις Πόλις, 2010) είναι άνεργοι, απολυμένοι, συνταξιούχοι της πείνας από την Κοκκινιά, το Πέραμα, τον Κορυδαλλό, τα Καμίνια. Τους παίρνουν τα σπίτια οι τράπεζες, τους «πετάνε στο δρόμο σαν αποτσίγαρα» απ’ τη δουλειά, τους περιφρονούν.

«Πρέπει να απολύσουμε 80, αλλιώς θα κλείσουμε», μεταφέρει ο Σάντα τα λόγια του αφεντικού. Πρώτα απέλυσαν, μετά έκλεισαν και πούλησαν την επιχείρηση. Τώρα στα ναυπηγεία έχουν μείνει μονάχα τα πλοία σαν φαντάσματα, κι ο χαζούλης Μπίσκο με το σκύλο του. Ο Σάντα πάει καμιά φορά και περιφέρεται ανάμεσα στα άδεια κτήρια και τα καράβια που δεν θα επισκευαστούν ποτέ. Συνέχεια ανάγνωσης

Όταν όλες οι μέρες είναι άθελά σου Κυριακή

Standard

της Πατρίτσιας Καλαφατά

 

Χαρακτικό του Τζιάκομο Πάτρι, από το λεύκωμα «Χαρτογιακάδες», 1940

Ξυπνάς όπως πάντα στις 7. Αυτά δεν αλλάζουν. Σηκώνεσαι από το κρεβάτι και κατευθύνεσαι μηχανικά στο μπάνιο. Λίγο νερό στο πρόσωπο και η επαναφορά στην πραγματικότητα. Μη βιάζεσαι. Δεν έχεις να πας πουθενά. Μπορείς κάλλιστα να επιστρέψεις στο κρεβάτι σου, μπορείς και όχι. Μπορείς να ντυθείς, μπορείς και όχι. Μπορείς να πας μια βόλτα, μπορείς και όχι. Ή να ασχοληθείς με κάτι πιο δημιουργικό. Μια υπέροχη, γεμάτη δυνατότητες μέρα ανοίγεται μπροστά σου. Επιτέλους μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις. Ούτε προθεσμίες, ούτε ωράρια, κανείς πάνω από το κεφάλι σου. Άπλετος χρόνος. Πλήρης ελευθερία. Επιλέγεις να επιστρέψεις στο κρεβάτι σου.

«Στο 13,5% σκαρφάλωσε η ανεργία», για «ρεκόρ δεκαετίας» κάνουν λόγο οι οικονομικοί συντάκτες. «Όσοι μιλούν με αριθμούς […] αδυνατούν να αποδώσουν το νόημα που ο ίδιος ο άνεργος προσδίδει στην ανεργία» λέει η Φ. Τσαλίκογλου (Τα Νέα, 20.7.2010). Και συνεχίζει: «Δεν υπάρχει ανεργία. Άνεργοι μόνον υπάρχουν. Κάθε ιστορία άλλη, αλλά και όμοια. Όμοια στην οδύνη, στην ντροπή, στο στίγμα, στον αυτοστιγματισμό, στην αυτολύπηση».

Δεν ξέρω αν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους όλων αυτών με τους οποίους άθελά μας συμβάλαμε στο ρεκόρ της δεκαετίας. Πιστεύω όμως κι εγώ πως κάθε ιστορία (από τις 627.301, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία) όσο διαφορετική και να είναι στα επιμέρους είναι όμοια στην οδύνη της. Όμοια σε αυτό το διαβρωτικό αίσθημα ανυπαρξίας που κατακλύζει κάθε άνεργο. Γιατί πέρα από το ζήτημα της επιβίωσης προκύπτει κι ένα άλλο που δεν είχες υπολογίσει: μαζί με τη δουλειά σου χάθηκε και μια βασική συνιστώσα της ύπαρξής σου. Κι έτσι απλά, από τη μια στιγμή στην άλλη, καλείσαι να επανεφεύρεις τον εαυτό σου, την ταυτότητά σου, την ίδια σου την ύπαρξη. Αλλά δεν έχεις το κουράγιο.

Ξέρω ότι μπορεί να ακούγονται ελιτίστικα όλα αυτά. Γι’ αυτό ας το ξεκαθαρίσω ευθύς εξαρχής. Ήμουν από τους τυχερούς που χρειάστηκε απλώς να «περικόψω» για να επιβιώσω και όχι να «κόψω» εντελώς. Στην περίπτωσή μου δούλεψε ο θεσμός της αθάνατης ελληνικής οικογένειας, η οποία μπορεί να σε καταβροχθίζει, αλλά στη δύσκολη στιγμή θα σου σταθεί. Οικονομικά εννοώ. Θέλω να πω αναγνωρίζω ότι είναι εξουθενωτικό να μην έχεις να πληρώσεις το νοίκι σου, αλλά το υπαρξιακό κόστος μπορεί να είναι εξίσου διαλυτικό. Μην το υποτιμούμε. Συνέχεια ανάγνωσης

H τρίχα, η τριχιά, ο λαγός και το Νόμπελ Οικονομίας

Standard

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Ρενέ Μαγκρίτ, "Το διπλό μυστικό", 1927

Αν το Νόμπελ του Χριστόφορου Πισσαρίδη κρινόταν από το άρθρο «Προτάσεις για μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική», που μαζί με άλλους έγραψε στην Καθημερινή, και του το έδιναν, αυτό θα ήταν ισχυρός λόγος για αμφισβητήσει κανείς το κύρος του βραβείου, και μαζί μ’ αυτουνού και το κύρος του νομπελίστα Στίγκλιτς, τον οποίο ο πρωθυπουργός μας έχει ανακηρύξει σύμβουλό του. Γιατί το χαρακτηριστικό αυτού του άρθρου δεν ήταν οι «ακραίες» προτάσεις, όπως έγραψε η Ελίζα Παπαδάκη στα «Ενθέματα» της 17ης Οκτωβρίου, αλλά η ασχετοσύνη. Παραδείγματος χάριν, όταν γράφει ότι οι υπάλληλοι του Δημοσίου πρέπει να μειωθούν στις 700.000, όσοι δηλαδή βρέθηκαν να είναι όλοι οι παντοιοτρόπως μισθοδοτούμενοι από το δημόσιο, δεν μπορούμε να τον πάρουμε στα σοβαρά. Διότι στο καφενείο δικαιολογείται να αναμασάς τα περί 1.100.000 δημοσίων υπαλλήλων, έστω και τόσο σύντομα μετά την απογραφή –το μόνο που σε απειλεί εκεί είναι η καζούρα–, όχι όμως όταν διεκδικείς ακαδημαϊκό κύρος. Ούτε δικαιολογείται να υπόσχεσαι πως, αν μειωθούν οι φόροι επί των κερδών στο 10%, «όπως στην Κύπρο», η Ελλάδα σε 10 χρόνια θα έχει τη «ζηλευτή» ευημερία της Ολλανδίας. Βλέπεις, η Ολλανδία οικοδόμησε την ευημερία της με σχετικά υψηλή φορολογία — 62% ανώτατο συντελεστή για τα φυσικά πρόσωπα και 35% για τις Ανώνυμες Εταιρείες, συν 25% για τα διανεμόμενα. Ακόμα και τώρα, μετά την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και τις μειώσεις των άμεσων φόρων, η φορολογία εκεί είναι σημαντικά υψηλότερη από της Ελλάδας.

Ωστόσο, από ένα άρθρο σε εφημερίδα δεν μπορούμε να κρίνουμε τη θεωρητική επίδοση για την οποία ο Πισσαρίδης βραβεύτηκε, και η Ελίζα Παπαδάκη έχει από αυτή την άποψη δίκιο να επικρίνει όσους επικριτές περιορίστηκαν σε αυτού του είδους την εύκολη κριτική του «συμπατριώτη μας», όπως λέει — αν κι εγώ είχα την εντύπωση πως δεν τα καταφέραμε όταν πήγαμε να προσαρτήσουμε την Κύπρο. Το δίκιο της θα ήταν μεγαλύτερο, αν αναρωτιόταν για ποιον λόγο ο Πισσαρίδης και οι άλλοι διακινδυνεύουν το ακαδημαϊκό τους κύρος γράφοντας τέτοιου είδους ανοησίες σαν το άρθρο στην Καθημερινή, κι επίσης αν το σημείωμά της δεν περιείχε ορισμένες ανακρίβειες. Δεν είναι αλήθεια, π.χ., ότι η νεοκλασική θεωρία της ισορροπίας στην αγορά εργασίας κυριαρχούσε μέχρι τη δεκαετία του 1970. Ήδη από τον Ότ, βέβαια και πιο πριν, από τον Κέυνς, κι ακόμα πρωτύτερα, πριν εμφανιστούν οι νεοκλασικοί, από τον Μάλθους, είχαμε μάθει ότι στις αγορές επικρατεί ανισορροπία και αδιαφάνεια — αυτό μάλιστα τις χαρακτηρίζει. Ακόμα, η υψηλή ανεργία στη μεταπολεμική Ελλάδα δεν ήταν εξαίρεση στην Ευρώπη, όπως υπαινίσσεται η Ε.Π. –δες π.χ. τις εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες από την Ιταλία–, ούτε πριν από την πρόσφατη κρίση οι ευρωπαϊκές χώρες είχαν καταγράψει πλήρη απασχόληση. Η δικαιολογία, ας πούμε, για τις αλλαγές στη γερμανική αγορά εργασίας (που θεμελιώθηκαν θεωρητικά με τη θεωρία της αναζήτησης, για την οποία βραβεύτηκαν οι Ντάιμοντ, Μόρτενσεν και Πισσαρίδης ή NMP, όπως αποκαλούν το θεωρητικό τους υπόδειγμα), της περίφημης «Ατζέντα 2010» της κυβέρνησης Σοσιαλδημοκρατών/Πράσινων, ήταν η υψηλή ανεργία. Η πολιτική αυτή απέτυχε παταγωδώς, και η αποτυχία ήταν μια από τις βασικές αιτίες της ήττας τους στις εκλογές. Εξάλλου, μεγάλο μέρος της μείωσης της ανεργίας σε ευρωπαϊκές χώρες οφείλεται σε στατιστική λαθροχειρία. Το τμήμα εργατικής πολιτικής του κόμματος της Αριστεράς στη Γερμανία ανακοίνωσε την περασμένη Πέμπτη –παραθέτοντας μάλιστα και τις κατηγορίες ανέργων που εξαιρέθηκαν– ότι το Ομοσπονδιακό Ίδρυμα Εργασίας απέκρυψε κοντά 1,1 εκατομμύρια ανέργους, προκειμένου να εμφανίσει αριθμό ανέργων μικρότερο των 3 εκατομμυρίων. Σημειωτέον ότι τμήμα αυτής της (προφανώς αναξιόπιστης) κρατικής υπηρεσίας είναι και το ΙΑΒ, τη μαρτυρία του διευθυντή του οποίου υπέρ των βραβευμένων αναφέρει η Ελίζα Παπαδάκη.

Συνέχεια ανάγνωσης

Πριν από σας, για σας: το κράτος μεριμνά για την ιδιωτική ασφάλιση των ανέργων

Standard

του Βαγγέλη Κουμαριανού

Ανρί Ματίς, «Κόκκινος χορευτής», 1938

 

Το 2010, στην αγορά εργασίας, από τις 850.000 ανέργους, οι εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ φτάνουν τους 600.000. Ακόμα κι αν θεωρήσουμε πως το επίδομα ανεργίας αποτελεί επαρκή αντιμετώπιση του προβλήματος, περίπου 400.000 άνεργοι, οι μισοί δηλαδή, δεν έχουν καμία ιατρική κάλυψη. Πρόσφατα μάλιστα μαθεύτηκαν, από τα πιο επίσημα χείλη, τα σχέδια του Υπουργείου Εργασίας και της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών για το συγκεκριμένο θέμα.

Ο ΟΑΕΔ μπορεί να μην έχει τα χρήματα για να καλύψει την περίθαλψη των ανασφάλιστων ανέργων αλλά προτείνεται να επωμιστεί το κόστος ασφάλισης της υγείας τους με ιδιωτικά συμβόλαια. Πρόκειται για ομαδική ιδιωτική ασφάλιση την οποία επωμίζεται μεν το κράτος, την αναθέτει δε μαζικά στις ασφαλιστικές εταιρείες.

Άνεργοι στα δίχτυα των ασφαλιστικών

Οι παρεμβάσεις των εκπροσώπων των ασφαλιστικών εταιρειών και του κράτους στο συνέδριο των Financial Times με θέμα «The future of Insurance in Greece» φανερώνουν πως το μέλλον της ασφάλισης στην Ελλάδα σχεδιάζεται βάσει νεοφιλελεύθερων συνταγών. «Με λίγα χρήματα» θα δημιουργηθεί ένα ιδιωτικό «δίχτυ ασφαλείας», το οποίο θα χρηματοδοτείται από το κράτος και θα παρέχεται από την ασφαλιστική βιομηχανία. Μέχρι τώρα, παρά το ύψος των παροχών που θυμίζουν φιλόπτωχο ταμείο, θα πίστευε κανείς πως τουλάχιστον η προνοιακή πολιτική θα παρέμενε δημόσια. Ατυχώς.

Η γενναιοδωρία των ασφαλιστικών εταιρειών είναι πια δεδομένη για την υπουργό Εργασίας Λ. Κατσέλη: παρέχουν φτηνό δίχτυ ασφαλείας σε περίοδο κρίσης, έχοντας «πολύχρονη εμπειρία» στη μείωση του κόστους για «τις χρόνιες παθήσεις και τα ατυχήματα»! Έτσι, με 45 ευρώ το κεφάλι (συνολικά 22 με 25 εκατ. ευρώ, σύμφωνα πάντοτε με το Υπουργείο), 400.000 άνεργοι θα αποκτήσουν μονομιάς ιδιωτικό συμβόλαιο υγείας. Παρά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και το ύψος της, οι καλυπτόμενες παροχές πρωτοβάθμιας περίθαλψης περιορίζονται στα ελάχιστα τσεκ απ και δεν καλύπτουν τη φαρμακευτική δαπάνη και τις ακριβότερες εξετάσεις των ανέργων που η κυβερνητική πολιτική αφήνει ανασφάλιστους.

Συνέχεια ανάγνωσης

Με αφορμή το Νόμπελ στον Χρ. Πισσαρίδη

Standard

της Ελίζας Παπαδάκη

 

Έργο της Χάνα Χοχ, 1922

 

Στην Καθημερινή του Σαββάτου 9 Οκτωβρίου δημοσιευόταν το πρώτο μέρος του άρθρου «Προτάσεις για μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική», το οποίο συνυπέγραφε ο κύπριος καθηγητής στο London School of Economics, γνωστός σε όσους παρακολουθούν τη θεωρητική συζήτηση γύρω από την αγορά εργασίας, Χριστόφορος Πισσαρίδης. Δυο μέρες αργότερα, στις 11 Οκτωβρίου, η Σουηδική Ακαδημία Επιστημών ανακοίνωνε την απονομή του Βραβείου Νόμπελ Οικονομικών στον Πισσαρίδη από κοινού με τους αμερικανούς καθηγητές Πίτερ Ντάιμοντ και Ντέιλ Μόρτενσεν για την έρευνά τους σχετικά με την ανεργία. Η χρονική σύμπτωση έδωσε λαβή για εύκολα απαξιωτικά σχόλια στην καθ’ ημάς Αριστερά: ως προς τα Νόμπελ της οικονομίας συλλήβδην, τις σκοπιμότητες που υπηρετούν οι θεσμοί που τα απονέμουν, την καπιταλιστική οικονομική επιστήμη γενικότερα.

Πράγματι το άρθρο της Καθημερινής (αναδημοσιεύθηκε ολόκληρο την Τρίτη 12/10, φέροντας επίσης τις υπογραφές των Κώστα Αζαριάδη και Γιάννη Ιωαννίδη, καθηγητών στα πανεπιστήμια Ουάσινγκτον και Ταφτς αντίστοιχα) περιέχει προκλητικές προτάσεις για δραστική συρρίκνωση του δημόσιου τομέα υπέρ του ιδιωτικού, του είδους που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «νεοφιλελεύθερες». Η όποια ιδεολογική απόρριψη δεν αίρει τη χρησιμότητα να διαβαστούν και τέτοιες προτάσεις. Προπάντων όμως δεν αναιρεί το ενδιαφέρον για μιαν επίμονη επιστημονική δουλειά δεκαετιών που για πρώτη φορά φέρνει τέτοια κορυφαία τιμητική διάκριση σε συμπατριώτη μας, και, το κυριότερο, διευρύνει τις γνώσεις μας, την ικανότητα να κατανοήσουμε, μακάρι και να αντιμετωπίσουμε καλύτερα, το κοινωνικό φαινόμενο της ανεργίας.

Το αγαθό της πλήρους απασχόλησης, όπως επικράτησε στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές οικονομίες τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες και είχε ανακτηθεί σε ορισμένες πριν από την πρόσφατη μεγάλη κρίση, ουδέποτε το γνώρισε η Ελλάδα. Οι στατιστικές μας για την απασχόληση παραμένουν πιο αναξιόπιστες ακόμα και από εκείνες των δημοσίων λογιστικών, παρουσίασαν κατά καιρούς τις πιο ανεξήγητες διακυμάνσεις, χονδρικά όμως μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι διατηρούσαμε ποσοστά ανεργίας της τάξης του 10% όλη την οκταετία 1996-2004, όταν είχαμε ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης 4% και παραπάνω. Ενώ δηλαδή το εθνικό προϊόν κάθε χρόνο αυξανόταν, οι άνεργοι έμεναν μισό εκατομμύριο ακατέβατα. Πώς εξηγείται αυτό; Και πώς εξηγείται ότι την ίδια περίοδο βρήκαν δουλειά στη χώρα μας εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες;

Συνέχεια ανάγνωσης

Συνήθεις άνθρωποι και πυραμιδωτές παγίδες

Standard

του Παντελή Μπουκάλα

(αναδημοσίευση από την Καθημερινή)

Χένρυ Μουρ, "Καθισμένη μορφή"

Αν είναι στα τριάντα του ή στα σαράντα, δεν είναι εύκολο να το συμπεράνεις· και τρία χρόνια, αν είναι βαριά, μετρούν για δέκα, έτσι όπως σκάβουν τη μορφή. Αδυνατισμένος, βασανισμένο πρόσωπο, σκυμμένο βλέμμα. Στέκεται στην είσοδο του σταθμού του μετρό· πιο κάτω, στις αποβάθρες, δεν επιτρέπονται τέτοια πράγματα, το επιβεβλημένο λούστρο δεν τα συγχωρεί. Κρατάει μια πρόχειρη πινακιδούλα, ένα κομμάτι από χαρτόκουτο: «Είμαι άνεργος και άστεγος. Χρειάζομαι τη βοήθειά σας». Κεφαλαιογράμματη η έκκλησή του, μήπως και τυπωθεί βαθύτερα στο βλέμμα των βιαστικών περαστικών. Ενστικτώδης η σκέψη την πρώτη φορά που τον βλέπεις, αλλά και κάπως αυτοπροστατευτική είναι η αλήθεια: «Μπα, τίποτα κακό δεν του συνέβη. Απλώς επαιτεί, αν δεν είναι και τεμπέλης».

Από αμηχανία, καχυποψία ή και φόβο, τις συνηθίζουμε τέτοιες σκέψεις, που μοιάζουν αρκετά με ξόρκια, με αυτοπαραμυθητική επωδή. Αντίθετα, είναι πολύ δύσκολο να συνηθίσουμε εικόνες σαν αυτή που καθόλου δεν ταιριάζουν με το μοντέλο του επαίτη όπως το έχει σχηματίσει η άγευστη πραγματικότητας φαντασία μας. Πληθαίνουν όμως, όσο κι αν θέλουμε να παρηγοριόμαστε λέγοντας πως δεν έχουμε γίνει ακόμα Παρίσι, ούτε βέβαια λατινοαμερικανική ή αφρικανική πρωτεύουσα. Στο κέντρο των μεγαλουπόλεων και στις συνοικίες της περιφέρειας. Στο μετρό, στις καφετέριες και στις λαϊκές, κι όχι μονάχα έξω από τις εκκλησίες και τα νεκροταφεία όπως κάποτε, όπως μέχρι προχθές. Κι όσοι ζητούν βοήθεια, σιωπηρά συνήθως, μ’ ένα κομμάτι από χαρτόκουτο σαν επιτύμβια στήλη μιας ζωής που νύχτωσε άκαιρα, δεν ανήκουν στις ηλικιακές κατηγορίες ούτε στις κοινωνικές τάξεις ή τις φυλετικές ομάδες όπου βολικά τους κατατάσσαμε ως τώρα. Δεν είναι αποκλειστικά γέροντες δίχως παιδιά ή, εξίσου πιθανό κι αυτό, δίχως παιδιά που να τους νοιάζονται, ούτε Τσιγγάνοι «που το συνηθίζουν» ή ξένοι που βρέθηκαν σε βαριά ανάγκη. Δεν έρχονται από τον μυθιστορηματικό κόσμο του Ανδρέα Καρκαβίτσα αλλά από την παραδιπλανή συνοικία ή και πολυκατοικία.

Συνέχεια ανάγνωσης