O Εχθρός, το Αίμα, ο Τιμωρός -ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Standard

Χίτλερ και Μιχαλολιάκος: εκλεκτικές συγγένειες 

Πήρα στα χέρια μου το βιβλίο Ο Εχθρός, το Αίμα, ο Τιμωρός. Αναλύοντας δεκατρείς λόγους του «Αρχηγού» της Χρυσής Αυγής  (εκδ. νήσος) με μεγάλη προσμονή,  καθώς είχα πρωτακούσει να μιλάει με (πολύ) καλά λόγια γι’ αυτό ο Μάκης Κουζέλης.  Όταν τέλειωσα το διάβασμα, το αποτέλεσμα είχε ξεπεράσει όλες τις προσδοκίες μου. Εκτός όλων των άλλων, η μελέτη της Δέσποινας Παρασκευά-Βελουδογιάννη μας  ξαναθυμίζει πώς η θεωρία μπορεί να είναι εργαλείο (και όχι βαρίδι), πώς η επιστημονική μελέτη μπορεί να τροφοδοτεί (και να τροφοδοτείται από) την πολιτική σκέψη και δράση. Πολύ σημαντικό για την κατανόηση του λόγου της Χρυσής Αυγής και της στρατηγικής του, το βιβλίο αναδεικνύει τις ιδιαιτερότητες του λόγου αυτού, τους τρόπους που οργανώνεται και απευθύνεται στο κοινό του, συγκροτώντας το, την αγκίστρωσή του στην καθημερινότητα, τη ναζιστική γενεαλογία του αλλά και τα επίκοινα σημεία του με άλλους κυρίαρχους λόγους. Ανάγνωσμα λοιπόν απολύτως αναγκαίο, για αντιφασίστες και αντιφασίστριες, και όχι μόνο, διό και το συστήνω ενθέρμως. Δημοσιεύουμε, σήμερα, αποσπάσματα από το κομμάτι που αναφέρεται στη συγγένεια του λόγου του Ν. Μιχαλολιάκου με τον λόγο του Χίτλερ.

Στρ. Μπ.

της Δέσποινας Παρασκευά-Βελουδογιάννη 

3-despoina

Αθήνα, 2015. Φωτογραφία του Τάκη Γέρου

Όταν γίνεται λόγος για «εκλεκτικές συγγένειες», προφανώς η παραπομπή αφορά τη χιτλερική ρητορική. Είναι μάλλον προφανές ότι όχι μόνο η δομή, τα θέματα, οι στρατηγικές και η φυσιογνωμία του λόγου της Χρυσής Αυγής είναι χιτλερικής προέλευσης, αλλά ακόμα και η ίδια η έμπνευση και θεωρητικοϊδεολογική καταγωγή τους. Θα μπορούσαμε, επομένως, να κατατάξουμε συνολικά τις συγκεκριμένες ομιλίες ως «είδος» ή τμήμα του σχετικού συστήματος λόγου και εξουσίας. Ωστόσο, πέρα από τη συνολική προσέγγιση, αλλά και την προηγούμενη αναφορά στις μιμήσεις και την υιοθέτηση από τη Χ.Α. ων καθαυτό χιτλερικών συνθημάτων, έχει σημασία να εντοπιστούν και να αναδειχτούν και οι έμμεσες, πλην σαφείς, αναφορές σε χιτλερικά κείμενα, και πιο συγκεκριμένα στον Αγώνα και στο Δεύτερο Βιβλίο. Συνέχεια ανάγνωσης

Χρυσή Αυγή: Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα

Standard

                                                Η Χρυσή Αυγή έναντι του νόμου                                                 Η σημασία και οι συνέπειες της δίκης

του Στρατή Μπουρνάζου 

stratisΗ δίκη που αρχίζει αύριο, Δευτέρα 20 Απριλίου, είναι μια μεγάλη δίκη. Όχι μόνο επειδή έχει ήδη συγκεντρώσει το διεθνές ενδιαφέρον, επειδή δημοσιογράφοι και παρατηρητές από όλο τον κόσμο έχουν ήδη καταφθάσει στην Αθήνα (εκατοντάδες, όπως μαθαίνω, έχουν ζητήσει διαπίστευση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης). Ούτε επειδή μπορεί να αποτελέσει τηλεοπτικό υπερθέαμα (αν και δεν το θεωρώ πολύ πιθανό, στη μακρά της διάρκεια). Ούτε επειδή θα είναι κυριολεκτικά μεγάλη σε διάρκεια. Ο κύριος λόγος που τη καθιστά μεγάλη και ιστορική είναι ότι η ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής, τον Σεπτέμβριο του 2013, η οποία και οδήγησε στη δίκη, σηματοδότησε το τέλος της ασυλίας. Της ασυλίας που απολάμβαναν μέχρι τότε οι νεοναζί, για την εγκληματική τους δράση. Με αυτή την έννοια, η δίκη, όποια προβλήματα και αν έχει (η μεγάλη καθυστέρηση στην έναρξή της και η διεξαγωγή της στις φυλακές Κορυδαλλού είναι δύο από αυτά) σηματοδοτεί δύο πράγματα. Πρώτον, την ενεργοποίηση της δημοκρατίας (της αστικής δημοκρατίας, ναι) και του κράτους δικαίου έναντι της εγκληματικής δράσης των νεοναζί. Δεύτερον, μια μεγάλη νίκη του αντιφασιστικού κινήματος, το οποίο εδώ και χρόνια ζητούσε αυτό ακριβώς: να λογοδοτήσουν οι νεοναζί. Συνέχεια ανάγνωσης

Δέκα θέσεις για την ακροδεξιά στην Ευρώπη

Standard

του Μικαέλ Λεβύ

μετάφραση: Πάνος Αγγελόπουλος

  1. 8-levyΟι ευρωεκλογές επιβεβαίωσαν μια τάση που παρατηρούμε εδώ και αρκετά χρόνια στην πλειοψηφία των χωρών της ηπείρου: την εντυπωσιακή άνοδο της άκρας δεξιάς. Πρόκειται για ένα φαινόμενο χωρίς προηγούμενο από τη δεκαετία του 1930 και μετά. Αν σε κάποιες χώρες το ρεύμα αυτό κατέγραφε εκλογικά αποτελέσματα της τάξης του 10 με 20%, σήμερα, σε τρεις ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Αγγλία, Δανία), τα ποσοστά του ανέρχονται μεταξύ 25 και 30%. Στην πραγματικότητα, όμως, η επιρροή του είναι ευρύτερη από την εκλογική του επιρροή: οι ιδέες του μεταδίδονται και προσβάλλουν την «κλασική» δεξιά καθώς και ένα μέρος της σοσιαλ-φιλελεύθερης Αριστεράς. Η γαλλική περίπτωση είναι η πιο σοβαρή, καθώς η άνοδος του Εθνικού Μετώπου υπερβαίνει ακόμα και τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. Για να δανειστούμε τον εύστοχο τίτλο ενός πρόσφατου κύριου άρθρου του ειδησεογραφικού ιστότοπου Mediapart, βρισκόμαστε «Πέντε λεπτά πριν τα μεσάνυχτα».
  2. Η ακροδεξιά χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία. Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα που εκτείνεται από αμιγώς νεοναζιστικά κόμματα όπως η Χρυσή Αυγή, μέχρι αστικές δυνάμεις πλήρως ενσωματωμένες στο θεσμικό πολιτικό παιχνίδι, όπως το ελβετικό UDC. Κοινά τους χαρακτηριστικά ο σοβινιστικός εθνικισμός, η ξενοφοβία, ο ρατσισμός, το μίσος για τους μετανάστες –και ειδικότερα τους «μη Ευρωπαίους»– και τους Ρομά (τον πρώτο ίσως λαό στην Ευρώπη που είναι… μόνο ευρωπαϊκός), η ισλαμοφοβία, ο αντικομμουνισμός. Σε αυτά μπορούμε να προσθέσουμε, σε πολλές περιπτώσεις, τον αντισημιτισμό, την ομοφοβία, τον μισογυνισμό, τον αυταρχισμό, την περιφρόνηση της δημοκρατίας, την ευρωφοβία. Σε άλλα ζητήματα –όπωςλ.χ. ο νεοφιλελευθερισμός ή ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους–, το ρεύμα αυτό εμφανίζεται πιο διχασμένο.
  3. levy alloΘα ήταν σφάλμα να πιστέψει κανείς ότι οι φασισμός και ο αντιφασισμός αποτελούν φαινόμενα του παρελθόντος. Στις μέρες μας, βέβαια, δεν συναντάμε μαζικά φασιστικά κόμματα όπως το γερμανικό NSDAP της δεκαετίας του 1930, αλλά ήδη εκείνη την εποχή ο φασισμός δεν εξαντλούνταν σε ένα και μόνο μοντέλο: ο φρανκισμός στην Ισπανία και ο σαλαζαρισμός στην Πορτογαλία διέφεραν από τον ιταλικό φασισμό ή τον γερμανικό ναζισμό. Σήμερα, μια σημαντική μερίδα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς ακολουθεί το φασιστικό ή/και νεοναζιστικό πρότυπο: είναι οι περιπτώσεις της Χρυσής Αυγής και του ουγγρικού Jobbik, των ουκρανικών Svoboda και Pravyi Sektor κ.λπ. Αλλά το ίδιο ισχύει, καίτοι υπό άλλη μορφή, για το γαλλικό Εθνικό Μέτωπο, το αυστριακό FPÖ, το βελγικό Vlaams Belang κ.ά., τα ιδρυτικά στελέχη των οποίων διατηρούσαν στενούς δεσμούς με τον ιστορικό φασισμό και τις δυνάμεις που συνεργάστηκαν με το Γ΄Ράιχ. Σε άλλες χώρες (Ολλανδία, Ελβετία, Αγγλία, Δανία), τα κόμματα της ακροδεξιάς δεν έχουν αναγκαστικά φασιστικές καταβολές αλλά συμμερίζονται τον ίδιο ρατσισμό και ισλαμοφοβία. Ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται κατά κόρον, προκειμένου να πείσουν ότι η άκρα δεξιά έχει αλλάξει και ουδεμία σχέση έχει πλέον με τον φασισμό, είναι η αποδοχή εκ μέρους της της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και των εκλογών ως μέσου ανέλιξης στην εξουσία. Ας θυμηθούμε, ωστόσο, ότι ο Αδόλφος Χίτλερ χρίστηκε καγκελάριος με τη νόμιμη ψήφο του γερμανικού κοινοβουλίου, και ότι ο στρατηγός Πεταίν εκλέχθηκε επικεφαλής της κυβέρνησης από το γαλλικό κοινοβούλιο. Αν το Εθνικό Μέτωπο  ανερχόταν τελικά στην εξουσία μέσω εκλογών –υπόθεση που, δυστυχώς, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε– τι θα απέμενε άραγε από τη δημοκρατία στη Γαλλία;
  4. Αν εξαιρέσουμε την Ελλάδα, η οικονομική κρίση που μαστίζει την Ευρώπη από το 2008ευνόησε πολύ περισσότερο την άκρα δεξιά απ’ό,τι τη ριζοσπαστική αριστερά. Η σημερινή άκρα δεξιά επωφελήθηκε βέβαια από την κρίση, αλλά η κριση δεν τα εξηγεί όλα: στην Ισπανία και την Πορτογαλία, δυο χώρες που υπέφεραν περισσότερο από την κρίση, η άκρα δεξιά παραμένει περιθωριακή. Και στην Ελλάδα ακόμα, που η Χρυσή Αυγή γνώρισε μια εντυπωσιακή πρόοδο, παραμένει παρ’όλα αυτά πολύ πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια στιγμή, σε χώρες που έμειναν ανέπαφες από την κρίση, όπως η Ελβετία και η Αυστρία, η ρατσιστική ακροδεξιά ξεπερνά το 20%. Επομένως, θα πρέπει να αποφεύγουμε τις οικονομικιστικές ερμηνείες που συχνά προτείνειη αριστερά.
  5. Συνέχεια ανάγνωσης

Tα «καθαρά χέρια» της Χρυσής Αυγής

Standard

συνέντευξη του Κωστή Παπαϊωάννου

Μιλάει για την «ιατροποινική καταστολή», τη διάχυση του νεοναζισμού, τον εκφασισμό κράτους και κοινωνίας, το σχολείο, τον σύγχρονο αντιφασισμό

Kostis Papaioannou ÊÙÓÔÇÓ ÐÁÐÁÉÙÁÍÍÏÕ«Η πολιτική και κοινωνική εξουδετέρωση της Χ.Α. περνάει μέσα από την ίδια τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και το κράτος πρόνοιας»

Πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε η μελέτη του Κωστή Παπαϊωάννου Τα «καθαρά χέρια» της Χρυσής Αυγής. Εφαρμογές ναζιστικής καθαρότητας (εκδ. Μεταίχμιο). Ο συγγραφέας, εκπαιδευτικός και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, είναι γνωστός από την αρθρογραφία και τη δράση του, εδώ και χρόνια, ενάντια στον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία και τον νεοναζισμό. Σήμερα, με το βιβλίο του (που γράφτηκε το καλοκαίρι, αλλά πρόλαβε και τις τελευταίες εξελίξεις, με τη σύλληψη Μιχαλολιάκου) μας προσφέρει μια ολοκληρωμένη ανάλυση. Ξεκινώντας από τη γνωστή φράση του Ν. Μιχαλολιάκου για τα «καθαρά χέρια», εξετάζει κομβικά ζητήματα, όπως η άνοδος της Χ.Α., τα «νοσήματα» στους διάφορους χώρους στα οποία οι νεοναζί έρχονται να «απολυμάνουν», τον εκφασισμό του κράτους και της κοινωνίας. Για όλα αυτά, μιλήσαμε μαζί του.

Στρ. Μπ.

Το βιβλίο επιγράφεται Τα «καθαρά χέρια» της Χρυσής Αυγής. Αλλά και σε όλο το κείμενο το δίπολο «καθαρότητα/καθαρό» vs «βρομιά/βρόμικο» είναι κεντρικό στην ανάλυση. Ποιο ρόλο παίζει στον λόγο και την πρακτικής της Χ.Α.;

Η διαρκής προβολή της αξίας της καθαρότητας, τα «καθαρά χέρια», ο «τόπος που θα ξεβρομίσει», δεν είναι απλή επικοινωνιακή στρατηγική. Η καθαρότητα αποτελεί κομβικό σημείο στην πρόσληψη του ναζιστικού φαινομένου γενικά, και του σύγχρονου ελληνικού νεοναζισμού ειδικά. Διατρέχει τον λόγο ως καθαρότητα, και την πράξη ως εκκαθάριση και εξόντωση του βρόμικου, του μιαρού. Στο αίτημα για καθαρότητα συναρμόζεται η τακτική με την πολιτική, γιατί αποτελεί πρωτίστως εκ των ων ουκ άνευ όρο για την υλοποίηση του προγράμματος της Χ.Α. και αντανακλά το προγραμματικό της εύρος. Η έννοια της καθαρότητας, ως δομικό στοιχείο κάθε εθνικοσοσιαλιστικού και φασιστικού προγράμματος, δεν μένει στο επίπεδο του αιτήματος. Το αίτημα συνοδεύεται από την επιβολή του.

Ναζιστική αφίσα του 1932: Η έγερση των εργατών

Ναζιστική αφίσα του 1932: Η έγερση των εργατών

Ας πάρουμε το κοινωνικό σώμα, το σώμα της κοινότητας του λαού, που θα έλεγαν και οι νεοναζί, πάλαι ποτέ αγαπημένοι των τηλεοπτικών πάνελ και του λαϊφστάιλ. Αυτό ταυτίζεται με το σώμα των Ελλήνων· οι υπόλοιποι δεν ενδιαφέρουν. Μετά περνάμε στο δεύτερο στάδιο της εκκαθαριστικής λογικής, στάδιο ιστορικά αναγκαίο για τον φασισμό: ακόμα και αν αποβάλουμε τους ξένους, το σώμα των Ελλήνων δεν θα περιλαμβάνει όλους τους Έλληνες, αλλά όσους αναγνωρίζουν αυτό το σώμα ως τέτοιο, όσους αποδέχονται τους όρους ένταξης σε αυτό, άρα όσους πληρούν τα κριτήρια καθαρότητας. «Ανθέλληνες», «απάτριδες», «ελληνόφωνοι», όσοι αποτυγχάνουν στο τεστ ελληνοφροσύνης πρέπει να αποκοπούν από το εθνικό σώμα. Η κατηγορία περιλαμβάνει από φιλελεύθερους δεξιούς κοσμοπολίτες μέχρι αριστερούς διεθνιστές, από σοσιαλδημοκράτες ευρωπαϊστές αστούς μέχρι αναρχικούς, όλους τέλος πάντων όσοι δεν συντάσσονται εφ’ ενός ζυγού σε θέματα εθνικής ταυτότητας και αυτοεικόνας, διεθνών σχέσεων, ελληνικού και βαλκανικού εθνικισμού, σχέσεων κράτους και Εκκλησίας κ.λπ. Συνέχεια ανάγνωσης

Μια άλλη χώρα…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Χαρακτικό της Καίτε Κόλβιτς

Χαρακτικό της Καίτε Κόλβιτς

Σε μια άλλη χώρα. Εκεί έμοιαζε να ξυπνήσαμε το πρωί του περασμένου Σαββάτου: ο Μιχαλολιάκος σιδεροδέσμιος στον εισαγγελέα, οι αρχές να εξαρθρώνουν τη συμμορία, τα κανάλια να βοούν, αστυνομικοί να ξηλώνονται και άλλα πολλά, που δεν τα φανταζόμασταν ούτε στα πιο ηλεκτρισμένα μας όνειρα…

Πράγματι, η ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής αποτελεί τομή. Μια τομή διόλου αναμενόμενη — ας σκεφτούμε ότι μέχρι προχθές βασικό αίτημα αλλά και φόβος μας ήταν «να μην περιοριστεί η υπόθεση στον Ρουπακιά και τρεις-τέσσερις ακόμα». Γιατί, ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις, τις οποίες μπορούμε, αλλά και πρέπει να έχουμε, αυτό που γίνεται δεν είναι (μόνο) σόου, επικοινωνιακό «κόλπο» ή παιχνίδι: είναι, πρώτα απ’ όλα, πραγματικό. Έτσι, το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να αναγνωρίσουμε την τομή. Και στην αποτίμησή της χρειάζεται να κάνουμε διακρίσεις. Το ότι η κυβέρνηση, λ.χ., θα κεφαλαιοποιήσει πολιτικά την επιχείρηση δεν συνεπάγεται και ότι τη σχεδίασε γι’ αυτό τον λόγο. Επίσης, πέραν του ότι το πρωτεύον είναι το χτύπημα του νεοναζισμού και όχι οι «κεφαλοποιήσεις», αδυνατώ να αντιληφθώ γιατί η Αριστερά και το αντιφασιστικό κίνημα (που τώρα δικαιώνονται πλήρως) δεν μπορούν να αξιοποιήσουν αυτή την εξέλιξη.

Ως αριστεροί και αντιφασίστες, λοιπόν, όσο κι αν είμαστε ανήσυχοι (και οι μη προφυλακίσεις ενέτειναν την ανησυχία), σκεπτικοί (για την αποναζιστικοποίηση του κρατικού μηχανισμού) ή αηδιασμένοι (για τα ΜΜΕ που χθες πρόβαλλαν τους νεοναζί και σήμερα μεταβλήθηκαν σε πασιονάριες του αντιφασισμού), δεν μπορούμε παρά να χαιρόμαστε για την ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης. Αυτό άλλωστε δεν ζητάγαμε τόσο καιρό, επίμονα, από το κράτος; Προσωπικά, αν οι συλλήψεις μου προξένησαν κατάπληξη, χαρά και ανακούφιση, η δεύτερη κατάπληξη μου γεννήθηκε από όσους φίλους ένιωσαν μόνο εντελώς διαφορετικά συναισθήματα: ανησυχία, καχυποψία, την αίσθηση του «κόλπου» κλπ. κλπ.

Όσον αφορά ειδικότερα την αποφυλάκιση της τριπλέτας Κασιδιάρη-Παναγιώταρου-Μίχου, κάνω τρεις σκέψεις.

Πρώτον, η αποφυλάκιση, παρότι συνιστά καθοριστικά κακή εξέλιξη, κυρίως στο ερευνητικό-δικαστικό επίπεδο, όπως θα εξηγήσω, δεν αρκεί, από μόνη της, για να ανατρέψει όσα έχουν δρομολογηθεί.

Δεύτερον, σε ένα ευνομούμενο κράτος η απόφαση θα μπορούσε ακόμα και να μας ικανοποιεί, καθώς θα έδειχνε λ.χ. ότι τηρούνται αυστηρά δικονομικές εγγυήσεις. Στην Ελλάδα όμως του 2013 όποιος πει κάτι τέτοιο μοιάζει αφελής. Με μια δικαιοσύνη που μοιράζει προφυλακίσεις σαν στραγάλια (σε διάφορους φτωχοδιάβολους ή κατοίκους των Σκουριών), που ήταν για χρόνια από τυφλή μέχρι θεότυφλη έναντι των νεοναζί, η μη προφυλάκιση μόνο ανησυχία, αν όχι οργή, προξενεί. Με άλλα λόγια, το βασικό πρόβλημα συνοψίζεται σε πέντε λέξεις: Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη. Βαριά κουβέντα, αλλά πρέπει να την πούμε, αν θέλουμε να συζητήσουμε ειλικρινά. Συνέχεια ανάγνωσης

Δ. Ψαρράς, Κλ. Παπαπαντολέων, Φ. Βίρχοου για τη Χρυσή Αυγή στα αυριανά «Ενθέματα»

Standard
Aντιφασιστικό πόστερ, 1944

Aντιφασιστικό πόστερ, 1944

Τα αυριανά «Ενθέματα» (που τυπώθηκαν πριν γίνουν γνωστές οι συλλήψεις του Ν. Μιχαλολιάκου και δεκάδων άλλων στελεχών της Χρυσής Αυγής), κυκλοφορούν με  τρεις συνεντεύξεις για τη «Χρυσή Αυγή». Μιλάνε ο Δημήτρης Ψαρράς και η Κλειώ Παπαπαντολέων, απαντώντας στο ερώτημα «τι πρέπει να γίνει για την αντιμετώπιση της εγκληματικής δράσης της Χρυσής Αυγής», και ο Φάμπιαν Βίρχοου, που μιλάει για τη γερμανική εμπειρία αντιμετώπισης του νεοναζισμού.  Δημοσιεύουμε  σήμερα δυο μικρά αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις του Δ. Ψαρρά και της Κλειώς Παπαπαντολέων, που δημοσιεύονται ολόκληρες στα κυριακάτικα «Ενθέματα»:

Δημήτρης Ψαρράς: «Η κουρτίνα που σκίστηκε ξαφνικά…. Μια κρίσιμη στιγμή για το αντιφασιστικό κίνημα»: «Η Αριστερά και το αντιφασιστικό κίνημα, από τα πράγματα, δικαιώνονται. Ήταν απελπιστικά μόνοι τόσα χρόνια, όταν επέμεναν ότι η ανοχή στη δράση των ναζιστών και η αδιαφορία μπροστά στη δημιουργία  χρυσαυγίτικων θυλάκων στο εσωτερικό του κρατικού μηχανισμού απειλούν την ίδια τη δημοκρατία. Αυτό που επείγει σήμερα είναι να μη φοβηθούμε μπροστά στο αντικειμενικό γεγονός ότι την πρωτοβουλία κινήσεων την έχει η κυβέρνηση και ο κρατικός μηχανισμός. Πρέπει να μη χάνουμε από το νου μας το γεγονός ότι, όσο μικροκομματικά κι αν είναι τα κίνητρα της κυβέρνησης, στην πραγματικότητα έχει συρθεί σ’ αυτή τη θέση από τη δική μας στάση. […]  Η Αριστερά, εκτός από το να αναδεικνύει και να καταλογίζει ευθύνες, δεν πρέπει να διστάσει ακόμα και να επικροτήσει κυβερνητικές κινήσεις στην κατεύθυνση της εξάρθρωσης της Χρυσής Αυγής. Το κέρδος θα είναι δικό της».

Κλειώ Παπαπαντολέων: Μέτρα άμεσα, αποτελεσματικά και χωρίς ακροβασίες: «Ο πιο ασφαλής δρόμος για μια συντεταγμένη πολιτεία και, σε κάθε περίπτωση, ο πιο ασφαλής δρόμος για την Ελλάδα σήμερα είναι να επικεντρωθεί ο δικαστικός μηχανισμός στις επιμέρους εγκληματικές δράσεις που τελούνται από τα μέλη αυτής της οργάνωσης. […] Η ανυπόφορη αδράνεια της Πολιτείας για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια συνταγματικών εγγυήσεων. Αυτός είναι ένας ορατός κίνδυνος, που μπορεί να οδηγήσει σε  διπλή απώλεια: όχι μόνο η συστηματική ατιμωρησία να έχει θρέψει την ανέλεγκτη βία εξοικειώνοντας μια κοινωνία στα μαχαιρώματα και στα «μπραβιλίκια», αλλά να φέρνει τώρα επιπλέον μια κοινωνία αντιμέτωπη με ένα εν θερμώ ξεκαθάρισμα, άνευ όρων και άνευ κανόνων.» Συνέχεια ανάγνωσης

Έγκλημα. Και η τιμωρία;

Standard

ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΩΝ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ

της Συντακτικής Επιτροπής των Ενθεμάτων

 2-valavaniTην Πέμπτη τα πρωτοσέλιδα βοούσαν, καταδικάζοντας το ναζιστικό έγκλημα. Δεν μιλάμε για την Αυγή, τον Ριζοσπάστη ή την Εφημερίδα των Συντακτών, αλλά για εφημερίδες που αλλιώς μας είχαν συνηθίσει: «Δολοφονία-σοκ από νεοναζί» (Η Καθημερινή), «Σοκ από το έγκλημα της Χρυσής Αυγής» και εικονογράφηση μια σβάστικα διαγραμμένη  (Τα Νέα) κ.ο.κ. Και, το μεσημέρι της ίδιας μέρας, ο πρωθυπουργός δεν μίλησε, άλλη μια φορά, για τη «θεωρία των δυο άκρων», αλλά για «επιγόνους των νεοναζί».

Πράγματι, η δολοφονία του Παύλου Φύσσα ήταν σοκ για πολλούς, ακόμα και για μας. Κανένας όμως, και ειδικά αναλυτές και διαμορφωτές της κοινής γνώμης, δεν μπορεί να εκπλήσσεται. Είχαν προηγηθεί εμπρησμοί και επιθέσεις σε μετανάστες, μαχαιρώματα και πάμπολλα άλλα περιστατικά εγκληματικής βίας των νεοναζί, με αποκορύφωμα τη δολοφονία του  Σαχτζάτ Λουκμάν. Αν και δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε το θύμα, το γεγονός ήταν απολύτως προβλέψιμο, όπως και οι δράστες. Και εδώ πρέπει να μιλήσουμε για ευθύνες. Όχι  φυσικά επιχαίροντας ή  «θριαμβολογώντας»  –καμιά χαρά, μονάχα η θλίψη και η οργή αρμόζουν εδώ– αλλά για να ξέρουμε.

Πρέπει λοιπόν να πούμε ότι η Νέα Δημοκρατία και η κυβέρνηση, με σειρά, όχι πια παραλείψεών τους, αλλά ενεργειών τους έδωσαν στους νεοναζί το μήνυμα ότι μπορούν να δρουν ανενόχλητοι. Τέτοιες ενέργειες ήταν η απόσυρση του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου, η συχνή «κατά λάθος» ψήφος βουλευτών  (της Ν.Δ. αλλά και του ΠΑΣΟΚ) κατά της άρσης της ασυλίας Χρυσαυγιτών βουλευτών, ακριτομυθίες –που ποτέ δεν διαψεύστηκαν– του γ.γ. της κυβέρνησης Τάκη Μπαλτάκου για ενδεχόμενη συνεργασία Ν.Δ.-Χρυσής Αυγής, η συστηματική αποφυγή καταδίκης της νεοναζιστικής βίας (πιο πρόσφατο παράδειγμα, η σιωπή  Ν.Δ. και κυβέρνησης για τη δολοφονική επίθεση  εναντίον του ΚΚΕ στο Πέραμα) και αντ’ αυτής η καλλιέργεια της θεωρίας των δύο άκρων (πιο αποκρουστικό παράδειγμα, ο Χρύσανθος Λαζαρίδης, που, λίγες μόνο ώρες μετά τη δολοφονία, επέλεξε να επιτεθεί στον ΣΥΡΙΖΑ…). Συνέχεια ανάγνωσης

Αποχαιρετισμός στον Κλεμάν Μερίκ

Standard

clement-meric-notre-modeste-hommage_4289346-LMόνο λίγες μέρες έχουν περάσει, και μας φαίνονται σαν αιωνιότητα. Μετά τη δολοφονία του Κλεμάν αισθανόμαστε τέτοια ταραχή, νιώθουμε ότι μπήκαμε σε μια δίνη που μας ρουφάει μέσα της. Αναμφίβολα, τίποτα, μα τίποτα στον κόσμο αυτό, ούτε τα χρόνια και η εμπειρία που μας λείπουν, μπορούν να προετοιμάσουν κάποιον για να θάψει έναν φίλο και σύντροφο. Εάν δεν μας δόθηκε ο χρόνος της περισυλλογής και του πένθους που χρειαζόμαστε, αυτό συμβαίνει επειδή η δολοφονία αυτή είναι μια πολιτική δολοφονία. Και, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, απαιτεί μια πολιτική απάντηση.

Αυτός ο κόσμος δεν σταθεί, να σκεφτεί για λίγο, χάρη στα δάκρυά μας· ο σεβασμός στον Κλεμάν και τους αγώνες του μας επιβάλλουν να μην καταθέσουμε τα όπλα του αγώνα –σήμερα περισσότερο από ποτέ. Πρέπει να γίνουμε περισσότεροι, να μετατρέψουμε τον πόνο μας σε οργή, και την οργή μας σε δύναμη. Είναι ταυτόχρονα αυτός ο αδυσώπητος πόνος, αυτός ο αδυσώπητος θυμός, η οργή και η δύναμη, πίσω από αυτές τις γραμμές, που θα δώσουν στη δολοφονία του Κλεμάν τη σημασία που θα ήθελε και ο ίδιος: την πολιτική της σημασία. […]

Τον Κλεμάν δεν τον δολοφόνησε μόνο μια συμμορία φασιστών. Δεν τον δολοφόνησε μόνο η ακροδεξιά. Ο Κλεμάν είναι, γενικότερα, θύμα της ραγδαίας ανόδου των πιο ολέθριων ιδεών και της αυξανόμενης αποδοχής που συναντούν στη Γαλλία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Κι ακόμα, τον Κλεμάν τον δολοφόνησαν ο ρατσισμός –και ιδίως η ισλαμοφοβία– που προμοτάρεται από το κράτος, η ξενοφοβία, η ομοφοβία. Είδαμε τις προκλητικές ομοφοβικές πορείες στους δρόμους της χώρας μας, για μήνες. Η ισλαμοφοβία έχει καταλάβει έχει κεντρική θέση στον πολιτικό λόγο και στα μήντια, εδώ και χρόνια, και συμπληρώνεται με απειλές, παρενόχληση, ολοένα και πιο βίαιες επιθέσεις. Το «τέρας» του φασισμού δεν δημιουργείται από μόνο του. Η ακροδεξιά μπόρεσε να κατακτήσει τη σιγουριά που νιώθει σήμερα χάρη στις ρατσιστικές, ξενοφοβικές, ομοφοβικές δηλώσεις και πράξεις, που προέρχονται από τους θεσμούς της εξουσίας και νομιμοποιούνται από αυτούς. Συνέχεια ανάγνωσης

Με μια λύρα κατά του φασισμού

Standard

 Αντιφασιστικό Φεστιβάλ στα Ανώγεια, 12-14 Αυγούστου

της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

Ανώγεια, Αύγουστος 2013

Ανώγεια, Αύγουστος 2013

«Στ’ Ανώγεια όλα είναι αληθινά. Δεν υπάρχουνε πλαστικά, ούτε υποκατάστατα. Υπάρχει πέτρα, ξύλο, χρώμα και πράσινο της Γης. Ευγένεια από τη φύση κι όχι από σκοπιμότητα. Νερό και υφαντά, με ύφανση δύσκολη και μπλεγμένη, αλλά με ένα αποτέλεσμα, θα ’λεγα, θεϊκά απλό. Υπάρχουνε οι κάτοικοι, εντατικά γραμμένοι, λες κι ήρθαν στον κόσμο χτες. Υπάρχει και η φωνή τους. Περήφανα κι όχι αδιάκριτα δυνατή. Για ν’ ακουστεί στην αντικρινή πλαγιά, στην παρακάτω χώρα και στα δυο άκρα του νησιού. Στ’ Ανώγεια υπάρχει η Κρητική ματιά, που λέει ο Καζαντζάκης. Η εκ βαθέων δύναμη, η από Θεού — που λεν οι Χριστιανοί». Συνέχεια ανάγνωσης

Φιλοσοφικά Αραβουργήματα: Για τη λεγόμενη φυλετική σκέψη

Standard

Από τον τόμο 10 του περιοδικού «Μαρξιστική Σκέψη»

του Νικολάι Μπουχάριν

Πίνακας του αντιφασίστα πολωνοεβραίου ζωράφου Άρθουρ Ζικς, που εικονίζει τον Χίτλερ και τον Γκαίμπελς να πορεύεται μαζί με γερμανούς μεγιστάνες του πλούτου (λεπτομέρεια, από το εξώφυλλο της «Μαρξιστικής Σκέψης», τόμ. 10).

Πίνακας του αντιφασίστα πολωνοεβραίου ζωράφου Άρθουρ Ζικς, που εικονίζει τον Χίτλερ και τον Γκαίμπελς να πορεύεται μαζί με γερμανούς μεγιστάνες του πλούτου (λεπτομέρεια, από το εξώφυλλο της «Μαρξιστικής Σκέψης», τόμ. 10).

Ο τρέχων τόμος του περιοδικού «Μαρξιστική Σκέψη» έχει επετειακό χαρακτήρα: το περιοδικό με αυτόν συμπληρώνει 10 τόμους. Όπως σημειώνει η σύνταξη, «η ανάγκη να προσφέρουμε κάτι αξιόλογο, δεμένο με τις ανάγκες του κινήματος και προωθητικό για τη συνέχεια της προσπάθειάς μας, καθόρισε την απόφασή μας να επανέλθουμε στο θέμα του φασισμού» (το περιοδικό είχε ασχοληθεί με τον φασισμό με αφιερώματα, τους τόμους 5 και 6, πριν τις εκλογές του 2012, όταν ο κίνδυνος του φασισμού και του νεοναζισμού ήταν ακόμα υποτιμημένος). Έτσι, η «Μαρξιστική Σκέψη» μας προσφέρει ένα ακόμα αφιέρωμα με κείμενα μαρξιστών (Γκράμσι, Τσέτκιν, Τρότσκι, Μπουχάριν), φασιστικά ντοκουμέντα, κείμενα κομμουνιστών την εποχή της κυριαρχίας του σταλινισμού (Μπρόυντερ, Δημητρόφ, Ντ. Ιμπαρούρι), καθώς και σύγχρονες ιστορικές και πολιτικές αναλύσεις. Από τον τόμο δημοσιεύουμε σήμερα ένα απόσπασμα από τα Φιλοσοφικά Αραβουργήματα του Νικολάι Μπουχάριν, με αντικείμενο τη «φυλετική σκέψη», γραμμένο στη φυλακή, λίγο πριν τη εκτέλεσή του.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Είναι αλήθεια ότι οι κύριοι ιδεολόγοι [του φασισμού] δεν κατάφεραν να βάλουν σε μια σειρά όλα αυτά τα σκουπίδια σε σχέση με ορισμένα βασικά ερωτήματα· εδώ έψαχναν τους δείκτες της φυλής σε εξωτερικά-υλικά αντικείμενα και διεργασίες (τη σύνθεση του αίματος, το σχήμα του κρανίου, το χρώμα των μαλλιών και των ματιών, το μήκος της μύτης, τις γωνίες του προσώπου, το μήκος του κορμού σε σχέση με τα πόδια κ.ο.κ.) και εκεί πιανόντουσαν από τη σχέση με τη Γη και με συγκεκριμένους παράγοντες της γεωγραφίας. Ή, αλλιώς, τρομοκρατημένοι από τον υλισμό, άρχισαν να επικαλούνται «έμφυτες» ιδιότη­τες όπως η «γερμανική πίστη», η «τιμή», και άλλες τευτονικές αρετές, περιλαμβανομέ­νων των αρετών του «ξανθού κτήνους» του Νίτσε, για τον οποίο τόσο πολλά έχουν γρα­φτεί και ειπωθεί στους πρόσφατους καιρούς. Συνέχεια ανάγνωσης

H Νίκη της Καλαμάτας

Standard

της Συντακτικής Ομάδας των Ενθεμάτων

Jason Oliva, «Φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης», 2010

Jason Oliva,
«Φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης», 2010

Η ανάκληση της άδειας για το φεστιβάλ της Χρυσής Αυγής και η μεγάλη αντιφασιστική πορεία στην Καλαμάτα αποτελούν γεγονός, όχι μόνο για την πόλη αλλά συνολικά για το αντιφασιστικό κίνημα. Αυτή η σπουδαία επιτυχία (γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται) μας δείχνει πολλά.

Πρώτα πρώτα, ότι μπορούμε να πετύχουμε νίκες. Και στην Καλαμάτα το πετύχαμε χάρη στον συντονισμό πολλών παραγόντων: στη δραστηριοποίηση της τοπικής κοινωνίας, την πανελλαδική κινητοποίηση, τις διεθνείς αντιδράσεις, την πίεση στους φορείς, την κινηματική δράση. Και ας πούμε εδώ ένα μεγάλο μπράβο σε όλους όσους και όσες συντέλεσαν, και πρώτα απ’ όλα στους αντιφασίστες της Καλαμάτας, που με πάθος, αποφασιστικότητα αλλά και ορθοκρισία πρωτοστάτησαν στον αγώνα αυτό.

Μας δείχνει, ακόμα, ότι οι νεοναζί, παρά την απήχησή τους, παρά τις προσβάσεις τους στο κράτος και τις συνέργειες με τμήματά του, δεν είναι αήττητοι. Η Χρυσή Αυγή υπέστη μια σοβαρή ήττα με την ανάκληση της άδειας, από τον περιφερειάρχη, την Παρασκευή, ήττα που πήρε πανηγυρική διάσταση με την πορεία του Σαββάτου: πάνω από 2.000 διαδηλωτές — γεγονός πρωτοφανές για την πόλη! Η ήττα επισφραγίστηκε τις επόμενες μέρες, καθώς η Χρυσή Αυγή (εκτός από μια-δυο ανακοινώσεις), δεν έκανε τίποτα, μα απολύτως τίποτα για να διαμαρτυρηθεί. Άσχετα με το αν η στάση της οφείλεται σε σάστισμα, υπολογισμό, σχέδιο ή συνεννόηση, αυτό δεν αναιρεί το ότι έτσι η ήττα, στο συγκεκριμένο, είναι πλήρης.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι oι νεοναζί, και στην Καλαμάτα και αλλού, δεν θα επανέλθουν με προκλήσεις, ρατσιστικές επιθέσεις, κηρύγματα και πράξεις μίσους. Αλλά, όπως και να το κάνουμε, τα παλικάρια της φακής του Μιχαλολιάκου, που τρώνε σίδερα όταν έχουν απέναντί τους κανέναν μετανάστη, αδύναμο και δυστυχισμένο, λούφαξαν. Ευτυχώς, και είμαστε ασφαλώς πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Όπως έλεγε και η ανακοίνωση του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα, για τα καμώματα του χρυσαυγίτη τοπικού βουλευτή Κουκούτση (που από το τηλέφωνο της Βουλής απειλούσε τους οργανωτές της πορείας), «οι ναζί, εκτός από καθάρματα, είναι και θρασύδειλοι καραγκιόζηδες». Συνέχεια ανάγνωσης

20 Ιουλίου: στην Καλαμάτα, στην αντιφασιστική πορεία!

Standard

 της Συντακτικής Ομάδας των «Ενθεμάτων»

Χαρακτικό του Γ. Στεφανίδη, από παράνομο έντυπο της Κατοχής

Χαρακτικό του Γ. Στεφανίδη, από παράνομο έντυπο της Κατοχής

O αγώνας ενάντια στους νεοναζιστές είναι συνεχής και (πρέπει να) δίνεται σε πολλά πεδία. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημεία που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, συμβολική και πραγματική, τον συμπυκνώνουν και αναδεικνύονται σε στοιχήματα: και για το κίνημα αλλά και για τους ναζιστές. Τέτοιο σημείο είναι και η προσπάθεια της Χρυσής Αυγής να πραγματοποιήσει φεστιβάλ στις 3 και 4 Αυγούστου (η ημερομηνία δεν είναι τυχαία…), στην Καλαμάτα.

Τους τελευταίους μήνες στην Καλαμάτα, αριστεροί, αντιφασίστες, δημοκράτες, άνθρωποι ευαίσθητοι, προσπαθούν με κάθε τρόπο, να ανακληθεί η απόφαση του Λιμενικού Ταμείου (σε αυτό ανήκει ο χώρος όπου θα γίνει το φεστιβάλ), και να πάψει ο δήμαρχος να επικαλείται την «ελευθερία της έκφρασης», να δηλώσει, επιτέλους, ότι οι νεοναζιστές είναι ανεπιθύμητοι στην πόλη. Γιατί ο Δήμος και το Λιμενικό Ταμείο δεν είναι «γραμματοκιβώτια», όπου εισέρχονται αιτήσεις για φεστιβάλ, πρωτοκολλούνται και τυπικά δίνεται η άδεια, εφόσον οι αιτήσεις υποβληθούν εμπροθέσμως. Κι όσο για την ελευθερία της έκφρασης, καμιά ελευθερία δεν στερήθηκαν οι Χρυσαυγίτες: εκδίδουν τα έντυπά τους, καλούνται στα κανάλια, βουλευτές και παράγοντες της Ν.Δ. βρίσκονται σε περίεργη ώσμωση μαζί τους (από τον Τ. Μπαλτάκο και τον Β. Πολύδωρα, μέχρι όσους ψηφίζουν εναντίον της άρσης της ασυλίας Χρυσαυγιτών). Αυτό που ζητάνε οι αντιφασίστες της Καλαμάτας, και έχουν απόλυτο δίκιο, είναι ο δήμαρχος να πάρει σαφή θέση, να δηλώσει πως οι κήρυκες του μίσους, του ναζισμού και των εγκλημάτων δεν έχουν θέση στην πόλη — όσο δεξιός κι αν είναι ο δήμαρχος, εφόσον δεν είναι φιλοναζιστής, αυτό οφείλει να κάνει. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την αντιμετώπιση του νεοναζισμού σήμερα

Standard

της Νάντιας Βαλαβάνη

Αντιφασιστική αφίσα του ισπανικού εμφυλίου

Αντιφασιστική αφίσα του ισπανικού εμφυλίου

Μελετώντας εδώ και χρόνια το έργο του Μπρεχτ και την ιστορική εμπειρία του Μεσοπολέμου και της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, έχω πεισθεί ότι για να κλείσει ο δρόμος στο ρίζωμα του νεοναζιστικού φαινόμενου στην Ελλάδα, είναι ανάγκη να υπάρξουν πολλαπλά αντιφασιστικά μέτωπα. Ανάμεσα τους και το ευρύτερο δυνατό από άποψη σύνθεσης δυνάμεων και, αναγκαστικά, πιο περιορισμένο από άποψη στόχων: Αυτό που συμπεριλαμβάνει όλες τις πολιτικές δυνάμεις που διαφοροποιούνται απέναντι στο νεοναζισμό. Άρα και τα κόμματα που προωθώντας ή αποδεχόμενα την προώθηση ενός νεοφιλελεύθερου οικονομικού και κοινωνικού προγράμματος έχουν ευθύνη για το φούντωμα αυτού του φαινόμενου.

Αυτό ενέχει δύο κινδύνους, τους οποίους θέλω να θέσω προκαταρκτικά και ανοιχτά στη σημερινή συζήτηση, που οργανώθηκε με πρωτοβουλία του ΙΣΤΑΜΕ – και αν δεν κάνω λάθος, είναι η πρώτη του είδους που διεξάγεται στη χώρα μας και στην οποία θα ήθελα να δω να συμμετέχουν επίσης το ΚΚΕ και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες:

* Να αναζητήσουμε τον κοινό τόπο που θα μπορούσε να υπάρξει ανάμεσα στα 6 από τα 7 κόμματα της Ελληνικής Βουλής και μιας γκάμας εξωκοινοβουλευτικών δυνάμεων σε μια τέτοια κατεύθυνση, αποσιωπώντας τις εξαιρετικά σημαντικές μεταξύ μας διαφορές στην προσέγγιση και την ανάλυση, άρα και σ’ ένα πρόγραμμα δράσης απέναντι στο νεοναζιστικό φαινόμενο. Αυτό θα έκανε ελάχιστα πειστική, άρα και αναποτελεσματική ακόμα και για τα ζητήματα που θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε, οποιαδήποτε κοινή προσπάθεια.

* Να επιχειρήσουμε ν’ ανιχνεύσουμε έναν τέτοιο κοινό τόπο προτάσσοντας σε κάθε βήμα, μπροστά στο φόβο της δημιουργίας ενός πολιτικού «χυλού» που θα μας παγίδευε, ό,τι μας χωρίζει σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα: Με τρόπο ώστε, τελικά, για κάθε κατάφαση να υπάρχουν πολλαπλάσιες αρνήσεις και πρακτικά η επίκληση της αναγκαιότητας και της δυνατότητας κοινής δράσης σε ένα περιορισμένο πρόγραμμα στόχων να μετατρέπεται σε προσχηματική θέση για να μην υπάρξει ένα ξεκάθαρο «όχι».

* Θα ήθελα να πω με κάθε ειλικρίνεια ότι δεν ξέρω τη μεθοδολογία αποφυγής και των δύο κινδύνων, καθώς είναι η πρώτη φορά που κι εγώ συμμετέχω σε έναν τέτοιο δημόσιο διάλογο. Θα προσπαθήσω λοιπόν να εκφράσω κάποιες θέσεις για το νεοναζιστικό φαινόμενο σήμερα – ή, αν θέλετε, για το πώς η Χρυσή Αυγή (ΧΑ) μετατράπηκε από ένα περιθωριακό νεοναζιστικό γκρουπούσκουλο με εκλογική δύναμη «μηδέν κόμμα κάτι», σ’ ένα κόμμα με το οποίο με τον ένα ή άλλο τρόπο δηλώνουν ότι ταυτίζονται σχεδόν 1 στους 10 Έλληνες – όσο μπορώ πιο καθαρά. Θεωρώντας παράλληλα ότι σήμερα περισσότερο ανοίγει παρά κλείνει οποιοδήποτε ζήτημα. Συνέχεια ανάγνωσης

Κατάθεση μαρτυρίας

Standard

του Σάμουελ Μπακ

Σ. Μπακ, "Οικογένεια" (λεπτομέρεια), 1976

Σ. Μπακ, «Οικογένεια» (λεπτομέρεια), 1976

Με την ευκαιρία της αντιφασιστικής κινητοποίησης,  το επόμενο Σάββατο 19 Ιανουαρίου, σε δεκατρείς πόλεις του κόσμου, με γενικό σύνθημα «Αθήνα, πόλη αντιφασιστική», ο σημαντικός εβραίος ζωγράφος Σάμουελ Μπακ, επιζήσας του Ολοκαυτώματος, έστειλε έναν σύντομο χαιρετισμό. Ευχαριστούμε θερμά τον Χρήστο Κεφαλή, ο οποίος μας διαβίβασε και μετέφρασε το κείμενο.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Το όνομά μου είναι Σάμουελ Μπακ. Είμαι Εβραίος και ζω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γεννήθηκα όμως στο Βίλνιους, όταν ανήκε στην Πολωνία. Τη χρονιά που γεννήθηκα, το 1933, ο Χίτλερ κατέλαβε την εξουσία στη Γερμανία. Κύματα βαθιάς δυσαρέσκειας και φρενιασμένου εθνικισμού τον προωθούσαν, και τεράστια πλήθη τον επευφημούσαν, σα να ήταν Θεός. Δεν θέλαν να δουν το ακριβό τίμημα που συνόδευε μια τέτοια επιλογή.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 ήμουν ένα μικρό αγόρι, πέντε-έξι χρονών. Και όλα αυτά τα απειλητικά γεγονότα συνέβαιναν πέρα από τα σύνορα της χώρας μου. Στο όμορφο και φιλικό σπίτι μας, η ζωή συνεχιζόταν όπως πάντα. Καθόμουν σε ένα καλοστρωμένο τραπέζι, περιβαλλόμενος από μια στοργική οικογένεια. Και άκουγα αυτές τις λέξεις: «Αυτό δεν μπορεί ποτέ να συμβεί εδώ…». Συνέχεια ανάγνωσης

Για την αντιφασιστική δράση: το κράτος, το μεταναστευτικό και ο «δρόμος»

Standard

του Νίκου Γιαννόπουλου

Στα χρόνια του Ισπανικού Εμφυλίου. «Καθαρίστε τους φασίστες της χώρας μας». Αφίσα του 5ου Συντάγματος, 1937

 Θα κινηθώ σε τρεις άξονες. Ο πρώτος είναι η παρέμβασή μας, όσον αφορά το κράτος. Ο δεύτερος είναι πώς εμπλέκεται το μεταναστευτικό με τον φασισμό και ο τρίτος είναι η στάση μας στον δρόμο και μια αντιφασιστική πολιτική καμπάνια.

Σε ό,τι αφορά το πρώτο ζήτημα. Νομίζω ότι, σε αυτή τη φάση, με τους δεδομένους συσχετισμούς και τις αγκυρώσεις των φασιστών στον κοινωνικό ιστό, η στρατηγική μας απέναντι στο κράτος πρέπει να είναι η πίεση για την άρση της ασυλίας των φασιστών. Δεν πρέπει να είναι μια στρατηγική –την οποία δεν την απορρίπτω συνολικά, αλλά δεν την προτείνω σήμερα– συρρίκνωσης της αστικής νομιμότητας για τους φασίστες, δηλαδή διακρίσεων σε βάρος τους, στη λογική «καμιά ελευθερία για τους εχθρούς της ελευθερίας». Με αυτή την έννοια, ζητάμε από το κράτος να καταστείλει τη ρατσιστική βία, όχι γενικά τον λόγο ή τα έντυπα που εκπέμπουν ρατσιστικά μηνύματα, ούτε να κλείσει τα γραφεία της Χρυσής Αυγής, να τη θέσει εκτός νόμου. Αυτή είναι μια διαφορετική προσέγγιση μιας άλλης εποχής.

Προχωρώντας, θεωρώ ότι πρέπει να ξεπεράσουμε οριστικά μια προσέγγιση που ταλάνισε την Αριστερά και το κίνημα τα προηγούμενα χρόνια και φάνηκε πολύ και στις προηγούμενες δύο εκλογές: να κρύβουμε τα σκουπίδια κάτω από το χαλί, στη λογική μην ενταχθούμε και εμείς στα άκρα ή να μην τους δώσουμε δημοσιότητα και να τους κάνουμε «μάγκες». Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η κρίση και η επίθεση, η ίδια η κοινωνικοταξική πόλωση, δημιουργεί άκρα και να αναλάβουμε την ευθύνη του άκρου που μας αντιστοιχεί. Όχι με αυθαίρετο τρόπο, αλλά παίρνοντας την ευθύνη: η Αριστερά θα κερδίσει τους φτωχούς αν αποδειχθεί το αποτελεσματικότερο «άκρο», αν είναι χρήσιμη σήμερα και θα αποδεικνύει ότι μπορεί το αύριο που επαγγέλλεται να το χτίζει από σήμερα. Συνέχεια ανάγνωσης

Αντιακροδεξιά στρατηγική και αντιφασιστικό μέτωπο

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Roger de la Fresnaye, «Μάχη», 1911

Απέναντι στην πολιτική αναγέννηση του νεοναζισμού, προς υπεράσπιση δεν είναι απλώς οι μετανάστες, αλλά η δημοκρατία, η ίδια η πολιτική κοινότητα. Το ζητούμενο σήμερα για μια Αριστερά ενός πλειοψηφικού εθνικού ακροατηρίου είναι η συμβολή στη συγκρότηση μιας πλατιάς αντιφασιστικής συμμαχίας. Αλλιώς, μίζερα, θα πρέπει να αναμετριόμαστε διαρκώς με θεωρίες για την «ανομία» και τα «άκρα». Εδώ όμως έχουμε τέσσερα προβλήματα τα οποία θα προσπαθήσω να θέσω με συνοπτικό τρόπο, όχι για αναιρέσω τη λογική του μετώπου, αλλά για να την ενισχύσω: 1) την καθοριστική τομή που επέφερε στον ελληνικό πολιτικό κόσμο το Μνημόνιο, 2) τη «θεωρία των άκρων», 3) την ηθική ανυποληψία του ελληνικού αστικού κόσμου, 4) την αγοραία αντιμνημονιακή ρητορεία εναντίον της υποτέλειας και της κλεπτοκρατίας.

Η τομή του Μνημονίου

1. Το Μνημόνιο επέφερε ή ενέτεινε μια βαθιά διαίρεση στην ελληνική κοινωνία, τόσο στο επίπεδο της υλικής της υπόστασης όσο, κυρίως, σε αυτό της ιδεολογικής της αναπαράστασης. Ένθεν και ένθεν. Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία και δεξιοτεχνία, διότι ένα αντιφασιστικό μέτωπο προϋποθέτει συμμαχίες μεταξύ αντιπάλων στην κατεξοχήν τομή της ελληνικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια. Κι αυτό δεν είναι εύκολο. Για να επέλθει αυτή η συμμαχία πρέπει να συμφωνήσουμε, και η μια και η άλλη πλευρά, σε ένα θέμα: στην ανάδειξη της αντιμετώπισης του νεοναζισμού σε αυτοτελές πολιτικό διακύβευμα, μη υποκείμενο σε συμψηφισμούς εξαιτίας της βαρύτατης πολιτειακής και γενικότερης απαξίας που έχει ως τέτοιο. Εδώ ελλοχεύει ο κίνδυνος μιας υπέρμετρης ηθικοποίησης και αισθητικοποίησης του πολιτικού λόγου καθώς η ως τώρα εμπειρία απομόνωσης του ναζισμού, κυρίως στη Γερμανία και την Αυστρία, κατέστη εφικτή διά της αναγωγής της ιδεολογίας αυτής στο απόλυτο κακό με όρους σχεδόν μεταφυσικούς και με υπολογίσιμο κόστος στον τομέα των εγγυήσεων και των δικαιωμάτων, καθώς η ποινικοποίηση του λόγου των εν λόγω κομμάτων προτάχθηκε ως συνταγματική επιταγή. Συνέχεια ανάγνωσης

Έξι θέσεις για τον φασισμό

Standard

του Μάκη Κουζέλη

O κήπος των Αρχαιολόγων πλημμύρισε την Τετάρτη το βράδυ, ο κόσμος σκαρφάλωνε και στους τοίχους για να ακούσει, στην εκδήλωση των «Ενθεμάτων» και του Unfollow για τον νεοφασισμό και τη ρατσιστική βία. Και ήταν ωραία αυτή η μαζική προσέλευση (πάνω από 500 άνθρωποι, όπως εκτιμούσαν οι «ειδήμονες» στις καταμετρήσεις) σε μια συζήτηση για ένα θέμα δύσκολο και απειλητικά. Ήταν σημαντικά όσα είπαν οι ομιλητές, αλλά και η προσοχή με την οποία ακούστηκαν, η  διάθεση εμπλοκής, η αγωνία, ο δυναμισμός των ανθρώπων, όλα αυτά μαζί, που αναδείχθηκε στη συζήτηση.  Γιατί δείχνουν ότι υπάρχει η πολιτική και ψυχική ετοιμότητα για τη συγκρότηση μαζικών αντιφασιστικών αντιστάσεων.  Δημοσιεύουμε σήμερα την ομιλία του Μάκη Κουζέλη. Θα ακολουθήσουν και οι άλλες, στα επόμενα φύλλα.

ENΘΕΜΑΤΑ

Χαρακτικό του Γιάννη Στεφανίδη, από παράνομο έντυπο του ΕΑΜ

Θα διατυπώσω έξι επισημάνσεις με τη μορφή θέσεων, που αποτελούν –ελπίζω– κοινούς τόπους.

1. Η Χρυσή Αυγή είναι φασισμός –κανείς δεν μπορεί να κάνει πως δεν τον είδε, κανείς πως δεν καταλαβαίνει– και ο φασισμός της έχει απήχηση — κανείς δεν την ψήφισε «κατά λάθος».

Η Χ.Α. δεν είναι απλώς ακροδεξιά, απλώς ξενοφοβική ρατσιστική οργάνωση· είναι φασιστική νεοναζιστική συμμορία. Ανήκει στις στρατιές της σβάστικας, είναι παρακλάδι αυτών που έκαιγαν τα ελληνικά χωριά. Σίγουρα δεν είναι η μοναδική εκδοχή φασισμού στην ελληνική κοινωνία ή και την ελληνική πολιτική σκηνή· είχε και έχει συμμάχους, υποστηρικτές, προπαγανδιστές και προπομπούς. Εκτός από τα SA, υπάρχουν και οι θεσμικότεροι παράγοντες πολιτικής εκπροσώπησης ενός εθνικοσοσιαλιστικού εργατισμού. Συνέχεια ανάγνωσης

Διμέτωπος αγώνας

Standard

του Κύρκου Δοξιάδη

István Dési Hußer, «Νέα τάξη», 1928

Εδώ και πάρα πολλά χρόνια, αλλά και πιο πρόσφατα, στη δουλειά μου γενικότερα αλλά και σε κάποια από τα κείμενά μου εδώ στα «Ενθέματα», έχω διαφοροποιηθεί από την τάση της Αριστεράς να ερμηνεύει τα πάντα με βάση κάποιο διπολικό σχήμα: κεφάλαιο / εργασία, καπιταλισμός / σοσιαλισμός, μονοπώλια / αντιμονοπωλιακές δυνάμεις, ιμπεριαλισμός / αντιιμπεριαλισμός, παγκοσμιοποίηση / αντιπαγκοσμιοποίηση. Τάση η οποία υποστηρίζω ότι σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στον οικονομικό αναγωγισμό και στον φιλοσοφικό ολισμό που χαρακτηρίζουν τον παραδοσιακό μαρξισμό. Επειδή όμως το μέλημά μου σε τούτο εδώ το κείμενο είναι περισσότερο πολιτικό παρά θεωρητικό, θα επισημάνω και μια άμεσα πολιτική αιτία για την διπολιστική τάση της Αριστεράς.

Είναι πιο εύκολο να έχεις έναν αντίπαλο παρά δύο (ή περισσότερους). Ακόμη και αν εξακολουθείς να εναντιώνεσαι σε (τουλάχιστον) δύο διακριτές και μη αναγώγιμες μεταξύ τους δυνάμεις, συχνά επιλέγεις τη χειρότερη από τις δύο και προσωρινά τουλάχιστον αγωνίζεσαι εναντίον εκείνης, αφήνοντας τη λιγότερο κακή στην ησυχία της. Αν μάλιστα αυτό είναι εφικτό, συμμαχείς κιόλας με τη δεύτερη εναντίον της πρώτης. Η Αριστερά στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν σταμάτησε να είναι αντικαπιταλιστική στην ιδεολογία της, κάθε άλλο. Επέλεξε όμως να συμμαχήσει με όλες τις αντιφασιστικές και αντιναζιστικές δυνάμεις των καπιταλιστικών χωρών. Σε εκείνη μάλιστα την περίπτωση δεν ήταν απλώς «πιο εύκολο» για την Αριστερά να έχει έναν αντίπαλο, το ενιαίο μέτωπο εναντίον του φασισμού-ναζισμού επιβαλλόταν από τις συνθήκες – κάθε άλλη επιλογή της Αριστεράς πιθανότατα θα είχε ολέθριες συνέπειες για την ανθρωπότητα. Συνέχεια ανάγνωσης

Αντιμέτωποι με τον νεοφασισμό σήμερα

Standard

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΒΙΑ

Τετάρτη 19 Σεπτεμβρίου, ώρα 19.30

Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134-135)

Ομιλητές: Νίκος Γιαννόπουλος, Άρτεμις Καλοφύρη, Μάκης Κουζέλης, Νικόδημος Μάινα Κινύουα, Δημήτρης Χριστόπουλος

Το τελευταίο διάστημα, αισθανόμαστε καθημερινά ότι η δράση της Χρυσής Αυγής είναι πλέον ανεξέλεγκτη. Είναι σαφές ότι δεν πλήττει μόνο τους μετανάστες, τους ρομά, τους πολιτικούς αντιπάλους· πλήττει τη δημοκρατία, την κοινωνία, τον πολιτισμό και απειλεί –κι αυτό  δυστυχώς δεν είναι σχήμα λόγου– τη σωματική ακεραιότητα και τη ζωή μας. Η δράση αυτή, σε συνδυασμό με την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση της Χρυσής Αυγής, την αυξημένη δημοσκοπική καταγραφή της, την αδράνεια, τουλάχιστον, των κρατικών αρχών, τη σιωπή μεγάλου μέρους του πολιτικού και δημοσιογραφικού κόσμου (για να μην αναφερθούμε σε περιπτώσεις άμεσης υποστήριξης από εφημερίδες όπως το Πρώτο Θέμα), συνθέτουν ένα εφιαλτικό σκηνικό.

Με αυτές τις σκέψεις και τα συναισθήματα, και θεωρώντας ότι η ανάγκη πλατιάς αντιφασιστικής δράσης αποτελεί άμεση προτεραιότητα, τα «Ενθέματα» της Αυγής, σας καλούμε στην εκδήλωση «Αντιμέτωποι με το νεοφασισμό σήμερα. Μια συζήτηση γα την άνοδο της Χρυσής Αυγής και την έξαρση της ρατσιστικής βίας»,  που οργανώνουν μαζί με το περιοδικό Unfollow, την Τετάρτη 19 Σεπτεμβρίου, ώρα 19.30, στον κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134-135). Θα μιλήσουν:

Νίκος Γιαννόπουλος, μέλος του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα

Άρτεμις Καλοφύρη, φιλόλογος, μέλος της Πρωτοβουλίας ενάντια στο φασισμό και τη ρατιστική βία

Μάκης Κουζέλης, καθηγητής κοινωνικής θεωρίας και κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Νικόδημος Μάινα Κινύουα, ΜΚΟ Asante

Δημήτρης Χριστόπουλος, πανεπιστημιακός μέλος του Συντονιστικού της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας Συνέχεια ανάγνωσης

Μερικές σκέψεις για τη φασιστική ακροδεξιά εν καιρώ κρίσης

Standard

 του Ανδρέα Καρίτζη

 Η οικονομική κρίση οδηγεί εκτεταμένα τμήματα του πληθυσμού στο περιθώριο. Η στοιχειώδης κάλυψη των αναγκών δεν είναι πια δυνατή, ενώ δεν υπάρχει ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον, γεγονός που θέτει σε επερώτηση βασικές πτυχές της στρατηγικής οργάνωσης της ζωής (ατομικός δρόμος κ.ο.κ.), ακυρώνει τα κυρίαρχα μοτίβα κατανόησης της πραγματικότητας και γεννάει πρώιμα άγχη αφανισμού. Η φασιστική ακροδεξιά δίνει τη δική της απάντηση στον θυμό και την οργή, στο υπαρξιακό άγχος, στην έλλειψη κατανόησης, στην αποσταθεροποίηση, καθώς και στην οργάνωση της ζωής σε καιρούς κρίσης. Η αιτία των προβλημάτων και των αδιεξόδων που βιώνουν οι πολίτες δεν οφείλονται, κατά την προσέγγισή της, σε εγγενείς αντιθέσεις εντός της κοινωνίας. Η κοινωνία συνιστά ένα αρμονικό σύνολο, το οποίο νοσεί εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων (μοτίβο κατανόησης). Η αιτία των δεινών είναι πάντα ο ξένος/διαφορετικός, η απαλλαγή από τον οποίο συνιστά τον προγραμματικό πολιτικό στόχο (υπαρξιακή αποκατάσταση). Διοχετεύει την οργή και τον θυμό σε αδύναμες, κατά τεκμήριο, κοινωνικές ομάδες (μετανάστες, Ρομά, ομοφυλόφιλοι ΑΜΕΑ κ.ο.κ.) και οργανώνει την καθημερινότητα στη βάση πρακτικών βίας εναντίον τους. Συνέχεια ανάγνωσης