Η καθημερινότητα ανάμεσα σε Eurogroup και Mνημόνια

Standard

του Κωστή Χατζημιχάλη

Ρενέ Μαγκρίτ- Το ασημένιο άνοιγμα

Ρενέ Μαγκρίτ- Το ασημένιο άνοιγμα

Τα τρία Μνημόνια, δυο με τη Δεξιά και ένα με την Αριστερά και τα δεκάδες eurogroup εισέβαλαν με βίαιο τρόπο στη ζωή μας, την άλλαξαν και εγκατέστησαν μια αέναη αβεβαιότητα και αγωνία για το αύριο. Τα καθημερινά ερωτήματα πότε θα βρω δουλειά, κρεβάτι στην εντατική για τη μάνα μου, τι θα κάνω με τον γείτονα που πεινάει μπερδεύονται με τα πολιτικά. Τη δόση θα την πάρουμε σ’ αυτό ή στο επόμενο Eurogroup; Τι θα γίνει με τη διαπραγμάτευση, το χρέος, πόσα μέτρα θα υπομένουμε ακόμη; Για τους αριστερούς/ες οι αγωνίες, οι αβεβαιότητες και οι δικές μας αντιδράσεις δεν είναι ίδιες με τη Δεξιά ή την Αριστερά στην κυβέρνηση. Τώρα, οι προσωπικές αγωνίες αθροίζονται με τις πολιτικές, σφίγγουν στομάχια γιατί οι εκβιασμοί από τους δανειστές εξασκούνται ανενδοίαστα ενώ οι υποχωρήσεις της κυβέρνησης και η έλλειψη επαφής με το κόμμα και την κοινωνία διώχνουν κόσμο και υποσκάπτουν την αριστερή αξιοπιστία – όχι μόνο σήμερα αλλά και μακροπρόθεσμα. Μετά όμως από τα όποια αποτελέσματα του κάθε Eurogroup επιστρέφουμε στο τρέξιμο της καθημερινότητας, με τις μικρές και μεγάλες έγνοιες που κουβαλά ο καθένας και η καθεμιά. Και περνούν οι μήνες και τα χρόνια, διαψεύδονται ελπίδες. Συνέχεια ανάγνωσης

Tο ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ

Standard

συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου και του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Τα κείμενα του τόμου «To Όχι που έγινε Ναι», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΚΨΜ, γράφτηκαν, στη διάρκεια τρεισήμισι χρόνων (2012-2015), «για να αποτυπώσουν προσδοκίες, να επισημάνουν δυνατότητες, να αντιπαρατεθούν με ερμηνείες, να προειδοποιήσουν για κινδύνους και για να οριοθετήσουν στάσεις», όπως επισημαίνουν οι επιμελητές Χρήστος Λάσκος και Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος. Πέραν αυτού, τα κείμενα, με τις αποχρώσεις και τις αποκλίσεις τους, μαζί με την εισαγωγή των επιμελητών μπορούν να διαβαστούν ως κεφάλαια ενός ενιαίου βιβλίου, με κεντρικό άξονα το ανοιχτό πολιτικό ζήτημα της αποτίμηση της πρώτης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, της ανόδου και της ήττας με την υπογραφή του Μνημονίου. Γι’ αυτό και, διαβάζοντας κανείς το βιβλίο καταλαβαίνει ότι δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει μια «ιστορία του χθες» αλλά μια πολιτική κατάθεση στην ανοιχτή συζήτηση για την «επόμενη μέρα». Τα κείμενα έχουν γράψει οι: Γ. Αλμπάνης, Γ. Γιαννόπουλος, Ν. Γιαννόπουλος, Α. Ζαχιώτης, Η. Ιωακείμογλου, Α. Καρίτζης, Τ. Κορωνάκης, Τ. Κατερίνη, Κ. Κλοκίτη, Χ. Λάσκος, Α. Μπένος, Σ. Μπουρνάζος, Ν. Νικήσιανης, Δ. Παπαδάτος, Ν. Σαμανίδης, Π. Σταύρου, Ν. Τζουβάλα, Σ. Τυροβολάς, Η. Χρονόπουλος (σκίτσα: Τάσος Αναστασίου· μετάφραση από τα ιταλικά: Βαρβάρα Κυριλλίδου). 

«Tο ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ» είναι ο τίτλος του τόμου. Γιατί το δημοψήφισμα και η έκβασή του κατέχει τόσο κεντρικό ρόλο στην ανάλυσή σας;

Χρήστος Λάσκος: Η έκβαση του δημοψηφίσματος ίσως αποδειχτεί καθοριστική για την τύχη ολόκληρων γενιών στο μέλλον για δεκαετίες. Η υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να περιμένει το ευρωπαϊκό κατεστημένο.

Τα προηγούμενα χρόνια, η αστάθμητη ανάπτυξη ενός οιονεί «κομμουνιστικού κινδύνου» εντός της Ε.Ε. διαμόρφωνε μια πραγματική απειλή. Η συμβατική –ακόμη και ολοκληρωτική– συντριβή, με οικονομικά και γεωπολιτικά μέσα, ενός εγχειρήματος τέτοιου τύπου δεν θα αποτελούσε ασφαλή, τελειωτική νίκη. Αντίθετα, μάλλον άνοιγε, θάλεγε ο Αλτουσέρ, μια «ιστορία» χωρίς τελειωμό. Μόνη ασφαλή νίκη του συστήματος αποτελούσε η αυτοκατάργηση της αριστερής κυβέρνησης: η αποδοχή, από τον Αλιέντε, της εφαρμογής του προγράμματος του Πινοσέτ.

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου από το εξώφυλλο του βιβλίου, πρωτοδημοσιευμένο στην «Αυγή»

Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου από το εξώφυλλο του βιβλίου, πρωτοδημοσιευμένο στην «Αυγή»

Δημοσθένης Παπαδάτος: Μια απαισιόδοξη αριστερή προσέγγιση θα έλεγε: «Τι άλλαξε το δημοψήφισμα; Μνημόνιο πριν, Μνημόνιο και τώρα». Μια πιο «αστική» θα πρόσθετε και τα capital controls. Όμως δεν έγιναν όλα για ένα άδειο πουκάμισο. Γι’ αυτό η πλευρά του «Ναι» έδωσε μια υπαρξιακή μάχη, όπως ακριβώς κι εμείς. Λέμε, γενικώς, ότι «η Ιστορία των κοινωνιών είναι ιστορία ταξικών αγώνων»· είναι όμως πολύ διαφορετικό η ιστορία αυτή να «μιλά» μέσα από τα στόματα του κόσμου στο δρόμο ή στα ΑΤΜ, και να ακούγεται σε όλο τον κόσμο. Άλλο το προσωπικό βίωμα της κρίσης (το επίδομα ανεργίας που καθυστερεί, η κάρτα σίτισης των αγαπημένων μας που λήγει), και άλλο μια ολόκληρη κοινωνία να συνειδητοποιεί το βάθος της διαίρεσής της και ποια ρίσκα μπορούν να πάρουν εκατομμύρια άνθρωποι όταν νιώθουν πως κάτι κρίνεται. Αλλιώς να καταγγέλλουμε –και δικαίως– την Ε.Ε.· αλλιώς να βλέπει όλος ο κόσμος πόσο ξένος με τη δημοκρατία είναι ο «υπαρκτός καπιταλισμός». Όλα αυτά ήταν τόσο «συμβολικά», όσο και η διαφορά ανάμεσα στο να θες να χορέψεις από χαρά στην πλατεία Συντάγματος και το να μη θες να βγαίνεις από το σπίτι: καθόλου. Στη ρωγμή που άνοιξε το δημοψήφισμα, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ διάλεξε πλευρά. Μετά τη ρωγμή, χιλιάδες άλλοι και άλλες ήταν –και είναι– αδύνατο να συνεχίσουμε όπως πριν. Συνέχεια ανάγνωσης

Πύρρειο Έτος

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-3

του Λουδοβίκου Κωτσονόπουλου

Φωτογραφία: European Press Photo Agency

Φωτογραφία: European Press Photo Agency

Δυο εκλογικές αναμετρήσεις, ένα δημοψήφισμα, ένα λεόντειο σύμφωνο με τους δανειστές και μία διάσπαση. Πρόκειται για ένα έτος που μάλλον θα το μνημονεύουμε στις κουβέντες μας τις επόμενες δεκαετίες – και ελπίζω όχι όπως το «κεντρώο διάλειμμα» του Πλαστήρα της περιόδου 1950-1951. Υπάρχουν, ασφαλώς, πολλοί τρόποι για να αξιολογηθεί ο βίος και η πολιτεία αυτής της κυβέρνησης. Ο πιο δημοφιλής εξ αυτών, ιδιαίτερα ανάμεσα στους απογοητευμένους και αποχωρήσαντες του καλοκαιριού, είναι η σύγκριση των πεπραγμένων της με τις θέσεις που είχε διακηρύξει κατά καιρούς το κόμμα. Το αποτέλεσμα εδώ είναι προφανώς εκ προοιμίου αρνητικό. Ένας δεύτερος τρόπος είναι να αξιολογήσει κανείς το αν ο ΣΥΡΙΖΑ ανταποκρίθηκε σε όλες αυτές τις προσδοκίες για αλλαγή του τρόπου με τον οποίο γίνεται η πολιτική. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να κριθεί εύκολα μέσα σε ένα χρόνο, πολύ περισσότερο τώρα που τα δείγματα γραφής είναι ανάμεικτα και μοιάζει αμφίβολο τι θα επικρατήσει στο τέλος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ανήλθε στην εξουσία επειδή προσέφερε δύο προεκλογικές απαντήσεις στο αδιέξοδο της πολιτικής κρίσης με το οποίο βρίσκονταν, και εξακολουθεί να βρίσκεται, αντιμέτωπη η χώρα. Η πρώτη απάντηση συνδεόταν με το τέλος της λιτότητας. Η δεύτερη είχε να κάνει με την εκρίζωση της διαφθοράς που συνδεόταν άμεσα με τη μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος. Στη βάση αυτών των δύο στοιχείων θα προσπαθήσω να ιχνηλατήσω την πορεία του κυβερνητικού σχήματος τον τελευταίο χρόνο. Συνέχεια ανάγνωσης

Ζαλισμένοι από τη σταθερο-στασιμότητα

Standard

25.1.2016: Ένας χρόνος κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-1

 του Κωστή Καρπόζηλου 

Η «Συριζοσκουφίτσα» πάει στις Βρυξέλλες. Σκίτσο του Thibaut Soulcié, 26.1.2015

Η «Συριζοσκουφίτσα» πάει στις Βρυξέλλες. Σκίτσο του Thibaut Soulcié, 26.1.2015

Το να διαβάζει κανείς όσα έχει γράψει στο παρελθόν είναι πολύ συχνά αμήχανο. Είναι όμως ένας καλός τρόπος για να αναλογιστεί τη μετασχηματιστική δύναμη του χρόνου. Παρατήρησα ότι πολλοί στις πυκνές μας συζητήσεις για τα όσα συνέβησαν το 2015 ξεκινούμε από αυτή τη διαπίστωση: το πόσο μακρινά φαντάζουν όσα σκεφτόμασταν τέτοιες μέρες πριν μόλις δώδεκα μήνες. Στο πνεύμα αυτό, έψαξα ένα κείμενο που είχα γράψει, στον «Χρόνο», τις παραμονές των εκλογών του Ιανουαρίου για να μετρήσω την απόσταση. Ο τίτλος του ήταν «το 1%» και ξεκινούσε με την περίφημη παραβολή του μεσοπολεμικού κομμουνιστή συνδικαλιστή για την οικονομική κρίση που «είναι ένα μεγάλο παλούκι» και το ερώτημα σε τίνος –των καπνεμπόρων ή των καπνεργατών– τον πισινό θα κατέληγε. Κάπως έτσι προσπαθούσα τότε να περιγράψω το ζήτημα που θα καθόριζε «την επιτυχία ή την αποτυχία του πειράματος της κυβέρνησης της Αριστεράς»: ποιος θα επωμιστεί τα βάρη της ύφεσης; Συνέχεια ανάγνωσης

Με την πολιτική φιλοδοξία της ρήξης και της νίκης

Standard

Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ, Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ  ΜΝΗΜΟΝΙΟ-2

της Ειρήνης Γαϊτάνου

Βρισκόμαστε σε μια σημαντική καμπή, καθώς ο κύκλος που χαρακτήρισε την τελευταία πενταετία, μετά την ένταξη στους μνημονιακούς μηχανισμούς, κάθε άλλο παρά έχει κλείσει, με κυρίαρχα χαρακτηριστικά του την ανάταση του κοινωνικού κινήματος και τη βαθιά πολιτική κρίση. Σήμερα η κρίση αυτή βαθαίνει, ενώ το εγχείρημα ΣΥΡΙΖΑ υπέστη μια σημαντική στρατηγική ήττα, με την προσχώρηση του στο μνημονιακό στρατόπεδο.

Γιώργος Βακαλό, «Ταυρομάχος»

Γιώργος Βακαλό, «Ταυρομάχος»

Η εξέλιξη αυτή δεν αφήνει περιθώρια άσκησης ουσιαστικής αριστερής πολιτικής, όπως έχει ήδη φανεί. Ωστόσο, καθώς οι αιτίες και συνέπειες της στρατηγικής αυτής ήττας αφορούν, αν και σε διαφορετικό βαθμό, όλη την αριστερά και το λαό, καλούμαστε να εγκύψουμε σε βάθος πάνω στα χαρακτηριστικά της –με αυστηρή κριτική ματιά αλλά μακριά από ευκολίες και τάσεις απλής αυτοεπιβεβαίωσης– αν θέλουμε να συμβάλλουμε ώστε η υπέρβασή της να σηματοδοτήσει μια νέα δυνατότητα για μια αριστερή πολιτική. Αυτό επιτάσσει πρώτα πρώτα, να επανανοηματοδότησουμε την τελευταία, με όρους όχι απλά ηθικούς, αλλά μιας στρατηγικής αναζήτησης, που θα περιλαμβάνει το μετασχηματισμό του υπάρχοντος, με ορίζοντα την κομμουνιστική προοπτική, παράλληλα με τη βελτίωση των συνθηκών ζωής στο παρόν. Συνέχεια ανάγνωσης

Η μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ

Standard

του Νίκου Χατζηνικολάου

Η λέξη «μετάλλαξη» έγινε της μόδας. Όρος που έρχεται από τον χώρο της βιολογίας, μπήκε στο πολιτικό μας λεξιλόγιο μεταφέροντας αρνητικούς συνειρμούς: «ξαφνική αλλαγή ιδιότητας του οργανισμού η οποία κατόπιν μεταβιβάζεται κληρονομικά», είναι ο ορισμός που δίνει το Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη.

Σκίτσο του Eduardo Estrada, «El Pais», 14.7.2015

Σκίτσο του Eduardo Estrada, «El Pais», 14.7.2015

Ήμουνα μπροστά στην τηλεόραση εκείνο το βράδυ της 15ης Ιουλίου, όταν γινόταν η πρώτη συζήτηση στη Βουλή για τα προαπαιτούμενα της νέας συμφωνίας με τους δανειστές και άκουσα έναν βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ να μιλάει. Δεν τον γνώριζα. Μου έδωσε την εντύπωση ότι μιλούσε με αγωνία και ειλικρίνεια. «Εκείνο που φοβάμαι», είπε, «είναι η μετάλλαξή μας, η μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ». Αυτό ήταν το βασικό νόημα που συγκράτησα.

Η «μετάλλαξη» του ΣΥΡΙΖΑ είναι όμως πραγματικότητα εδώ και καιρό. Είναι συνεχής και με βεβαιότητα θα συνεχιστεί. Ποιες ιδιότητες του οργανισμού του άλλαξαν, ποιες ενδέχεται ν’ αλλάξουν και προς ποια κατεύθυνση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που τίθενται, που δίκαια μας απασχολούν, που κλέβουν τις νύχτες και τις κουβέντες μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα Μνημόνια δεν είναι «άθροισμα μέτρων» αλλά πολιτικό πρόγραμμα

Standard

Η Αριστερά στον καιρό των μνημονίων-2

του Βασίλη Παπαστεργίου

Δημήτρης Σουλιώτης, «Ο χορός της αγάπης», 1990

Δημήτρης Σουλιώτης, «Ο χορός της αγάπης», 1990

Το πρωί της 13ης Ιουλίου ο Σλοβάκος σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο έγραψε για την Ελλάδα στο twitter: «Δεν μου αρέσει να χρησιμοποιώ αυτή την έκφραση, αλλά πρόκειται για κάποια μορφή προτεκτοράτου». Η φράση ξενίζει ίσως κάποιον που δεν είναι εξοικειωμένος με τη θεωρία της εξάρτησης, ωστόσο δύσκολα θα αρνηθεί ότι είναι σε μεγάλο βαθμό αληθής, ιδίως αν έχει παρακολουθήσει την κοινοβουλευτική διαδικασία μετά τις 13 Ιουλίου, δηλαδή τη διαδικασία ψήφισης των προαπαιτούμενων και της νέας συμφωνίας.

Η κριτική στα Μνημόνια, τα προηγούμενα χρόνια, επισήμαινε ότι οι αυτά δεν είναι ένα απλό άθροισμα μέτρων, αλλά μια ενότητα, ένα πολιτικό πρόγραμμα, ο νεοφιλελευθερισμός συμπυκνωμένος. Αν αυτό ισχύει για τις προηγούμενες συμφωνίες, δεν βλέπω τον λόγο να ισχύει κάτι διαφορετικό τώρα — και αυτό είναι ανεξάρτητο από τις προθέσεις της απερχόμενης ελληνικής κυβέρνησης, που δέχομαι ότι είναι οι καλύτερες. Συνέχεια ανάγνωσης

Τι μπορεί να κάνει μια αριστερή κυβέρνηση εντός Μνημονίου;

Standard

Τα τρία ερωτήματα του Αλέξη Τσίπρα-1

του Κωστή Χατζημιχάλη 

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στην Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ, τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, έθεσε τρία ερωτήματα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, τη συμφωνία, το Plan B και την πορεία της κυβέρνηση. Εκτιμώντας ότι τα ερωτήματα αυτά υπερβαίνουν τα όρια της συζήτησης στη Π.Γ. και μπορούν να αποτελέσουν βάση για μια ουσιαστική κουβέντα αποτίμησης και μελλοντικού σχεδιασμού, ζητήσαμε από δύο καλούς φίλους των «Ενθεμάτων», τον Μιχάλη Παναγιωτάκη και τον Κωστή Χατζημιχάλη να πουν τις σκέψεις τους, με αφετηρία αυτά. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους. Τα τρία ερωτήματα, όπως τα δημοσίευσε η «Αυγή» (28.7.2015):

  1. Έκανε η κυβέρνηση όλα όσα μπορούσαν να γίνουν, ή όχι; Υπάρχουν πράγματα που παρέλειψε ή απέφυγε να κάνει, και ποια είναι αυτά; Τι δεν χειρίστηκε με τον σωστό τρόπο;
  2. Υπήρξε κάποιο ρεαλιστικό και βιώσιμο εναλλακτικό σχέδιο που δεν υιοθετήθηκε; Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα αυτή η εναλλακτική βιώσιμη λύση;
  3. Τι πρέπει να κάνει σήμερα η Αριστερά; Να εγκαταλείψει την κυβέρνηση στους εκπροσώπους του χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος; Ή να δώσει την μάχη στις συνθήκες οι οποίες έχουν διαμορφωθεί;

Σημ.: Και τα δύο κείμενα γράφτηκαν πριν από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, την Πέμπτη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Ανταποκρίνομαι στο αίτημα των φίλων και συντρόφων των «Ενθεμάτων» να καταθέσω σκέψεις με αφορμή την εισήγηση/ερωτήματα Τσίπρα προς την ΠΓ του κόμματος. Σπεύδω να καταθέσω την αμηχανία μου για το αν έχω δικαίωμα να το κάνω ως μη μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ανταποκρίνομαι με τη σκέψη σ’ αυτούς τους συντρόφους που έχουν αντιμετωπίσει πολλαπλάσιες δυσκολίες.

1-2: Στα δυο πρώτα ερωτήματα, τα οποία αναφέρονται στη διαπραγμάτευση και στην τελική κατάληξη με το τρίτο Μνημόνιο, δεν μπορώ να απαντήσω με επιχειρήματα επειδή απευθύνονται σε στελέχη του κόμματος που γνωρίζουν περισσότερα από μένα. Πολιτικά, όμως, όλοι και όλες γνωρίζουμε τι έγινε: οι Ευρωπαίοι αγνόησαν προκλητικά τους κανόνες της δημοκρατίας. Αυτό δεν έδινε πολλά περιθώρια ελιγμών και εναλλακτικών ,ενώ εμείς πήγαμε θεωρώντας ότι τα δίκαια αιτήματά μας και τα καλά τεκμηριωμένα επιχειρήματα θα τους έπειθαν. Δεν ήταν όμως επιστημονικό συνέδριο· ήταν διεθνής αντιπαράθεση, και εκείνοι είχαν τη δύναμη να αλλάζουν κάθε τόσο τους κανόνες του παιχνιδιού. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την υπεράσπιση της προσδοκίας.

Standard

του Δημοσθενη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Η σύγκρουση ξεκίνησε — και θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστεί απλώς ως «επικοινωνιακή»: ο οίκος Fitch απειλεί με υποβάθμιση· η Goldman Sachs αμφιβάλλει για τη στήριξη της ΕΚΤ, αν παγώσουν οι συμφωνημένες «μεταρρυθμίσεις»· η Washington Post επαναφέρει τα περί Grexit· και η CMA μιλά για χρεοκοπία, καθώς μέχρι τον Ιούλιο οι δανειακές εκκρεμότητες φτάνουν τα 14,3 δισ. ευρώ. Τα αναπαράγει η Καθημερινή, τα υποστηρίζουν χωρίς κριτική φιλελεύθεροι και ακροδεξιοί της Ν.Δ., και όσοι ακόμα προσβλέπουν σε «αριστερή παρένθεση». Σε πείσμα του ρεαλισμού των αναγκών, ο «ρεαλισμός των αγορών» γίνεται το απόλυτο επιχείρημα για να απαξιωθεί ως ανεδαφική όποια προσδοκία γεννά η διαφαινόμενη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Φυσικά, στο διεθνές τοπίο τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα. Η Libération, ο Guardian, και ακόμα πιο mainstream μέσα, αναλυτές και πολιτικοί παράγοντες δέχονται ότι μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι «όλεθρος» — ακόμα κι αν κάποιοι το κάνουν προεξοφλώντας την προσαρμογή της. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, οι εγχώριοι σχολιαστές (φιλελεύθεροι, δεξιοί και ακροδεξιοί) έχουν τα μάτια και τα αυτιά τους ανοιχτά κυρίως ή μόνο στα περί Grexit, χρεοκοπίας.

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μονέρνο», 1923

Ρενέ Μαγκρίτ, «Μονέρνο», 1923

Δεν πρόκειται απλώς για επικοινωνιακά τερτίπια. Ο στόχος είναι να εξαφανιστούν οι συγκρούσεις που πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη, να απαξιωθεί εκ προοιμίου το δυσάρεστο εκλογικό αποτέλεσμα στην Ελλάδα και να ακυρωθούν ήδη από σήμερα δύο δυνατότητες. Η πρώτη είναι η δυνατότητα της πολιτικής να αποκρούσει τον εκβιασμό «πώς θα πληρώσουμε τώρα τους τόκους;», διασώζοντας έτσι μια προοπτική ανάταξης της οικονομίας και της κοινωνίας. Η δεύτερη είναι η δυνατότητα της δημοκρατίας: να ξαναπιστέψουν οι «μικροί άνθρωποι» ότι η πράξη τους μπορεί να έχει επίδραση στην πολιτική. Στην εποχή του ρεαλισμού των αγορών, ακούς υπουργούς, βουλευτές και στελέχη κομμάτων να δηλώνουν αδύναμοι να ασκήσουν οποιαδήποτε επίδραση· εύλογα, η αίσθηση αυτή της αδυναμίας αφορά στο πολλαπλάσιο εκατομμύρια «μικρούς ανθρώπους», που μην έχοντας πρόσβαση στα σημεία όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις, απλώς αποσύρονται. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι Ποδέμος, ο Φουκό και η κυβερνητική πολιτική της Αριστεράς

Standard

της Μαρίνας Πρεντουλή

Ο Φουκό εισήγαγε τον όρο κυβερνητικότητα (governmentality). Οι Ποδέμος και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν αρχίσει να κάνουν πολύ παρέα τελευταία. Οι Ποδέμος και ο Φουκό,  καθένας με τον τρόπο του, μπορούν να θέσουν κάποια ενδιαφέροντα ζητήματα στην Αριστερά, και στον ΣΥΡΙΖΑ ειδικότερα.

Στα μέσα Οκτωβρίου, με πρωτοβουλία του Left Unity, οργανώθηκε σειρά εκδηλώσεων σε διάφορες πόλεις της Αγγλίας, με τίτλο «Podemos, Syriza, Left Unity: Doing Politics Differently». Στόχος τους, να φέρουν σε διάλογο ομιλητές των τριών κομμάτων (Ποδέμος: Εδουάρδο Μάουρα, ΣΥΡΙΖΑ: Μαρίνα Πρεντουλή, Left Unity: Κέιτ Χάντσον) και προσωπικότητες της βρετανικής Αριστεράς (Κεν Λόουτς, Τάρικ  Άλι). Το Left Unity, με μόλις δεκαοκτώ μήνες ζωής, έχει αρκετές ομοιότητες στις προθέσεις  με τον ΣΥΡΙΖΑ: είναι μια προσπάθεια ενοποίησης της διασπασμένης βρετανικής Αριστεράς, σε ένα σχήμα με κοινό μέτωπο κατά της νεοφιλελεύθερης πολιτικής και της λιτότητας.

Στις εκδηλώσεις αυτές, λοιπόν, φάνηκε ότι ο εκπρόσωπος των Ποδέμος δεν θα ακολουθούσε ένα αυστηρό μαρξιστικό πλαίσιο: ο λόγος του δεν επικεντρωνόταν στην οικονομική ανισότητα την κοινωνική δικαιοσύνη ή τη  λιτότητα. Ούτως ή άλλως, από όσο ξέρω, οι Ποδέμος δεν έχουν δηλώσει ανοιχτά μαρξιστές ή αντικαπιταλιστές. Δεν είναι παράδοξο, αν σκεφτούμε ότι το  κίνημα Μ-15, από το οποίο προήλθαν, είχε κοινό παρονομαστή την οργή των πολιτών κατά του πολιτικού κατεστημένου. Όπως είπε ο Μάουρα, «αυτό που ένιωσε ο λαός με την κρίση δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε συγκεκριμένο οικονομικό πρόγραμμα». Ο λόγος του επικεντρώθηκε στη μονοπώληση της εξουσίας από τα δυο μεγάλα κόμματα της Ισπανίας και τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος, με κεντρικό άξονα τη δημοκρατία: μια δημοκρατία βασισμένη στη διαφάνεια, τη λαϊκή συμμετοχή και την πολιτική λογοδοσία. Συνέχεια ανάγνωσης

Τι γίνεται με εκείνη την υπόθεση του σοσιαλισμού;

Standard

του Κωνσταντίνου Ζαγάρα

Μπόρις Κουστόντιεφ, «Ο μπολσεβίκος» (1920)

Μπόρις Κουστόντιεφ, «Ο μπολσεβίκος» (1920)

«Τι θα γίνει με εκείνη την υπόθεση του σοσιαλισμού;» Ένα ερώτημα που βασάνιζε για δεκαετίες τους αριστερούς, αλλά απαξιώθηκε μαζί με τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων, στα ερείπια της οικονομικής και πολιτικής κρίσης, απουσιάζοντας χαρακτηριστικά από τον λόγο του ΣΥΡΙΖΑ. Σήμερα, μάλλον παραπέμπει σε μια φιλολογικού ή ακαδημαϊκού τύπου συζήτηση, μακριά απ’ την κεντρική πολιτική σκηνή και τις ανάγκες των πολιτών.

Αποτελεί παράδοξο, ενώ η κρίση διαπερνά κάθε πτυχή της καθημερινότητας, να μην συζητείται καν αυτό που, από τον 19ο αιώνα, διακηρύχθηκε ως η κίνηση που οδηγεί σε μια αταξική κοινωνική θέσμιση, μια κοινωνία όπου ο καθένας προσφέρει ανάλογα με τις δυνατότητές του και στον καθένα προσφέρεται ό,τι αντιστοιχεί στις ανάγκες του.

Περίοδος μεταβατική. Ζούμε σε κοινωνίες αβίωτες, όπου συνυπάρχουν ο πλούτος και η φτώχεια, η χλιδή και η εξαθλίωση. Τα τεχνολογικά θαύματα στρώνουν τον δρόμο σε μια ιλιγγιώδη παραγωγικότητα, τη στιγμή που τα δύο τρίτα της ανθρωπότητας σαπίζουν μέσα στην υπανάπτυξη, τη φτώχεια και την αρρώστια. Σε κοινωνίες που κατάφεραν να κατακτήσουν υψηλά επίπεδα ευμάρειας, αλλά σήμερα θέτουν σε αμφισβήτηση τους ίδιους τους όρους ύπαρξής τους.

Στην Ελλάδα δεν σπάνιζαν –ούτε και τώρα σπανίζουν– οι αντιλήψεις, ακόμα και στην Αριστερά, για την κοινωνική καχεξία της εργατικής τάξης, την τριτοκοσμικού τύπου δομή της ελληνικής κοινωνίας, περί «μικρομεσαίας δύσμορφης ανάπτυξης» και «δημοσιοϋπαλληλικού παραδείσου». Ωστόσο, η καπιταλιστική ολοκλήρωση επήλθε στην Ελλάδα. Καθυστερημένα ή στρεβλά, αλλά επήλθε: αναπτύχθηκε ο δευτερογενής τομέας, επεκτάθηκε η μισθωτή εργασία, επικράτησε το βιομηχανικό μοντέλο στην οργάνωση της παραγωγής, το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο δέσποζε για χρόνια στην οικονομία, ο πληθυσμός αστικοποιήθηκε, το κράτος υπήρξε μοχλός αναπαραγωγής του κεφαλαίου, η ντόπια αγορά ενσωματώθηκε στην παγκόσμια και οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους εξασφάλισαν σε μεγάλο βαθμό, την αναπαραγωγή των σχέσεων παραγωγής. Συνέχεια ανάγνωσης