Ξαναδιαβάζοντας τον Πουλαντζά

Standard

Από τον «αυταρχικό κρατισμό» στον «αυταρχικό νεοφιλελευθερισμό»

της Μαρίκας Φραγκάκη

Ο Νίκος Πουλαντζάς σπίτι του στο Παρίσι, 20.1.1978. Φωτογραφία της Sophie Bassouls

Ο Νίκος Πουλαντζάς σπίτι του στο Παρίσι, 20.1.1978. Φωτογραφία της Sophie Bassouls

Μια από τις έννοιες που επεξεργάστηκε ο Νίκος Πουλαντζάς είναι ο «αυταρχικός κρατισμός». Την προσδιoρίζει ως εξής, στο έργο του Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός: ο «εντεινόμενος έλεγχος σε κάθε τομέα της κοινωνικοοικονομικής ζωής, σε συνδυασμό με τη ριζική παρακμή των θεσμών της πολιτικής δημοκρατίας και τη δρακόντεια και πολύμορφη περικοπή των λεγόμενων “τυπικών” ελευθεριών». Διευκρινίζει ότι ο «αυταρχικός κρατισμός» δεν ταυτίζεται με τον ολοκληρωτισμό, εμπεριέχει όμως «σκόρπια στοιχεία ολοκληρωτισμού», που μπορούν να αποκρυσταλλωθούν σε παρακρατικό μηχανισμό. Ο «αυταρχικός κρατισμός», τέλος, συνδέεται με το εξής «παράδοξο»: το κράτος να επιζητά την ενίσχυση των εξουσιών του και ταυτόχρονα, να έρχεται αντιμέτωπο με τις λαϊκές μάζες.

Μπορεί η έννοια του «αυταρχικού κρατισμού» να εφαρμοστεί στην παρούσα φάση του νεοφιλελευθερισμού, και ειδικά στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Πρόκειται για ερωτήματα με θεωρητική, αλλά και πολιτική σημασίας για την Αριστερά και την αναζήτηση διεξόδου από την κρίση.

Η έννοια του «αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού» αναφέρεται στον επαναπροσδιορισμό του κράτους ως δημοκρατικής οντότητας μέσω συνταγματικών και νομικών μεταβολών, που το θωρακίζουν έναντι των κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων.[1] Ειδικότερα, ο «αυταρχικός νεοφιλελευθερισμός» χαρακτηρίζει την άσκηση πολιτικής από τις κυρίαρχες τάξεις, με στόχο τη διατήρηση της ηγεμονίας τους, μέσω της περιθωριοποίησης και αποκλεισμού όσων αντιδρούν, αντί της εξουδετέρωσης των αντιστάσεων μέσω συμβιβασμών. Πρόκειται για νέα φάση του νεοφιλελευθερισμού, που αναδύεται μέσα από την κρίση.

Τόσο η ευρωπαϊκή εμπειρία αντιμετώπισης της κρίσης μέσω διαρκούς λιτότητας, όσο και η ελληνική εμφανίζουν χαρακτηριστικά «αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού». Ως προς την Ε.Ε., βέβαια, τίθεται καταρχάς το ερώτημα κατά πόσον αποτελεί μόρφωμα αντίστοιχο προς το κρατικό. Θεωρούμε ότι η αντιστοιχία αυτή υφίσταται, ακόμα κι αν είναι ιδιότυπη. Συνέχεια ανάγνωσης

Μάθε παιδί μου γράμματα ή ποιος σκότωσε τον δασκαλάκο…

Standard

 Η φίλη μας, ιστορικός,  Μαρίνα Δημητριάδου, ζει τους τελευταίους μήνες στο Μεξικό. Από εκεί έστειλε,  στα Ενθέματα και το RedNotebook,  το κείμενο που ακολουθεί, για την εντυπωσιακή πορεία διαμαρτυρίας, στην πόλη του Μεξικού, στις 6 του Γενάρη, για τη δολοφονία δύο φοιτητών πριν ένα περίπου μήνα. Το δημοσιεύουμε, και την ευχαριστούμε θερμά,  στέλνοντας τους αγωνιστικούς μας χαιρετισμούς στους φοιτητές  του Μεξικού που αντιστέκονται στη βαρβαρότητα, που παλεύουν για το δίκιο, την αξιοπρέπεια και την αληθινή δημοκρατία.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

της Μαρίνας Δημητριάδου

Η κεφαλή της εντυπωσιακής πορείας μπροστά στην Ομοσπονδιακή Βουλή του Μεξικού

Πόλη του Μεξικού
Την Παρασκευή 6 Γενάρη το απόγευμα μια εντυπωσιακή πορεία έφτανε στην ομοσπονδιακή μεξικανική βουλή. Μεγάλες ομάδες από τις αγροτικές σχολές δασκάλων διαδήλωναν παρατεταγμένες σε κάθετες γραμμές. Κάποιες (όπως από την Τσιάπας) είχαν ταξιδέψει με ιδιωτικά πούλμαν πάνω από 10 ώρες. Άλλες, από κοντινές πολιτείες, είχαν καταλάβει δημόσια λεωφορεία για να έρθουν στην πρωτεύουσα. Η πορεία γινόταν για σοβαρό λόγο. Στις 12 Δεκεμβρίου 2011, κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας της αγροτικής σχολής δασκάλων της Αγιοτσινάπα στην πολιτεία του Γκερρέρο, που διεκδικούσε περισσότερους πόρους και βελτίωση των εγκαταστάσεων, σκοτώθηκαν δύο φοιτητές. Ήταν άραγε τυχαίο;

Τα γεγονότα
Εκείνη την ημέρα οι φοιτητές είχαν αποφασίσει μετά από άκαρπες προσπάθειες διαλόγου να αποκλείσουν τον αυτοκινητόδρομο Ακαπούλκο-Πόλη του Μεξικού, τον πιο ακριβό δρόμο της χώρας. Τρία διαφορετικά σώματα ασφαλείας κλήθηκαν να τους αντιμετωπίσουν με δακρυγόνα και ξυλοδαρμό, όπως καταγράφουν βίντεο από κάμερες κυκλοφορίας που δόθηκαν στη δημοσιότητα και βρίσκονται στο διαδίκτυο (λέξη κλειδί: Ayotzinapa). Άλλα βίντεο δείχνουν άντρες με πολιτικά να ανοίγουν το πορτμπαγκάζ ενός απλού ΙΧ και να βγάζουν όπλα, όπως επίσης και άντρες με πολιτικά να πυροβολούν κατ’ επανάληψη τους διαδηλωτές. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να αποδειχτεί η ευθύνη κάποιου σώματος ασφαλείας για τις δολοφονίες.
Συνέχεια ανάγνωσης